পতংজলি যোগ সূত্রাণি - 1 (সমাধি পাদ)
Patanjali Yoga Sutras · প্রথাগত ভক্তিপাঠ
ಅಥ ಸಮಾಧಿಪಾದಃ ।
ಅಥ ಯೋಗಾನುಶಾಸನಮ್ ॥ 1 ॥
ಯೋಗಶ್ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿ ನಿರೋಧಃ ॥ 2 ॥
ತದಾ ದ್ರಷ್ಟುಃ ಸ್ವರೂಪೇಽವಸ್ಥಾನಮ್ ॥ 3 ॥
ವೃತ್ತಿ ಸಾರೂಪ್ಯಮಿತರತ್ರ ॥ 4 ॥
ವೃತ್ತಯಃ ಪಂಚತಯ್ಯಃ ಕ್ಲಿಷ್ಟಾಽಕ್ಲಿಷ್ಟಾಃ ॥ 5 ॥
ಪ್ರಮಾಣ ವಿಪರ್ಯಯ ವಿಕಲ್ಪ ನಿದ್ರಾ ಸ್ಮೃತಯಃ ॥ 6 ॥
ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾನುಮಾನಾಗಮಾಃ ಪ್ರಮಾಣಾನಿ ॥ 7 ॥
ವಿಪರ್ಯಯೋ ಮಿಥ್ಯಾಜ್ಞಾನಮತದ್ರೂಪ ಪ್ರತಿಷ್ಠಮ್ ॥ 8 ॥
ಶಬ್ದಜ್ಞಾನಾನುಪಾತೀ ವಸ್ತುಶೂನ್ಯೋ ವಿಕಲ್ಪಃ ॥ 9 ॥
ಅಭಾವ ಪ್ರತ್ಯಯಾಲಂಬನಾ ವೃತ್ತಿರ್ನಿದ್ರಾ ॥ 10 ॥
ಅನುಭೂತ ವಿಷಯಾಸಂಪ್ರಮೋಷಃ ಸ್ಮೃತಿಃ ॥ 11 ॥
ಅಭ್ಯಾಸ ವೈರಾಗ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ತನ್ನಿರೋಧಃ ॥ 12 ॥
ತತ್ರ ಸ್ಥಿತೌ ಯತ್ನೋಽಭ್ಯಾಸಃ ॥ 13 ॥
ಸ ತು ದೀರ್ಘಕಾಲ ನೈರಂತರ್ಯ ಸತ್ಕಾರಾಸೇವಿತೋ ದೃಢಭೂಮಿಃ ॥ 14 ॥
ದೃಷ್ಟಾನುಶ್ರವಿಕ ವಿಷಯ ವಿತೃಷ್ಣಸ್ಯ ವಶೀಕಾರಸಂಜ್ಞಾ ವೈರಾಗ್ಯಮ್ ॥ 15 ॥
ತತ್ಪರಂ ಪುರುಷಖ್ಯಾತೇ-ರ್ಗುಣವೈತೃಷ್ಣ್ಯಮ್ ॥ 16 ॥
ವಿತರ್ಕ ವಿಚಾರಾನಂದಾಸ್ಮಿತಾರೂಪಾನುಗಮಾತ್ ಸಂಪ್ರಜ್ಞಾತಃ ॥ 17 ॥
ವಿರಾಮಪ್ರತ್ಯಯಾಭ್ಯಾಸಪೂರ್ವಃ ಸಂಸ್ಕಾರಶೇಷೋಽನ್ಯಃ ॥ 18 ॥
ಭವಪ್ರತ್ಯಯೋ ವಿದೇಹಪ್ರಕೃತಿಲಯಾನಾಮ್ ॥ 19 ॥
ಶ್ರದ್ಧಾ ವೀರ್ಯ ಸ್ಮೃತಿ ಸಮಾಧಿಪ್ರಜ್ಞಾ ಪೂರ್ವಕ ಇತರೇಷಾಮ್ ॥ 20 ॥
ತೀವ್ರಸಂವೇಗಾನಾಮಾಸನ್ನಃ ॥ 21 ॥
ಮೃದುಮಧ್ಯಾಧಿಮಾತ್ರತ್ವಾತ್ತತೋಽಪಿ ವಿಶೇಷಃ ॥ 22 ॥
ಈಶ್ವರಪ್ರಣಿಧಾನಾದ್ವಾ ॥ 23 ॥
ಕ್ಲೇಶ ಕರ್ಮ ವಿಪಾಕಾಶಯೈರಪರಾಮೃಷ್ಟಃ ಪುರುಷವಿಶೇಷ ಈಶ್ವರಃ ॥ 24 ॥
ತತ್ರ ನಿರತಿಶಯಂ ಸರ್ವಜ್ಞಬೀಜಮ್ ॥ 25 ॥
ಸ ಏಷಃ ಪೂರ್ವೇಷಾಮಪಿ ಗುರುಃ ಕಾಲೇನಾನವಚ್ಛೇದಾತ್ ॥ 26 ॥
ತಸ್ಯ ವಾಚಕಃ ಪ್ರಣವಃ ॥ 27 ॥
ತಜ್ಜಪಸ್ತದರ್ಥಭಾವನಮ್ ॥ 28 ॥
ತತಃ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಚೇತನಾಧಿಗಮೋಽಪ್ಯಂತರಾಯಾಭಾವಶ್ಚ ॥ 29 ॥
ವ್ಯಾಧಿ ಸ್ತ್ಯಾನ ಸಂಶಯ ಪ್ರಮಾದಾಲಸ್ಯಾವಿರತಿ ಭ್ರಾಂತಿ ದರ್ಶನಾಲಬ್ಧಭೂಮಿಕತ್ವಾನವಸ್ಥಿತತ್ವಾನಿ ಚಿತ್ತವಿಕ್ಷೇಪಾಸ್ತೇಂಽತರಾಯಾಃ ॥ 30 ॥
ದುಃಖ ದೌರ್ಮನಸ್ಯಾಂಗಮೇಜಯತ್ವ ಶ್ವಾಸಪ್ರಶ್ವಾಸಾ ವಿಕ್ಷೇಪಸಹಭುವಃ ॥ 31 ॥
ತತ್ಪ್ರತಿಷೇಧಾರ್ಥಮೇಕತತ್ತ್ವಾಭ್ಯಾಸಃ ॥ 32 ॥
ಮೈತ್ರೀ ಕರುಣಾ ಮುದಿತೋಪೇಕ್ಷಾಣಾಂ ಸುಖ ದುಃಖ ಪುಣ್ಯಾಪುಣ್ಯ ವಿಷಯಾಣಾಂ-ಭಾವನಾತಶ್ಚಿತ್ತಪ್ರಸಾದನಮ್ ॥ 33 ॥
ಪ್ರಚ್ಛರ್ದನ ವಿಧಾರಣಾಭ್ಯಾಂ ವಾ ಪ್ರಾಣಸ್ಯ ॥ 34 ॥
ವಿಷಯವತೀ ವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿರುತ್ಪನ್ನಾ ಮನಸಃ ಸ್ಥಿತಿ ನಿಬಂಧಿನೀ ॥ 35 ॥
ವಿಶೋಕಾ ವಾ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮತೀ ॥ 36 ॥
ವೀತರಾಗ ವಿಷಯಂ ವಾ ಚಿತ್ತಮ್ ॥ 37 ॥
ಸ್ವಪ್ನ ನಿದ್ರಾ ಜ್ಞಾನಾಲಂಬನಂ ವಾ ॥ 38 ॥
ಯಥಾಭಿಮತಧ್ಯಾನಾದ್ವಾ ॥ 39 ॥
ಪರಮಾಣು ಪರಮ ಮಹತ್ತ್ವಾಂತೋಽಸ್ಯ ವಶೀಕಾರಃ ॥ 40 ॥
ಕ್ಷೀಣವೃತ್ತೇರಭಿಜಾತಸ್ಯೇವ ಮಣೇರ್ಗ್ರಹೀತೃಗ್ರಹಣ ಗ್ರಾಹ್ಯೇಷು ತತ್ಸ್ಥ ತದಂಜನತಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಃ ॥ 41 ॥
ತತ್ರ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನ ವಿಕಲ್ಪೈಃ ಸಂಕೀರ್ಣಾ ಸವಿತರ್ಕಾ ಸಮಾಪತ್ತಿಃ ॥ 42 ॥
ಸ್ಮೃತಿ ಪರಿಶುದ್ಧೌ ಸ್ವರೂಪ ಶೂನ್ಯೇವಾರ್ಥ ಮಾತ್ರನಿರ್ಭಾಸಾ ನಿರ್ವಿತರ್ಕಾ ॥ 43 ॥
ಏತಯೈವ ಸವಿಚಾರಾ ನಿರ್ವಿಚಾರಾ ಚ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಿಷಯಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾತಾ ॥ 44 ॥
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಷಯತ್ವಂ ಚಾಲಿಂಗಪರ್ಯವಸಾನಮ್ ॥ 45 ॥
ತಾ ಏವ ಸಬೀಜಃ ಸಮಾಧಿಃ ॥ 46 ॥
ನಿರ್ವಿಚಾರ ವೈಶಾರಾದ್ಯೇಽಧ್ಯಾತ್ಮಪ್ರಸಾದಃ ॥ 47 ॥
ಋತಂಭರಾ ತತ್ರ ಪ್ರಜ್ಞಾ ॥ 48 ॥
ಶ್ರುತಾನುಮಾನ ಪ್ರಜ್ಞಾಭ್ಯಾಮನ್ಯವಿಷಯಾ ವಿಶೇಷಾರ್ಥತ್ವಾತ್ ॥ 49 ॥
ತಜ್ಜಃ ಸಂಸ್ಕಾರೋಽನ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಬಂಧೀ ॥ 50 ॥
ತಸ್ಯಾಪಿ ನಿರೋಧೇ ಸರ್ವನಿರೋಧಾನ್ನಿರ್ಬೀಜಸ್ಸಮಾಧಿಃ ॥ 51 ॥
ಇತಿ ಪಾತಂಜಲಯೋಗದರ್ಶನೇ ಸಮಾಧಿಪಾದೋ ನಾಮ ಪ್ರಥಮಃ ಪಾದಃ ।
পতংজলি যোগ সূত্রাণি - 1 (সমাধি পাদ) সম্পর্কে
The Samadhi Pada is the first of the four chapters of Patanjali's Yoga Sutras. It opens "atha yoga anushasanam", now the teaching of yoga, and defines yoga as "chitta vritti nirodhah", the stilling of the movements of the mind. It describes the five kinds of mental activity, the twin means of practice (abhyasa) and non-attachment (vairagya), devotion to Ishvara, whose sound is Om, the obstacles to practice, and the stages of samadhi.
রচয়িতা: The sage Patanjali
কখন পাঠ করবেন: For study, with a teacher or commentary, and before meditation practice.
আপনি কি জানেন?
- Its second sutra, "yogash chitta vritti nirodhah", is the most quoted definition of yoga.
- It has 51 sutras; the whole text has 196 in four padas: Samadhi, Sadhana, Vibhuti and Kaivalya.
- Sutra 1.27 names Om (pranava) as the word that expresses Ishvara.
প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
How does Patanjali define yoga?
"Chitta vritti nirodhah": the stilling of the movements of the mind.
What are the two main means of practice?
Steady practice (abhyasa) and non-attachment (vairagya).
How many sutras are in this pada?
51.
উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।