কঠোপনিষদ্ - অধ্য়ায় 1, বল্লী 2
Vedic · প্রথাগত ভক্তিপাঠ
adhyaaya 1 vallee 2
anyachchhreyo-'nyadutaiva preyaste ubhe naanaarthe purusham sineetah। tayo-shshreya aadadaanasya saadhurbhavati heeyate-'rthaadya u preyo vrineete ॥1॥
shreyashcha preyashcha manushyametastau sampareetya vivinakti dheerah। shreyo hi dheero-'bhi preyaso vrineete preyo mando yogakshemaadvrineete ॥2॥
sa tva-mpriyaanpriyaroopaamshcha kaamaanabhidhyaayannachiketo-'tyasraaksheeh। naitaam srinkaam vittamayeemavaapto yasyaa-mmajjanti bahavo manushyaah ॥3॥
dooramete vipareete vishoochee avidyaa yaa cha vidyeti jnaataa। vidyaabheepsina-nnachiketasa-mmanye na tvaa kaamaa bahavo-'lolupanta ॥4॥
avidyaayaamantare vartamaanaa-ssvaya-ndheeraah panditammanyamaanaah। dandramyamaanaah pariyanti moodhaa andhenaiva neeyamaanaa yathaandhaah ॥5॥
na saamparaayah pratibhaati baala-mpramaadyantam vittamohena moodham। ayam loko naasti para iti maanee punah punarvashamaapadyate me ॥6॥
shravanaayaapi bahubhiryo na labhya-shshrinvanto-'pi bahavo ya-nna vidyuh। aashcharyo vaktaa kushalo-'sya labdhaashcharyo jnaataa kushalaanushishtah ॥7॥
na narenaavarena prokta esha suvijneyo bahudhaa chintyamaanah। ananyaprokte gatiratra naastyaneeyaan hyatarkyamanupramaanaat ॥8॥
naishaa tarkena matiraapaneyaa proktaanyenaiva sujnaanaaya preshtha। yaa-ntvamaapa-ssatyadhritirbataasi tvaadrina no bhooyaannachiketah prashtaa ॥9॥
jaanaamyaham shevadhirityanitya-nna hyadhruvaih praapyate hi dhruva-ntat। tato mayaa naachiketashchito-'gniranityairdravyaih praaptavaanasmi nityam ॥10॥
kaamasyaapti-njagatah pratishthaa-nkratoraanantyamabhayasya paaram। stomam ahadurugaaya-mpratishthaa-ndrishtvaa dhrityaa dheero nachiketo-'tyasraaksheeh ॥11॥
ta-ndurdarsha-ngoodhamanupravishta-nguhaahita-ngahvareshtha-mpuraanam। adhyaatmayogaadhigamena deva-mmatvaa dheero harshashokau jahaati ॥12॥
etachchhrutvaa samparigrihya martyah pravrihya dharmyamanumetamaapya। sa modate modaneeyam hi labdhvaa vivritam sadma nachiketasa-mmanye ॥13॥
anyatra dharmaadanyatraadharmaadanyatraasmaatkritaakritaat। anyatra bhootaachcha bhavyaachcha yattatpashyasi tadvada ॥14॥
sarve vedaa yatpadamaamananti tapaamsi sarvaani cha yadvadanti। yadichchhanto brahmacharya-ncharanti tatte padam sangrahena braveemyomityetat ॥15॥
etaddhyevaakshara-mbrahma etaddhyevaakshara-mparam। etaddhyevaakshara-njnaatvaa yo yadichchhati tasya tat ॥16॥
etadaalambanam shreshthametadaalambana-mparam। etadaalambana-njnaatvaa brahmaloke maheeyate ॥17॥
na jaayate mriyate vaa vipashchinnaaya-nkutashchinna babhoova kashchit। ajo nitya-shshaashvato-'ya-mpuraano na hanyate hanyamaane shareere ॥18॥
hantaa chenmanyate hantum hatashchenmanyate hatam। ubhau tau na vijaaneeto naayam hanti na hanyate ॥19॥
anoraneeyaanmahato maheeyaanaatmaasya jantornihito guhaayaam। tamakratuh pashyati veetashoko dhaatuprasaadaanmahimaanamaatmanah ॥20॥
aaseeno dooram vrajati shayaano yaati sarvatah। kasta-mmadaamada-ndeva-mmadanyo jnaatumarhati ॥21॥
ashareeram shareereshvanavastheshvavasthitam। mahaantam vibhumaatmaana-mmatvaa dheero na shochati ॥22॥
naayamaatmaa pravachanena labhyo na medhayaa na bahunaa shrutena। yamevaisha vrinute tena labhyastasyaisha aatmaa vivrinute tanoom svaam ॥23॥
naavirato dushcharitaannaashaanto naasamaahitah। naashaantamaanaso vaapi prajnaanenainamaapnuyaat ॥24॥
yasya brahma cha kshatra-ncha ubhe bhavata odanah। mrityuryasyopasechana-nka itthaa veda yatra sah ॥25॥
কঠোপনিষদ্ - অধ্য়ায় 1, বল্লী 2 সম্পর্কে
This section of the Katha Upanishad (chapter 1, valli 2) begins Yama's teaching to Nachiketa. Yama says that the good (shreyas) and the pleasant (preyas) are different, and both bind a person; the wise choose the good, the foolish the pleasant, and Nachiketa has rightly rejected pleasures. He then teaches the Self: it is not born and does not die; it is not slain when the body is slain; smaller than the smallest and greater than the greatest, hidden in the heart; and it is not won by learning or intellect, but reveals itself to the one whom it chooses.
উৎস: Krishna Yajurveda, Katha Upanishad 1.2
কখন পাঠ করবেন: In Upanishad study and Vedic chanting.
আপনি কি জানেন?
- Verse 19, "hanta chen manyate hantum", and verse 18, "na jayate mriyate va", reappear almost word for word in the Bhagavad Gita (2.19 and 2.20).
- The choice between shreyas and preyas, the good and the pleasant, is one of the most quoted teachings of the Upanishads.
প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
What are shreyas and preyas?
The good and the pleasant.
How is the Self attained, according to this section?
Not by learning; it reveals itself to the one it chooses.
Who teaches here?
Yama, the god of death, to Nachiketa.
উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।