শ্রী সত্যনারাযণ স্বামি ব্রত কথা
Vishnu · প্রথাগত ভক্তিপাঠ
॥ ശ്രീ ഗണേശായ നമഃ ॥ ॥ ശ്രീപരമാത്മനേ നമഃ ॥ അഥ കഥാ പ്രാരംഭഃ ।
അഥ പ്രഥമോഽധ്യായഃ
ശ്രീവ്യാസ ഉവാച
ഏകദാ നൈമിഷാരണ്യേ ഋഷയഃ ശൌനകാദയഃ । പപ്രച്ഛുര്മുനയഃ സർവേ സൂതം പൌരാണികം ഖലു ॥ 1
ഋഷയ ഊചുഃ । വ്രതേന തപസാ കിം-വാഁ പ്രാപ്യതേ വാംഛിതം ഫലമ് । തത്സർവം ശ്രോതുമിച്ഛാമഃ കഥയസ്വ മഹാമുനേ ॥ 2॥
സൂത ഉവാച
നാരദേനൈവ സംപൃഷ്ടോ ഭഗവാന് കമലാപതിഃ । സുരര്ഷയേ യഥൈവാഹ തച്ഛൃണുധ്വം സമാഹിതാഃ ॥ 3
ഏകദാ നാരദോ യോഗീ പരാനുഗ്രഹകാംക്ഷയാ । പര്യടന് വിവിധാന് ലോകാന് മര്ത്യലോകമുപാഗതഃ ॥ 4॥
തതോദൃഷ്ട്വാ ജനാന്സർവാന് നാനാക്ലേശസമന്വിതാന് । നാനായോനിസമുത്പന്നാന് ക്ലിശ്യമാനാന് സ്വകര്മഭിഃ ॥ 5॥
കേനോപായേന ചൈതേഷാം ദുഃഖനാശോ ഭവേദ് ധ്രുവമ് । ഇതി സംചിംത്യ മനസാ വിഷ്ണുലോകം ഗതസ്തദാ ॥ 6॥
തത്ര നാരായണം ദേവം ശുക്ലവര്ണം ചതുര്ഭുജമ് । ശംഖ-ചക്ര-ഗദാ-പദ്മ-വനമാലാ-വിഭൂഷിതമ് ॥ 7॥
ദൃഷ്ട്വാ തം ദേവദേവേശം സ്തോതും സമുപചക്രമേ । നാരദ ഉവാച । നമോ വാംഗമനസാതീതരൂപായാനംതശക്തയേ । ആദിമധ്യാംതഹീനായ നിര്ഗുണായ ഗുണാത്മനേ ॥ 8॥
സർവേഷാമാദിഭൂതായ ഭക്താനാമാര്തിനാശിനേ । ശ്രുത്വാ സ്തോത്രം തതോ വിഷ്ണുര്നാരദം പ്രത്യഭാഷത ॥ 9॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
കിമര്ഥമാഗതോഽസി ത്വം കിം തേ മനസി വര്തതേ । കഥയസ്വ മഹാഭാഗ തത്സർവം കഥായാമി തേ ॥ 10
നാരദ ഉവാച
മര്ത്യലോകേ ജനാഃ സർവേ നാനാക്ലേശസമന്വിതാഃ । നനായോനിസമുത്പന്നാഃ പച്യംതേ പാപകര്മഭിഃ ॥ 11
തത്കഥം ശമയേന്നാഥ ലഘൂപായേന തദ്വദ । ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്സർവം കൃപാസ്തി യദി തേ മയി ॥ 12॥
ശ്രീഭഗവാനുവാച
സാധു പൃഷ്ടം ത്വയാ വത്സ ലോകാനുഗ്രഹകാംക്ഷയാ । യത്കൃത്വാ മുച്യതേ മോഹത് തച്ഛൃണുഷ്വ വദാമി തേ ॥ 13
വ്രതമസ്തി മഹത്പുണ്യം സ്വര്ഗേ മര്ത്യേ ച ദുര്ലഭമ് । തവ സ്നേഹാന്മയാ വത്സ പ്രകാശഃ ക്രിയതേഽധുനാ ॥ 14॥
സത്യനാരായണസ്യൈവ വ്രതം സമ്യഗ്വിധാനതഃ । (സത്യനാരായണസ്യൈവം) കൃത്വാ സദ്യഃ സുഖം ഭുക്ത്വാ പരത്ര മോക്ഷമാപ്നുയാത് । തച്ഛ്രുത്വാ ഭഗവദ്വാക്യം നാരദോ മുനിരബ്രവീത് ॥ 15॥
നാരദ ഉവാച
കിം ഫലം കിം-വിഁധാനം ച കൃതം കേനൈവ തദ് വ്രതമ് । തത്സർവം-വിഁസ്തരാദ് ബ്രൂഹി കദാ കാര്യം-വ്രഁതം പ്രഭോ ॥ 16॥ (കാര്യംഹിതദ്വ്രതമ്)
ശ്രീഭഗവാനുവാച
ദുഃഖശോകാദിശമനം ധനധാന്യപ്രവര്ധനമ് ॥ 17
സൌഭാഗ്യസംതതികരം സർവത്ര വിജയപ്രദമ് । യസ്മിന് കസ്മിന് ദിനേ മര്ത്യോ ഭക്തിശ്രദ്ധാസമന്വിതഃ ॥ 18॥
സത്യനാരായണം ദേവം-യഁജേച്ചൈവ നിശാമുഖേ । ബ്രാഹ്മണൈര്ബാംധവൈശ്ചൈവ സഹിതോ ധര്മതത്പരഃ ॥ 19॥
നൈവേദ്യം ഭക്തിതോ ദദ്യാത് സപാദം ഭക്ഷ്യമുത്തമമ് । രംഭാഫലം ഘൃതം ക്ഷീരം ഗോധൂമസ്യ ച ചൂര്ണകമ് ॥ 20॥
അഭാവേ ശാലിചൂര്ണം-വാഁ ശര്കരാ വാ ഗുഡസ്തഥാ । സപാദം സർവഭക്ഷ്യാണി ചൈകീകൃത്യ നിവേദയേത് ॥ 21॥
വിപ്രായ ദക്ഷിണാം ദദ്യാത് കഥാം ശ്രുത്വാ ജനൈഃ സഹ । തതശ്ച ബംധുഭിഃ സാര്ധം-വിഁപ്രാംശ്ച പ്രതിഭോജയേത് ॥ 22॥
പ്രസാദം ഭക്ഷയേദ് ഭക്ത്യാ നൃത്യഗീതാദികം ചരേത് । തതശ്ച സ്വഗൃഹം ഗച്ഛേത് സത്യനാരായണം സ്മരന്ന് ॥ 23॥
ഏവം കൃതേ മനുഷ്യാണാം-വാംഁഛാസിദ്ധിര്ഭവേദ് ധ്രുവമ് । വിശേഷതഃ കലിയുഗേ ലഘൂപായോഽസ്തി ഭൂതലേ ॥ 24॥ (ലഘൂപായോസ്തി)
॥ ഇതി ശ്രീസ്കാംദപുരാണേ രേവാഖംഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാം പ്രഥമോഽധ്യായഃ ॥ 1 ॥
അഥ ദ്വിതീയോഽധ്യായഃ
സൂത ഉവാച
അഥാന്യത് സംപ്രവക്ഷ്യാമി കൃതം-യേഁന പുരാ ദ്വിജാഃ । കശ്ചിത് കാശീപുരേ രമ്യേ ഹ്യാസീദ്വിപ്രോഽതിനിര്ധനഃ ॥ 1॥ (ഹ്യാസീദ്വിപ്രോതിനിര്ധനഃ)
ക്ഷുത്തൃഡ്ഭ്യാം-വ്യാഁകുലോഭൂത്വാ നിത്യം ബഭ്രാമ ഭൂതലേ । ദുഃഖിതം ബ്രാഹ്മണം ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാന് ബ്രാഹ്മണപ്രിയഃ ॥ 2॥
വൃദ്ധബ്രാഹ്മണ രൂപസ്തം പപ്രച്ഛ ദ്വിജമാദരാത് । കിമര്ഥം ഭ്രമസേ വിപ്ര മഹീം നിത്യം സുദുഃഖിതഃ । തത്സർവം ശ്രോതുമിച്ഛാമി കഥ്യതാം ദ്വിജ സത്തമ ॥ 3॥
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച
ബ്രാഹ്മണോഽതി ദരിദ്രോഽഹം ഭിക്ഷാര്ഥം-വൈഁ ഭ്രമേ മഹീമ് ॥ 4॥ (ബ്രാഹ്മണോതി)
ഉപായം-യഁദി ജാനാസി കൃപയാ കഥയ പ്രഭോ । വൃദ്ധബ്രാഹ്മണ ഉവാച । സത്യനാരായണോ വിഷ്ണുർവാംഛിതാര്ഥഫലപ്രദഃ ॥ 5॥
തസ്യ ത്വം പൂജനം-വിഁപ്ര കുരുഷ്വ വ്രതമുത്തമമ । (വ്രതമുത്തമമ്) യത്കൃത്വാ സർവദുഃഖേഭ്യോ മുക്തോ ഭവതി മാനവഃ ॥ 6॥
വിധാനം ച വ്രതസ്യാപി വിപ്രായാഭാഷ്യ യത്നതഃ । സത്യനാരായണോ വൃദ്ധസ്തത്രൈവാംതരധീയത ॥ 7॥
തദ് വ്രതം സംകരിഷ്യാമി യദുക്തം ബ്രാഹ്മണേന വൈ । ഇതി സംചിംത്യ വിപ്രോഽസൌ രാത്രൌ നിദ്രാ ന ലബ്ധവാന് ॥ 8॥ (നിദ്രാം)
തതഃ പ്രാതഃ സമുത്ഥായ സത്യനാരായണവ്രതമ് । കരിഷ്യ ഇതി സംകല്പ്യ ഭിക്ഷാര്ഥമഗമദ്വിജഃ ॥ 9॥ (ഭിക്ഷാര്ഥമഗമദ്ദ്വിജഃ)
തസ്മിന്നേവ ദിനേ വിപ്രഃ പ്രചുരം ദ്രവ്യമാപ്തവാന് । തേനൈവ ബംധുഭിഃ സാര്ധം സത്യസ്യവ്രതമാചരത് ॥ 10॥
സർവദുഃഖവിനിര്മുക്തഃ സർവസംപത്സമന്വിതഃ । ബഭൂവ സ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠോ വ്രതസ്യാസ്യ പ്രഭാവതഃ ॥ 11॥
തതഃ പ്രഭൃതി കാലം ച മാസി മാസി വ്രതം കൃതമ് । ഏവം നാരായണസ്യേദം-വ്രഁതം കൃത്വാ ദ്വിജോത്തമഃ ॥ 12॥
സർവപാപവിനിര്മുക്തോ ദുര്ലഭം മോക്ഷമാപ്തവാന് । വ്രതമസ്യ യദാ വിപ്ര പൃഥിവ്യാം സംകരിഷ്യതി ॥ 13॥ (വിപ്രാഃ)
തദൈവ സർവദുഃഖം തു മനുജസ്യ വിനശ്യതി । (ച മനുജസ്യ) ഏവം നാരായണേനോക്തം നാരദായ മഹാത്മനേ ॥ 14॥
മയാ തത്കഥിതം-വിഁപ്രാഃ കിമന്യത് കഥയാമി വഃ । ഋഷയ ഊചുഃ । തസ്മാദ് വിപ്രാച്ഛ്രുതം കേന പൃഥിവ്യാം ചരിതം മുനേ । തത്സർവം ശ്രോതുമിച്ഛാമഃ ശ്രദ്ധാഽസ്മാകം പ്രജായതേ ॥ 15॥ (ശ്രദ്ധാസ്മാകം)
സൂത ഉവാച
ശൃണുധ്വം മുനയഃ സർവേ വ്രതം-യേഁന കൃതം ഭുവി । ഏകദാ സ ദ്വിജവരോ യഥാവിഭവ വിസ്തരൈഃ ॥ 16
ബംധുഭിഃ സ്വജനൈഃ സാര്ധം-വ്രഁതം കര്തും സമുദ്യതഃ । ഏതസ്മിന്നംതരേ കാലേ കാഷ്ഠക്രേതാ സമാഗമത് ॥ 17॥
ബഹിഃ കാഷ്ഠം ച സംസ്ഥാപ്യ വിപ്രസ്യ ഗൃഹമായയൌ । തൃഷ്ണായാ പീഡിതാത്മാ ച ദൃഷ്ട്വാ വിപ്രം കൃതം-വ്രഁതമ് ॥ 18॥ (കൃത)
പ്രണിപത്യ ദ്വിജം പ്രാഹ കിമിദം ക്രിയതേ ത്വയാ । കൃതേ കിം ഫലമാപ്നോതി വിസ്തരാദ് വദ മേ പ്രഭോ ॥ 19॥ (വിസ്താരാദ്)
വിപ്ര ഉവാച
സത്യനാരായണേസ്യേദം-വ്രഁതം സർവേപ്സിതപ്രദമ് । തസ്യ പ്രസാദാന്മേ സർവം ധനധാന്യാദികം മഹത് ॥ 20
തസ്മാദേതദ് വ്രതം ജ്ഞാത്വാ കാഷ്ഠക്രേതാഽതിഹര്ഷിതഃ । പപൌ ജലം പ്രസാദം ച ഭുക്ത്വാ സ നഗരം-യഁയൌ ॥ 21॥
സത്യനാരായണം ദേവം മനസാ ഇത്യചിംതയത് । കാഷ്ഠം-വിഁക്രയതോ ഗ്രാമേ പ്രാപ്യതേ ചാദ്യ യദ് ധനമ് ॥ 22॥ (പ്രാപ്യതേമേഽദ്യ)
തേനൈവ സത്യദേവസ്യ കരിഷ്യേ വ്രതമുത്തമമ് । ഇതി സംചിംത്യ മനസാ കാഷ്ഠം ധൃത്വാ തു മസ്തകേ ॥ 23॥
ജഗാമ നഗരേ രമ്യേ ധനിനാം-യഁത്ര സംസ്ഥിതിഃ । തദ്ദിനേ കാഷ്ഠമൂല്യം ച ദ്വിഗുണം പ്രാപ്തവാനസൌ ॥ 24॥
തതഃ പ്രസന്നഹൃദയഃ സുപക്വം കദലീ ഫലമ് । ശര്കരാഘൃതദുഗ്ധം ച ഗോധൂമസ്യ ച ചൂര്ണകമ് ॥ 25॥
കൃത്വൈകത്ര സപാദം ച ഗൃഹീത്വാ സ്വഗൃഹം-യഁയൌ । തതോ ബംധൂന് സമാഹൂയ ചകാര വിധിനാ വ്രതമ് ॥ 26॥
തദ് വ്രതസ്യ പ്രഭാവേണ ധനപുത്രാന്വിതോഽഭവത് । (ധനപുത്രാന്വിതോഭവത്) ഇഹലോകേ സുഖം ഭുക്ത്വാ ചാംതേ സത്യപുരം-യഁയൌ ॥ 27॥
॥ ഇതി ശ്രീസ്കാംദപുരാണേ രേവാഖംഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാം ദ്വിതീയോഽധ്യായഃ ॥ 2 ॥
അഥ തൃതീയോഽധ്യായഃ
സൂത ഉവാച
പുനരഗ്രേ പ്രവക്ഷ്യാമി ശൃണുധ്വം മുനി സത്തമാഃ । പുരാ ചോല്കാമുഖോ നാമ നൃപശ്ചാസീന്മഹാമതിഃ ॥ 1
ജിതേംദ്രിയഃ സത്യവാദീ യയൌ ദേവാലയം പ്രതി । ദിനേ ദിനേ ധനം ദത്ത്വാ ദ്വിജാന് സംതോഷയത് സുധീഃ ॥ 2॥
ഭാര്യാ തസ്യ പ്രമുഗ്ധാ ച സരോജവദനാ സതീ । ഭദ്രശീലാനദീ തീരേ സത്യസ്യവ്രതമാചരത് ॥ 3॥
ഏതസ്മിന്നംതരേ തത്ര സാധുരേകഃ സമാഗതഃ । വാണിജ്യാര്ഥം ബഹുധനൈരനേകൈഃ പരിപൂരിതഃ ॥ 4॥
നാവം സംസ്ഥാപ്യ തത്തീരേ ജഗാമ നൃപതിം പ്രതി । ദൃഷ്ട്വാ സ വ്രതിനം ഭൂപം പ്രപച്ഛ വിനയാന്വിതഃ ॥ 5॥
സാധുരുവാച
കിമിദം കുരുഷേ രാജന് ഭക്തിയുക്തേന ചേതസാ । പ്രകാശം കുരു തത്സർവം ശ്രോതുമിച്ഛാമി സാംപ്രതമ് ॥ 6
രാജോവാച । പൂജനം ക്രിയതേ സാധോ വിഷ്ണോരതുലതേജസഃ । വ്രതം ച സ്വജനൈഃ സാര്ധം പുത്രാദ്യാവാപ്തി കാമ്യയാ ॥ 7॥
ഭൂപസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ സാധുഃ പ്രോവാച സാദരമ് । സർവം കഥയ മേ രാജന് കരിഷ്യേഽഹം തവോദിതമ് ॥ 8॥
മമാപി സംതതിര്നാസ്തി ഹ്യേതസ്മാജ്ജായതേ ധ്രുവമ് । തതോ നിവൃത്ത്യ വാണിജ്യാത് സാനംദോ ഗൃഹമാഗതഃ ॥ 9॥
ഭാര്യായൈ കഥിതം സർവം-വ്രഁതം സംതതി ദായകമ് । തദാ വ്രതം കരിഷ്യാമി യദാ മേ സംതതിര്ഭവേത് ॥ 10॥
ഇതി ലീലാവതീം പ്രാഹ പത്നീം സാധുഃ സ സത്തമഃ । ഏകസ്മിന് ദിവസേ തസ്യ ഭാര്യാ ലീലാവതീ സതീ ॥ 11॥ (ഭാര്യാം)
ഭര്തൃയുക്താനംദചിത്താഽഭവദ് ധര്മപരായണാ । ര്ഗഭിണീ സാഽഭവത് തസ്യ ഭാര്യാ സത്യപ്രസാദതഃ ॥ 12॥ (സാഭവത്)
ദശമേ മാസി വൈ തസ്യാഃ കന്യാരത്നമജായത । ദിനേ ദിനേ സാ വവൃധേ ശുക്ലപക്ഷേ യഥാ ശശീ ॥ 13॥
നാമ്നാ കലാവതീ ചേതി തന്നാമകരണം കൃതമ് । തതോ ലീലാവതീ പ്രാഹ സ്വാമിനം മധുരം-വഁചഃ ॥ 14॥
ന കരോഷി കിമര്ഥം-വൈഁ പുരാ സംകല്പിതം-വ്രഁതമ് । സാധുരുവാച । വിവാഹ സമയേ ത്വസ്യാഃ കരിഷ്യാമി വ്രതം പ്രിയേ ॥ 15॥
ഇതി ഭാര്യാം സമാശ്വാസ്യ ജഗാമ നഗരം പ്രതി । തതഃ കലാവതീ കന്യാ വവൃധേ പിതൃവേശ്മനി ॥ 16॥
ദൃഷ്ട്വാ കന്യാം തതഃ സാധുര്നഗരേ സഖിഭിഃ സഹ । മംത്രയിത്വാ ദ്രുതം ദൂതം പ്രേഷയാമാസ ധര്മവിത് ॥ 17॥
വിവാഹാര്ഥം ച കന്യായാ വരം ശ്രേഷ്ഠം-വിഁചാരയ । തേനാജ്ഞപ്തശ്ച ദൂതോഽസൌ കാംചനം നഗരം-യഁയൌ ॥ 18॥
തസ്മാദേകം-വഁണിക്പുത്രം സമാദായാഗതോ ഹി സഃ । ദൃഷ്ട്വാ തു സുംദരം ബാലം-വഁണിക്പുത്രം ഗുണാന്വിതമ് ॥ 19॥
ജ്ഞാതിഭിര്ബംധുഭിഃ സാര്ധം പരിതുഷ്ടേന ചേതസാ । ദത്താവാന് സാധുപുത്രായ കന്യാം-വിഁധിവിധാനതഃ ॥ 20॥ (സാധുഃപുത്രായ)
തതോഽഭാഗ്യവശാത് തേന വിസ്മൃതം-വ്രഁതമുത്തമമ് । (തതോഭാഗ്യവശാത്) വിവാഹസമയേ തസ്യാസ്തേന രുഷ്ടോ ഭവത് പ്രഭുഃ ॥ 21॥ (രുഷ്ടോഽഭവത്)
തതഃ കാലേന നിയതോ നിജകര്മ വിശാരദഃ । വാണിജ്യാര്ഥം തതഃ ശീഘ്രം ജാമാതൃ സഹിതോ വണിക് ॥ 22॥
രത്നസാരപുരേ രമ്യേ ഗത്വാ സിംധു സമീപതഃ । വാണിജ്യമകരോത് സാധുര്ജാമാത്രാ ശ്രീമതാ സഹ ॥ 23॥
തൌ ഗതൌ നഗരേ രമ്യേ ചംദ്രകേതോര്നൃപസ്യ ച । (നഗരേതസ്യ) ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു സത്യനാരായണഃ പ്രഭുഃ ॥ 24॥
ഭ്രഷ്ടപ്രതിജ്ഞമാലോക്യ ശാപം തസ്മൈ പ്രദത്തവാന് । ദാരുണം കഠിനം ചാസ്യ മഹദ് ദുഃഖം ഭവിഷ്യതി ॥ 25॥
ഏകസ്മിംദിവസേ രാജ്ഞോ ധനമാദായ തസ്കരഃ । തത്രൈവ ചാഗത ശ്ചൌരോ വണിജൌ യത്ര സംസ്ഥിതൌ ॥ 26॥
തത്പശ്ചാദ് ധാവകാന് ദൂതാന് ദൃഷ്ടവാ ഭീതേന ചേതസാ । ധനം സംസ്ഥാപ്യ തത്രൈവ സ തു ശീഘ്രമലക്ഷിതഃ ॥ 27॥
തതോ ദൂതാഃസമായാതാ യത്രാസ്തേ സജ്ജനോ വണിക് । ദൃഷ്ട്വാ നൃപധനം തത്ര ബദ്ധ്വാഽഽനീതൌ വണിക്സുതൌ ॥ 28॥ (ബദ്ധ്വാനീതൌ)
ഹര്ഷേണ ധാവമാനാശ്ച പ്രോചുര്നൃപസമീപതഃ । തസ്കരൌ ദ്വൌ സമാനീതൌ വിലോക്യാജ്ഞാപയ പ്രഭോ ॥ 29॥
രാജ്ഞാഽഽജ്ഞപ്താസ്തതഃ ശീഘ്രം ദൃഢം ബദ്ധ്വാ തു താ വുഭൌ । സ്ഥാപിതൌ ദ്വൌ മഹാദുര്ഗേ കാരാഗാരേഽവിചാരതഃ ॥ 30॥
മായയാ സത്യദേവസ്യ ന ശ്രുതം കൈസ്തയോർവചഃ । അതസ്തയോര്ധനം രാജ്ഞാ ഗൃഹീതം ചംദ്രകേതുനാ ॥ 31॥
തച്ഛാപാച്ച തയോര്ഗേഹേ ഭാര്യാ ചൈവാതി ദുഃഖിതാ । ചൌരേണാപഹൃതം സർവം ഗൃഹേ യച്ച സ്ഥിതം ധനമ് ॥ 32॥
ആധിവ്യാധിസമായുക്താ ക്ഷുത്പിപാശാതി ദുഃഖിതാ । (ക്ഷുത്പിപാസാതി) അന്നചിംതാപരാ ഭൂത്വാ ബഭ്രാമ ച ഗൃഹേ ഗൃഹേ । കലാവതീ തു കന്യാപി ബഭ്രാമ പ്രതിവാസരമ് ॥ 33॥
ഏകസ്മിന് ദിവസേ യാതാ ക്ഷുധാര്താ ദ്വിജമംദിരമ് । (ദിവസേ ജാതാ) ഗത്വാഽപശ്യദ് വ്രതം തത്ര സത്യനാരായണസ്യ ച ॥ 34॥ (ഗത്വാപശ്യദ്)
ഉപവിശ്യ കഥാം ശ്രുത്വാ വരം ര്പ്രാഥിതവത്യപി । പ്രസാദ ഭക്ഷണം കൃത്വാ യയൌ രാത്രൌ ഗൃഹം പ്രതി ॥ 35॥
മാതാ കലാവതീം കന്യാം കഥയാമാസ പ്രേമതഃ । പുത്രി രാത്രൌ സ്ഥിതാ കുത്ര കിം തേ മനസി വര്തതേ ॥ 36॥
കന്യാ കലാവതീ പ്രാഹ മാതരം പ്രതി സത്വരമ് । ദ്വിജാലയേ വ്രതം മാതര്ദൃഷ്ടം-വാംഁഛിതസിദ്ധിദമ് ॥ 37॥
തച്ഛ്രുത്വാ കന്യകാ വാക്യം-വ്രഁതം കര്തും സമുദ്യതാ । സാ മുദാ തു വണിഗ്ഭാര്യാ സത്യനാരായണസ്യ ച ॥ 38॥
വ്രതം ചക്രേ സൈവ സാധ്വീ ബംധുഭിഃ സ്വജനൈഃ സഹ । ഭര്തൃജാമാതരൌ ക്ഷിപ്രമാഗച്ഛേതാം സ്വമാശ്രമമ് ॥ 39॥
അപരാധം ച മേ ഭര്തുര്ജാമാതുഃ ക്ഷംതുമര്ഹസി । വ്രതേനാനേന തുഷ്ടോഽസൌ സത്യനാരായണഃ പുനഃ ॥ 40॥ (തുഷ്ടോസൌ)
ദര്ശയാമാസ സ്വപ്നം ഹീ ചംദ്രകേതും നൃപോത്തമമ് । ബംദിനൌ മോചയ പ്രാതർവണിജൌ നൃപസത്തമ ॥ 41॥
ദേയം ധനം ച തത്സർവം ഗൃഹീതം-യഁത് ത്വയാഽധുനാ । (ത്വയാധുനാ) നോ ചേത് ത്വാം നാശയിഷ്യാമി സരാജ്യധനപുത്രകമ് ॥ 42॥
ഏവമാഭാഷ്യ രാജാനം ധ്യാനഗമ്യോഽഭവത് പ്രഭുഃ । (ധ്യാനഗമ്യോഭവത്) തതഃ പ്രഭാതസമയേ രാജാ ച സ്വജനൈഃ സഹ ॥ 43॥
ഉപവിശ്യ സഭാമധ്യേ പ്രാഹ സ്വപ്നം ജനം പ്രതി । ബദ്ധൌ മഹാജനൌ ശീഘ്രം മോചയ ദ്വൌ വണിക്സുതൌ ॥ 44॥
ഇതി രാജ്ഞോ വചഃ ശ്രുത്വാ മോചയിത്വാ മഹാജനൌ । സമാനീയ നൃപസ്യാഗ്രേ പ്രാഹുസ്തേ വിനയാന്വിതാഃ ॥ 45॥
ആനീതൌ ദ്വൌ വണിക്പുത്രൌ മുക്തൌ നിഗഡബംധനാത് । തതോ മഹാജനൌ നത്വാ ചംദ്രകേതും നൃപോത്തമമ് ॥ 46॥
സ്മരംതൌ പൂർവ വൃത്താംതം നോചതുര്ഭയവിഹ്വലൌ । രാജാ വണിക്സുതൌ വീക്ഷ്യ വചഃ പ്രോവാച സാദരമ് ॥ 47॥
ദേവാത് പ്രാപ്തം മഹദ്ദുഃഖമിദാനീം നാസ്തി വൈ ഭയമ് । തദാ നിഗഡസംത്യാഗം ക്ഷൌരകര്മാദ്യകാരയത് ॥ 48॥
വസ്ത്രാലംകാരകം ദത്ത്വാ പരിതോഷ്യ നൃപശ്ച തൌ । പുരസ്കൃത്യ വണിക്പുത്രൌ വചസാഽതോഷയദ് ഭൃശമ് ॥ 49॥ (വചസാതോഷയദ്ഭൃശമ്)
പുരാനീതം തു യദ് ദ്രവ്യം ദ്വിഗുണീകൃത്യ ദത്തവാന് । പ്രോവാച ച തതോ രാജാ ഗച്ഛ സാധോ നിജാശ്രമമ് ॥ 50॥ (പ്രോവാചതൌ)
രാജാനം പ്രണിപത്യാഹ ഗംതവ്യം ത്വത്പ്രസാദതഃ । ഇത്യുക്ത്വാ തൌ മഹാവൈശ്യൌ ജഗ്മതുഃ സ്വഗൃഹം പ്രതി ॥ 51॥ (മഹാവൈശ്യോ)
॥ ഇതി ശ്രീസ്കാംദ പുരാണേ രേവാഖംഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാം തൃതീയോഽധ്യായഃ ॥ 3 ॥
അഥ ചതുര്ഥോഽധ്യായഃ
സൂത ഉവാച
യാത്രാം തു കൃതവാന് സാധുര്മംഗലായനപൂർവികാമ് । ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ധനം ദത്ത്വാ തദാ തു നഗരം-യഁയൌ ॥ 1
കിയദ് ദൂരേ ഗതേ സാധോ സത്യനാരായണഃ പ്രഭുഃ । ജിജ്ഞാസാം കൃതവാന് സാധൌ കിമസ്തി തവ നൌസ്ഥിതമ് ॥ 2॥
തതോ മഹാജനൌ മത്തൌ ഹേലയാ ച പ്രഹസ്യ വൈ । (മതൌ) കഥം പൃച്ഛസി ഭോ ദംഡിന് മുദ്രാം നേതും കിമിച്ഛസി ॥ 3॥
ലതാപത്രാദികം ചൈവ വര്തതേ തരണൌ മമ । നിഷ്ഠുരം ച വചഃ ശ്രുത്വാ സത്യം ഭവതു തേ വചഃ ॥ 4॥
ഏവമുക്ത്വാ ഗതഃ ശീഘ്രം ദംഡീ തസ്യ സമീപതഃ । കിയദ് ദൂരേ തതോ ഗത്വാ സ്ഥിതഃ സിംധു സമീപതഃ ॥ 5॥
ഗതേ ദംഡിനി സാധുശ്ച കൃതനിത്യക്രിയസ്തദാ । ഉത്ഥിതാം തരണീം ദൃഷ്ട്വാ വിസ്മയം പരമം-യഁയൌ ॥ 6॥
ദൃഷ്ട്വാ ലതാദികം ചൈവ മൂര്ച്ഛിതോ ന്യപതദ് ഭുവി । ലബ്ധസംജ്ഞോ വണിക്പുത്രസ്തതശ്ചിംതാന്വിതോഽഭവത് ॥ 7॥ (വണിക്പുത്രസ്തതശ്ചിംതാന്വിതോഭവത്)
തദാ തു ദുഹിതുഃ കാംതോ വചനം ചേദമബ്രവീത് । കിമര്ഥം ക്രിയതേ ശോകഃ ശാപോ ദത്തശ്ച ദംഡിനാ ॥ 8॥
ശക്യതേ തേന സർവം ഹി കര്തും ചാത്ര ന സംശയഃ । (ശക്യതേനേ ന) അതസ്തച്ഛരണം-യാഁമോ വാംഛതാര്ഥോ ഭവിഷ്യതി ॥ 9॥ (വാംഛിതാര്ഥോ)
ജാമാതുർവചനം ശ്രുത്വാ തത്സകാശം ഗതസ്തദാ । ദൃഷ്ട്വാ ച ദംഡിനം ഭക്ത്യാ നത്വാ പ്രോവാച സാദരമ് ॥ 10॥
ക്ഷമസ്വ ചാപരാധം മേ യദുക്തം തവ സന്നിധൌ । ഏവം പുനഃ പുനര്നത്വാ മഹാശോകാകുലോഽഭവത് ॥ 11॥ (മഹാശോകാകുലോഭവത്)
പ്രോവാച വചനം ദംഡീ വിലപംതം-വിഁലോക്യ ച । മാ രോദീഃ ശൃണുമദ്വാക്യം മമ പൂജാബഹിര്മുഖഃ ॥ 12॥
മമാജ്ഞയാ ച ദുര്ബുദ്ധേ ലബ്ധം ദുഃഖം മുഹുര്മുഹുഃ । തച്ഛ്രുത്വാ ഭഗവദ്വാക്യം സ്തുതിം കര്തും സമുദ്യതഃ ॥ 13॥
സാധുരുവാച
ത്വന്മായാമോഹിതാഃ സർവേ ബ്രഹ്മാദ്യാസ്ത്രിദിവൌകസഃ । ന ജാനംതി ഗുണാന് രൂപം തവാശ്ചര്യമിദം പ്രഭോ ॥ 14
മൂഢോഽഹം ത്വാം കഥം ജാനേ മോഹിതസ്തവമായയാ । (മൂഢോഹം) പ്രസീദ പൂജയിഷ്യാമി യഥാവിഭവവിസ്തരൈഃ ॥ 15॥
പുരാ വിത്തം ച തത് സർവം ത്രാഹി മാം ശരണാഗതമ് । ശ്രുത്വാ ഭക്തിയുതം-വാഁക്യം പരിതുഷ്ടോ ജനാര്ദനഃ ॥ 16॥
വരം ച വാംഛിതം ദത്ത്വാ തത്രൈവാംതര്ദധേ ഹരിഃ । തതോ നാവം സമാരൂഹ്യ ദൃഷ്ട്വാ വിത്തപ്രപൂരിതാമ് ॥ 17॥
കൃപയാ സത്യദേവസ്യ സഫലം-വാംഁഛിതം മമ । ഇത്യുക്ത്വാ സ്വജനൈഃ സാര്ധം പൂജാം കൃത്വാ യഥാവിധി ॥ 18॥
ഹര്ഷേണ ചാഭവത് പൂര്ണഃസത്യദേവപ്രസാദതഃ । നാവം സംയോഁജ്യ യത്നേന സ്വദേശഗമനം കൃതമ് ॥ 19॥
സാധുര്ജാമാതരം പ്രാഹ പശ്യ രത്നപുരീം മമ । ദൂതം ച പ്രേഷയാമാസ നിജവിത്തസ്യ രക്ഷകമ് ॥ 20॥
തതോഽസൌ നഗരം ഗത്വാ സാധുഭാര്യാം-വിഁലോക്യ ച । (ദൂതോസൌ) പ്രോവാച വാംഛിതം-വാഁക്യം നത്വാ ബദ്ധാംജലിസ്തദാ ॥ 21॥
നികടേ നഗരസ്യൈവ ജാമാത്രാ സഹിതോ വണിക് । ആഗതോ ബംധുവര്ഗൈശ്ച വിത്തൈശ്ച ബഹുഭിര്യുതഃ ॥ 22॥
ശ്രുത്വാ ദൂതമുഖാദ്വാക്യം മഹാഹര്ഷവതീ സതീ । സത്യപൂജാം തതഃ കൃത്വാ പ്രോവാച തനുജാം പ്രതി ॥ 23॥
വ്രജാമി ശീഘ്രമാഗച്ഛ സാധുസംദര്ശനായ ച । ഇതി മാതൃവചഃ ശ്രുത്വാ വ്രതം കൃത്വാ സമാപ്യ ച ॥ 24॥
പ്രസാദം ച പരിത്യജ്യ ഗതാ സാഽപി പതിം പ്രതി । (സാപി) തേന രുഷ്ടാഃ സത്യദേവോ ഭര്താരം തരണിം തഥാ ॥ 25॥ (രുഷ്ടഃ, തരണീം)
സംഹൃത്യ ച ധനൈഃ സാര്ധം ജലേ തസ്യാവമജ്ജയത് । തതഃ കലാവതീ കന്യാ ന വിലോക്യ നിജം പതിമ് ॥ 26॥
ശോകേന മഹതാ തത്ര രുദംതീ ചാപതദ് ഭുവി । (രുദതീ) ദൃഷ്ട്വാ തഥാവിധാം നാവം കന്യാം ച ബഹുദുഃഖിതാമ് ॥ 27॥
ഭീതേന മനസാ സാധുഃ കിമാശ്ചര്യമിദം ഭവേത് । ചിംത്യമാനാശ്ച തേ സർവേ ബഭൂവുസ്തരിവാഹകാഃ ॥ 28॥
തതോ ലീലാവതീ കന്യാം ദൃഷ്ട്വാ സാ വിഹ്വലാഽഭവത് । വിലലാപാതിദുഃഖേന ഭര്താരം ചേദമബ്രവീത ॥ 29॥
ഇദാനീം നൌകയാ സാര്ധം കഥം സോഽഭൂദലക്ഷിതഃ । ന ജാനേ കസ്യ ദേവസ്യ ഹേലയാ ചൈവ സാ ഹൃതാ ॥ 30॥
സത്യദേവസ്യ മാഹാത്മ്യം ജ്ഞാതും-വാഁ കേന ശക്യതേ । ഇത്യുക്ത്വാ വിലലാപൈവ തതശ്ച സ്വജനൈഃ സഹ ॥ 31॥
തതോ ലീലാവതീ കന്യാം ക്രൌഡേ കൃത്വാ രുരോദ ഹ । തതഃകലാവതീ കന്യാ നഷ്ടേ സ്വാമിനി ദുഃഖിതാ ॥ 32॥
ഗൃഹീത്വാ പാദുകേ തസ്യാനുഗതും ച മനോദധേ । (പാദുകാം) കന്യായാശ്ചരിതം ദൃഷ്ട്വാ സഭാര്യഃ സജ്ജനോ വണിക് ॥ 33॥
അതിശോകേന സംതപ്തശ്ചിംതയാമാസ ധര്മവിത് । ഹൃതം-വാഁ സത്യദേവേന ഭ്രാംതോഽഹം സത്യമായയാ ॥ 34॥
സത്യപൂജാം കരിഷ്യാമി യഥാവിഭവവിസ്തരൈഃ । ഇതി സർവാന് സമാഹൂയ കഥയിത്വാ മനോരഥമ് ॥ 35॥
നത്വാ ച ദംഡവദ് ഭൂമൌ സത്യദേവം പുനഃ പുനഃ । തതസ്തുഷ്ടഃ സത്യദേവോ ദീനാനാം പരിപാലകഃ ॥ 36॥
ജഗാദ വചനം ചൈനം കൃപയാ ഭക്തവത്സലഃ । ത്യക്ത്വാ പ്രസാദം തേ കന്യാ പതിം ദ്രഷ്ടും സമാഗതാ ॥ 37॥
അതോഽദൃഷ്ടോഽഭവത്തസ്യാഃ കന്യകായാഃ പതിര്ധ്രുവമ് । ഗൃഹം ഗത്വാ പ്രസാദം ച ഭുക്ത്വാ സാഽഽയാതി ചേത്പുനഃ ॥ 38॥ (സായാതി)
ലബ്ധഭര്ത്രീ സുതാ സാധോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ । കന്യകാ താദൃശം-വാഁക്യം ശ്രുത്വാ ഗഗനമംഡലാത് ॥ 39॥
ക്ഷിപ്രം തദാ ഗൃഹം ഗത്വാ പ്രസാദം ച ബുഭോജ സാ । പശ്ചാത് സാ പുനരാഗത്യ ദദര്ശ സ്വജനം പതിമ് ॥ 40॥ (സാപശ്ചാത്പുനരാഗത്യ, സജനം)
തതഃ കലാവതീ കന്യാ ജഗാദ പിതരം പ്രതി । ഇദാനീം ച ഗൃഹം-യാഁഹി വിലംബം കുരുഷേ കഥമ് ॥ 41॥
തച്ഛ്രുത്വാ കന്യകാവാക്യം സംതുഷ്ടോഽഭൂദ്വണിക്സുതഃ । പൂജനം സത്യദേവസ്യ കൃത്വാ വിധിവിധാനതഃ ॥ 42॥
ധനൈര്ബംധുഗണൈഃ സാര്ധം ജഗാമ നിജമംദിരമ് । പൌര്ണമാസ്യാം ച സംക്രാംതൌ കൃതവാന് സത്യസ്യ പൂജനമ് ॥ 43॥ (സത്യപൂജനമ്)
ഇഹലോകേ സുഖം ഭുക്ത്വാ ചാംതേ സത്യപുരം-യഁയൌ ॥ 44॥
॥ ഇതി ശ്രീസ്കാംദ പുരാണേ രേവാഖംഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാം ചതുര്ഥോഽധ്യായഃ ॥ 4 ॥
അഥ പംചമോഽധ്യായഃ
സൂത ഉവാച
അഥാന്യച്ച പ്രവക്ഷ്യാമി ശ്രുണുധ്വം മുനിസത്തമാഃ । ആസീത് തുംഗധ്വജോ രാജാ പ്രജാപാലനതത്പരഃ ॥ 1
പ്രസാദം സത്യദേവസ്യ ത്യക്ത്വാ ദുഃഖമവാപ സഃ । ഏകദാ സ വനം ഗത്വാ ഹത്വാ ബഹുവിധാന് പശൂന് ॥ 2॥
ആഗത്യ വടമൂലം ച ദൃഷ്ട്വാ സത്യസ്യ പൂജനമ് । (ചാപശ്യത്) ഗോപാഃ കുർവംതി സംതുഷ്ടാ ഭക്തിയുക്താഃ സ ബാംധവാഃ ॥ 3॥
രാജാ ദൃഷ്ട്വാ തു ദര്പേണ ന ഗതോ ന നനാമ സഃ । തതോ ഗോപഗണാഃ സർവേ പ്രസാദം നൃപസന്നിധൌ ॥ 4॥
സംസ്ഥാപ്യ പുനരാഗത്യ ഭുക്തത്വാ സർവേ യഥേപ്സിതമ് । തതഃ പ്രസാദം സംത്യജ്യ രാജാ ദുഃഖമവാപ സഃ ॥ 5॥
തസ്യ പുത്രശതം നഷ്ടം ധനധാന്യാദികം ച യത് । സത്യദേവേന തത്സർവം നാശിതം മമ നിശ്ചിതമ് ॥ 6॥
അതസ്തത്രൈവ ഗച്ഛാമി യത്ര ദേവസ്യ പൂജനമ് । മനസാ തു വിനിശ്ചിത്യ യയൌ ഗോപാലസന്നിധൌ ॥ 7॥
തതോഽസൌ സത്യദേവസ്യ പൂജാം ഗോപഗണൈഃസഹ । ഭക്തിശ്രദ്ധാന്വിതോ ഭൂത്വാ ചകാര വിധിനാ നൃപഃ ॥ 8॥
സത്യദേവപ്രസാദേന ധനപുത്രാന്വിതോഽഭവത് । ഇഹലോകേ സുഖം ഭുക്തത്വാ ചാംതേ സത്യപുരം-യഁയൌ ॥ 9॥
യ ഇദം കുരുതേ സത്യവ്രതം പരമദുര്ലഭമ് । ശൃണോതി ച കഥാം പുണ്യാം ഭക്തിയുക്തഃ ഫലപ്രദാമ് ॥ 10॥
ധനധാന്യാദികം തസ്യ ഭവേത് സത്യപ്രസാദതഃ । ദരിദ്രോ ലഭതേ വിത്തം ബദ്ധോ മുച്യേത ബംധനാത് ॥ 11॥
ഭീതോ ഭയാത് പ്രമുച്യേത സത്യമേവ ന സംശയഃ । ഈപ്സിതം ച ഫലം ഭുക്ത്വാ ചാംതേ സത്യപുരംവ്രഁജേത് ॥ 12॥
ഇതി വഃ കഥിതം-വിഁപ്രാഃ സത്യനാരായണവ്രതമ് । യത് കൃത്വാ സർവദുഃഖേഭ്യോ മുക്തോ ഭവതി മാനവഃ ॥ 13॥
വിശേഷതഃ കലിയുഗേ സത്യപൂജാ ഫലപ്രദാ । കേചിത് കാലം-വഁദിഷ്യംതി സത്യമീശം തമേവ ച ॥ 14॥
സത്യനാരായണം കേചിത് സത്യദേവം തഥാപരേ । നാനാരൂപധരോ ഭൂത്വാ സർവേഷാമീപ്സിതപ്രദമ് ॥ 15॥ (സർവേഷാമീപ്സിതപ്രദഃ)
ഭവിഷ്യതി കലൌ സത്യവ്രതരൂപീ സനാതനഃ । ശ്രീവിഷ്ണുനാ ധൃതം രൂപം സർവേഷാമീപ്സിതപ്രദമ് ॥ 16॥
യ ഇദം പഠതേ നിത്യം ശൃണോതി മുനിസത്തമാഃ । തസ്യ നശ്യംതി പാപാനി സത്യദേവപ്രസാദതഃ ॥ 17॥
വ്രതം-യൈഁസ്തു കൃതം പൂർവം സത്യനാരായണസ്യ ച । തേഷാം ത്വപരജന്മാനി കഥയാമി മുനീശ്വരാഃ ॥ 18॥
ശതാനംദോമഹാപ്രാജ്ഞഃസുദാമാബ്രാഹ്മണോ ഹ്യഭൂത് । തസ്മിംജന്മനി ശ്രീകൃഷ്ണം ധ്യാത്വാ മോക്ഷമവാപ ഹ ॥ 19॥
കാഷ്ഠഭാരവഹോ ഭില്ലോ ഗുഹരാജോ ബഭൂവ ഹ । തസ്മിംജന്മനി ശ്രീരാമം സേവ്യ മോക്ഷം ജഗാമ വൈ ॥ 20॥
ഉല്കാമുഖോ മഹാരാജോ നൃപോ ദശരഥോഽഭവത് । ശ്രീരംഗനാഥം സംപൂജ്യ ശ്രീവൈകുംഠം തദാഗമത് ॥ 21॥ (ശ്രീരാമചംദ്രസംപ്രാപ്യ)
ര്ധാമികഃ സത്യസംധശ്ച സാധുര്മോരധ്വജോഽഭവത് । (സാധുര്മോരധ്വജോഭവത്) ദേഹാര്ധം ക്രകചൈശ്ഛിത്ത്വാ ദത്വാ മോക്ഷമവാപ ഹ ॥ 22॥
തുംഗധ്വജോ മഹാരാജഃ സ്വായംഭുവോഽഭവത് കില । (സ്വായംഭൂരഭവത്) സർവാന് ഭാഗവതാന് കൃത്വാ ശ്രീവൈകുംഠം തദാഽഗമത് ॥ 23॥ (കൃത്ത്വാ, തദാഗമത്)
ഭൂത്വാ ഗോപാശ്ച തേ സർവേ വ്രജമംഡലവാസിനഃ । നിഹത്യ രാക്ഷസാന് സർവാന് ഗോലോകം തു തദാ യയുഃ ॥ 24॥
॥ ഇതി ശ്രീസ്കാംദപുരാണേ രേവാഖംഡേ ശ്രീസത്യനാരായണ വ്രതകഥായാം പംചമോഽധ്യായഃ ॥ 5 ॥
শ্রী সত্যনারাযণ স্বামি ব্রত কথা সম্পর্কে
The Satyanarayana Vrata Katha is the sacred story read during the Satyanarayana Puja, in five chapters. Narada, seeing the suffering of people on earth, asks Lord Vishnu for a simple means of relief, and Vishnu teaches the Satyanarayana vrata. The following chapters tell of those who kept or neglected the vow: a poor Brahmin and a woodcutter, the merchant Sadhu and his daughter Kalavati, and King Tungadhvaja, who learns not to scorn the prasada offered by simple cowherds.
উৎস: Skanda Purana, Reva Khanda, as its colophon states
কখন পাঠ করবেন: On Purnima, on Ekadashi and Sankranti, and at housewarmings, weddings and new beginnings.
আপনি কি জানেন?
- Its colophon places it in the Reva Khanda of the Skanda Purana.
- The prasada, made of wheat or semolina, ghee, sugar, milk and banana in equal measure, is an essential part of the puja.
- A recurring lesson of the stories is to keep one's promises to God and to honour the prasada.
প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
How many chapters does the katha have?
Five.
Who first learns the vrata?
The sage Narada, from Lord Vishnu.
When is the Satyanarayana Puja done?
On Purnima and at housewarmings, weddings and new beginnings.
উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।
আরও ভক্তিপাঠ