MuhurtaNow

শ্রী রাম চরিত মানস - লংকাকাংড

Vishnu · প্রথাগত ভক্তিপাঠ

shree ganeshaaya namah shree jaanakeevallabho vijayate shree raamacharitamaanasa shashtha sopaana (lankaakaanda)

raamam kaamaarisevyam bhavabhayaharanam kaalamattebhasimham yogeendram jnaanagamyam gunanidhimajitam nirgunam nirvikaaram। maayaateetam suresham khalavadhaniratam brahmavrindaikadevam vande kandaavadaatam sarasijanayanam devamurveesharoopam ॥ 1 ॥

shankhendvaabhamateevasundaratanum shaardoolacharmaambaram kaalavyaalakaraalabhooshanadharam gangaashashaankapriyam। kaasheesham kalikalmashaughashamanam kalyaanakalpadrumam naumeedyam girijaapatim gunanidhim kandarpaham shankaram ॥ 2 ॥

yo dadaati sataam shambhuh kaivalyamapi durlabham। khalaanaam dandakridyo'sau shankarah sham tanotu me ॥ 3 ॥

do. lava nimesha paramaanu juga barasha kalapa sara chanda। bhajasi na mana tehi raama ko kaalu jaasu kodanda ॥

so. sindhu bachana suni raama sachiva boli prabhu asa kaheu। aba bilambu kehi kaama karahu setu utarai kataku ॥ sunahu bhaanukula ketu jaamavanta kara jori kaha। naatha naama tava setu nara chadhai bhava saagara tarihim ॥ yaha laghu jaladhi tarata kati baaraa। asa suni puni kaha pavanakumaaraa ॥ prabhu prataapa badavaanala bhaaree। sosheu prathama payonidhi baaree ॥ taba ripu naaree rudana jala dhaaraa। bhareu bahori bhayu tehim khaaraa ॥ suni ati ukuti pavanasuta keree। harashe kapi raghupati tana heree ॥ jaamavanta bole dau bhaai। nala neelahi saba kathaa sunaai ॥ raama prataapa sumiri mana maaheem। karahu setu prayaasa kachhu naaheem ॥ boli lie kapi nikara bahoree। sakala sunahu binatee kachhu moree ॥ raama charana pankaja ura dharahoo। kautuka eka bhaalu kapi karahoo ॥ dhaavahu markata bikata baroothaa। aanahu bitapa girinha ke joothaa ॥ suni kapi bhaalu chale kari hoohaa। jaya raghubeera prataapa samoohaa ॥

do. ati utanga giri paadapa leelahim lehim uthaai। aani dehim nala neelahi rachahim te setu banaai ॥ 1 ॥

saila bisaala aani kapi deheem। kanduka iva nala neela te leheem ॥ dekhi setu ati sundara rachanaa। bihasi kripaanidhi bole bachanaa ॥ parama ramya uttama yaha dharanee। mahimaa amita jaai nahim baranee ॥ karihum ihaam sambhu thaapanaa। more hridayam parama kalapanaa ॥ suni kapeesa bahu doota pathaae। munibara sakala boli lai aae ॥ linga thaapi bidhivata kari poojaa। siva samaana priya mohi na doojaa ॥ siva drohee mama bhagata kahaavaa। so nara sapanehum mohi na paavaa ॥ sankara bimukha bhagati chaha moree। so naarakee moodha mati thoree ॥

do. sankara priya mama drohee siva drohee mama daasa। te nara karahi kalapa bhari dhora naraka mahum baasa ॥ 2 ॥

je raamesvara darasanu karihahim। te tanu taji mama loka sidharihahim ॥ jo gangaajalu aani chadhaaihi। so saajujya mukti nara paaihi ॥ hoi akaama jo chhala taji seihi। bhagati mori tehi sankara deihi ॥ mama krita setu jo darasanu karihee। so binu shrama bhavasaagara tarihee ॥ raama bachana saba ke jiya bhaae। munibara nija nija aashrama aae ॥ girijaa raghupati kai yaha reetee। santata karahim pranata para preetee ॥ baandhaa setu neela nala naagara। raama kripaam jasu bhayu ujaagara ॥ boodahim aanahi borahim jei। bhe upala bohita sama tei ॥ mahimaa yaha na jaladhi ki baranee। paahana guna na kapinha ki karanee ॥ do0=shree raghubeera prataapa te sindhu tare paashaana।

te matimanda je raama taji bhajahim jaai prabhu aana ॥ 3 ॥

baandhi setu ati sudridha banaavaa। dekhi kripaanidhi ke mana bhaavaa ॥ chalee sena kachhu barani na jaai। garjahim markata bhata samudaai ॥ setubandha dhiga chadhai raghuraai। chitava kripaala sindhu bahutaai ॥ dekhana kahum prabhu karunaa kandaa। pragata bhe saba jalachara brindaa ॥ makara nakra naanaa jhasha byaalaa। sata jojana tana parama bisaalaa ॥ aiseu eka tinhahi je khaaheem। ekanha kem dara tepi deraaheem ॥ prabhuhi bilokahim tarahim na taare। mana harashita saba bhe sukhaare ॥ tinha kee ota na dekhia baaree। magana bhe hari roopa nihaaree ॥ chalaa kataku prabhu aayasu paai। ko kahi saka kapi dala bipulaai ॥

do. setubandha bhi bheera ati kapi nabha pantha udaahim। apara jalacharanhi oopara chadhai chadhai paarahi jaahim ॥ 4 ॥

asa kautuka biloki dvau bhaai। bihamsi chale kripaala raghuraai ॥ sena sahita utare raghubeeraa। kahi na jaai kapi joothapa bheeraa ॥ sindhu paara prabhu deraa keenhaa। sakala kapinha kahum aayasu deenhaa ॥ khaahu jaai phala moola suhaae। sunata bhaalu kapi jaham taham dhaae ॥ saba taru phare raama hita laagee। ritu aru kuritu kaala gati tyaagee ॥ khaahim madhura phala batapa halaavahim। lankaa sanmukha sikhara chalaavahim ॥ jaham kahum phirata nisaachara paavahim। gheri sakala bahu naacha nachaavahim ॥ dasananhi kaati naasikaa kaanaa। kahi prabhu sujasu dehim taba jaanaa ॥ jinha kara naasaa kaana nipaataa। tinha raavanahi kahee saba baataa ॥ sunata shravana baaridhi bandhaanaa। dasa mukha boli uthaa akulaanaa ॥

do. baandhyo bananidhi neeranidhi jaladhi sindhu baareesa। satya toyanidhi kampati udadhi payodhi nadeesa ॥ 5 ॥

nija bikalataa bichaari bahoree। bihamsi gayu graha kari bhaya bhoree ॥ mandodareem sunyo prabhu aayo। kautukaheem paathodhi bandhaayo ॥ kara gahi patihi bhavana nija aanee। bolee parama manohara baanee ॥ charana naai siru anchalu ropaa। sunahu bachana piya parihari kopaa ॥ naatha bayaru keeje taahee som। budhi bala sakia jeeti jaahee som ॥ tumhahi raghupatihi antara kaisaa। khalu khadyota dinakarahi jaisaa ॥ atibala madhu kaitabha jehim maare। mahaabeera ditisuta sanghaare ॥ jehim bali baandhi sahajabhuja maaraa। soi avatareu harana mahi bhaaraa ॥ taasu birodha na keejia naathaa। kaala karama jiva jaakem haathaa ॥

do. raamahi saupi jaanakee naai kamala pada maatha। suta kahum raaja samarpi bana jaai bhajia raghunaatha ॥ 6 ॥

naatha deenadayaala raghuraai। baaghu sanamukha gem na khaai ॥ chaahia karana so saba kari beete। tumha sura asura charaachara jeete ॥ santa kahahim asi neeti dasaanana। chauthempana jaaihi nripa kaanana ॥ taasu bhajana keejia taham bhartaa। jo kartaa paalaka samhartaa ॥ soi raghuveera pranata anuraagee। bhajahu naatha mamataa saba tyaagee ॥ munibara jatanu karahim jehi laagee। bhoopa raaju taji hohim biraagee ॥ soi kosaladheesa raghuraayaa। aayu karana tohi para daayaa ॥ jaum piya maanahu mora sikhaavana। sujasu hoi tihum pura ati paavana ॥

do. asa kahi nayana neera bhari gahi pada kampita gaata। naatha bhajahu raghunaathahi achala hoi ahivaata ॥ 7 ॥

taba raavana mayasutaa uthaai। kahai laaga khala nija prabhutaai ॥ sunu tai priyaa brithaa bhaya maanaa। jaga jodhaa ko mohi samaanaa ॥ baruna kubera pavana jama kaalaa। bhuja bala jiteum sakala digapaalaa ॥ deva danuja nara saba basa morem। kavana hetu upajaa bhaya torem ॥ naanaa bidhi tehi kahesi bujhaai। sabhaam bahori baitha so jaai ॥ mandodareem hridayam asa jaanaa। kaala basya upajaa abhimaanaa ॥ sabhaam aai mantrinha temhi boojhaa। karaba kavana bidhi ripu saim joojhaa ॥ kahahim sachiva sunu nisichara naahaa। baara baara prabhu poochhahu kaahaa ॥ kahahu kavana bhaya karia bichaaraa। nara kapi bhaalu ahaara hamaaraa ॥

do. saba ke bachana shravana suni kaha prahasta kara jori। niti birodha na karia prabhu matrinnha mati ati thori ॥ 8 ॥

kahahim sachiva satha thakurasohaatee। naatha na poora aava ehi bhaantee ॥ baaridhi naaghi eka kapi aavaa। taasu charita mana mahum sabu gaavaa ॥ chhudhaa na rahee tumhahi taba kaahoo। jaarata nagaru kasa na dhari khaahoo ॥ sunata neeka aagem dukha paavaa। sachivana asa mata prabhuhi sunaavaa ॥ jehim baareesa bandhaayu helaa। utareu sena sameta subelaa ॥ so bhanu manuja khaaba hama bhaai। bachana kahahim saba gaala phulaai ॥ taata bachana mama sunu ati aadara। jani mana gunahu mohi kari kaadara ॥ priya baanee je sunahim je kahaheem। aise nara nikaaya jaga ahaheem ॥ bachana parama hita sunata kathore। sunahim je kahahim te nara prabhu thore ॥ prathama baseetha pathu sunu neetee। seetaa dei karahu puni preetee ॥

do. naari paai phiri jaahim jaum tau na badhaaia raari। naahim ta sanmukha samara mahi taata karia hathi maari ॥ 9 ॥

yaha mata jaum maanahu prabhu moraa। ubhaya prakaara sujasu jaga toraa ॥ suta sana kaha dasakantha risaai। asi mati satha kehim tohi sikhaai ॥ abaheem te ura samsaya hoi। benumoola suta bhayahu ghamoi ॥ suni pitu giraa parusha ati ghoraa। chalaa bhavana kahi bachana kathoraa ॥ hita mata tohi na laagata kaisem। kaala bibasa kahum bheshaja jaisem ॥ sandhyaa samaya jaani dasaseesaa। bhavana chaleu nirakhata bhuja beesaa ॥ lankaa sikhara upara aagaaraa। ati bichitra taham hoi akhaaraa ॥ baitha jaai tehee mandira raavana। laage kinnara guna gana gaavana ॥ baajahim taala pakhaauja beenaa। nritya karahim apachharaa prabeenaa ॥

do. sunaaseera sata sarisa so santata kari bilaasa। parama prabala ripu seesa para tadyapi socha na traasa ॥ 10 ॥

ihaam subela saila raghubeeraa। utare sena sahita ati bheeraa ॥ sikhara eka utanga ati dekhee। parama ramya sama subhra biseshee ॥ taham taru kisalaya sumana suhaae। lachhimana rachi nija haatha dasaae ॥ taa para roochira mridula mrigachhaalaa। teheem aasaana aaseena kripaalaa ॥ prabhu krita seesa kapeesa uchhangaa। baama dahina disi chaapa nishangaa ॥ duhum kara kamala sudhaarata baanaa। kaha lankesa mantra lagi kaanaa ॥ badabhaagee angada hanumaanaa। charana kamala chaapata bidhi naanaa ॥ prabhu paachem lachhimana beeraasana। kati nishanga kara baana saraasana ॥

do. ehi bidhi kripaa roopa guna dhaama raamu aaseena। dhanya te nara ehim dhyaana je rahata sadaa layaleena ॥ 11(ka) ॥

pooraba disaa biloki prabhu dekhaa udita mamyaka। kahata sabahi dekhahu sasihi mrigapati sarisa asanka ॥ 11(kha) ॥

pooraba disi giriguhaa nivaasee। parama prataapa teja bala raasee ॥ matta naaga tama kumbha bidaaree। sasi kesaree gagana bana chaaree ॥ bithure nabha mukutaahala taaraa। nisi sundaree kera singaaraa ॥ kaha prabhu sasi mahum mechakataai। kahahu kaaha nija nija mati bhaai ॥ kaha sugaiva sunahu raghuraai। sasi mahum pragata bhoomi kai jhaanee ॥ maareu raahu sasihi kaha koi। ura maham paree syaamataa soi ॥ kau kaha jaba bidhi rati mukha keenhaa। saara bhaaga sasi kara hari leenhaa ॥ chhidra so pragata indu ura maaheem। tehi maga dekhia nabha parichhaaheem ॥ prabhu kaha garala bandhu sasi keraa। ati priya nija ura deenha baseraa ॥ bisha sanjuta kara nikara pasaaree। jaarata birahavanta nara naaree ॥

do. kaha hanumanta sunahu prabhu sasi tumhaaraa priya daasa। tava moorati bidhu ura basati soi syaamataa abhaasa ॥ 12(ka) ॥

navaanhapaaraayana ॥ saatavaam vishraama pavana tanaya ke bachana suni bihamse raamu sujaana। dachchhina disi avaloki prabhu bole kripaa nidhaana ॥ 12(kha) ॥

dekhu bibheeshana dachchhina aasaa। ghana ghammada daamini bilaasaa ॥ madhura madhura garaji ghana ghoraa। hoi brishti jani upala kathoraa ॥ kahata bibheeshana sunahu kripaalaa। hoi na tadaita na baarida maalaa ॥ lankaa sikhara upara aagaaraa। taham dasakanghara dekha akhaaraa ॥ chhatra meghadambara sira dhaaree। soi janu jalada ghataa ati kaaree ॥ mandodaree shravana taatankaa। soi prabhu janu daaminee damankaa ॥ baajahim taala mridanga anoopaa। soi rava madhura sunahu surabhoopaa ॥ prabhu musukaana samujhi abhimaanaa। chaapa chadhaai baana sandhaanaa ॥

do. chhatra mukuta taatanka taba hate ekaheem baana। sabakem dekhata mahi pare maramu na kou jaana ॥ 13(ka) ॥

asa kautuka kari raama sara prabiseu aai nishanga। raavana sabhaa sasanka saba dekhi mahaa rasabhanga ॥ 13(kha) ॥

kampa na bhoomi na maruta biseshaa। astra sastra kachhu nayana na dekhaa ॥ sochahim saba nija hridaya majhaaree। asaguna bhayu bhayankara bhaaree ॥ dasamukha dekhi sabhaa bhaya paai। bihasi bachana kaha juguti banaai ॥ siru gire santata subha jaahee। mukuta pare kasa asaguna taahee ॥ sayana karahu nija nija griha jaai। gavane bhavana sakala sira naai ॥ mandodaree socha ura baseu। jaba te shravanapoora mahi khaseu ॥ sajala nayana kaha juga kara joree। sunahu praanapati binatee moree ॥ kanta raama birodha pariharahoo। jaani manuja jani hatha mana dharahoo ॥

do. bisvarupa raghubamsa mani karahu bachana bisvaasu। loka kalpanaa beda kara anga anga prati jaasu ॥ 14 ॥

pada paataala seesa aja dhaamaa। apara loka anga anga bishraamaa ॥ bhrikuti bilaasa bhayankara kaalaa। nayana divaakara kacha ghana maalaa ॥ jaasu ghraana asvineekumaaraa। nisi aru divasa nimesha apaaraa ॥ shravana disaa dasa beda bakhaanee। maaruta svaasa nigama nija baanee ॥ adhara lobha jama dasana karaalaa। maayaa haasa baahu digapaalaa ॥ aanana anala ambupati jeehaa। utapati paalana pralaya sameehaa ॥ roma raaji ashtaadasa bhaaraa। asthi saila saritaa nasa jaaraa ॥ udara udadhi adhago jaatanaa। jagamaya prabhu kaa bahu kalapanaa ॥

do. ahankaara siva buddhi aja mana sasi chitta mahaana। manuja baasa sacharaachara rupa raama bhagavaana ॥ 15 ka ॥

asa bichaari sunu praanapati prabhu sana bayaru bihaai। preeti karahu raghubeera pada mama ahivaata na jaai ॥ 15 kha ॥

bihamsaa naari bachana suni kaanaa। aho moha mahimaa balavaanaa ॥ naari subhaau satya saba kahaheem। avaguna aatha sadaa ura rahaheem ॥ saahasa anrita chapalataa maayaa। bhaya abibeka asaucha adaayaa ॥ ripu kara rupa sakala taim gaavaa। ati bisaala bhaya mohi sunaavaa ॥ so saba priyaa sahaja basa morem। samujhi paraa prasaada aba torem ॥ jaanium priyaa tori chaturaai। ehi bidhi kahahu mori prabhutaai ॥ tava batakahee goodha mrigalochani। samujhata sukhada sunata bhaya mochani ॥ mandodari mana mahum asa thayoo। piyahi kaala basa matibhrama bhayoo ॥

do. ehi bidhi karata binoda bahu praata pragata dasakandha। sahaja asanka lankapati sabhaam gayu mada andha ॥ 16(ka) ॥

so. phoolaha phari na beta jadapi sudhaa barashahim jalada। moorukha hridayam na cheta jaum gura milahim biranchi sama ॥ 16(kha) ॥

ihaam praata jaage raghuraai। poochhaa mata saba sachiva bolaai ॥ kahahu begi kaa karia upaai। jaamavanta kaha pada siru naai ॥ sunu sarbagya sakala ura baasee। budhi bala teja dharma guna raasee ॥ mantra kahum nija mati anusaaraa। doota pathaaia baalikumaaraa ॥ neeka mantra saba ke mana maanaa। angada sana kaha kripaanidhaanaa ॥ baalitanaya budhi bala guna dhaamaa। lankaa jaahu taata mama kaamaa ॥ bahuta bujhaai tumhahi kaa kahoom। parama chatura maim jaanata ahoom ॥ kaaju hamaara taasu hita hoi। ripu sana karehu batakahee soi ॥

so. prabhu agyaa dhari seesa charana bandi angada utheu। soi guna saagara eesa raama kripaa jaa para karahu ॥ 17(ka) ॥

svayam siddha saba kaaja naatha mohi aadaru diyu। asa bichaari jubaraaja tana pulakita harashita hiyu ॥ 17(kha) ॥

bandi charana ura dhari prabhutaai। angada chaleu sabahi siru naai ॥ prabhu prataapa ura sahaja asankaa। rana baankuraa baalisuta bankaa ॥ pura paithata raavana kara betaa। khelata rahaa so hoi gai bhaintaa ॥ baatahim baata karasha badhai aai। jugala atula bala puni tarunaai ॥ tehi angada kahum laata uthaai। gahi pada patakeu bhoomi bhavaanee ॥ nisichara nikara dekhi bhata bhaaree। jaham taham chale na sakahim pukaaree ॥ eka eka sana maramu na kahaheem। samujhi taasu badha chupa kari rahaheem ॥ bhayu kolaahala nagara majhaaree। aavaa kapi lankaa jeheem jaaree ॥ aba dhaum kahaa karihi karataaraa। ati sabheeta saba karahim bichaaraa ॥ binu poochem magu dehim dikhaai। jehi biloka soi jaai sukhaai ॥

do. gayu sabhaa darabaara taba sumiri raama pada kanja। simha thavani ita uta chitava dheera beera bala punja ॥ 18 ॥

turata nisaachara eka pathaavaa। samaachaara raavanahi janaavaa ॥ sunata bihamsi bolaa dasaseesaa। aanahu boli kahaam kara keesaa ॥ aayasu paai doota bahu dhaae। kapikunjarahi boli lai aae ॥ angada deekha dasaanana baimsem। sahita praana kajjalagiri jaisem ॥ bhujaa bitapa sira sringa samaanaa। romaavalee lataa janu naanaa ॥ mukha naasikaa nayana aru kaanaa। giri kandaraa khoha anumaanaa ॥ gayu sabhaam mana neku na muraa। baalitanaya atibala baankuraa ॥ uthe sabhaasada kapi kahum dekhee। raavana ura bhaa kraudha biseshee ॥

do. jathaa matta gaja jootha mahum panchaanana chali jaai। raama prataapa sumiri mana baitha sabhaam siru naai ॥ 19 ॥

kaha dasakantha kavana taim bandara। maim raghubeera doota dasakandhara ॥ mama janakahi tohi rahee mitaai। tava hita kaarana aayum bhaai ॥ uttama kula pulasti kara naatee। siva biranchi poojehu bahu bhaantee ॥ bara paayahu keenhehu saba kaajaa। jeetehu lokapaala saba raajaa ॥ nripa abhimaana moha basa kimbaa। hari aanihu seetaa jagadambaa ॥ aba subha kahaa sunahu tumha moraa। saba aparaadha chhamihi prabhu toraa ॥ dasana gahahu trina kantha kuthaaree। parijana sahita sanga nija naaree ॥ saadara janakasutaa kari aagem। ehi bidhi chalahu sakala bhaya tyaagem ॥

do. pranatapaala raghubamsamani traahi traahi aba mohi। aarata giraa sunata prabhu abhaya karaigo tohi ॥ 20 ॥

re kapipota bolu sambhaaree। moodha na jaanehi mohi suraaree ॥ kahu nija naama janaka kara bhaai। kehi naatem maaniai mitaai ॥ angada naama baali kara betaa। taasom kabahum bhee hee bhetaa ॥ angada bachana sunata sakuchaanaa। rahaa baali baanara maim jaanaa ॥ angada taheem baali kara baalaka। upajehu bamsa anala kula ghaalaka ॥ garbha na gayahu byartha tumha jaayahu। nija mukha taapasa doota kahaayahu ॥ aba kahu kusala baali kaham ahee। bihamsi bachana taba angada kahee ॥ dina dasa gem baali pahim jaai। boojhehu kusala sakhaa ura laai ॥ raama birodha kusala jasi hoi। so saba tohi sunaaihi soi ॥ sunu satha bheda hoi mana taakem। shreeraghubeera hridaya nahim jaakem ॥

do. hama kula ghaalaka satya tumha kula paalaka dasaseesa। andhu badhira na asa kahahim nayana kaana tava beesa ॥ 21।

siva biranchi sura muni samudaai। chaahata jaasu charana sevakaai ॥ taasu doota hoi hama kula boraa। aisihum mati ura bihara na toraa ॥ suni kathora baanee kapi keree। kahata dasaanana nayana tareree ॥ khala tava kathina bachana saba sahoom। neeti dharma maim jaanata ahoom ॥ kaha kapi dharmaseelataa toree। hamahum sunee krita para triya choree ॥ dekhee nayana doota rakhavaaree। boodai na marahu dharma bratadhaaree ॥ kaana naaka binu bhagini nihaaree। chhamaa keenhi tumha dharma bichaaree ॥ dharmaseelataa tava jaga jaagee। paavaa darasu hamahum badabhaagee ॥

do. jani jalpasi jada jantu kapi satha biloku mama baahu। lokapaala bala bipula sasi grasana hetu saba raahu ॥ 22(ka) ॥

puni nabha sara mama kara nikara kamalanhi para kari baasa। sobhata bhayu maraala iva sambhu sahita kailaasa ॥ 22(kha) ॥

tumhare kataka maajha sunu angada। mo sana bhirihi kavana jodhaa bada ॥ tava prabhu naari biraham balaheenaa। anuja taasu dukha dukhee maleenaa ॥ tumha sugreeva kooladruma dou। anuja hamaara bheeru ati sou ॥ jaamavanta mantree ati boodhaa। so ki hoi aba samaraaroodhaa ॥ silpi karma jaanahim nala neelaa। hai kapi eka mahaa balaseelaa ॥ aavaa prathama nagaru jemhim jaaraa। sunata bachana kaha baalikumaaraa ॥ satya bachana kahu nisichara naahaa। saanchehum keesa keenha pura daahaa ॥ raavana nagara alpa kapi dahee। suni asa bachana satya ko kahee ॥ jo ati subhata saraahehu raavana। so sugreeva kera laghu dhaavana ॥ chali bahuta so beera na hoi। pathavaa khabari lena hama soi ॥

do. satya nagaru kapi jaareu binu prabhu aayasu paai। phiri na gayu sugreeva pahim tehim bhaya rahaa lukaai ॥ 23(ka) ॥

satya kahahi dasakantha saba mohi na suni kachhu koha। kau na hamaarem kataka asa to sana larata jo soha ॥ 23(kha) ॥

preeti birodha samaana sana karia neeti asi aahi। jaum mrigapati badha medaukanhi bhala ki kahi kau taahi ॥ 23(ga) ॥

jadyapi laghutaa raama kahum tohi badhem bada dosha। tadapi kathina dasakantha sunu chhatra jaati kara rosha ॥ 23(gha) ॥

bakra ukti dhanu bachana sara hridaya daheu ripu keesa। pratiuttara sadasinha manahum kaadhata bhata dasaseesa ॥ 23(na) ॥

hamsi boleu dasamauli taba kapi kara bada guna eka। jo pratipaali taasu hita kari upaaya aneka ॥ 23(chha) ॥

dhanya keesa jo nija prabhu kaajaa। jaham taham naachi parihari laajaa ॥ naachi koodi kari loga rijhaai। pati hita kari dharma nipunaai ॥ angada svaamibhakta tava jaatee। prabhu guna kasa na kahasi ehi bhaantee ॥ maim guna gaahaka parama sujaanaa। tava katu ratani karum nahim kaanaa ॥ kaha kapi tava guna gaahakataai। satya pavanasuta mohi sunaai ॥ bana bidhamsi suta badhi pura jaaraa। tadapi na tehim kachhu krita apakaaraa ॥ soi bichaari tava prakriti suhaai। dasakandhara maim keenhi dhithaai ॥ dekheum aai jo kachhu kapi bhaashaa। tumharem laaja na rosha na maakhaa ॥ jaum asi mati pitu khaae keesaa। kahi asa bachana hamsaa dasaseesaa ॥ pitahi khaai khaateum puni tohee। abaheem samujhi paraa kachhu mohee ॥ baali bimala jasa bhaajana jaanee। hatum na tohi adhama abhimaanee ॥ kahu raavana raavana jaga kete। maim nija shravana sune sunu jete ॥ balihi jitana eka gayu pataalaa। raakheu baandhi sisunha hayasaalaa ॥ khelahim baalaka maarahim jaai। dayaa laagi bali deenha chhodaai ॥ eka bahori sahasabhuja dekhaa। dhaai dharaa jimi jantu biseshaa ॥ kautuka laagi bhavana lai aavaa। so pulasti muni jaai chhodaavaa ॥

do. eka kahata mohi sakucha ati rahaa baali kee kaankha। inha mahum raavana taim kavana satya badahi taji maakha ॥ 24 ॥

sunu satha soi raavana balaseelaa। haragiri jaana jaasu bhuja leelaa ॥ jaana umaapati jaasu suraai। poojeum jehi sira sumana chadhaai ॥ sira saroja nija karanhi utaaree। poojeum amita baara tripuraaree ॥ bhuja bikrama jaanahim digapaalaa। satha ajahoom jinha kem ura saalaa ॥ jaanahim diggaja ura kathinaai। jaba jaba bhirum jaai bariai ॥ jinha ke dasana karaala na phoote। ura laagata moolaka iva toote ॥ jaasu chalata dolati imi dharanee। chadhata matta gaja jimi laghu taranee ॥ soi raavana jaga bidita prataapee। sunehi na shravana aleeka pralaapee ॥

do. tehi raavana kaham laghu kahasi nara kara karasi bakhaana। re kapi barbara kharba khala aba jaanaa tava gyaana ॥ 25 ॥

suni angada sakopa kaha baanee। bolu sambhaari adhama abhimaanee ॥ sahasabaahu bhuja gahana apaaraa। dahana anala sama jaasu kuthaaraa ॥ jaasu parasu saagara khara dhaaraa। boodae nripa aganita bahu baaraa ॥ taasu garba jehi dekhata bhaagaa। so nara kyom dasaseesa abhaagaa ॥ raama manuja kasa re satha bangaa। dhanvee kaamu nadee puni gangaa ॥ pasu suradhenu kalpataru rookhaa। anna daana aru rasa peeyooshaa ॥ bainateya khaga ahi sahasaanana। chintaamani puni upala dasaanana ॥ sunu matimanda loka baikunthaa। laabha ki raghupati bhagati akunthaa ॥

do. sena sahita taba maana mathi bana ujaari pura jaari ॥ kasa re satha hanumaana kapi gayu jo tava suta maari ॥ 26 ॥

sunu raavana parihari chaturaai। bhajasi na kripaasindhu raghuraai ॥ jau khala bhesi raama kara drohee। brahma rudra saka raakhi na tohee ॥ moodha brithaa jani maarasi gaalaa। raama bayara asa hoihi haalaa ॥ tava sira nikara kapinha ke aagem। parihahim dharani raama sara laagem ॥ te tava sira kanduka sama naanaa। khelahahim bhaalu keesa chaugaanaa ॥ jabahim samara kopahi raghunaayaka। chhutihahim ati karaala bahu saayaka ॥ taba ki chalihi asa gaala tumhaaraa। asa bichaari bhaju raama udaaraa ॥ sunata bachana raavana parajaraa। jarata mahaanala janu ghrita paraa ॥

do. kumbhakarana asa bandhu mama suta prasiddha sakraari। mora paraakrama nahim sunehi jiteum charaachara jhaari ॥ 27 ॥

satha saakhaamriga jori sahaai। baandhaa sindhu ihi prabhutaai ॥ naaghahim khaga aneka baareesaa। soora na hohim te sunu saba keesaa ॥ mama bhuja saagara bala jala pooraa। jaham boodae bahu sura nara sooraa ॥ beesa payodhi agaadha apaaraa। ko asa beera jo paaihi paaraa ॥ digapaalanha maim neera bharaavaa। bhoopa sujasa khala mohi sunaavaa ॥ jaum pai samara subhata tava naathaa। puni puni kahasi jaasu guna gaathaa ॥ tau baseetha pathavata kehi kaajaa। ripu sana preeti karata nahim laajaa ॥ haragiri mathana nirakhu mama baahoo। puni satha kapi nija prabhuhi saraahoo ॥

do. soora kavana raavana sarisa svakara kaati jehim seesa। hune anala ati harasha bahu baara saakhi gaureesa ॥ 28 ॥

jarata bilokeum jabahim kapaalaa। bidhi ke likhe anka nija bhaalaa ॥ nara kem kara aapana badha baanchee। haseum jaani bidhi giraa asaanchee ॥ sau mana samujhi traasa nahim morem। likhaa biranchi jaratha mati bhorem ॥ aana beera bala satha mama aagem। puni puni kahasi laaja pati tyaage ॥ kaha angada salajja jaga maaheem। raavana tohi samaana kau naaheem ॥ laajavanta tava sahaja subhaau। nija mukha nija guna kahasi na kau ॥ sira aru saila kathaa chita rahee। taate baara beesa taim kahee ॥ so bhujabala raakheu ura ghaalee। jeetehu sahasabaahu bali baalee ॥ sunu matimanda dehi aba pooraa। kaatem seesa ki hoia sooraa ॥ indrajaali kahu kahia na beeraa। kaati nija kara sakala sareeraa ॥

do. jarahim patanga moha basa bhaara bahahim khara brinda। te nahim soora kahaavahim samujhi dekhu matimanda ॥ 29 ॥

aba jani batabadhaava khala karahee। sunu mama bachana maana pariharahee ॥ dasamukha maim na baseetheem aayum। asa bichaari raghubeesha pathaayum ॥ baara baara asa kahi kripaalaa। nahim gajaari jasu badhem srikaalaa ॥ mana mahum samujhi bachana prabhu kere। saheum kathora bachana satha tere ॥ naahim ta kari mukha bhanjana toraa। lai jaateum seetahi barajoraa ॥ jaaneum tava bala adhama suraaree। soonem hari aanihi paranaaree ॥ taim nisichara pati garba bahootaa। maim raghupati sevaka kara dootaa ॥ jaum na raama apamaanahi darum। tohi dekhata asa kautuka karoom ॥

do. tohi pataki mahi sena hati chaupata kari tava gaaum। tava jubatinha sameta satha janakasutahi lai jaaum ॥ 30 ॥

jau asa karaum tadapi na badaai। muehi badhem nahim kachhu manusaai ॥ kaula kaamabasa kripina bimoodhaa। ati daridra ajasee ati boodhaa ॥ sadaa rogabasa santata krodhee। bishnu bimookha shruti santa birodhee ॥ tanu poshaka nindaka agha khaanee। jeevana sava sama chaudaha praanee ॥ asa bichaari khala badhum na tohee। aba jani risa upajaavasi mohee ॥ suni sakopa kaha nisichara naathaa। adhara dasana dasi meejata haathaa ॥ re kapi adhama marana aba chahasee। chhote badana baata badai kahasee ॥ katu jalpasi jada kapi bala jaakem। bala prataapa budhi teja na taakem ॥

do. aguna amaana jaani tehi deenha pitaa banabaasa। so dukha aru jubatee biraha puni nisi dina mama traasa ॥ 31(ka) ॥

jinha ke bala kara garba tohi aise manuja aneka। khaaheem nisaachara divasa nisi moodha samujhu taji teka ॥ 31(kha) ॥

jaba tehim keenha raama kai nindaa। krodhavanta ati bhayu kapindaa ॥ hari hara nindaa suni jo kaanaa। hoi paapa goghaata samaanaa ॥ katakataana kapikunjara bhaaree। duhu bhujadanda tamaki mahi maaree ॥ dolata dharani sabhaasada khase। chale bhaaji bhaya maaruta grase ॥ girata sambhaari uthaa dasakandhara। bhootala pare mukuta ati sundara ॥ kachhu tehim lai nija siranhi samvaare। kachhu angada prabhu paasa pabaare ॥ aavata mukuta dekhi kapi bhaage। dinaheem looka parana bidhi laage ॥ kee raavana kari kopa chalaae। kulisa chaari aavata ati dhaae ॥ kaha prabhu hamsi jani hridayam deraahoo। looka na asani ketu nahim raahoo ॥ e kireeta dasakandhara kere। aavata baalitanaya ke prere ॥

do. taraki pavanasuta kara gahe aani dhare prabhu paasa। kautuka dekhahim bhaalu kapi dinakara sarisa prakaasa ॥ 32(ka) ॥

uhaam sako'pi dasaanana saba sana kahata risaai। dharahu kapihi dhari maarahu suni angada musukaai ॥ 32(kha) ॥

ehi bidhi begi soobhata saba dhaavahu। khaahu bhaalu kapi jaham jaham paavahu ॥ markataheena karahu mahi jaai। jiata dharahu taapasa dvau bhaai ॥ puni sakopa boleu jubaraajaa। gaala bajaavata tohi na laajaa ॥ maru gara kaati nilaja kulaghaatee। bala biloki biharati nahim chhaatee ॥ re triya chora kumaaraga gaamee। khala mala raasi mandamati kaamee ॥ sanyapaata jalpasi durbaadaa। bhesi kaalabasa khala manujaadaa ॥ yaako phalu paavahigo aagem। baanara bhaalu chapetanhi laagem ॥ raamu manuja bolata asi baanee। girahim na tava rasanaa abhimaanee ॥ girihahim rasanaa samsaya naaheem। siranhi sameta samara mahi maaheem ॥

so. so nara kyom dasakandha baali badhyo jehim eka sara। beesahum lochana andha dhiga tava janma kujaati jada ॥ 33(ka) ॥

taba sonita kee pyaasa trishita raama saayaka nikara। tajum tohi tehi traasa katu jalpaka nisichara adhama ॥ 33(kha) ॥

mai tava dasana toribe laayaka। aayasu mohi na deenha raghunaayaka ॥ asi risa hoti dasu mukha toraum। lankaa gahi samudra maham boraum ॥ goolari phala samaana tava lankaa। basahu madhya tumha jantu asankaa ॥ maim baanara phala khaata na baaraa। aayasu deenha na raama udaaraa ॥ jugati sunata raavana musukaai। moodha sikhihi kaham bahuta jhuthaai ॥ baali na kabahum gaala asa maaraa। mili tapasinha taim bhesi labaaraa ॥ saanchehum maim labaara bhuja beehaa। jaum na upaarium tava dasa jeehaa ॥ samujhi raama prataapa kapi kopaa। sabhaa maajha pana kari pada ropaa ॥ jaum mama charana sakasi satha taaree। phirahim raamu seetaa maim haaree ॥ sunahu subhata saba kaha dasaseesaa। pada gahi dharani pachhaarahu keesaa ॥ indrajeeta aadika balavaanaa। harashi uthe jaham taham bhata naanaa ॥ jhapatahim kari bala bipula upaai। pada na tari baithahim siru naai ॥ puni uthi jhapataheem sura aaraatee। tari na keesa charana ehi bhaantee ॥ purusha kujogee jimi uragaaree। moha bitapa nahim sakahim upaaree ॥

do. kotinha meghanaada sama subhata uthe harashaai। jhapatahim tarai na kapi charana puni baithahim sira naai ॥ 34(ka) ॥

bhoomi na chhaandata kapi charana dekhata ripu mada bhaaga ॥ koti bighna te santa kara mana jimi neeti na tyaaga ॥ 34(kha) ॥

kapi bala dekhi sakala hiyam haare। uthaa aapu kapi kem parachaare ॥ gahata charana kaha baalikumaaraa। mama pada gahem na tora ubaaraa ॥ gahasi na raama charana satha jaai। sunata phiraa mana ati sakuchaai ॥ bhayu tejahata shree saba gee। madhya divasa jimi sasi sohee ॥ singhaasana baitheu sira naai। maanahum sampati sakala gamvaai ॥ jagadaatamaa praanapati raamaa। taasu bimukha kimi laha bishraamaa ॥ umaa raama kee bhrikuti bilaasaa। hoi bisva puni paavi naasaa ॥ trina te kulisa kulisa trina karee। taasu doota pana kahu kimi taree ॥ puni kapi kahee neeti bidhi naanaa। maana na taahi kaalu niaraanaa ॥ ripu mada mathi prabhu sujasu sunaayo। yaha kahi chalyo baali nripa jaayo ॥ hataum na kheta khelaai khelaai। tohi abahim kaa karaum badaai ॥ prathamahim taasu tanaya kapi maaraa। so suni raavana bhayu dukhaaraa ॥ jaatudhaana angada pana dekhee। bhaya byaakula saba bhe biseshee ॥

do. ripu bala dharashi harashi kapi baalitanaya bala punja। pulaka sareera nayana jala gahe raama pada kanja ॥ 35(ka) ॥

saanjha jaani dasakandhara bhavana gayu bilakhaai। mandodaree raavanahi bahuri kahaa samujhaai ॥ (kha) ॥ kanta samujhi mana tajahu kumatihee। soha na samara tumhahi raghupatihee ॥ raamaanuja laghu rekha khachaai। sau nahim naaghehu asi manusaai ॥ piya tumha taahi jitaba sangraamaa। jaake doota kera yaha kaamaa ॥ kautuka sindhu naaghee tava lankaa। aayu kapi keharee asankaa ॥ rakhavaare hati bipina ujaaraa। dekhata tohi achchha tehim maaraa ॥ jaari sakala pura keenhesi chhaaraa। kahaam rahaa bala garba tumhaaraa ॥ aba pati mrishaa gaala jani maarahu। mora kahaa kachhu hridayam bichaarahu ॥ pati raghupatihi nripati jani maanahu। aga jaga naatha atula bala jaanahu ॥ baana prataapa jaana maareechaa। taasu kahaa nahim maanehi neechaa ॥ janaka sabhaam aganita bhoopaalaa। rahe tumhu bala atula bisaalaa ॥ bhanji dhanusha jaanakee biahee। taba sangraama jitehu kina taahee ॥ surapati suta jaani bala thoraa। raakhaa jiata aankhi gahi phoraa ॥ soopanakhaa kai gati tumha dekhee। tadapi hridayam nahim laaja bisheshee ॥

do. badhi biraadha khara dooshanahi leemlaam hatyo kabandha। baali eka sara maarayo tehi jaanahu dasakandha ॥ 36 ॥

jehim jalanaatha bandhaayu helaa। utare prabhu dala sahita subelaa ॥ kaaruneeka dinakara kula ketoo। doota pathaayu tava hita hetoo ॥ sabhaa maajha jehim tava bala mathaa। kari barootha mahum mrigapati jathaa ॥ angada hanumata anuchara jaake। rana baankure beera ati baanke ॥ tehi kaham piya puni puni nara kahahoo। mudhaa maana mamataa mada bahahoo ॥ ahaha kanta krita raama birodhaa। kaala bibasa mana upaja na bodhaa ॥ kaala danda gahi kaahu na maaraa। hari dharma bala buddhi bichaaraa ॥ nikata kaala jehi aavata saaim। tehi bhrama hoi tumhaarihi naaim ॥

do. dui suta mare daheu pura ajahum poora piya dehu। kripaasindhu raghunaatha bhaji naatha bimala jasu lehu ॥ 37 ॥

naari bachana suni bisikha samaanaa। sabhaam gayu uthi hota bihaanaa ॥ baitha jaai singhaasana phoolee। ati abhimaana traasa saba bhoolee ॥ ihaam raama angadahi bolaavaa। aai charana pankaja siru naavaa ॥ ati aadara sapeepa baithaaree। bole bihamsi kripaala kharaaree ॥ baalitanaya kautuka ati mohee। taata satya kahu poochhum tohee ॥ । raavanu jaatudhaana kula teekaa। bhuja bala atula jaasu jaga leekaa ॥ taasu mukuta tumha chaari chalaae। kahahu taata kavanee bidhi paae ॥ sunu sarbagya pranata sukhakaaree। mukuta na hohim bhoopa guna chaaree ॥ saama daana aru danda bibhedaa। nripa ura basahim naatha kaha bedaa ॥ neeti dharma ke charana suhaae। asa jiyam jaani naatha pahim aae ॥

do. dharmaheena prabhu pada bimukha kaala bibasa dasaseesa। tehi parihari guna aae sunahu kosalaadheesa ॥ 38(((ka) ॥

parama chaturataa shravana suni bihamse raamu udaara। samaachaara puni saba kahe gadha ke baalikumaara ॥ 38(kha) ॥

ripu ke samaachaara jaba paae। raama sachiva saba nikata bolaae ॥ lankaa baanke chaari duaraa। kehi bidhi laagia karahu bichaaraa ॥ taba kapeesa richchhesa bibheeshana। sumiri hridayam dinakara kula bhooshana ॥ kari bichaara tinha mantra dridhaavaa। chaari anee kapi kataku banaavaa ॥ jathaajoga senaapati keenhe। joothapa sakala boli taba leenhe ॥ prabhu prataapa kahi saba samujhaae। suni kapi singhanaada kari dhaae ॥ harashita raama charana sira naavahim। gahi giri sikhara beera saba dhaavahim ॥ garjahim tarjahim bhaalu kapeesaa। jaya raghubeera kosalaadheesaa ॥ jaanata parama durga ati lankaa। prabhu prataapa kapi chale asankaa ॥ ghataatopa kari chahum disi gheree। mukhahim nisaana bajaavaheem bheree ॥

do. jayati raama jaya lachhimana jaya kapeesa sugreeva। garjahim singhanaada kapi bhaalu mahaa bala seemva ॥ 39 ॥

lankaam bhayu kolaahala bhaaree। sunaa dasaanana ati ahankaaree ॥ dekhahu banaranha keri dhithaai। bihamsi nisaachara sena bolaai ॥ aae keesa kaala ke prere। chhudhaavanta saba nisichara mere ॥ asa kahi attahaasa satha keenhaa। griha baithe ahaara bidhi deenhaa ॥ subhata sakala chaarihum disi jaahoo। dhari dhari bhaalu keesa saba khaahoo ॥ umaa raavanahi asa abhimaanaa। jimi tittibha khaga soota utaanaa ॥ chale nisaachara aayasu maagee। gahi kara bhindipaala bara saangee ॥ tomara mugdara parasu prachandaa। sula kripaana parigha girikhandaa ॥ jimi arunopala nikara nihaaree। dhaavahim satha khaga maamsa ahaaree ॥ choncha bhanga dukha tinhahi na soojhaa। timi dhaae manujaada aboojhaa ॥

do. naanaayudha sara chaapa dhara jaatudhaana bala beera। kota kangooranhi chadhai ge koti koti ranadheera ॥ 40 ॥

kota kangooranhi sohahim kaise। meru ke sringani janu ghana baise ॥ baajahim dhola nisaana jujhaau। suni dhuni hoi bhatanhi mana chaau ॥ baajahim bheri napheeri apaaraa। suni kaadara ura jaahim daraaraa ॥ dekhinha jaai kapinha ke thattaa। ati bisaala tanu bhaalu subhattaa ॥ dhaavahim ganahim na avaghata ghaataa। parbata phori karahim gahi baataa ॥ katakataahim kotinha bhata garjahim। dasana otha kaatahim ati tarjahim ॥ uta raavana ita raama dohaai। jayati jayati jaya paree laraai ॥ nisichara sikhara samooha dhahaavahim। koodi dharahim kapi pheri chalaavahim ॥

do. dhari kudhara khanda prachanda karkata bhaalu gadha para daaraheem। jhapatahim charana gahi pataki mahi bhaji chalata bahuri pachaaraheem ॥ ati tarala taruna prataapa tarapahim tamaki gadha chadhai chadhai ge। kapi bhaalu chadhai mandiranha jaham taham raama jasu gaavata bhe ॥

do. eku eku nisichara gahi puni kapi chale paraai। oopara aapu hetha bhata girahim dharani para aai ॥ 41 ॥

raama prataapa prabala kapijoothaa। mardahim nisichara subhata baroothaa ॥ chadhae durga puni jaham taham baanara। jaya raghubeera prataapa divaakara ॥ chale nisaachara nikara paraai। prabala pavana jimi ghana samudaai ॥ haahaakaara bhayu pura bhaaree। rovahim baalaka aatura naaree ॥ saba mili dehim raavanahi gaaree। raaja karata ehim mrityu hankaaree ॥ nija dala bichala sunee tehim kaanaa। pheri subhata lankesa risaanaa ॥ jo rana bimukha sunaa maim kaanaa। so maim hataba karaala kripaanaa ॥ sarbasu khaai bhoga kari naanaa। samara bhoomi bhe ballabha praanaa ॥ ugra bachana suni sakala deraane। chale krodha kari subhata lajaane ॥ sanmukha marana beera kai sobhaa। taba tinha tajaa praana kara lobhaa ॥

do. bahu aayudha dhara subhata saba bhirahim pachaari pachaari। byaakula kie bhaalu kapi parigha trisoolanhi maaree ॥ 42 ॥

bhaya aatura kapi bhaagana laage। jadyapi umaa jeetihahim aage ॥ kau kaha kaham angada hanumantaa। kaham nala neela dubida balavantaa ॥ nija dala bikala sunaa hanumaanaa। pachchhima dvaara rahaa balavaanaa ॥ meghanaada taham kari laraai। toota na dvaara parama kathinaai ॥ pavanatanaya mana bhaa ati krodhaa। garjeu prabala kaala sama jodhaa ॥ koodi lanka gadha oopara aavaa। gahi giri meghanaada kahum dhaavaa ॥ bhanjeu ratha saarathee nipaataa। taahi hridaya mahum maaresi laataa ॥ dusarem soota bikala tehi jaanaa। syandana ghaali turata griha aanaa ॥

do. angada sunaa pavanasuta gadha para gayu akela। rana baankuraa baalisuta taraki chadhaeu kapi khela ॥ 43 ॥

juddha biruddha kruddha dvau bandara। raama prataapa sumiri ura antara ॥ raavana bhavana chadhae dvau dhaai। karahi kosalaadheesa dohaai ॥ kalasa sahita gahi bhavanu dhahaavaa। dekhi nisaacharapati bhaya paavaa ॥ naari brinda kara peetahim chhaatee। aba dui kapi aae utapaatee ॥ kapileelaa kari tinhahi deraavahim। raamachandra kara sujasu sunaavahim ॥ puni kara gahi kanchana ke khambhaa। kahenhi karia utapaata arambhaa ॥ garji pare ripu kataka majhaaree। laage mardai bhuja bala bhaaree ॥ kaahuhi laata chapetanhi kehoo। bhajahu na raamahi so phala lehoo ॥

do. eka eka som mardahim tori chalaavahim munda। raavana aagem parahim te janu phootahim dadhi kunda ॥ 44 ॥

mahaa mahaa mukhia je paavahim। te pada gahi prabhu paasa chalaavahim ॥ kahi bibheeshanu tinha ke naamaa। dehim raama tinhahoo nija dhaamaa ॥ khala manujaada dvijaamisha bhogee। paavahim gati jo jaachata jogee ॥ umaa raama mriduchita karunaakara। bayara bhaava sumirata mohi nisichara ॥ dehim parama gati so jiyam jaanee। asa kripaala ko kahahu bhavaanee ॥ asa prabhu suni na bhajahim bhrama tyaagee। nara matimanda te parama abhaagee ॥ angada aru hanumanta prabesaa। keenha durga asa kaha avadhesaa ॥ lankaam dvau kapi sohahim kaisem। mathahi sindhu dui mandara jaisem ॥

do. bhuja bala ripu dala dalamali dekhi divasa kara anta। koode jugala bigata shrama aae jaham bhagavanta ॥ 45 ॥

prabhu pada kamala seesa tinha naae। dekhi subhata raghupati mana bhaae ॥ raama kripaa kari jugala nihaare। bhe bigatashrama parama sukhaare ॥ ge jaani angada hanumaanaa। phire bhaalu markata bhata naanaa ॥ jaatudhaana pradosha bala paai। dhaae kari dasaseesa dohaai ॥ nisichara anee dekhi kapi phire। jaham taham katakataai bhata bhire ॥ dvau dala prabala pachaari pachaaree। larata subhata nahim maanahim haaree ॥ mahaabeera nisichara saba kaare। naanaa barana baleemukha bhaare ॥ sabala jugala dala samabala jodhaa। kautuka karata larata kari krodhaa ॥ praabita sarada payoda ghanere। larata manahum maaruta ke prere ॥ anipa akampana aru atikaayaa। bichalata sena keenhi inha maayaa ॥ bhayu nimisha maham ati andhiyaaraa। brishti hoi rudhiropala chhaaraa ॥

do. dekhi nibida tama dasahum disi kapidala bhayu khabhaara। ekahi eka na dekhee jaham taham karahim pukaara ॥ 46 ॥

sakala maramu raghunaayaka jaanaa। lie boli angada hanumaanaa ॥ samaachaara saba kahi samujhaae। sunata ko'pi kapikunjara dhaae ॥ puni kripaala hamsi chaapa chadhaavaa। paavaka saayaka sapadi chalaavaa ॥ bhayu prakaasa katahum tama naaheem। gyaana udayam jimi samsaya jaaheem ॥ bhaalu baleemukha paai prakaasaa। dhaae harasha bigata shrama traasaa ॥ hanoomaana angada rana gaaje। haanka sunata rajaneechara bhaaje ॥ bhaagata pata patakahim dhari dharanee। karahim bhaalu kapi adbhuta karanee ॥ gahi pada daarahim saagara maaheem। makara uraga jhasha dhari dhari khaaheem ॥

do. kachhu maare kachhu ghaayala kachhu gadha chadhae paraai। garjahim bhaalu baleemukha ripu dala bala bichalaai ॥ 47 ॥

nisaa jaani kapi chaariu anee। aae jahaam kosalaa dhanee ॥ raama kripaa kari chitavaa sabahee। bhe bigatashrama baanara tabahee ॥ uhaam dasaanana sachiva hankaare। saba sana kahesi subhata je maare ॥ aadhaa kataku kapinha sanghaaraa। kahahu begi kaa karia bichaaraa ॥ maalyavanta ati jaratha nisaachara। raavana maatu pitaa mantree bara ॥ bolaa bachana neeti ati paavana। sunahu taata kachhu mora sikhaavana ॥ jaba te tumha seetaa hari aanee। asaguna hohim na jaahim bakhaanee ॥ beda puraana jaasu jasu gaayo। raama bimukha kaahum na sukha paayo ॥

do. hiranyaachchha bhraataa sahita madhu kaitabha balavaana। jehi maare soi avatareu kripaasindhu bhagavaana ॥ 48(ka) ॥

maasapaaraayana, pacheesavaam vishraama kaalaroopa khala bana dahana gunaagaara ghanabodha। siva biranchi jehi sevahim taasom kavana birodha ॥ 48(kha) ॥

parihari bayaru dehu baidehee। bhajahu kripaanidhi parama sanehee ॥ taake bachana baana sama laage। karia muha kari jaahi abhaage ॥ boodha bhesi na ta marateum tohee। aba jani nayana dekhaavasi mohee ॥ tehi apane mana asa anumaanaa। badhyo chahata ehi kripaanidhaanaa ॥ so uthi gayu kahata durbaadaa। taba sakopa boleu ghananaadaa ॥ kautuka praata dekhiahu moraa। karihum bahuta kahaum kaa thoraa ॥ suni suta bachana bharosaa aavaa। preeti sameta anka baithaavaa ॥ karata bichaara bhayu bhinusaaraa। laage kapi puni chahoom duaraa ॥ ko'pi kapinha durghata gadhau gheraa। nagara kolaahalu bhayu ghaneraa ॥ bibidhaayudha dhara nisichara dhaae। gadha te parbata sikhara dhahaae ॥

chham. dhaahe maheedhara sikhara kotinha bibidha bidhi golaa chale। ghaharaata jimi pabipaata garjata janu pralaya ke baadale ॥ markata bikata bhata jutata katata na latata tana jarjara bhe। gahi saila tehi gadha para chalaavahim jaham so taham nisichara he ॥

do. meghanaada suni shravana asa gadhau puni chhenkaa aai। utaryo beera durga tem sanmukha chalyo bajaai ॥ 49 ॥

kaham kosalaadheesa dvau bhraataa। dhanvee sakala loka bikhyaataa ॥ kaham nala neela dubida sugreevaa। angada hanoomanta bala seemvaa ॥ kahaam bibheeshanu bhraataadrohee। aaju sabahi hathi maarum ohee ॥ asa kahi kathina baana sandhaane। atisaya krodha shravana lagi taane ॥ sara samuha so chhaadaai laagaa। janu sapachchha dhaavahim bahu naagaa ॥ jaham taham parata dekhiahim baanara। sanmukha hoi na sake tehi avasara ॥ jaham taham bhaagi chale kapi reechhaa। bisaree sabahi juddha kai eechhaa ॥ so kapi bhaalu na rana maham dekhaa। keenhesi jehi na praana avaseshaa ॥

do. dasa dasa sara saba maaresi pare bhoomi kapi beera। simhanaada kari garjaa meghanaada bala dheera ॥ 50 ॥

dekhi pavanasuta kataka bihaalaa। krodhavanta janu dhaayu kaalaa ॥ mahaasaila eka turata upaaraa। ati risa meghanaada para daaraa ॥ aavata dekhi gayu nabha soi। ratha saarathee turaga saba khoi ॥ baara baara pachaara hanumaanaa। nikata na aava maramu so jaanaa ॥ raghupati nikata gayu ghananaadaa। naanaa bhaanti karesi durbaadaa ॥ astra sastra aayudha saba daare। kautukaheem prabhu kaati nivaare ॥ dekhi prataapa moodha khisianaa। karai laaga maayaa bidhi naanaa ॥ jimi kau karai garuda saim khelaa। darapaavai gahi svalpa sapelaa ॥

do. jaasu prabala maayaa bala siva biranchi bada chhota। taahi dikhaavi nisichara nija maayaa mati khota ॥ 51 ॥

nabha chadhai barasha bipula angaaraa। mahi te pragata hohim jaladhaaraa ॥ naanaa bhaanti pisaacha pisaachee। maaru kaatu dhuni bolahim naachee ॥ bishtaa pooya rudhira kacha haadaa। barashi kabahum upala bahu chhaadaa ॥ barashi dhoori keenhesi andhiaraa। soojha na aapana haatha pasaaraa ॥ kapi akulaane maayaa dekhem। saba kara marana banaa ehi lekhem ॥ kautuka dekhi raama musukaane। bhe sabheeta sakala kapi jaane ॥ eka baana kaatee saba maayaa। jimi dinakara hara timira nikaayaa ॥ kripaadrishti kapi bhaalu biloke। bhe prabala rana rahahim na roke ॥

do. aayasu maagi raama pahim angadaadi kapi saatha। lachhimana chale kruddha hoi baana saraasana haatha ॥ 52 ॥

chhataja nayana ura baahu bisaalaa। himagiri nibha tanu kachhu eka laalaa ॥ ihaam dasaanana subhata pathaae। naanaa astra sastra gahi dhaae ॥ bhoodhara nakha bitapaayudha dhaaree। dhaae kapi jaya raama pukaaree ॥ bhire sakala jorihi sana joree। ita uta jaya ichchhaa nahim thoree ॥ muthikanha laatanha daatanha kaatahim। kapi jayaseela maari puni daatahim ॥ maaru maaru dharu dharu dharu maaroo। seesa tori gahi bhujaa upaaroo ॥ asi rava poori rahee nava khandaa। dhaavahim jaham taham runda prachandaa ॥ dekhahim kautuka nabha sura brindaa। kabahunka bisamaya kabahum anandaa ॥

do. rudhira gaada bhari bhari jamyo oopara dhoori udaai। janu angaara raasinha para mritaka dhooma rahyo chhaai ॥ 53 ॥

ghaayala beera biraajahim kaise। kusumita kimsuka ke taru jaise ॥ lachhimana meghanaada dvau jodhaa। bhirahim parasapara kari ati krodhaa ॥ ekahi eka saki nahim jeetee। nisichara chhala bala kari aneetee ॥ krodhavanta taba bhayu anantaa। bhanjeu ratha saarathee turantaa ॥ naanaa bidhi prahaara kara seshaa। raachchhasa bhayu praana avaseshaa ॥ raavana suta nija mana anumaanaa। sankatha bhayu harihi mama praanaa ॥ beeraghaatinee chhaadaisi saangee। teja punja lachhimana ura laagee ॥ muruchhaa bhee sakti ke laagem। taba chali gayu nikata bhaya tyaagem ॥

do. meghanaada sama koti sata jodhaa rahe uthaai। jagadaadhaara sesha kimi uthai chale khisiai ॥ 54 ॥

sunu girijaa krodhaanala jaasoo। jaari bhuvana chaaridasa aasoo ॥ saka sangraama jeeti ko taahee। sevahim sura nara aga jaga jaahee ॥ yaha kautoohala jaani soi। jaa para kripaa raama kai hoi ॥ sandhyaa bhi phiri dvau baahanee। lage sambhaarana nija nija anee ॥ byaapaka brahma ajita bhuvanesvara। lachhimana kahaam boojha karunaakara ॥ taba lagi lai aayu hanumaanaa। anuja dekhi prabhu ati dukha maanaa ॥ jaamavanta kaha baida sushenaa। lankaam rahi ko pathee lenaa ॥ dhari laghu roopa gayu hanumantaa। aaneu bhavana sameta turantaa ॥

do. raama padaarabinda sira naayu aai sushena। kahaa naama giri aushadhee jaahu pavanasuta lena ॥ 55 ॥

raama charana sarasija ura raakhee। chalaa prabhanjana suta bala bhaashee ॥ uhaam doota eka maramu janaavaa। raavana kaalanemi griha aavaa ॥ dasamukha kahaa maramu tehim sunaa। puni puni kaalanemi siru dhunaa ॥ dekhata tumhahi nagaru jehim jaaraa। taasu pantha ko rokana paaraa ॥ bhaji raghupati karu hita aapanaa। chhaandahu naatha mrishaa jalpanaa ॥ neela kanja tanu sundara syaamaa। hridayam raakhu lochanaabhiraamaa ॥ maim taim mora moodhataa tyaagoo। mahaa moha nisi sootata jaagoo ॥ kaala byaala kara bhachchhaka joi। sapanehum samara ki jeetia soi ॥

do. suni dasakantha risaana ati tehim mana keenha bichaara। raama doota kara maraum baru yaha khala rata mala bhaara ॥ 56 ॥

asa kahi chalaa rachisi maga maayaa। sara mandira bara baaga banaayaa ॥ maarutasuta dekhaa subha aashrama। munihi boojhi jala piyaum jaai shrama ॥ raachchhasa kapata besha taham sohaa। maayaapati dootahi chaha mohaa ॥ jaai pavanasuta naayu maathaa। laaga so kahai raama guna gaathaa ॥ hota mahaa rana raavana raamahim। jitahahim raama na samsaya yaa mahim ॥ ihaam bhem maim dekheum bhaai। gyaana drishti bala mohi adhikaai ॥ maagaa jala tehim deenha kamandala। kaha kapi nahim aghaaum thorem jala ॥ sara majjana kari aatura aavahu। dichchhaa deum gyaana jehim paavahu ॥

do. sara paithata kapi pada gahaa makareem taba akulaana। maaree so dhari divya tanu chalee gagana chadhai jaana ॥ 57 ॥

kapi tava darasa bhium nishpaapaa। mitaa taata munibara kara saapaa ॥ muni na hoi yaha nisichara ghoraa। maanahu satya bachana kapi moraa ॥ asa kahi gee apachharaa jabaheem। nisichara nikata gayu kapi tabaheem ॥ kaha kapi muni guradachhinaa lehoo। paachem hamahi mantra tumha dehoo ॥ sira langoora lapeti pachhaaraa। nija tanu pragatesi maratee baaraa ॥ raama raama kahi chhaadaesi praanaa। suni mana harashi chaleu hanumaanaa ॥ dekhaa saila na aushadha cheenhaa। sahasaa kapi upaari giri leenhaa ॥ gahi giri nisi nabha dhaavata bhayoo। avadhapuree upara kapi gayoo ॥

do. dekhaa bharata bisaala ati nisichara mana anumaani। binu phara saayaka maareu chaapa shravana lagi taani ॥ 58 ॥

pareu muruchhi mahi laagata saayaka। sumirata raama raama raghunaayaka ॥ suni priya bachana bharata taba dhaae। kapi sameepa ati aatura aae ॥ bikala biloki keesa ura laavaa। jaagata nahim bahu bhaanti jagaavaa ॥ mukha maleena mana bhe dukhaaree। kahata bachana bhari lochana baaree ॥ jehim bidhi raama bimukha mohi keenhaa। tehim puni yaha daaruna dukha deenhaa ॥ jaum morem mana bacha aru kaayaa। preeti raama pada kamala amaayaa ॥ tau kapi hau bigata shrama soolaa। jaum mo para raghupati anukoolaa ॥ sunata bachana uthi baitha kapeesaa। kahi jaya jayati kosalaadheesaa ॥

so. leenha kapihi ura laai pulakita tanu lochana sajala। preeti na hridayam samaai sumiri raama raghukula tilaka ॥ 59 ॥

taata kusala kahu sukhanidhaana kee। sahita anuja aru maatu jaanakee ॥ kapi saba charita samaasa bakhaane। bhe dukhee mana mahum pachitaane ॥ ahaha daiva maim kata jaga jaayum। prabhu ke ekahu kaaja na aayum ॥ jaani kuavasaru mana dhari dheeraa। puni kapi sana bole balabeeraa ॥ taata gaharu hoihi tohi jaataa। kaaju nasaaihi hota prabhaataa ॥ chadhau mama saayaka saila sametaa। pathavaum tohi jaham kripaaniketaa ॥ suni kapi mana upajaa abhimaanaa। morem bhaara chalihi kimi baanaa ॥ raama prabhaava bichaari bahoree। bandi charana kaha kapi kara joree ॥

do. tava prataapa ura raakhi prabhu jehum naatha turanta। asa kahi aayasu paai pada bandi chaleu hanumanta ॥ 60(ka) ॥

bharata baahu bala seela guna prabhu pada preeti apaara। mana mahum jaata saraahata puni puni pavanakumaara ॥ 60(kha) ॥

uhaam raama lachhimanahim nihaaree। bole bachana manuja anusaaree ॥ ardha raati gi kapi nahim aayu। raama uthaai anuja ura laayu ॥ sakahu na dukhita dekhi mohi kaau। bandhu sadaa tava mridula subhau ॥ mama hita laagi tajehu pitu maataa। sahehu bipina hima aatapa baataa ॥ so anuraaga kahaam aba bhaai। uthahu na suni mama bacha bikalaai ॥ jaum janateum bana bandhu bichhohoo। pitaa bachana manateum nahim ohoo ॥ suta bita naari bhavana parivaaraa। hohim jaahim jaga baarahim baaraa ॥ asa bichaari jiyam jaagahu taataa। mili na jagata sahodara bhraataa ॥ jathaa pankha binu khaga ati deenaa। mani binu phani karibara kara heenaa ॥ asa mama jivana bandhu binu tohee। jaum jada daiva jiavai mohee ॥ jaihum avadha kavana muhu laai। naari hetu priya bhaai gamvaai ॥ baru apajasa sahateum jaga maaheem। naari haani bisesha chhati naaheem ॥ aba apaloku soku suta toraa। sahihi nithura kathora ura moraa ॥ nija jananee ke eka kumaaraa। taata taasu tumha praana adhaaraa ॥ saumpesi mohi tumhahi gahi paanee। saba bidhi sukhada parama hita jaanee ॥ utaru kaaha daihum tehi jaai। uthi kina mohi sikhaavahu bhaai ॥ bahu bidhi sichata socha bimochana। stravata salila raajiva dala lochana ॥ umaa eka akhanda raghuraai। nara gati bhagata kripaala dekhaai ॥

so. prabhu pralaapa suni kaana bikala bhe baanara nikara। aai gayu hanumaana jimi karunaa maham beera rasa ॥ 61 ॥

harashi raama bhenteu hanumaanaa। ati kritagya prabhu parama sujaanaa ॥ turata baida taba keenha upaai। uthi baithe lachhimana harashaai ॥ hridayam laai prabhu bhenteu bhraataa। harashe sakala bhaalu kapi braataa ॥ kapi puni baida tahaam pahunchaavaa। jehi bidhi tabahim taahi li aavaa ॥ yaha brittaanta dasaanana suneu। ati bishaada puni puni sira dhuneu ॥ byaakula kumbhakarana pahim aavaa। bibidha jatana kari taahi jagaavaa ॥ jaagaa nisichara dekhia kaisaa। maanahum kaalu deha dhari baisaa ॥ kumbhakarana boojhaa kahu bhaai। kaahe tava mukha rahe sukhaai ॥ kathaa kahee saba tehim abhimaanee। jehi prakaara seetaa hari aanee ॥ taata kapinha saba nisichara maare। mahaamahaa jodhaa sanghaare ॥ durmukha suraripu manuja ahaaree। bhata atikaaya akampana bhaaree ॥ apara mahodara aadika beeraa। pare samara mahi saba ranadheeraa ॥

do. suni dasakandhara bachana taba kumbhakarana bilakhaana। jagadambaa hari aani aba satha chaahata kalyaana ॥ 62 ॥

bhala na keenha taim nisichara naahaa। aba mohi aai jagaaehi kaahaa ॥ ajahoom taata tyaagi abhimaanaa। bhajahu raama hoihi kalyaanaa ॥ haim dasaseesa manuja raghunaayaka। jaake hanoomaana se paayaka ॥ ahaha bandhu taim keenhi khotaai। prathamahim mohi na sunaaehi aai ॥ keenhehu prabhoo birodha tehi devaka। siva biranchi sura jaake sevaka ॥ naarada muni mohi gyaana jo kahaa। kahateum tohi samaya nirabahaa ॥ aba bhari anka bhentu mohi bhaai। lochana soophala karau maim jaai ॥ syaama gaata saraseeruha lochana। dekhaum jaai taapa traya mochana ॥

do. raama roopa guna sumirata magana bhayu chhana eka। raavana maageu koti ghata mada aru mahisha aneka ॥ 63 ॥

mahisha khaai kari madiraa paanaa। garjaa bajraaghaata samaanaa ॥ kumbhakarana durmada rana rangaa। chalaa durga taji sena na sangaa ॥ dekhi bibheeshanu aagem aayu। pareu charana nija naama sunaayu ॥ anuja uthaai hridayam tehi laayo। raghupati bhakta jaani mana bhaayo ॥ taata laata raavana mohi maaraa। kahata parama hita mantra bichaaraa ॥ tehim galaani raghupati pahim aayum। dekhi deena prabhu ke mana bhaayum ॥ sunu suta bhayu kaalabasa raavana। so ki maana aba parama sikhaavana ॥ dhanya dhanya taim dhanya bibheeshana। bhayahu taata nisichara kula bhooshana ॥ bandhu bamsa taim keenha ujaagara। bhajehu raama sobhaa sukha saagara ॥

do. bachana karma mana kapata taji bhajehu raama ranadheera। jaahu na nija para soojha mohi bhayum kaalabasa beera। 64 ॥

bandhu bachana suni chalaa bibheeshana। aayu jaham trailoka bibhooshana ॥ naatha bhoodharaakaara sareeraa। kumbhakarana aavata ranadheeraa ॥ etanaa kapinha sunaa jaba kaanaa। kilakilaai dhaae balavaanaa ॥ lie uthaai bitapa aru bhoodhara। katakataai daarahim taa oopara ॥ koti koti giri sikhara prahaaraa। karahim bhaalu kapi eka eka baaraa ॥ mur yo na mana tanu tar yo na taar yo। jimi gaja arka phalani ko maaryo ॥ taba maarutasuta muthikaa hanyo। par yo dharani byaakula sira dhunyo ॥ puni uthi tehim maareu hanumantaa। ghurmita bhootala pareu turantaa ॥ puni nala neelahi avani pachhaaresi। jaham taham pataki pataki bhata daaresi ॥ chalee baleemukha sena paraai। ati bhaya trasita na kau samuhaai ॥

do. angadaadi kapi muruchhita kari sameta sugreeva। kaankha daabi kapiraaja kahum chalaa amita bala seemva ॥ 65 ॥

umaa karata raghupati naraleelaa। khelata garuda jimi ahigana meelaa ॥ bhrikuti bhanga jo kaalahi khaai। taahi ki sohi aisi laraai ॥ jaga paavani keerati bistarihahim। gaai gaai bhavanidhi nara tarihahim ॥ muruchhaa gi maarutasuta jaagaa। sugreevahi taba khojana laagaa ॥ sugreevahu kai muruchhaa beetee। nibuka gayu tehi mritaka prateetee ॥ kaatesi dasana naasikaa kaanaa। garaji akaasa chalu tehim jaanaa ॥ gaheu charana gahi bhoomi pachhaaraa। ati laaghavam uthi puni tehi maaraa ॥ puni aayasu prabhu pahim balavaanaa। jayati jayati jaya kripaanidhaanaa ॥ naaka kaana kaate jiyam jaanee। phiraa krodha kari bhi mana glaanee ॥ sahaja bheema puni binu shruti naasaa। dekhata kapi dala upajee traasaa ॥

do. jaya jaya jaya raghubamsa mani dhaae kapi dai hooha। ekahi baara taasu para chhaadaenhi giri taru jooha ॥ 66 ॥

kumbhakarana rana ranga biruddhaa। sanmukha chalaa kaala janu kruddhaa ॥ koti koti kapi dhari dhari khaai। janu teedai giri guhaam samaai ॥ kotinha gahi sareera sana mardaa। kotinha meeji milava mahi gardaa ॥ mukha naasaa shravananhi keem baataa। nisari paraahim bhaalu kapi thaataa ॥ rana mada matta nisaachara darpaa। bisva grasihi janu ehi bidhi arpaa ॥ mure subhata saba phirahim na phere। soojha na nayana sunahim nahim tere ॥ kumbhakarana kapi phauja bidaaree। suni dhaai rajaneechara dhaaree ॥ dekhi raama bikala katakaai। ripu aneeka naanaa bidhi aai ॥

do. sunu sugreeva bibheeshana anuja sambhaarehu saina। maim dekhum khala bala dalahi bole raajivanaina ॥ 67 ॥

kara saaranga saaji kati bhaathaa। ari dala dalana chale raghunaathaa ॥ prathama keenha prabhu dhanusha tankoraa। ripu dala badhira bhayu suni soraa ॥ satyasandha chhaandae sara lachchhaa। kaalasarpa janu chale sapachchhaa ॥ jaham taham chale bipula naaraachaa। lage katana bhata bikata pisaachaa ॥ katahim charana ura sira bhujadandaa। bahutaka beera hohim sata khandaa ॥ ghurmi ghurmi ghaayala mahi paraheem। uthi sambhaari subhata puni laraheem ॥ laagata baana jalada jimi gaajaheem। bahutaka dekhee kathina sara bhaajahim ॥ runda prachanda munda binu dhaavahim। dharu dharu maaroo maaru dhuni gaavahim ॥

do. chhana mahum prabhu ke saayakanhi kaate bikata pisaacha। puni raghubeera nishanga mahum prabise saba naaraacha ॥ 68 ॥

kumbhakarana mana deekha bichaaree। hati dhana maajha nisaachara dhaaree ॥ bhaa ati kruddha mahaabala beeraa। kiyo mriganaayaka naada gambheeraa ॥ ko'pi maheedhara lei upaaree। daari jaham markata bhata bhaaree ॥ aavata dekhi saila prabhoo bhaare। saranhi kaati raja sama kari daare ॥ । puni dhanu taani ko'pi raghunaayaka। chhaandae ati karaala bahu saayaka ॥ tanu mahum prabisi nisari sara jaaheem। jimi daamini ghana maajha samaaheem ॥ sonita stravata soha tana kaare। janu kajjala giri geru panaare ॥ bikala biloki bhaalu kapi dhaae। bihamsaa jabahim nikata kapi aae ॥

do. mahaanaada kari garjaa koti koti gahi keesa। mahi pataki gajaraaja iva sapatha kari dasaseesa ॥ 69 ॥

bhaage bhaalu baleemukha joothaa। briku biloki jimi mesha baroothaa ॥ chale bhaagi kapi bhaalu bhavaanee। bikala pukaarata aarata baanee ॥ yaha nisichara dukaala sama ahee। kapikula desa parana aba chahee ॥ kripaa baaridhara raama kharaaree। paahi paahi pranataarati haaree ॥ sakaruna bachana sunata bhagavaanaa। chale sudhaari saraasana baanaa ॥ raama sena nija paachhaim ghaalee। chale sakopa mahaa balasaalee ॥ khainchi dhanusha sara sata sandhaane। chhoote teera sareera samaane ॥ laagata sara dhaavaa risa bharaa। kudhara dagamagata dolati dharaa ॥ leenha eka tehim saila upaatee। raghukula tilaka bhujaa soi kaatee ॥ dhaavaa baama baahu giri dhaaree। prabhu sau bhujaa kaati mahi paaree ॥ kaatem bhujaa soha khala kaisaa। pachchhaheena mandara giri jaisaa ॥ ugra bilokani prabhuhi bilokaa। grasana chahata maanahum trelokaa ॥

do. kari chikkaara ghora ati dhaavaa badanu pasaari। gagana siddha sura traasita haa haa heti pukaari ॥ 70 ॥

sabhaya deva karunaanidhi jaanyo। shravana prajanta saraasanu taanyo ॥ bisikha nikara nisichara mukha bhareu। tadapi mahaabala bhoomi na pareu ॥ saranhi bharaa mukha sanmukha dhaavaa। kaala trona sajeeva janu aavaa ॥ taba prabhu ko'pi teebra sara leenhaa। dhara te bhinna taasu sira keenhaa ॥ so sira pareu dasaanana aagem। bikala bhayu jimi phani mani tyaagem ॥ dharani dhasi dhara dhaava prachandaa। taba prabhu kaati keenha dui khandaa ॥ pare bhoomi jimi nabha tem bhoodhara। hetha daabi kapi bhaalu nisaachara ॥ taasu teja prabhu badana samaanaa। sura muni sabahim achambhava maanaa ॥ sura dundubheem bajaavahim harashahim। astuti karahim sumana bahu barashahim ॥ kari binatee sura sakala sidhaae। tehee samaya devarishi aae ॥ gaganopari hari guna gana gaae। ruchira beerarasa prabhu mana bhaae ॥ begi hatahu khala kahi muni ge। raama samara mahi sobhata bhe ॥

chham. sangraama bhoomi biraaja raghupati atula bala kosala dhanee। shrama bindu mukha raajeeva lochana aruna tana sonita kanee ॥ bhuja jugala pherata sara saraasana bhaalu kapi chahu disi bane। kaha daasa tulasee kahi na saka chhabi sesha jehi aanana ghane ॥

do. nisichara adhama malaakara taahi deenha nija dhaama। girijaa te nara mandamati je na bhajahim shreeraama ॥ 71 ॥

dina kem anta phireem dau anee। samara bhee subhatanha shrama ghanee ॥ raama kripaam kapi dala bala baadhaa। jimi trina paai laaga ati daadhaa ॥ chheejahim nisichara dinu aru raatee। nija mukha kahem sukrita jehi bhaantee ॥ bahu bilaapa dasakandhara karee। bandhu seesa puni puni ura dharee ॥ rovahim naari hridaya hati paanee। taasu teja bala bipula bakhaanee ॥ meghanaada tehi avasara aayu। kahi bahu kathaa pitaa samujhaayu ॥ dekhehu kaali mori manusaai। abahim bahuta kaa karaum badaai ॥ ishtadeva saim bala ratha paayum। so bala taata na tohi dekhaayum ॥ ehi bidhi jalpata bhayu bihaanaa। chahum duara laage kapi naanaa ॥ ita kapi bhaalu kaala sama beeraa। uta rajaneechara ati ranadheeraa ॥ larahim subhata nija nija jaya hetoo। barani na jaai samara khagaketoo ॥

do. meghanaada maayaamaya ratha chadhai gayu akaasa ॥ garjeu attahaasa kari bhi kapi katakahi traasa ॥ 72 ॥

sakti soola taravaari kripaanaa। astra sastra kulisaayudha naanaa ॥ daaraha parasu parigha paashaanaa। laageu brishti karai bahu baanaa ॥ dasa disi rahe baana nabha chhaai। maanahum maghaa megha jhari laai ॥ dharu dharu maaru sunia dhuni kaanaa। jo maari tehi kau na jaanaa ॥ gahi giri taru akaasa kapi dhaavahim। dekhahi tehi na dukhita phiri aavahim ॥ avaghata ghaata baata giri kandara। maayaa bala keenhesi sara panjara ॥ jaahim kahaam byaakula bhe bandara। surapati bandi pare janu mandara ॥ maarutasuta angada nala neelaa। keenhesi bikala sakala balaseelaa ॥ puni lachhimana sugreeva bibheeshana। saranhi maari keenhesi jarjara tana ॥ puni raghupati saim joojhe laagaa। sara chhaandai hoi laagahim naagaa ॥ byaala paasa basa bhe kharaaree। svabasa ananta eka abikaaree ॥ nata iva kapata charita kara naanaa। sadaa svatantra eka bhagavaanaa ॥ rana sobhaa lagi prabhuhim bandhaayo। naagapaasa devanha bhaya paayo ॥

do. girijaa jaasu naama japi muni kaatahim bhava paasa। so ki bandha tara aavi byaapaka bisva nivaasa ॥ 73 ॥

charita raama ke saguna bhavaanee। tarki na jaahim buddhi bala baanee ॥ asa bichaari je tagya biraagee। raamahi bhajahim tarka saba tyaagee ॥ byaakula kataku keenha ghananaadaa। puni bhaa pragata kahi durbaadaa ॥ jaamavanta kaha khala rahu thaadhaa। suni kari taahi krodha ati baadhaa ॥ boodha jaani satha chhaandaeum tohee। laagesi adhama pachaarai mohee ॥ asa kahi tarala trisoola chalaayo। jaamavanta kara gahi soi dhaayo ॥ maarisi meghanaada kai chhaatee। paraa bhoomi ghurmita suraghaatee ॥ puni risaana gahi charana phiraayau। mahi pachhaari nija bala dekharaayo ॥ bara prasaada so mari na maaraa। taba gahi pada lankaa para daaraa ॥ ihaam devarishi garuda pathaayo। raama sameepa sapadi so aayo ॥

do. khagapati saba dhari khaae maayaa naaga barootha। maayaa bigata bhe saba harashe baanara jootha। 74(ka) ॥

gahi giri paadapa upala nakha dhaae keesa risaai। chale tameechara bikalatara gadha para chadhae paraai ॥ 74(kha) ॥

meghanaada ke murachhaa jaagee। pitahi biloki laaja ati laagee ॥ turata gayu giribara kandaraa। karaum ajaya makha asa mana dharaa ॥ ihaam bibheeshana mantra bichaaraa। sunahu naatha bala atula udaaraa ॥ meghanaada makha kari apaavana। khala maayaavee deva sataavana ॥ jaum prabhu siddha hoi so paaihi। naatha begi puni jeeti na jaaihi ॥ suni raghupati atisaya sukha maanaa। bole angadaadi kapi naanaa ॥ lachhimana sanga jaahu saba bhaai। karahu bidhamsa jagya kara jaai ॥ tumha lachhimana maarehu rana ohee। dekhi sabhaya sura dukha ati mohee ॥ maarehu tehi bala buddhi upaai। jehim chheejai nisichara sunu bhaai ॥ jaamavanta sugreeva bibheeshana। sena sameta rahehu teeniu jana ॥ jaba raghubeera deenhi anusaasana। kati nishanga kasi saaji saraasana ॥ prabhu prataapa ura dhari ranadheeraa। bole ghana iva giraa gambheeraa ॥ jaum tehi aaju badhem binu aavaum। tau raghupati sevaka na kahaavaum ॥ jaum sata sankara karahim sahaai। tadapi hatum raghubeera dohaai ॥

do. raghupati charana naai siru chaleu turanta ananta। angada neela mayanda nala sanga subhata hanumanta ॥ 75 ॥

jaai kapinha so dekhaa baisaa। aahuti deta rudhira aru bhaimsaa ॥ keenha kapinha saba jagya bidhamsaa। jaba na uthi taba karahim prasamsaa ॥ tadapi na uthi dharenhi kacha jaai। laatanhi hati hati chale paraai ॥ lai trisula dhaavaa kapi bhaage। aae jaham raamaanuja aage ॥ aavaa parama krodha kara maaraa। garja ghora rava baarahim baaraa ॥ ko'pi marutasuta angada dhaae। hati trisoola ura dharani giraae ॥ prabhu kaham chhaandaesi soola prachandaa। sara hati krita ananta juga khandaa ॥ uthi bahori maaruti jubaraajaa। hatahim ko'pi tehi ghaau na baajaa ॥ phire beera ripu mari na maaraa। taba dhaavaa kari ghora chikaaraa ॥ aavata dekhi kruddha janu kaalaa। lachhimana chhaadae bisikha karaalaa ॥ dekhesi aavata pabi sama baanaa। turata bhayu khala antaradhaanaa ॥ bibidha besha dhari kari laraai। kabahunka pragata kabahum duri jaai ॥ dekhi ajaya ripu darape keesaa। parama kruddha taba bhayu aheesaa ॥ lachhimana mana asa mantra dridhaavaa। ehi paapihi maim bahuta khelaavaa ॥ sumiri kosalaadheesa prataapaa। sara sandhaana keenha kari daapaa ॥ chhaadaa baana maajha ura laagaa। maratee baara kapatu saba tyaagaa ॥

do. raamaanuja kaham raamu kaham asa kahi chhaandaesi praana। dhanya dhanya tava jananee kaha angada hanumaana ॥ 76 ॥

binu prayaasa hanumaana uthaayo। lankaa dvaara raakhi puni aayo ॥ taasu marana suni sura gandharbaa। chadhai bimaana aae nabha sarbaa ॥ barashi sumana dundubheem bajaavahim। shreeraghunaatha bimala jasu gaavahim ॥ jaya ananta jaya jagadaadhaaraa। tumha prabhu saba devanhi nistaaraa ॥ astuti kari sura siddha sidhaae। lachhimana kripaasindhu pahim aae ॥ suta badha sunaa dasaanana jabaheem। muruchhita bhayu pareu mahi tabaheem ॥ mandodaree rudana kara bhaaree। ura taadana bahu bhaanti pukaaree ॥ nagara loga saba byaakula sochaa। sakala kahahim dasakandhara pochaa ॥

do. taba dasakantha bibidha bidhi samujhaaim saba naari। nasvara roopa jagata saba dekhahu hridayam bichaari ॥ 77 ॥

tinhahi gyaana upadesaa raavana। aapuna manda kathaa subha paavana ॥ para upadesa kusala bahutere। je aacharahim te nara na ghanere ॥ nisaa siraani bhayu bhinusaaraa। lage bhaalu kapi chaarihum dvaaraa ॥ subhata bolaai dasaanana bolaa। rana sanmukha jaa kara mana dolaa ॥ so abaheem baru jaau paraai। sanjuga bimukha bhem na bhalaai ॥ nija bhuja bala maim bayaru badhaavaa। dehum utaru jo ripu chadhai aavaa ॥ asa kahi maruta bega ratha saajaa। baaje sakala jujhau baajaa ॥ chale beera saba atulita balee। janu kajjala kai aandhee chalee ॥ asaguna amita hohim tehi kaalaa। gani na bhujabala garba bisaalaa ॥

chham. ati garba gani na saguna asaguna stravahim aayudha haatha te। bhata girata ratha te baaji gaja chikkarata bhaajahim saatha te ॥ gomaaya geedha karaala khara rava svaana bolahim ati ghane। janu kaaladoota ulooka bolahim bachana parama bhayaavane ॥

do. taahi ki sampati saguna subha sapanehum mana bishraama। bhoota droha rata mohabasa raama bimukha rati kaama ॥ 78 ॥

chaleu nisaachara kataku apaaraa। chaturanginee anee bahu dhaaraa ॥ bibidha bhaanti baahana ratha jaanaa। bipula barana pataaka dhvaja naanaa ॥ chale matta gaja jootha ghanere। praabita jalada maruta janu prere ॥ barana barada biradaita nikaayaa। samara soora jaanahim bahu maayaa ॥ ati bichitra baahinee biraajee। beera basanta sena janu saajee ॥ chalata kataka digasidhumra dagaheem। chhubhita payodhi kudhara dagamagaheem ॥ uthee renu rabi gayu chhapaai। maruta thakita basudhaa akulaai ॥ panava nisaana ghora rava baajahim। pralaya samaya ke ghana janu gaajahim ॥ bheri napheeri baaja sahanaai। maaroo raaga subhata sukhadaai ॥ kehari naada beera saba karaheem। nija nija bala paurusha uchcharaheem ॥ kahi dasaanana sunahu subhattaa। mardahu bhaalu kapinha ke thattaa ॥ haum maarihum bhoopa dvau bhaai। asa kahi sanmukha phauja rengaai ॥ yaha sudhi sakala kapinha jaba paai। dhaae kari raghubeera dohaai ॥

chham. dhaae bisaala karaala markata bhaalu kaala samaana te। maanahum sapachchha udaahim bhoodhara brinda naanaa baana te ॥ nakha dasana saila mahaadrumaayudha sabala sanka na maanaheem। jaya raama raavana matta gaja mrigaraaja sujasu bakhaanaheem ॥

do. duhu disi jaya jayakaara kari nija nija joree jaani। bhire beera ita raamahi uta raavanahi bakhaani ॥ 79 ॥

raavanu rathee biratha raghubeeraa। dekhi bibheeshana bhayu adheeraa ॥ adhika preeti mana bhaa sandehaa। bandi charana kaha sahita sanehaa ॥ naatha na ratha nahim tana pada traanaa। kehi bidhi jitaba beera balavaanaa ॥ sunahu sakhaa kaha kripaanidhaanaa। jehim jaya hoi so syandana aanaa ॥ sauraja dheeraja tehi ratha chaakaa। satya seela dridha dhvajaa pataakaa ॥ bala bibeka dama parahita ghore। chhamaa kripaa samataa raju jore ॥ eesa bhajanu saarathee sujaanaa। birati charma santosha kripaanaa ॥ daana parasu budhi sakti prachandaa। bara bigyaana kathina kodandaa ॥ amala achala mana trona samaanaa। sama jama niyama sileemukha naanaa ॥ kavacha abheda bipra gura poojaa। ehi sama bijaya upaaya na doojaa ॥ sakhaa dharmamaya asa ratha jaakem। jeetana kaham na katahum ripu taakem ॥

do. mahaa ajaya samsaara ripu jeeti saki so beera। jaakem asa ratha hoi dridha sunahu sakhaa matidheera ॥ 80(ka) ॥

suni prabhu bachana bibheeshana harashi gahe pada kanja। ehi misa mohi upadesehu raama kripaa sukha punja ॥ 80(kha) ॥

uta pachaara dasakandhara ita angada hanumaana। larata nisaachara bhaalu kapi kari nija nija prabhu aana ॥ 80(ga) ॥

sura brahmaadi siddha muni naanaa। dekhata rana nabha chadhae bimaanaa ॥ hamahoo umaa rahe tehi sangaa। dekhata raama charita rana rangaa ॥ subhata samara rasa duhu disi maate। kapi jayaseela raama bala taate ॥ eka eka sana bhirahim pachaarahim। ekanha eka mardi mahi paarahim ॥ maarahim kaatahim dharahim pachhaarahim। seesa tori seesanha sana maarahim ॥ udara bidaarahim bhujaa upaarahim। gahi pada avani pataki bhata daarahim ॥ nisichara bhata mahi gaadahi bhaaloo। oopara dhaari dehim bahu baaloo ॥ beera balimukha juddha biruddhe। dekhiata bipula kaala janu kruddhe ॥

chham. kruddhe kritaanta samaana kapi tana stravata sonita raajaheem। mardahim nisaachara kataka bhata balavanta ghana jimi gaajaheem ॥ maarahim chapetanhi daati daatanha kaati laatanha meejaheem। chikkarahim markata bhaalu chhala bala karahim jehim khala chheejaheem ॥ dhari gaala phaarahim ura bidaarahim gala antaavari melaheem। prahalaadapati janu bibidha tanu dhari samara angana khelaheem ॥ dharu maaru kaatu pachhaaru ghora giraa gagana mahi bhari rahee। jaya raama jo trina te kulisa kara kulisa te kara trina sahee ॥

do. nija dala bichalata dekhesi beesa bhujaam dasa chaapa। ratha chadhai chaleu dasaanana phirahu phirahu kari daapa ॥ 81 ॥

dhaayu parama kruddha dasakandhara। sanmukha chale hooha dai bandara ॥ gahi kara paadapa upala pahaaraa। daarenhi taa para ekahim baaraa ॥ laagahim saila bajra tana taasoo। khanda khanda hoi phootahim aasoo ॥ chalaa na achala rahaa ratha ropee। rana durmada raavana ati kopee ॥ ita uta jhapati dapati kapi jodhaa। mardai laaga bhayu ati krodhaa ॥ chale paraai bhaalu kapi naanaa। traahi traahi angada hanumaanaa ॥ paahi paahi raghubeera gosaai। yaha khala khaai kaala kee naai ॥ tehi dekhe kapi sakala paraane। dasahum chaapa saayaka sandhaane ॥

chham. sandhaani dhanu sara nikara chhaadaesi uraga jimi udai laagaheem। rahe poori sara dharanee gagana disi bidasi kaham kapi bhaagaheem ॥ bhayo ati kolaahala bikala kapi dala bhaalu bolahim aature। raghubeera karunaa sindhu aarata bandhu jana rachchhaka hare ॥

do. nija dala bikala dekhi kati kasi nishanga dhanu haatha। lachhimana chale kruddha hoi naai raama pada maatha ॥ 82 ॥

re khala kaa maarasi kapi bhaaloo। mohi biloku tora maim kaaloo ॥ khojata raheum tohi sutaghaatee। aaju nipaati judaavum chhaatee ॥ asa kahi chhaadaesi baana prachandaa। lachhimana kie sakala sata khandaa ॥ kotinha aayudha raavana daare। tila pravaana kari kaati nivaare ॥ puni nija baananha keenha prahaaraa। syandanu bhanji saarathee maaraa ॥ sata sata sara maare dasa bhaalaa। giri sringanha janu prabisahim byaalaa ॥ puni sata sara maaraa ura maaheem। pareu dharani tala sudhi kachhu naaheem ॥ uthaa prabala puni muruchhaa jaagee। chhaadaisi brahma deenhi jo saangee ॥

chham. so brahma datta prachanda sakti ananta ura laagee sahee। paryo beera bikala uthaava dasamukha atula bala mahimaa rahee ॥ brahmaanda bhavana biraaja jaakem eka sira jimi raja kanee। tehi chaha uthaavana moodha raavana jaana nahim tribhuana dhanee ॥

do. dekhi pavanasuta dhaayu bolata bachana kathora। aavata kapihi hanyo tehim mushti prahaara praghora ॥ 83 ॥

jaanu teki kapi bhoomi na giraa। uthaa sambhaari bahuta risa bharaa ॥ muthikaa eka taahi kapi maaraa। pareu saila janu bajra prahaaraa ॥ muruchhaa gai bahori so jaagaa। kapi bala bipula saraahana laagaa ॥ dhiga dhiga mama paurusha dhiga mohee। jaum taim jiata rahesi suradrohee ॥ asa kahi lachhimana kahum kapi lyaayo। dekhi dasaanana bisamaya paayo ॥ kaha raghubeera samujhu jiyam bhraataa। tumha kritaanta bhachchhaka sura traataa ॥ sunata bachana uthi baitha kripaalaa। gee gagana so sakati karaalaa ॥ puni kodanda baana gahi dhaae। ripu sanmukha ati aatura aae ॥

chham. aatura bahori bibhanji syandana soota hati byaakula kiyo। gir yo dharani dasakandhara bikalatara baana sata bedhyo hiyo ॥ saarathee doosara ghaali ratha tehi turata lankaa lai gayo। raghubeera bandhu prataapa punja bahori prabhu charananhi nayo ॥

do. uhaam dasaanana jaagi kari karai laaga kachhu jagya। raama birodha bijaya chaha satha hatha basa ati agya ॥ 84 ॥

ihaam bibheeshana saba sudhi paai। sapadi jaai raghupatihi sunaai ॥ naatha kari raavana eka jaagaa। siddha bhem nahim marihi abhaagaa ॥ pathavahu naatha begi bhata bandara। karahim bidhamsa aava dasakandhara ॥ praata hota prabhu subhata pathaae। hanumadaadi angada saba dhaae ॥ kautuka koodi chadhae kapi lankaa। paithe raavana bhavana asankaa ॥ jagya karata jabaheem so dekhaa। sakala kapinha bhaa krodha biseshaa ॥ rana te nilaja bhaaji griha aavaa। ihaam aai baka dhyaana lagaavaa ॥ asa kahi angada maaraa laataa। chitava na satha svaaratha mana raataa ॥

chham. nahim chitava jaba kari kopa kapi gahi dasana laatanha maaraheem। dhari kesa naari nikaari baahera te'tideena pukaaraheem ॥ taba utheu kruddha kritaanta sama gahi charana baanara daaree। ehi beecha kapinha bidhamsa krita makha dekhi mana mahum haaree ॥

do. jagya bidhamsi kusala kapi aae raghupati paasa। chaleu nisaachara krurddha hoi tyaagi jivana kai aasa ॥ 85 ॥

chalata hohim ati asubha bhayankara। baithahim geedha udaai siranha para ॥ bhayu kaalabasa kaahu na maanaa। kahesi bajaavahu juddha nisaanaa ॥ chalee tameechara anee apaaraa। bahu gaja ratha padaati asavaaraa ॥ prabhu sanmukha dhaae khala kaimsem। salabha samooha anala kaham jaimsem ॥ ihaam devatanha astuti keenhee। daaruna bipati hamahi ehim deenhee ॥ aba jani raama khelaavahu ehee। atisaya dukhita hoti baidehee ॥ deva bachana suni prabhu musakaanaa। uthi raghubeera sudhaare baanaa। jataa joota dridha baandhai maathe। sohahim sumana beecha bicha gaathe ॥ aruna nayana baarida tanu syaamaa। akhila loka lochanaabhiraamaa ॥ katitata parikara kasyo nishangaa। kara kodanda kathina saarangaa ॥

chham. saaranga kara sundara nishanga sileemukhaakara kati kasyo। bhujadanda peena manoharaayata ura dharaasura pada lasyo ॥ kaha daasa tulasee jabahim prabhu sara chaapa kara pherana lage। brahmaanda diggaja kamatha ahi mahi sindhu bhoodhara dagamage ॥

do. sobhaa dekhi harashi sura barashahim sumana apaara। jaya jaya jaya karunaanidhi chhabi bala guna aagaara ॥ 86 ॥

eheem beecha nisaachara anee। kasamasaata aai ati ghanee। dekhi chale sanmukha kapi bhattaa। pralayakaala ke janu ghana ghattaa ॥ bahu kripaana taravaari chamankahim। janu daham disi daamineem damankahim ॥ gaja ratha turaga chikaara kathoraa। garjahim manahum balaahaka ghoraa ॥ kapi langoora bipula nabha chhaae। manahum indradhanu ue suhaae ॥ uthi dhoori maanahum jaladhaaraa। baana bunda bhai brishti apaaraa ॥ duhum disi parbata karahim prahaaraa। bajrapaata janu baarahim baaraa ॥ raghupati ko'pi baana jhari laai। ghaayala bhai nisichara samudaai ॥ laagata baana beera chikkaraheem। ghurmi ghurmi jaham taham mahi paraheem ॥ stravahim saila janu nirjhara bhaaree। sonita sari kaadara bhayakaaree ॥

chham. kaadara bhayankara rudhira saritaa chalee parama apaavanee। dau koola dala ratha reta chakra abarta bahati bhayaavanee ॥ jala jantugaja padachara turaga khara bibidha baahana ko gane। sara sakti tomara sarpa chaapa taranga charma kamatha ghane ॥

do. beera parahim janu teera taru majjaa bahu baha phena। kaadara dekhi darahim taham subhatanha ke mana chena ॥ 87 ॥

majjahi bhoota pisaacha betaalaa। pramatha mahaa jhotinga karaalaa ॥ kaaka kanka lai bhujaa udaaheem। eka te chheeni eka lai khaaheem ॥ eka kahahim aisiu saunghaai। sathahu tumhaara daridra na jaai ॥ kahamrata bhata ghaayala tata gire। jaham taham manahum ardhajala pare ॥ khainchahim geedha aanta tata bhe। janu bamsee khelata chita de ॥ bahu bhata bahahim chadhae khaga jaaheem। janu naavari khelahim sari maaheem ॥ jogini bhari bhari khappara sanchahim। bhoota pisaacha badhoo nabha nanchahim ॥ bhata kapaala karataala bajaavahim। chaamundaa naanaa bidhi gaavahim ॥ jambuka nikara katakkata kattahim। khaahim huahim aghaahim dapattahim ॥ kotinha runda munda binu dollahim। seesa pare mahi jaya jaya bollahim ॥

chham. bollahim jo jaya jaya munda runda prachanda sira binu dhaavaheem। khapparinha khagga alujjhi jujjhahim subhata bhatanha dhahaavaheem ॥ baanara nisaachara nikara mardahim raama bala darpita bhe। sangraama angana subhata sovahim raama sara nikaranhi he ॥

do. raavana hridayam bichaaraa bhaa nisichara sanghaara। maim akela kapi bhaalu bahu maayaa karaum apaara ॥ 88 ॥

devanha prabhuhi payaadem dekhaa। upajaa ura ati chhobha biseshaa ॥ surapati nija ratha turata pathaavaa। harasha sahita maatali lai aavaa ॥ teja punja ratha dibya anoopaa। harashi chadhae kosalapura bhoopaa ॥ chanchala turaga manohara chaaree। ajara amara mana sama gatikaaree ॥ rathaaroodha raghunaathahi dekhee। dhaae kapi balu paai biseshee ॥ sahee na jaai kapinha kai maaree। taba raavana maayaa bistaaree ॥ so maayaa raghubeerahi baanchee। lachhimana kapinha so maanee saanchee ॥ dekhee kapinha nisaachara anee। anuja sahita bahu kosaladhanee ॥

chham. bahu raama lachhimana dekhi markata bhaalu mana ati apadare। janu chitra likhita sameta lachhimana jaham so taham chitavahim khare ॥ nija sena chakita biloki hamsi sara chaapa saji kosala dhanee। maayaa haree hari nimisha mahum harashee sakala markata anee ॥

do. bahuri raama saba tana chiti bole bachana gambheera। dvandajuddha dekhahu sakala shramita bhe ati beera ॥ 89 ॥

asa kahi ratha raghunaatha chalaavaa। bipra charana pankaja siru naavaa ॥ taba lankesa krodha ura chhaavaa। garjata tarjata sanmukha dhaavaa ॥ jeetehu je bhata sanjuga maaheem। sunu taapasa maim tinha sama naaheem ॥ raavana naama jagata jasa jaanaa। lokapa jaakem bandeekhaanaa ॥ khara dooshana biraadha tumha maaraa। badhehu byaadha iva baali bichaaraa ॥ nisichara nikara subhata sanghaarehu। kumbhakarana ghananaadahi maarehu ॥ aaju bayaru sabu leum nibaahee। jaum rana bhoopa bhaaji nahim jaaheem ॥ aaju karum khalu kaala havaale। parehu kathina raavana ke paale ॥ suni durbachana kaalabasa jaanaa। bihamsi bachana kaha kripaanidhaanaa ॥ satya satya saba tava prabhutaai। jalpasi jani dekhaau manusaai ॥

chham. jani jalpanaa kari sujasu naasahi neeti sunahi karahi chhamaa। samsaara maham poorusha tribidha paatala rasaala panasa samaa ॥ eka sumanaprada eka sumana phala eka phali kevala laagaheem। eka kahahim kahahim karahim apara eka karahim kahata na baagaheem ॥

do. raama bachana suni bihamsaa mohi sikhaavata gyaana। bayaru karata nahim taba dare aba laage priya praana ॥ 90 ॥

kahi durbachana kruddha dasakandhara। kulisa samaana laaga chhaandaai sara ॥ naanaakaara sileemukha dhaae। disi aru bidisa gagana mahi chhaae ॥ paavaka sara chhaandaeu raghubeeraa। chhana mahum jare nisaachara teeraa ॥ chhaadaisi teebra sakti khisiai। baana sanga prabhu pheri chalaai ॥ kotika chakra trisoola pabaarai। binu prayaasa prabhu kaati nivaarai ॥ niphala hohim raavana sara kaisem। khala ke sakala manoratha jaisem ॥ taba sata baana saarathee maaresi। pareu bhoomi jaya raama pukaaresi ॥ raama kripaa kari soota uthaavaa। taba prabhu parama krodha kahum paavaa ॥

chham. bhe kruddha juddha biruddha raghupati trona saayaka kasamase। kodanda dhuni ati chanda suni manujaada saba maaruta grase ॥ mandodaree ura kampa kampati kamatha bhoo bhoodhara trase। chikkarahim diggaja dasana gahi mahi dekhi kautuka sura hamse ॥

do. taaneu chaapa shravana lagi chhaandae bisikha karaala। raama maaragana gana chale lahalahaata janu byaala ॥ 91 ॥

chale baana sapachchha janu uragaa। prathamahim hateu saarathee turagaa ॥ ratha bibhanji hati ketu pataakaa। garjaa ati antara bala thaakaa ॥ turata aana ratha chadhai khisianaa। astra sastra chhaandaesi bidhi naanaa ॥ biphala hohim saba udyama taake। jimi paradroha nirata manasaa ke ॥ taba raavana dasa soola chalaavaa। baaji chaari mahi maari giraavaa ॥ turaga uthaai ko'pi raghunaayaka। khainchi saraasana chhaandae saayaka ॥ raavana sira saroja banachaaree। chali raghubeera sileemukha dhaaree ॥ dasa dasa baana bhaala dasa maare। nisari ge chale rudhira panaare ॥ stravata rudhira dhaayu balavaanaa। prabhu puni krita dhanu sara sandhaanaa ॥ teesa teera raghubeera pabaare। bhujanhi sameta seesa mahi paare ॥ kaatataheem puni bhe nabeene। raama bahori bhujaa sira chheene ॥ prabhu bahu baara baahu sira he। katata jhatiti puni nootana bhe ॥ puni puni prabhu kaatata bhuja seesaa। ati kautukee kosalaadheesaa ॥ rahe chhaai nabha sira aru baahoo। maanahum amita ketu aru raahoo ॥

chham. janu raahu ketu aneka nabha patha stravata sonita dhaavaheem। raghubeera teera prachanda laagahim bhoomi girana na paavaheem ॥ eka eka sara sira nikara chhede nabha udata imi sohaheem। janu ko'pi dinakara kara nikara jaham taham bidhuntuda pohaheem ॥

do. jimi jimi prabhu hara taasu sira timi timi hohim apaara। sevata bishaya bibardha jimi nita nita nootana maara ॥ 92 ॥

dasamukha dekhi siranha kai baadhai। bisaraa marana bhee risa gaadhai ॥ garjeu moodha mahaa abhimaanee। dhaayu dasahu saraasana taanee ॥ samara bhoomi dasakandhara kopyo। barashi baana raghupati ratha topyo ॥ danda eka ratha dekhi na pareu। janu nihaara mahum dinakara dureu ॥ haahaakaara suranha jaba keenhaa। taba prabhu ko'pi kaaramuka leenhaa ॥ sara nivaari ripu ke sira kaate। te disi bidisa gagana mahi paate ॥ kaate sira nabha maaraga dhaavahim। jaya jaya dhuni kari bhaya upajaavahim ॥ kaham lachhimana sugreeva kapeesaa। kaham raghubeera kosalaadheesaa ॥

chham. kaham raamu kahi sira nikara dhaae dekhi markata bhaji chale। sandhaani dhanu raghubamsamani hamsi saranhi sira bedhe bhale ॥ sira maalikaa kara kaalikaa gahi brinda brindanhi bahu mileem। kari rudhira sari majjanu manahum sangraama bata poojana chaleem ॥

do. puni dasakantha kruddha hoi chhaandai sakti prachanda। chalee bibheeshana sanmukha manahum kaala kara danda ॥ 93 ॥

aavata dekhi sakti ati ghoraa। pranataarati bhanjana pana moraa ॥ turata bibheeshana paachem melaa। sanmukha raama saheu soi selaa ॥ laagi sakti muruchhaa kachhu bhee। prabhu krita khela suranha bikalee ॥ dekhi bibheeshana prabhu shrama paayo। gahi kara gadaa kruddha hoi dhaayo ॥ re kubhaagya satha manda kubuddhe। taim sura nara muni naaga biruddhe ॥ saadara siva kahum seesa chadhaae। eka eka ke kotinha paae ॥ tehi kaarana khala aba lagi baanchyo। aba tava kaalu seesa para naachyo ॥ raama bimukha satha chahasi sampadaa। asa kahi hanesi maajha ura gadaa ॥

chham. ura maajha gadaa prahaara ghora kathora laagata mahi par yo। dasa badana sonita stravata puni sambhaari dhaayo risa bhar yo ॥ dvau bhire atibala mallajuddha biruddha eku ekahi hanai। raghubeera bala darpita bibheeshanu ghaali nahim taa kahum ganai ॥

do. umaa bibheeshanu raavanahi sanmukha chitava ki kaau। so aba bhirata kaala jyom shreeraghubeera prabhaau ॥ 94 ॥

dekhaa shramita bibheeshanu bhaaree। dhaayu hanoomaana giri dhaaree ॥ ratha turanga saarathee nipaataa। hridaya maajha tehi maaresi laataa ॥ thaadha rahaa ati kampita gaataa। gayu bibheeshanu jaham janatraataa ॥ puni raavana kapi hateu pachaaree। chaleu gagana kapi poonchha pasaaree ॥ gahisi poonchha kapi sahita udaanaa। puni phiri bhireu prabala hanumaanaa ॥ larata akaasa jugala sama jodhaa। ekahi eku hanata kari krodhaa ॥ sohahim nabha chhala bala bahu karaheem। kajjala giri sumeru janu laraheem ॥ budhi bala nisichara pari na paar yo। taba maaruta suta prabhu sambhaar yo ॥

chham. sambhaari shreeraghubeera dheera pachaari kapi raavanu hanyo। mahi parata puni uthi larata devanha jugala kahum jaya jaya bhanyo ॥ hanumanta sankata dekhi markata bhaalu krodhaatura chale। rana matta raavana sakala subhata prachanda bhuja bala dalamale ॥

do. taba raghubeera pachaare dhaae keesa prachanda। kapi bala prabala dekhi tehim keenha pragata paashanda ॥ 95 ॥

antaradhaana bhayu chhana ekaa। puni pragate khala roopa anekaa ॥ raghupati kataka bhaalu kapi jete। jaham taham pragata dasaanana tete ॥ dekhe kapinha amita dasaseesaa। jaham taham bhaje bhaalu aru keesaa ॥ bhaage baanara dharahim na dheeraa। traahi traahi lachhimana raghubeeraa ॥ daham disi dhaavahim kotinha raavana। garjahim ghora kathora bhayaavana ॥ dare sakala sura chale paraai। jaya kai aasa tajahu aba bhaai ॥ saba sura jite eka dasakandhara। aba bahu bhe takahu giri kandara ॥ rahe biranchi sambhu muni gyaanee। jinha jinha prabhu mahimaa kachhu jaanee ॥

chham. jaanaa prataapa te rahe nirbhaya kapinha ripu maane phure। chale bichali markata bhaalu sakala kripaala paahi bhayaature ॥ hanumanta angada neela nala atibala larata rana baankure। mardahim dasaanana koti kotinha kapata bhoo bhata ankure ॥

do. sura baanara dekhe bikala hamsyo kosalaadheesa। saji saaranga eka sara hate sakala dasaseesa ॥ 96 ॥

prabhu chhana mahum maayaa saba kaatee। jimi rabi uem jaahim tama phaatee ॥ raavanu eku dekhi sura harashe। phire sumana bahu prabhu para barashe ॥ bhuja uthaai raghupati kapi phere। phire eka ekanha taba tere ॥ prabhu balu paai bhaalu kapi dhaae। tarala tamaki sanjuga mahi aae ॥ astuti karata devatanhi dekhem। bhayum eka maim inha ke lekhem ॥ sathahu sadaa tumha mora maraayala। asa kahi ko'pi gagana para dhaayala ॥ haahaakaara karata sura bhaage। khalahu jaahu kaham morem aage ॥ dekhi bikala sura angada dhaayo। koodi charana gahi bhoomi giraayo ॥

chham. gahi bhoomi paar yo laata maar yo baalisuta prabhu pahim gayo। sambhaari uthi dasakantha ghora kathora rava garjata bhayo ॥ kari daapa chaapa chadhaai dasa sandhaani sara bahu barashee। kie sakala bhata ghaayala bhayaakula dekhi nija bala harashee ॥

do. taba raghupati raavana ke seesa bhujaa sara chaapa। kaate bahuta badhae puni jimi teeratha kara paapa। 97 ॥

sira bhuja baadhai dekhi ripu keree। bhaalu kapinha risa bhee ghaneree ॥ marata na moodha kateu bhuja seesaa। dhaae ko'pi bhaalu bhata keesaa ॥ baalitanaya maaruti nala neelaa। baanararaaja dubida balaseelaa ॥ bitapa maheedhara karahim prahaaraa। soi giri taru gahi kapinha so maaraa ॥ eka nakhanhi ripu bapusha bidaaree। bhaagi chalahim eka laatanha maaree ॥ taba nala neela siranhi chadhai gayoo। nakhanhi lilaara bidaarata bhayoo ॥ rudhira dekhi bishaada ura bhaaree। tinhahi dharana kahum bhujaa pasaaree ॥ gahe na jaahim karanhi para phiraheem। janu juga madhupa kamala bana charaheem ॥ ko'pi koodi dvau dharesi bahoree। mahi patakata bhaje bhujaa maroree ॥ puni sakopa dasa dhanu kara leenhe। saranhi maari ghaayala kapi keenhe ॥ hanumadaadi muruchhita kari bandara। paai pradosha harasha dasakandhara ॥ muruchhita dekhi sakala kapi beeraa। jaamavanta dhaayu ranadheeraa ॥ sanga bhaalu bhoodhara taru dhaaree। maarana lage pachaari pachaaree ॥ bhayu kruddha raavana balavaanaa। gahi pada mahi pataki bhata naanaa ॥ dekhi bhaalupati nija dala ghaataa। ko'pi maajha ura maaresi laataa ॥

chham. ura laata ghaata prachanda laagata bikala ratha te mahi paraa। gahi bhaalu beesahum kara manahum kamalanhi base nisi madhukaraa ॥ muruchhita biloki bahori pada hati bhaalupati prabhu pahim gayau। nisi jaani syandana ghaali tehi taba soota jatanu karata bhayo ॥

do. muruchhaa bigata bhaalu kapi saba aae prabhu paasa। nisichara sakala raavanahi gheri rahe ati traasa ॥ 98 ॥

maasapaaraayana, chhabbeesavaam vishraama tehee nisi seetaa pahim jaai। trijataa kahi saba kathaa sunaai ॥ sira bhuja baadhai sunata ripu keree। seetaa ura bhi traasa ghaneree ॥ mukha maleena upajee mana chintaa। trijataa sana bolee taba seetaa ॥ hoihi kahaa kahasi kina maataa। kehi bidhi marihi bisva dukhadaataa ॥ raghupati sara sira katehum na maree। bidhi bipareeta charita saba karee ॥ mora abhaagya jiavata ohee। jehim hau hari pada kamala bichohee ॥ jehim krita kapata kanaka mriga jhoothaa। ajahum so daiva mohi para roothaa ॥ jehim bidhi mohi dukha dusaha sahaae। lachhimana kahum katu bachana kahaae ॥ raghupati biraha sabisha sara bhaaree। taki taki maara baara bahu maaree ॥ aisehum dukha jo raakha mama praanaa। soi bidhi taahi jiava na aanaa ॥ bahu bidhi kara bilaapa jaanakee। kari kari surati kripaanidhaana kee ॥ kaha trijataa sunu raajakumaaree। ura sara laagata mari suraaree ॥ prabhu taate ura hati na tehee। ehi ke hridayam basati baidehee ॥

chham. ehi ke hridayam basa jaanakee jaanakee ura mama baasa hai। mama udara bhuana aneka laagata baana saba kara naasa hai ॥ suni bachana harasha bishaada mana ati dekhi puni trijataam kahaa। aba marihi ripu ehi bidhi sunahi sundari tajahi samsaya mahaa ॥

do. kaatata sira hoihi bikala chhuti jaaihi tava dhyaana। taba raavanahi hridaya mahum marihahim raamu sujaana ॥ 99 ॥

asa kahi bahuta bhaanti samujhaai। puni trijataa nija bhavana sidhaai ॥ raama subhaau sumiri baidehee। upajee biraha bithaa ati tehee ॥ nisihi sasihi nindati bahu bhaantee। juga sama bhee siraati na raatee ॥ karati bilaapa manahim mana bhaaree। raama biraham jaanakee dukhaaree ॥ jaba ati bhayu biraha ura daahoo। pharakeu baama nayana aru baahoo ॥ saguna bichaari dharee mana dheeraa। aba milihahim kripaala raghubeeraa ॥ ihaam ardhanisi raavanu jaagaa। nija saarathi sana kheejhana laagaa ॥ satha ranabhoomi chhadaaisi mohee। dhiga dhiga adhama mandamati tohee ॥ tehim pada gahi bahu bidhi samujhaavaa। bhauru bhem ratha chadhai puni dhaavaa ॥ suni aagavanu dasaanana keraa। kapi dala kharabhara bhayu ghaneraa ॥ jaham taham bhoodhara bitapa upaaree। dhaae katakataai bhata bhaaree ॥

chham. dhaae jo markata bikata bhaalu karaala kara bhoodhara dharaa। ati kopa karahim prahaara maarata bhaji chale rajaneecharaa ॥ bichalaai dala balavanta keesanha gheri puni raavanu liyo। chahum disi chapetanhi maari nakhanhi bidaari tanu byaakula kiyo ॥

do. dekhi mahaa markata prabala raavana keenha bichaara। antarahita hoi nimisha mahum krita maayaa bistaara ॥ 100 ॥

chham. jaba keenha tehim paashanda। bhe pragata jantu prachanda ॥ betaala bhoota pisaacha। kara dharem dhanu naaraacha ॥ 1 ॥

jogini gahem karabaala। eka haatha manuja kapaala ॥ kari sadya sonita paana। naachahim karahim bahu gaana ॥ 2 ॥

dharu maaru bolahim ghora। rahi poori dhuni chahum ora ॥ mukha baai dhaavahim khaana। taba lage keesa paraana ॥ 3 ॥

jaham jaahim markata bhaagi। taham barata dekhahim aagi ॥ bhe bikala baanara bhaalu। puni laaga barashai baalu ॥ 4 ॥

jaham taham thakita kari keesa। garjeu bahuri dasaseesa ॥ lachhimana kapeesa sameta। bhe sakala beera acheta ॥ 5 ॥

haa raama haa raghunaatha। kahi subhata meejahim haatha ॥ ehi bidhi sakala bala tori। tehim keenha kapata bahori ॥ 6 ॥

pragatesi bipula hanumaana। dhaae gahe paashaana ॥ tinha raamu ghere jaai। chahum disi barootha banaai ॥ 7 ॥

maarahu dharahu jani jaai। katakatahim poonchha uthaai ॥ daham disi langoora biraaja। tehim madhya kosalaraaja ॥ 8 ॥

chham. tehim madhya kosalaraaja sundara syaama tana sobhaa lahee। janu indradhanusha aneka kee bara baari tunga tamaalahee ॥ prabhu dekhi harasha bishaada ura sura badata jaya jaya jaya karee। raghubeera ekahi teera ko'pi nimesha mahum maayaa haree ॥ 1 ॥

maayaa bigata kapi bhaalu harashe bitapa giri gahi saba phire। sara nikara chhaadae raama raavana baahu sira puni mahi gire ॥ shreeraama raavana samara charita aneka kalpa jo gaavaheem। sata sesha saarada nigama kabi teu tadapi paara na paavaheem ॥ 2 ॥

do. taake guna gana kachhu kahe jadamati tulaseedaasa। jimi nija bala anuroopa te maachhee udai akaasa ॥ 101(ka) ॥

kaate sira bhuja baara bahu marata na bhata lankesa। prabhu kreedata sura siddha muni byaakula dekhi kalesa ॥ 101(kha) ॥

kaatata badhahim seesa samudaai। jimi prati laabha lobha adhikaai ॥ mari na ripu shrama bhayu biseshaa। raama bibheeshana tana taba dekhaa ॥ umaa kaala mara jaakeem eechhaa। so prabhu jana kara preeti pareechhaa ॥ sunu sarabagya charaachara naayaka। pranatapaala sura muni sukhadaayaka ॥ naabhikunda piyoosha basa yaakem। naatha jiata raavanu bala taakem ॥ sunata bibheeshana bachana kripaalaa। harashi gahe kara baana karaalaa ॥ asubha hona laage taba naanaa। rovahim khara srikaala bahu svaanaa ॥ bolahi khaga jaga aarati hetoo। pragata bhe nabha jaham taham ketoo ॥ dasa disi daaha hona ati laagaa। bhayu paraba binu rabi uparaagaa ॥ mandodari ura kampati bhaaree। pratimaa stravahim nayana maga baaree ॥

chham. pratimaa rudahim pabipaata nabha ati baata baha dolati mahee। barashahim balaahaka rudhira kacha raja asubha ati saka ko kahee ॥ utapaata amita biloki nabha sura bikala bolahi jaya je। sura sabhaya jaani kripaala raghupati chaapa sara jorata bhe ॥

do. khaichi saraasana shravana lagi chhaadae sara ekateesa। raghunaayaka saayaka chale maanahum kaala phaneesa ॥ 102 ॥

saayaka eka naabhi sara soshaa। apara lage bhuja sira kari roshaa ॥ lai sira baahu chale naaraachaa। sira bhuja heena runda mahi naachaa ॥ dharani dhasi dhara dhaava prachandaa। taba sara hati prabhu krita dui khandaa ॥ garjeu marata ghora rava bhaaree। kahaam raamu rana hataum pachaaree ॥ dolee bhoomi girata dasakandhara। chhubhita sindhu sari diggaja bhoodhara ॥ dharani pareu dvau khanda badhaai। chaapi bhaalu markata samudaai ॥ mandodari aagem bhuja seesaa। dhari sara chale jahaam jagadeesaa ॥ prabise saba nishanga mahu jaai। dekhi suranha dundubheem bajaai ॥ taasu teja samaana prabhu aanana। harashe dekhi sambhu chaturaanana ॥ jaya jaya dhuni pooree brahmandaa। jaya raghubeera prabala bhujadandaa ॥ barashahi sumana deva muni brindaa। jaya kripaala jaya jayati mukundaa ॥

chham. jaya kripaa kanda mukanda dvanda harana sarana sukhaprada prabho। khala dala bidaarana parama kaarana kaaruneeka sadaa bibho ॥ sura sumana barashahim harasha sankula baaja dundubhi gahagahee। sangraama angana raama anga ananga bahu sobhaa lahee ॥ sira jataa mukuta prasoona bicha bicha ati manohara raajaheem। janu neelagiri para tadaita patala sameta udaugana bhraajaheem ॥ bhujadanda sara kodanda pherata rudhira kana tana ati bane। janu raayamuneem tamaala para baitheem bipula sukha aapane ॥

do. kripaadrishti kari prabhu abhaya kie sura brinda। bhaalu keesa saba harashe jaya sukha dhaama mukanda ॥ 103 ॥

pati sira dekhata mandodaree। muruchhita bikala dharani khasi paree ॥ jubati brinda rovata uthi dhaaim। tehi uthaai raavana pahim aai ॥ pati gati dekhi te karahim pukaaraa। chhoote kacha nahim bapusha sambhaaraa ॥ ura taadanaa karahim bidhi naanaa। rovata karahim prataapa bakhaanaa ॥ tava bala naatha dola nita dharanee। teja heena paavaka sasi taranee ॥ sesha kamatha sahi sakahim na bhaaraa। so tanu bhoomi pareu bhari chhaaraa ॥ baruna kubera suresa sameeraa। rana sanmukha dhari kaahum na dheeraa ॥ bhujabala jitehu kaala jama saaim। aaju parehu anaatha kee naaim ॥ jagata bidita tumhaaree prabhutaai। suta parijana bala barani na jaai ॥ raama bimukha asa haala tumhaaraa। rahaa na kau kula rovanihaaraa ॥ tava basa bidhi prapancha saba naathaa। sabhaya disipa nita naavahim maathaa ॥ aba tava sira bhuja jambuka khaaheem। raama bimukha yaha anuchita naaheem ॥ kaala bibasa pati kahaa na maanaa। aga jaga naathu manuja kari jaanaa ॥

chham. jaanyo manuja kari danuja kaanana dahana paavaka hari svayam। jehi namata siva brahmaadi sura piya bhajehu nahim karunaamayam ॥ aajanma te paradroha rata paapaughamaya tava tanu ayam। tumhahoo diyo nija dhaama raama namaami brahma niraamayam ॥

do. ahaha naatha raghunaatha sama kripaasindhu nahim aana। jogi brinda durlabha gati tohi deenhi bhagavaana ॥ 104 ॥

mandodaree bachana suni kaanaa। sura muni siddha sabanhi sukha maanaa ॥ aja mahesa naarada sanakaadee। je munibara paramaarathabaadee ॥ bhari lochana raghupatihi nihaaree। prema magana saba bhe sukhaaree ॥ rudana karata dekheem saba naaree। gayu bibheeshanu mana dukha bhaaree ॥ bandhu dasaa biloki dukha keenhaa। taba prabhu anujahi aayasu deenhaa ॥ lachhimana tehi bahu bidhi samujhaayo। bahuri bibheeshana prabhu pahim aayo ॥ kripaadrishti prabhu taahi bilokaa। karahu kriyaa parihari saba sokaa ॥ keenhi kriyaa prabhu aayasu maanee। bidhivata desa kaala jiyam jaanee ॥

do. mandodaree aadi saba dei tilaanjali taahi। bhavana gee raghupati guna gana baranata mana maahi ॥ 105 ॥

aai bibheeshana puni siru naayo। kripaasindhu taba anuja bolaayo ॥ tumha kapeesa angada nala neelaa। jaamavanta maaruti nayaseelaa ॥ saba mili jaahu bibheeshana saathaa। saarehu tilaka kaheu raghunaathaa ॥ pitaa bachana maim nagara na aavum। aapu sarisa kapi anuja pathaavum ॥ turata chale kapi suni prabhu bachanaa। keenhee jaai tilaka kee rachanaa ॥ saadara simhaasana baithaaree। tilaka saari astuti anusaaree ॥ jori paani sabaheem sira naae। sahita bibheeshana prabhu pahim aae ॥ taba raghubeera boli kapi leenhe। kahi priya bachana sukhee saba keenhe ॥

chham. kie sukhee kahi baanee sudhaa sama bala tumhaarem ripu hayo। paayo bibheeshana raaja tihum pura jasu tumhaaro nita nayo ॥ mohi sahita subha keerati tumhaaree parama preeti jo gaaihaim। samsaara sindhu apaara paara prayaasa binu nara paaihaim ॥

do. prabhu ke bachana shravana suni nahim aghaahim kapi punja। baara baara sira naavahim gahahim sakala pada kanja ॥ 106 ॥

puni prabhu boli liyu hanumaanaa। lankaa jaahu kaheu bhagavaanaa ॥ samaachaara jaanakihi sunaavahu। taasu kusala lai tumha chali aavahu ॥ taba hanumanta nagara mahum aae। suni nisicharee nisaachara dhaae ॥ bahu prakaara tinha poojaa keenhee। janakasutaa dekhaai puni deenhee ॥ doorahi te pranaama kapi keenhaa। raghupati doota jaanakeem cheenhaa ॥ kahahu taata prabhu kripaaniketaa। kusala anuja kapi sena sametaa ॥ saba bidhi kusala kosalaadheesaa। maatu samara jeetyo dasaseesaa ॥ abichala raaju bibheeshana paayo। suni kapi bachana harasha ura chhaayo ॥

chham. ati harasha mana tana pulaka lochana sajala kaha puni puni ramaa। kaa deum tohi treloka mahum kapi kimapi nahim baanee samaa ॥ sunu maatu maim paayo akhila jaga raaju aaju na samsayam। rana jeeti ripudala bandhu juta pasyaami raamamanaamayam ॥

do. sunu suta sadaguna sakala tava hridayam basahum hanumanta। saanukoola kosalapati rahahum sameta ananta ॥ 107 ॥

aba soi jatana karahu tumha taataa। dekhaum nayana syaama mridu gaataa ॥ taba hanumaana raama pahim jaai। janakasutaa kai kusala sunaai ॥ suni sandesu bhaanukulabhooshana। boli lie jubaraaja bibheeshana ॥ maarutasuta ke sanga sidhaavahu। saadara janakasutahi lai aavahu ॥ turatahim sakala ge jaham seetaa। sevahim saba nisichareem bineetaa ॥ begi bibheeshana tinhahi sikhaayo। tinha bahu bidhi majjana karavaayo ॥ bahu prakaara bhooshana pahiraae। sibikaa ruchira saaji puni lyaae ॥ taa para harashi chadhai baidehee। sumiri raama sukhadhaama sanehee ॥ betapaani rachchhaka chahum paasaa। chale sakala mana parama hulaasaa ॥ dekhana bhaalu keesa saba aae। rachchhaka ko'pi nivaarana dhaae ॥ kaha raghubeera kahaa mama maanahu। seetahi sakhaa payaadem aanahu ॥ dekhahum kapi jananee kee naaim। bihasi kahaa raghunaatha gosaai ॥ suni prabhu bachana bhaalu kapi harashe। nabha te suranha sumana bahu barashe ॥ seetaa prathama anala mahum raakhee। pragata keenhi chaha antara saakhee ॥

do. tehi kaarana karunaanidhi kahe kachhuka durbaada। sunata jaatudhaaneem saba laageem karai bishaada ॥ 108 ॥

prabhu ke bachana seesa dhari seetaa। bolee mana krama bachana puneetaa ॥ lachhimana hohu dharama ke negee। paavaka pragata karahu tumha begee ॥ suni lachhimana seetaa kai baanee। biraha bibeka dharama niti saanee ॥ lochana sajala jori kara dou। prabhu sana kachhu kahi sakata na ou ॥ dekhi raama rukha lachhimana dhaae। paavaka pragati kaatha bahu laae ॥ paavaka prabala dekhi baidehee। hridayam harasha nahim bhaya kachhu tehee ॥ jaum mana bacha krama mama ura maaheem। taji raghubeera aana gati naaheem ॥ tau krisaanu saba kai gati jaanaa। mo kahum hau shreekhanda samaanaa ॥

chham. shreekhanda sama paavaka prabesa kiyo sumiri prabhu maithilee। jaya kosalesa mahesa bandita charana rati ati nirmalee ॥ pratibimba aru laukika kalanka prachanda paavaka mahum jare। prabhu charita kaahum na lakhe nabha sura siddha muni dekhahim khare ॥ 1 ॥

dhari roopa paavaka paani gahi shree satya shruti jaga bidita jo। jimi chheerasaagara indiraa raamahi samarpee aani so ॥ so raama baama bibhaaga raajati ruchira ati sobhaa bhalee। nava neela neeraja nikata maanahum kanaka pankaja kee kalee ॥ 2 ॥

do. barashahim sumana harashi suna baajahim gagana nisaana। gaavahim kinnara surabadhoo naachahim chadhaim bimaana ॥ 109(ka) ॥

janakasutaa sameta prabhu sobhaa amita apaara। dekhi bhaalu kapi harashe jaya raghupati sukha saara ॥ 109(kha) ॥

taba raghupati anusaasana paai। maatali chaleu charana siru naai ॥ aae deva sadaa svaarathee। bachana kahahim janu paramaarathee ॥ deena bandhu dayaala raghuraayaa। deva keenhi devanha para daayaa ॥ bisva droha rata yaha khala kaamee। nija agha gayu kumaaragagaamee ॥ tumha samaroopa brahma abinaasee। sadaa ekarasa sahaja udaasee ॥ akala aguna aja anagha anaamaya। ajita amoghasakti karunaamaya ॥ meena kamatha sookara naraharee। baamana parasuraama bapu dharee ॥ jaba jaba naatha suranha dukhu paayo। naanaa tanu dhari tumhim nasaayo ॥ yaha khala malina sadaa suradrohee। kaama lobha mada rata ati kohee ॥ adhama siromani tava pada paavaa। yaha hamare mana bisamaya aavaa ॥ hama devataa parama adhikaaree। svaaratha rata prabhu bhagati bisaaree ॥ bhava prabaaham santata hama pare। aba prabhu paahi sarana anusare ॥

do. kari binatee sura siddha saba rahe jaham taham kara jori। ati saprema tana pulaki bidhi astuti karata bahori ॥ 110 ॥

chham. jaya raama sadaa sukhadhaama hare। raghunaayaka saayaka chaapa dhare ॥ bhava baarana daarana simha prabho। guna saagara naagara naatha bibho ॥ tana kaama aneka anoopa chhabee। guna gaavata siddha muneendra kabee ॥ jasu paavana raavana naaga mahaa। khaganaatha jathaa kari kopa gahaa ॥ jana ranjana bhanjana soka bhayam। gatakrodha sadaa prabhu bodhamayam ॥ avataara udaara apaara gunam। mahi bhaara bibhanjana gyaanaghanam ॥ aja byaapakamekamanaadi sadaa। karunaakara raama namaami mudaa ॥ raghubamsa bibhooshana dooshana haa। krita bhoopa bibheeshana deena rahaa ॥ guna gyaana nidhaana amaana ajam। nita raama namaami bibhum birajam ॥ bhujadanda prachanda prataapa balam। khala brinda nikanda mahaa kusalam ॥ binu kaarana deena dayaala hitam। chhabi dhaama namaami ramaa sahitam ॥ bhava taarana kaarana kaaja param। mana sambhava daaruna dosha haram ॥ sara chaapa manohara trona dharam। jarajaaruna lochana bhoopabaram ॥ sukha mandira sundara shreeramanam। mada maara mudhaa mamataa samanam ॥ anavadya akhanda na gochara go। sabaroopa sadaa saba hoi na go ॥ iti beda badanti na dantakathaa। rabi aatapa bhinnamabhinna jathaa ॥ kritakritya bibho saba baanara e। nirakhanti tavaanana saadara e ॥ dhiga jeevana deva sareera hare। tava bhakti binaa bhava bhooli pare ॥ aba deena dayaala dayaa kariai। mati mori bibhedakaree hariai ॥ jehi te bipareeta kriyaa kariai। dukha so sukha maani sukhee chariai ॥ khala khandana mandana ramya chhamaa। pada pankaja sevita sambhu umaa ॥ nripa naayaka de baradaanamidam। charanaambuja prema sadaa subhadam ॥

do. binaya keenhi chaturaanana prema pulaka ati gaata। sobhaasindhu bilokata lochana naheem aghaata ॥ 111 ॥

tehi avasara dasaratha taham aae। tanaya biloki nayana jala chhaae ॥ anuja sahita prabhu bandana keenhaa। aasirabaada pitaam taba deenhaa ॥ taata sakala tava punya prabhaau। jeetyom ajaya nisaachara rau ॥ suni suta bachana preeti ati baadhai। nayana salila romaavali thaadhai ॥ raghupati prathama prema anumaanaa। chiti pitahi deenheu dridha gyaanaa ॥ taate umaa mochchha nahim paayo। dasaratha bheda bhagati mana laayo ॥ sagunopaasaka mochchha na leheem। tinha kahum raama bhagati nija deheem ॥ baara baara kari prabhuhi pranaamaa। dasaratha harashi ge suradhaamaa ॥

do. anuja jaanakee sahita prabhu kusala kosalaadheesa। sobhaa dekhi harashi mana astuti kara sura eesa ॥ 112 ॥

chham. jaya raama sobhaa dhaama। daayaka pranata bishraama ॥ dhrita trona bara sara chaapa। bhujadanda prabala prataapa ॥ 1 ॥

jaya dooshanaari kharaari। mardana nisaachara dhaari ॥ yaha dushta maareu naatha। bhe deva sakala sanaatha ॥ 2 ॥

jaya harana dharanee bhaara। mahimaa udaara apaara ॥ jaya raavanaari kripaala। kie jaatudhaana bihaala ॥ 3 ॥

lankesa ati bala garba। kie basya sura gandharba ॥ muni siddha nara khaga naaga। hathi pantha saba kem laaga ॥ 4 ॥

paradroha rata ati dushta। paayo so phalu paapishta ॥ aba sunahu deena dayaala। raajeeva nayana bisaala ॥ 5 ॥

mohi rahaa ati abhimaana। nahim kau mohi samaana ॥ aba dekhi prabhu pada kanja। gata maana prada dukha punja ॥ 6 ॥

kau brahma nirguna dhyaava। abyakta jehi shruti gaava ॥ mohi bhaava kosala bhoopa। shreeraama saguna saroopa ॥ 7 ॥

baidehi anuja sameta। mama hridayam karahu niketa ॥ mohi jaanie nija daasa। de bhakti ramaanivaasa ॥ 8 ॥

de bhakti ramaanivaasa traasa harana sarana sukhadaayakam। sukha dhaama raama namaami kaama aneka chhabi raghunaayakam ॥ sura brinda ranjana dvanda bhanjana manuja tanu atulitabalam। brahmaadi sankara sebya raama namaami karunaa komalam ॥

do. aba kari kripaa biloki mohi aayasu dehu kripaala। kaaha karaum suni priya bachana bole deenadayaala ॥ 113 ॥

sunu surapati kapi bhaalu hamaare। pare bhoomi nisacharanhi je maare ॥ mama hita laagi taje inha praanaa। sakala jiau suresa sujaanaa ॥ sunu khagesa prabhu kai yaha baanee। ati agaadha jaanahim muni gyaanee ॥ prabhu saka tribhuana maari jiai। kevala sakrahi deenhi badaai ॥ sudhaa barashi kapi bhaalu jiae। harashi uthe saba prabhu pahim aae ॥ sudhaabrishti bhai duhu dala oopara। jie bhaalu kapi nahim rajaneechara ॥ raamaakaara bhe tinha ke mana। mukta bhe chhoote bhava bandhana ॥ sura amsika saba kapi aru reechhaa। jie sakala raghupati keem eechhaa ॥ raama sarisa ko deena hitakaaree। keenhe mukuta nisaachara jhaaree ॥ khala mala dhaama kaama rata raavana। gati paai jo munibara paava na ॥

do. sumana barashi saba sura chale chadhai chadhai ruchira bimaana। dekhi suavasaru prabhu pahim aayu sambhu sujaana ॥ 114(ka) ॥

parama preeti kara jori juga nalina nayana bhari baari। pulakita tana gadagada giraam binaya karata tripuraari ॥ 114(kha) ॥

chham. maamabhirakshaya raghukula naayaka। dhrita bara chaapa ruchira kara saayaka ॥ moha mahaa ghana patala prabhanjana। samsaya bipina anala sura ranjana ॥ 1 ॥

aguna saguna guna mandira sundara। bhrama tama prabala prataapa divaakara ॥ kaama krodha mada gaja panchaanana। basahu nirantara jana mana kaanana ॥ 2 ॥

bishaya manoratha punja kanja bana। prabala tushaara udaara paara mana ॥ bhava baaridhi mandara paramam dara। baaraya taaraya samsriti dustara ॥ 3 ॥

syaama gaata raajeeva bilochana। deena bandhu pranataarati mochana ॥ anuja jaanakee sahita nirantara। basahu raama nripa mama ura antara ॥ 4 ॥

muni ranjana mahi mandala mandana। tulasidaasa prabhu traasa bikhandana ॥ 5 ॥

do. naatha jabahim kosalapureem hoihi tilaka tumhaara। kripaasindhu maim aauba dekhana charita udaara ॥ 115 ॥

kari binatee jaba sambhu sidhaae। taba prabhu nikata bibheeshanu aae ॥ naai charana siru kaha mridu baanee। binaya sunahu prabhu saarangapaanee ॥ sakula sadala prabhu raavana maar yo। paavana jasa tribhuvana bistaar yo ॥ deena maleena heena mati jaatee। mo para kripaa keenhi bahu bhaantee ॥ aba jana griha puneeta prabhu keeje। majjanu karia samara shrama chheeje ॥ dekhi kosa mandira sampadaa। dehu kripaala kapinha kahum mudaa ॥ saba bidhi naatha mohi apanaaia। puni mohi sahita avadhapura jaaia ॥ sunata bachana mridu deenadayaalaa। sajala bhe dvau nayana bisaalaa ॥

do. tora kosa griha mora saba satya bachana sunu bhraata। bharata dasaa sumirata mohi nimisha kalpa sama jaata ॥ 116(ka) ॥

taapasa besha gaata krisa japata nirantara mohi। dekhaum begi so jatanu karu sakhaa nihorum tohi ॥ 116(kha) ॥

beetem avadhi jaaum jaum jiata na paavum beera। sumirata anuja preeti prabhu puni puni pulaka sareera ॥ 116(ga) ॥

karehu kalpa bhari raaju tumha mohi sumirehu mana maahim। puni mama dhaama paaihahu jahaam santa saba jaahim ॥ 116(gha) ॥

sunata bibheeshana bachana raama ke। harashi gahe pada kripaadhaama ke ॥ baanara bhaalu sakala harashaane। gahi prabhu pada guna bimala bakhaane ॥ bahuri bibheeshana bhavana sidhaayo। mani gana basana bimaana bharaayo ॥ lai pushpaka prabhu aagem raakhaa। hamsi kari kripaasindhu taba bhaashaa ॥ chadhai bimaana sunu sakhaa bibheeshana। gagana jaai barashahu pata bhooshana ॥ nabha para jaai bibheeshana tabahee। barashi die mani ambara sabahee ॥ joi joi mana bhaavi soi leheem। mani mukha meli daari kapi deheem ॥ hamse raamu shree anuja sametaa। parama kautukee kripaa niketaa ॥

do. muni jehi dhyaana na paavahim neti neti kaha beda। kripaasindhu soi kapinha sana karata aneka binoda ॥ 117(ka) ॥

umaa joga japa daana tapa naanaa makha brata nema। raama kripaa nahi karahim tasi jasi nishkevala prema ॥ 117(kha) ॥

bhaalu kapinha pata bhooshana paae। pahiri pahiri raghupati pahim aae ॥ naanaa jinasa dekhi saba keesaa। puni puni hamsata kosalaadheesaa ॥ chiti sabanhi para keenhi daayaa। bole mridula bachana raghuraayaa ॥ tumharem bala maim raavanu maar yo। tilaka bibheeshana kaham puni saar yo ॥ nija nija griha aba tumha saba jaahoo। sumirehu mohi darapahu jani kaahoo ॥ sunata bachana premaakula baanara। jori paani bole saba saadara ॥ prabhu joi kahahu tumhahi saba sohaa। hamare hota bachana suni mohaa ॥ deena jaani kapi kie sanaathaa। tumha treloka eesa raghunaathaa ॥ suni prabhu bachana laaja hama maraheem। masaka kahoom khagapati hita karaheem ॥ dekhi raama rukha baanara reechhaa। prema magana nahim griha kai eechhaa ॥

do. prabhu prerita kapi bhaalu saba raama roopa ura raakhi। harasha bishaada sahita chale binaya bibidha bidhi bhaashi ॥ 118(ka) ॥

kapipati neela reechhapati angada nala hanumaana। sahita bibheeshana apara je joothapa kapi balavaana ॥ 118(kha) ॥

do. kahi na sakahim kachhu prema basa bhari bhari lochana baari। sanmukha chitavahim raama tana nayana nimesha nivaari ॥ 118(ga) ॥

' atisaya preeti dekha raghuraai। linhe sakala bimaana chadhaai ॥ mana mahum bipra charana siru naayo। uttara disihi bimaana chalaayo ॥ chalata bimaana kolaahala hoi। jaya raghubeera kahi sabu koi ॥ simhaasana ati uchcha manohara। shree sameta prabhu baithai taa para ॥ raajata raamu sahita bhaaminee। meru sringa janu ghana daaminee ॥ ruchira bimaanu chaleu ati aatura। keenhee sumana brishti harashe sura ॥ parama sukhada chali tribidha bayaaree। saagara sara sari nirmala baaree ॥ saguna hohim sundara chahum paasaa। mana prasanna nirmala nabha aasaa ॥ kaha raghubeera dekhu rana seetaa। lachhimana ihaam hatyo indrajeetaa ॥ hanoomaana angada ke maare। rana mahi pare nisaachara bhaare ॥ kumbhakarana raavana dvau bhaai। ihaam hate sura muni dukhadaai ॥

do. ihaam setu baandhyo aru thaapeum siva sukha dhaama। seetaa sahita kripaanidhi sambhuhi keenha pranaama ॥ 119(ka) ॥

jaham jaham kripaasindhu bana keenha baasa bishraama। sakala dekhaae jaanakihi kahe sabanhi ke naama ॥ 119(kha) ॥

turata bimaana tahaam chali aavaa। dandaka bana jaham parama suhaavaa ॥ kumbhajaadi muninaayaka naanaa। ge raamu saba kem asthaanaa ॥ sakala rishinha sana paai aseesaa। chitrakoota aae jagadeesaa ॥ taham kari muninha kera santoshaa। chalaa bimaanu tahaam te chokhaa ॥ bahuri raama jaanakihi dekhaai। jamunaa kali mala harani suhaai ॥ puni dekhee surasaree puneetaa। raama kahaa pranaama karu seetaa ॥ teerathapati puni dekhu prayaagaa। nirakhata janma koti agha bhaagaa ॥ dekhu parama paavani puni benee। harani soka hari loka nisenee ॥ puni dekhu avadhapuree ati paavani। tribidha taapa bhava roga nasaavani ॥ ।

do. seetaa sahita avadha kahum keenha kripaala pranaama। sajala nayana tana pulakita puni puni harashita raama ॥ 120(ka) ॥

puni prabhu aai tribeneem harashita majjanu keenha। kapinha sahita bipranha kahum daana bibidha bidhi deenha ॥ 120(kha) ॥

prabhu hanumantahi kahaa bujhaai। dhari batu roopa avadhapura jaai ॥ bharatahi kusala hamaari sunaaehu। samaachaara lai tumha chali aaehu ॥ turata pavanasuta gavanata bhayu। taba prabhu bharadvaaja pahim gayoo ॥ naanaa bidhi muni poojaa keenhee। astutee kari puni aasisha deenhee ॥ muni pada bandi jugala kara joree। chadhai bimaana prabhu chale bahoree ॥ ihaam nishaada sunaa prabhu aae। naava naava kaham loga bolaae ॥ surasari naaghi jaana taba aayo। utareu tata prabhu aayasu paayo ॥ taba seetaam poojee surasaree। bahu prakaara puni charananhi paree ॥ deenhi aseesa harashi mana gangaa। sundari tava ahivaata abhangaa ॥ sunata guhaa dhaayu premaakula। aayu nikata parama sukha sankula ॥ prabhuhi sahita biloki baidehee। pareu avani tana sudhi nahim tehee ॥ preeti parama biloki raghuraai। harashi uthaai liyo ura laai ॥

chham. liyo hridayam laai kripaa nidhaana sujaana raayam ramaapatee। baithaari parama sameepa boojhee kusala so kara beenatee। aba kusala pada pankaja biloki biranchi sankara sebya je। sukha dhaama pooranakaama raama namaami raama namaami te ॥ 1 ॥

saba bhaanti adhama nishaada so hari bharata jyom ura laaiyo। matimanda tulaseedaasa so prabhu moha basa bisaraaiyo ॥ yaha raavanaari charitra paavana raama pada ratiprada sadaa। kaamaadihara bigyaanakara sura siddha muni gaavahim mudaa ॥ 2 ॥

do. samara bijaya raghubeera ke charita je sunahim sujaana। bijaya bibeka bibhooti nita tinhahi dehim bhagavaana ॥ 121(ka) ॥

yaha kalikaala malaayatana mana kari dekhu bichaara। shreeraghunaatha naama taji naahina aana adhaara ॥ 121(kha) ॥

maasapaaraayana, sattaaisavaam vishraama iti shreemadraamacharitamaanase sakalakalikalushavidhvamsane shashthah sopaanah samaaptah। (lankaakaanda samaapta)

শ্রী রাম চরিত মানস - লংকাকাংড সম্পর্কে

The Lanka Kanda is the sixth book (sopana) of Goswami Tulsidas's Ramcharitmanas, telling of the great war at Lanka. The monkey army builds the bridge across the ocean and Rama installs the Shiva linga at Rameshwaram; Angada goes as Rama's envoy to Ravana's court; the battle follows, with the falls of Kumbhakarna and Meghanada, Lakshmana struck down and revived by the herb Hanuman brings, and finally Ravana slain by Rama. Vibhishana is crowned, Sita is reunited with Rama, and they set out for Ayodhya in the Pushpaka chariot.

রচয়িতা: Goswami Tulsidas (16th century)

কখন পাঠ করবেন: In Ramcharitmanas parayana (monthly and nine-day readings), during Navaratri and Dussehra, and in Ramlila.

আপনি কি জানেন?

  • It opens with the Sanskrit verse "Ramam Kamari sevyam", saluting Rama, worshipped by Shiva, who removes the fear of worldly life.
  • Ravana's defeat in this kanda is celebrated as Vijayadashami (Dussehra), when effigies of Ravana are burned in Ramlila.
  • Angada's firm foot in Ravana's court, which no warrior could move, is a famous episode.

প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন

What happens in the Lanka Kanda?

The bridge to Lanka, the war, and Ravana's defeat by Rama.

Which festival celebrates its climax?

Vijayadashami (Dussehra).

Who goes as Rama's envoy to Ravana?

Angada, son of Vali.

উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।