MuhurtaNow

বিষ্ণু পাদাদি কেশাংত বর্ণন স্তোত্রং

Vishnu · প্রথাগত ভক্তিপাঠ

ലക്ഷ്മീഭര്തുര്ഭുജാഗ്രേ കൃതവസതി സിതം യസ്യ രൂപം വിശാലം നീലാദ്രേസ്തുംഗശൃംഗസ്ഥിതമിവ രജനീനാഥബിംബം വിഭാതി । പായാന്നഃ പാംചജന്യഃ സ ദിതിസുതകുലത്രാസനൈഃ പൂരയന്സ്വൈ- -ര്നിധ്വാനൈര്നീരദൌഘധ്വനിപരിഭവദൈരംബരം കംബുരാജഃ ॥ 1 ॥

ആഹുര്യസ്യ സ്വരൂപം ക്ഷണമുഖമഖിലം സൂരയഃ കാലമേതം ധ്വാംതസ്യൈകാംതമംതം യദപി ച പരമം സർവധാമ്നാം ച ധാമ । ചക്രം തച്ചക്രപാണേര്ദിതിജതനുഗലദ്രക്തധാരാക്തധാരം ശശ്വന്നോ വിശ്വവംദ്യം വിതരതു വിപുലം ശര്മ ധര്മാംശുശോഭമ് ॥ 2 ॥

അവ്യാന്നിര്ഘാതഘോരോ ഹരിഭുജപവനാമര്ശനാധ്മാതമൂര്തേ- -രസ്മാന്വിസ്മേരനേത്രത്രിദശനുതിവചഃസാധുകാരൈഃ സുതാരഃ । സർവം സംഹര്തുമിച്ഛോരരികുലഭുവന സ്ഫാരവിഷ്ഫാരനാദഃ സംയത്കല്പാംതസിംധൌ ശരസലിലഘടാവാര്മുചഃ കാര്മുകസ്യ ॥ 3 ॥

ജീമൂതശ്യാമഭാസാ മുഹുരപി ഭഗവദ്ബാഹുനാ മോഹയംതീ യുദ്ധേഷൂദ്ധൂയമാനാ ഝടിതി തടിദിവാലക്ഷ്യതേ യസ്യ മൂര്തിഃ । സോഽസിസ്ത്രാസാകുലാക്ഷത്രിദശരിപുവപുഃശോണിതാസ്വാദതൃപ്തോ നിത്യാനംദായ ഭൂയാന്മധുമഥനമനോനംദനോ നംദകോ നഃ ॥ 4 ॥

കമ്രാകാരാ മുരാരേഃ കരകമലതലേനാനുരാഗാദ്ഗൃഹീതാ സമ്യഗ്വൃത്താ സ്ഥിതാഗ്രേ സപദി ന സഹതേ ദര്ശനം യാ പരേഷാമ് । രാജംതീ ദൈത്യജീവാസവമദമുദിതാ ലോഹിതാലേപനാര്ദ്രാ കാമം ദീപ്താംശുകാംതാ പ്രദിശതു ദയിതേവാസ്യ കൌമോദകീ നഃ ॥ 5 ॥

യോ വിശ്വപ്രാണഭൂതസ്തനുരപി ച ഹരേര്യാനകേതുസ്വരൂപോ യം സംചിംത്യൈവ സദ്യഃ സ്വയമുരഗവധൂവര്ഗഗര്ഭാഃ പതംതി । ചംചച്ചംഡോരുതുംഡത്രുടിതഫണിവസാരക്തപംകാംകിതസ്യം വംദേ ഛംദോമയം തം ഖഗപതിമമലസ്വര്ണവര്ണം സുപര്ണമ് ॥ 6 ॥

വിഷ്ണോർവിശ്വേശ്വരസ്യ പ്രവരശയനകൃത്സർവലോകൈകധര്താ സോഽനംതഃ സർവഭൂതഃ പൃഥുവിമലയശാഃ സർവവേദൈശ്ച വേദ്യഃ । പാതാ വിശ്വസ്യ ശശ്വത്സകലസുരരിപുധ്വംസനഃ പാപഹംതാ സർവജ്ഞഃ സർവസാക്ഷീ സകലവിഷഭയാത്പാതു ഭോഗീശ്വരോ നഃ ॥ 7 ॥

വാഗ്ഭൂഗൈര്യാദിഭേദൈർവിദുരിഹ മുനയോ യാം യദീയൈശ്ച പുംസാം കാരുണ്യാര്ദ്രൈഃ കടാക്ഷൈഃ സകൃദപി പതിതൈഃ സംപദഃ സ്യുഃ സമഗ്രാഃ । കുംദേംദുസ്വച്ഛമംദസ്മിതമധുരമുഖാംഭോരുഹാം സുംദരാംഗീം വംദേ വംദ്യാമശേഷൈരപി മുരഭിദുരോമംദിരാമിംദിരാം താമ് ॥ 8 ॥

യാ സൂതേ സത്ത്വജാലം സകലമപി സദാ സംനിധാനേന പുംസോ ധത്തേ യാ തത്ത്വയോഗാച്ചരമചരമിദം ഭൂതയേ ഭൂതജാതമ് । ധാത്രീം സ്ഥാത്രീം ജനിത്രീം പ്രകൃതിമവികൃതിം വിശ്വശക്തിം വിധാത്രീം വിഷ്ണോർവിശ്വാത്മനസ്താം വിപുലഗുണമയീം പ്രാണനാഥാം പ്രണൌമി ॥ 9 ॥

യേഭ്യോഽസൂയദ്ഭിരുച്ചൈഃ സപദി പദമുരു ത്യജ്യതേ ദൈത്യവര്ഗൈ- -ര്യേഭോ ധര്തും ച മൂര്ധ്നാ സ്പൃഹയതി സതതം സർവഗീർവാണവര്ഗഃ । നിത്യം നിര്മൂലയേയുര്നിചിതതരമമീ ഭക്തിനിഘ്നാത്മനാം നഃ പദ്മാക്ഷസ്യാംഘ്രിപദ്മദ്വയതലനിലയാഃ പാംസവഃ പാപപംകമ് ॥ 10 ॥

രേഖാ ലേഖാദിവംദ്യാശ്ചരണതലഗതാശ്ചക്രമത്സ്യാദിരൂപാഃ സ്നിഗ്ധാഃ സൂക്ഷ്മാഃ സുജാതാ മൃദുലലിതതരക്ഷൌമസൂത്രായമാണാഃ । ദദ്യുര്നോ മംഗളാനി ഭ്രമരഭരജുഷാ കോമലേനാബ്ധിജായാഃ കമ്രേണാമ്രേഡ്യമാനാഃ കിസലയമൃദുനാ പാണിനാ ചക്രപാണേഃ ॥ 11 ॥

യസ്മാദാക്രാമതോ ദ്യാം ഗരുഡമണിശിലാകേതുദംഡായമാനാ ദാശ്ച്യോതംതീ ബഭാസേ സുരസരിദമലാ വൈജയംതീവ കാംതാ । ഭൂമിഷ്ഠോ യസ്തഥാന്യോ ഭുവനഗൃഹബൃഹത്‍സ്തംഭശോഭാം ദധൌ നഃ പാതാമേതൌ പായോജോദരലലിതതലൌ പംകജാക്ഷസ്യ പാദൌ ॥ 12 ॥

ആക്രാമദ്ഭ്യാം ത്രിലോകീമസുരസുരപതീ തത്ക്ഷണാദേവ നീതൌ യാഭ്യാം വൈരോചനീംദ്രൌ യുഗപദപി വിപത്സംപദോരേകധാമഃ । താഭ്യാം താമ്രോദരാഭ്യാം മുഹുരഹമജിതസ്യാംചിതാഭ്യാമുഭാഭ്യാം പ്രാജ്യൈശ്വര്യപ്രദാഭ്യാം പ്രണതിമുപഗതഃ പാദപംകേരുഹാഭ്യാമ് ॥ 13 ॥

യേഭ്യോ വര്ണശ്ചതുര്ഥശ്ചരമത ഉദഭൂദാദിസര്ഗേ പ്രജാനാം സാഹസ്രീ ചാപി സംഖ്യാ പ്രകടമഭിഹിതാ സർവവേദേഷു യേഷാമ് । പ്രാപ്താ വിശ്വംഭരാ യൈരതിവിതതതനോർവിശ്വമൂര്തേർവിരാജോ വിഷ്ണോസ്തേഭ്യോ മഹദ്ഭ്യഃ സതതമപി നമോഽസ്ത്വംഘ്രിപംകേരുഹേഭ്യഃ ॥ 14 ॥

വിഷ്ണോഃ പാദദ്വയാഗ്രേ വിമലനഖമണിഭ്രാജിതാ രാജതേ യാ രാജീവസ്യേവ രമ്യാ ഹിമജലകണികാലംകൃതാഗ്രാ ദലാലീ । അസ്മാകം വിസ്മയാര്ഹാണ്യഖിലജനമന പ്രാര്ഥനീയാ ഹി സേയം ദദ്യാദാദ്യാനവദ്യാ തതിരതിരുചിരാ മംഗളാന്യംഗുളീനാമ് ॥ 15 ॥

യസ്യാം ദൃഷ്ട്വാമലായാം പ്രതികൃതിമമരാഃ സംഭവംത്യാനമംതഃ സേംദ്രാഃ സാംദ്രീകൃതേര്ഷ്യാസ്ത്വപരസുരകുലാശംകയാതംകവംതഃ । സാ സദ്യഃ സാതിരേകാം സകലസുഖകരീം സംപദം സാധയേന്ന- -ശ്ചംചച്ചാർവംശുചക്രാ ചരണനളിനയോശ്ചക്രപാണേര്നഖാലീ ॥ 16 ॥

പാദാംഭോജന്മസേവാസമവനതസുരവ്രാതഭാസ്വത്കിരീട- -പ്രത്യുപ്തോച്ചാവചാശ്മപ്രവരകരഗണൈശ്ചിംതിതം യദ്വിഭാതി । നമ്രാംഗാനാം ഹരേര്നോ ഹരിദുപലമഹാകൂര്മസൌംദര്യഹാരി- -ച്ഛായം ശ്രേയഃപ്രദായി പ്രപദയുഗമിദം പ്രാപയേത്പാപമംതമ് ॥ 17 ॥

ശ്രീമത്യൌ ചാരുവൃത്തേ കരപരിമലനാനംദഹൃഷ്ടേ രമായാഃ സൌംദര്യാഢ്യേംദ്രനീലോപലരചിതമഹാദംഡയോഃ കാംതിചോരേ । സൂരീംദ്രൈഃ സ്തൂയമാനേ സുരകുലസുഖദേ സൂദിതാരാതിസംഘേ ജംഘേ നാരായണീയേ മുഹുരപി ജയതാമസ്മദംഹോ ഹരംത്യൌ ॥ 18 ॥

സമ്യക്സാഹ്യം വിധാതും സമമിവ സതതം ജംഘയോഃ ഖിന്നയോര്യേ ഭാരീഭൂതോരുദംഡദ്വയഭരണകൃതോത്തംഭഭാവം ഭജേതേ । ചിത്താദര്ശം നിധാതും മഹിതമിവ സതാം തേ സമുദ്രായമാനേ വൃത്താകാരേ വിധത്താം ഹ്യദി മുദമജിതസ്യാനിശം ജാനുനീ നഃ ॥ 19 ॥

ദേവോ ഭീതിം വിധാതുഃ സപദി വിദധതൌ കൈടഭാഖ്യം മധും ചാ- -പ്യാരോപ്യാരൂഢഗർവാവധിജലധി യയോരാദിദൈത്യൌ ജഘാന । വൃത്താവന്യോന്യതുല്യൌ ചതുരമുപചയം ബിഭ്രതാവഭ്രനീലാ- -വൂരൂ ചാരൂ ഹരേസ്തൌ മുദമതിശയിനീം മാനസേ നോ വിധത്താമ് ॥ 20 ॥

പീതേന ദ്യോതതേ യച്ചതുരപരിഹിതേനാംബരേണാത്യുദാരം ജാതാലംകാരയോഗം ജലമിവ ജലധേര്ബാഡബാഗ്നിപ്രഭാഭിഃ । ഏതത്പാതിത്യദാന്നോ ജഘനമതിഘനാദേനസോ മാനനീയം സാതത്യേനൈവ ചേതോവിഷയമവതരത്പാതു പീതാംബരസ്യ ॥ 21 ॥

യസ്യാ ദാമ്നാ ത്രിധാമ്നോ ജഘനകലിതയാ ഭ്രാജതേഽംഗം യഥാബ്ധേ- -ര്മധ്യസ്ഥോ മംദരാദ്രിര്ഭുജഗപതിമഹാഭോഗസംനദ്ധമധ്യഃ । കാംചീ സാ കാംചനാഭാ മണിവരകിരണൈരുല്ലസദ്ഭിഃ പ്രദീപ്താ കല്യാം കള്യാണദാത്രീം മമ മതിമനിശം കമ്രരൂപാം കരോതു ॥ 22 ॥

ഉന്നമ്രം കമ്രമുച്ചൈരുപചിതമുദഭൂദ്യത്ര പത്രൈർവിചിത്രൈഃ പൂർവം ഗീർവാണപൂജ്യം കമലജമധുപസ്യാസ്പദം തത്പയോജമ് । യസ്മിന്നീലാശ്മനീലൈസ്തരലരുചിജലൈഃ പൂരിതേ കേലിബുദ്ധ്യാ നാലീകാക്ഷസ്യ നാഭീസരസി വസതു നശ്ചിത്തഹംസശ്ചിരായ ॥ 23 ॥

പാതാലം യസ്യ നാലം വലയമപി ദിശാം പത്രപംക്തീര്നഗേംദ്രാ- -ന്വിദ്വാംസഃ കേസരാലീർവിദുരിഹ വിപുലാം കര്ണികാം സ്വര്ണശൈലമ് । ഭൂയാദ്ഗായത്സ്വയംഭൂമധുകരഭവനം ഭൂമയം കാമദം നോ നാലീകം നാഭിപദ്മാകരഭവമുരു തന്നാഗശയ്യസ്യ ശൌരേഃ ॥ 24 ॥

ആദൌ കല്പസ്യ യസ്മാത്പ്രഭവതി വിതതം വിശ്വമേതദ്വികല്പൈഃ കല്പാംതേ യസ്യ ചാംത പ്രവിശതി സകലം സ്ഥാവരം ജംഗമം ച । അത്യംതാചിംത്യമൂര്തേശ്ചിരതരമജിതസ്യാംതരിക്ഷസ്വരൂപേ തസ്മിന്നസ്മാകമംതഃകരണമതിമുദാ ക്രീഡതാത്ക്രോഡഭാഗേ ॥ 25 ॥

കാംത്യംഭഃപൂരപൂര്ണേ ലസദസിതവലീഭംഗഭാസ്വത്തരംഗേ ഗംഭീരാകാരനാഭീചതുരതരമഹാവര്തശോഭിന്യുദാരേ । ക്രീഡത്വാനദ്വഹേമോദരനഹനമഹാബാഡബാഗ്നിപ്രഭാഢ്യേ കാമം ദാമോദരീയോദരസലിലനിധൌ ചിത്തമത്സ്യശ്ചിരം നഃ ॥ 26 ॥

നാഭീനാലീകമൂലാദധികപരിമളോന്മോഹിതാനാമലീനാം മാലാ നീലേവ യാംതീ സ്ഫുരതി രുചിമതീ വക്ത്രപദ്മോന്മുഖീ യാ । രമ്യാ സാ രോമരാജിര്മഹിതരുചികരീ മധ്യഭാഗസ്യ വിഷ്ണോ- -ശ്ചിത്തസ്ഥാ മാ വിരംസീച്ചിരതരമുചിതാം സാധയംതീ ശ്രിയം നഃ ॥ 27 ॥

സംസ്തീര്ണം കൌസ്തുഭാംശുപ്രസരകിസലയൈര്മുഗ്ധമുക്താഫലാഢ്യം ശ്രീവത്സോല്ലാസി ഫുല്ലപ്രതിനവവനമാലാംകി രാജദ്ഭുജാംതമ് । വക്ഷഃ ശ്രീവൃക്ഷകാംതം മധുകരനികരശ്യാമലം ശാര്ങ്ഗപാണേഃ സംസാരാധ്വശ്രമാര്തൈരുപവനമിവ യത്സേവിതം തത്പ്രപദ്യേ ॥ 28 ॥

കാംതം വക്ഷോ നിതാംതം വിദധദിവ ഗലം കാലിമാ കാലശത്രോ- -രിംദോര്ബിംബം യഥാംകോ മധുപ ഇവ തരോര്മംജരീം രാജതേ യഃ । ശ്രീമാന്നിത്യം വിധേയാദവിരലമിലിതഃ കൌസ്തുഭശ്രീപ്രതാനൈഃ ശ്രീവത്സഃ ശ്രീപതേഃ സ ശ്രിയ ഇവ ദയിതോ വത്സ ഉച്ചൈഃശ്രിയം നഃ ॥ 29 ॥

സംഭൂയാംഭോധിമധ്യാത്സപദി സഹജയാ യഃ ശ്രിയാ സംനിധത്തേ നീലേ നാരായണോരഃസ്ഥലഗഗനതലേ ഹാരതാരോപസേവ്യേ । ആശാഃ സർവാഃ പ്രകാശാ വിദധദപിദധച്ചാത്മഭാസാന്യതേജാ- -സ്യാശ്ചര്യസ്യാകരോ നോ ദ്യുമണിരിവ മണിഃ കൌസ്തുഭഃ സോഽസ്തുഭൂത്യൈ ॥ 30 ॥

യാ വായാവാനുകൂല്യാത്സരതി മണിരുചാ ഭാസമാനാ സമാനാ സാകം സാകംപമംസേ വസതി വിദധതീ വാസുഭദ്രം സുഭദ്രമ് । സാരം സാരംഗസംഘൈര്മുഖരിതകുസുമാ മേചകാംതാ ച കാംതാ മാലാ മാലാലിതാസ്മാന്ന വിരമതു സുഖൈര്യോജയംതീ ജയംതീ ॥ 31 ॥

ഹാരസ്യോരുപ്രഭാഭിഃ പ്രതിനവവനമാലാശുഭിഃ പ്രാംശുരൂപൈഃ ശ്രീഭിശ്ചാപ്യംഗദാനാം കബലിതരുചി യന്നിഷ്കഭാഭിശ്ച ഭാതി । ബാഹുല്യേനൈവ ബദ്ധാംജലിപുടമജിതസ്യാഭിയാചാമഹേ ത- -ദ്വംധാര്തിം ബാധതാം നോ ബഹുവിഹതികരീം ബംധുരം ബാഹുമൂലമ് ॥ 32 ॥

വിശ്വത്രാണൈകദീക്ഷാസ്തദനുഗുണഗുണക്ഷത്രനിര്മാണദക്ഷാഃ കര്താരോ ദുര്നിരൂപസ്ഫുടഗുണയശസാ കര്മണാമദ്ഭുതാനാമ് । ശാര്ങ്ഗം ബാണം കൃപാണം ഫലകമരിഗദേ പദ്മശംഖൌ സഹസ്രം ബിഭ്രാണാഃ ശസ്ത്രജാലം മമ ദധതു ഹരേര്ബാഹവോ മോഹഹാനിമ് ॥ 33 ॥

കംഠാകല്പോദ്ഗതൈര്യഃ കനകമയലസത്കുംഡലോത്ഥൈരുദാരൈ- -രുദ്യോതൈഃ കൌസ്തുഭസ്യാപ്യുരുഭിരുപചിതശ്ചിത്രവര്ണോ വിഭാതി । കംഠാശ്ലേഷേ രമായാഃ കരവലയപദൈര്മുദ്രിതേ ഭദ്രരൂപേ വൈകുംഠീയേഽത്ര കംഠേ വസതു മമ മതിഃ കുംഠഭാവം വിഹായ ॥ 34 ॥

പദ്മാനംദപ്രദാതാ പരിലസദരുണശ്രീപരീതാഗ്രഭാഗഃ കാലേ കാലേ ച കംബുപ്രവരശശധരാപൂരണേ യഃ പ്രവീണഃ । വക്ത്രാകാശാംതരസ്ഥസ്തിരയതി നിതരാം ദംതതാരൌഘശോഭാം ശ്രീഭര്തുര്ദംതവാസോദ്യുമണിരഘതമോനാശനായാസ്ത്വസൌ നഃ ॥ 35 ॥

നിത്യം സ്നേഹാതിരേകാന്നിജകമിതുരലം വിപ്രയോഗാക്ഷമാ യാ വക്ത്രേംദോരംതരാലേ കൃതവസതിരിവാഭാതി നക്ഷത്രരാജിഃ । ലക്ഷ്മീകാംതസ്യ കാംതാകൃതിരതിവിലസന്മുഗ്ധമുക്താവലിശ്രീ- -ര്ദംതാലീ സംതതം സാ നതിനുതിനിരതാനക്ഷതാന്രക്ഷതാന്നഃ ॥ 36 ॥

ബ്രഹ്മന്ബ്രഹ്മണ്യജിഹ്മാം മതിമപി കുരുഷേ ദേവ സംഭാവയേ ത്വാം ശംഭോ ശക്ര ത്രിലോകീമവസി കിമമരൈര്നാരദാദ്യാഃ സുഖം വഃ । ഇത്ഥം സേവാവനമ്രം സുരമുനിനികരം വീക്ഷ്യ വിഷ്ണോഃ പ്രസന്ന- -സ്യാസ്യേംദോരാസ്രവംതീ വരവചനസുധാഹ്ലാദയേന്മാനസം നഃ ॥ 37 ॥

കര്ണസ്ഥസ്വര്ണകമ്രോജ്ജ്വലമകരമഹാകുംഡലപ്രോതദീപ്യ- -ന്മാണിക്യശ്രീപ്രതാനൈഃ പരിമിലിതമലിശ്യാമലം കോമലം യത് । പ്രോദ്യത്സൂര്യാംശുരാജന്മരകതമുകുരാകാരചോരം മുരാരേ- -ര്ഗാഢാമാഗാമിനീം നഃ ശമയതു വിപദം ഗംഡയോര്മംഡലം തത് ॥ 38 ॥

വക്ത്രാംഭോജേ ലസംതം മുഹുരധരമണിം പക്വബിംബാഭിരാമം ദൃഷ്ട്വാ ദ്രഷ്ടും ശുകസ്യ സ്ഫുടമവതരതസ്തുംഡദംഡായതേ യഃ । ഘോണഃ ശോണീകൃതാത്മാ ശ്രവണയുഗളസത്കുംഡലോസ്രൈര്മുരാരേഃ പ്രാണാഖ്യസ്യാനിലസ്യ പ്രസരണസരണിഃ പ്രാണദാനായ നഃ സ്യാത് ॥ 39 ॥

ദിക്കാലൌ വേദയംതൌ ജഗതി മുഹുരിമൌ സംചരംതൌ രവീംദൂ ത്രൈലോക്യാലോകദീപാവഭിദധതി യയോരേവ രൂപം മുനീംദ്രാഃ । അസ്മാനബ്ജപ്രഭേ തേ പ്രചുരതരകൃപാനിര്ഭരം പ്രേക്ഷമാണേ പാതാമാതാമ്രശുക്ലാസിതരുചിരുചിരേ പദ്മനേത്രസ്യ നേത്രേ ॥ 40 ॥

പാതാത്പാതാലപാതാത്പതഗപതിഗതേര്ഭ്രൂയുഗം ഭുഗ്നമധ്യം യേനേഷച്ചാലിതേന സ്വപദനിയമിതാഃ സാസുരാ ദേവസംഘാഃ । നൃത്യല്ലാലാടരംഗേ രജനികരതനോരര്ധഖംഡാവദാതേ കാലവ്യാലദ്വയം വാ വിലസതി സമയാ വാലികാമാതരം നഃ ॥ 41 ॥

ലക്ഷ്മാകാരാലകാലിസ്ഫുരദലികശശാംകാര്ധസംദര്ശമീല- -ന്നേത്രാംഭോജപ്രബോധോത്സുകനിഭൃതതരാലീനഭൃംഗച്ഛടാഭേ । ലക്ഷ്മീനാഥസ്യ ലക്ഷ്യീകൃതവിബുധഗണാപാംഗബാണാസനാര്ധ- -ച്ഛായേ നോ ഭൂരിഭൂതിപ്രസവകുശലതേ ഭ്രൂലതേ പാലയേതാമ് ॥ 42 ॥

രൂക്ഷസ്മാരേക്ഷുചാപച്യുതശരനികരക്ഷീണലക്ഷ്മീകടാക്ഷ- -പ്രോത്ഫുല്ലത്പദ്മമാലാവിലസിതമഹിതസ്ഫാടികൈശാനലിംഗമ് । ഭൂയാദ്ഭൂയോ വിഭൂത്യൈ മമ ഭുവനപതേര്ഭ്രൂലതാദ്വംദ്വമധ്യാ- -ദുത്ഥം തത്പുംഡ്രമൂര്ധ്വം ജനിമരണതമഃഖംഡനം മംഡനം ച ॥ 43 ॥

പീഠീഭൂതാലകാംതേ കൃതമകുടമഹാദേവലിംഗപ്രതിഷ്ഠേ ലാലാടേ നാട്യരംഗേ വികടതരതടേ കൈടഭാരേശ്ചിരായ । പ്രോദ്ധാട്യൈവാത്മതംദ്രീപ്രകടപടകുടീം പ്രസ്ഫുരംതീം സ്ഫുടാംഗം പട്വീയം ഭാവനാഖ്യാം ചടുലമതിനടീ നാടികാം നാടയേന്നഃ ॥ 44 ॥

മാലാലീവാലിധാമ്നഃ കുവലയകലിതാ ശ്രീപതേഃ കുംതലാലീ കാലിംദ്യാരുഹ്യ മൂര്ധ്നോ ഗലതി ഹരശിരഃസ്വര്ധുനീസ്പര്ധയാ നു । രാഹുർവാ യാതി വക്ത്രം സകലശശികലാഭ്രാംതിലോലാംതരാത്മാ ലോകൈരാലോക്യതേ യാ പ്രദിശതു സതതം സാഖിലം മംഗളം നഃ ॥ 45 ॥

സുപ്താകാരാഃ പ്രസുപ്തേ ഭഗവതി വിബുധൈരപ്യദൃഷ്ടസ്വരൂപാ വ്യാപ്തവ്യോമാംതരാലാസ്തരലമണിരുചാ രംജിതാഃ സ്പഷ്ടഭാസഃ । ദേഹച്ഛായോദ്ഗമാഭാ രിപുവപുരഗുരുപ്ലോഷരോഷാഗ്നിധൂമ്യാഃ കേശാഃ കേശിദ്വിഷോ നോ വിദധതു വിപുലക്ലേശപാശപ്രണാശമ് ॥ 46 ॥

യത്ര പ്രത്യുപ്തരത്നപ്രവരപരിലസദ്ഭൂരിരോചിഷ്പ്രതാന- -സ്ഫൂര്ത്യാം മൂര്തിര്മുരാരേര്ദ്യുമണിശതചിതവ്യോമവദ്ദുര്നിരീക്ഷ്യാ । കുർവത്പാരേപയോധി ജ്വലദകൃശശിഖാഭാസ്വദൌർവാഗ്നിശംകാം ശശ്വന്നഃ ശര്മ ദിശ്യാത്കലികലുഷതമഃപാടനം തത്കിരീടമ് ॥ 47 ॥

ഭ്രാംത്വാ ഭ്രാംത്വാ യദംതസ്ത്രിഭുവനഗുരുരപ്യബ്ദകോടീരനേകാ ഗംതും നാംതം സമര്ഥോ ഭ്രമര ഇവ പുനര്നാഭിനാലീകനാലാത് । ഉന്മജ്ജന്നൂര്ജിതശ്രീസ്ത്രിഭുവനമപരം നിര്മമേ തത്സദൃക്ഷം ദേഹാംഭോധിഃ സ ദേയാന്നിരവധിരമൃതം ദൈത്യവിദ്വേഷിണോ നഃ ॥ 48 ॥

മത്സ്യഃ കൂര്മോ വരാഹോ നരഹരിണപതിർവാമനോ ജാമദഗ്ന്യഃ കാകുത്സ്ഥഃ കംസഘാതീ മനസിജവിജയീ യശ്ച കല്കിര്ഭവിഷ്യന് । വിഷ്ണോരംശാവതരാ ഭുവനഹിതകരാ ധര്മസംസ്ഥാപനാര്ഥാഃ പായാസുര്മാം ത ഏതേ ഗുരുതരകരുണാഭാരഖിന്നാശയാ യേ ॥ 49 ॥

യസ്മാദ്വാചോ നിവൃത്താഃ സമമപി മനസാ ലക്ഷണാമീക്ഷമാണാഃ സ്വാര്ഥാലാഭാത്പരാര്ഥവ്യപഗമകഥനശ്ലാഘിനോ വേദവാദാഃ । നിത്യാനംദം സ്വസംവിന്നിരവധിവിമലസ്വാംതസംക്രാംതബിംബ- -ച്ഛായാപത്യാപി നിത്യം സുഖയതി യമിനോ യത്തദവ്യാന്മഹോ നഃ ॥ 50 ॥

ആപാദാദാ ച ശീര്ഷാദ്വപുരിദമനഘം വൈഷ്ണവം യഃ സ്വചിത്തേ ധത്തേ നിത്യം നിരസ്താഖിലകലികലുഷ സംതതാംതഃ പ്രമോദമ് । ജുഹ്വജ്ജിഹ്വാകൃശാനൌ ഹരിചരിതഹവിഃ സ്തോത്രമംത്രാനുപാഠൈ- -സ്തത്പാദാംഭോരുഹാഭ്യാം സതതമപി നമസ്കുര്മഹേ നിര്മലാഭ്യാമ് ॥ 51 ॥

മോദാത്പാദാദികേശസ്തുതിമിതിരചിതാ കീര്തയിത്വാ ത്രിധാമ്ന പാദാബ്ജദ്വംദ്വസേവാസമയനതമതിര്മസ്തകേനാനമേദ്യ । ഉന്മുച്യൈവാത്മനൈനോനിചയകവചക പംചതാമേത്യ ഭാനോ- -ര്ബിംബാംതര്ഗോചര സ പ്രവിശതി പരമാനംദമാത്മസ്വരൂപമ് ॥ 52 ॥

ഇതി ശ്രീമത്പരമഹംസപരിവ്രാജകാചാര്യസ്യ ശ്രീഗോവിംദഭഗവത്പൂജ്യപാദശിഷ്യസ്യ ശ്രീമച്ഛംകരഭഗവതഃ കൃതൌ ശ്രീ വിഷ്ണു പാദാദികേശാംതവര്ണണ സ്തോത്രം സംപൂര്ണമ് ।

বিষ্ণু পাদাদি কেশাংত বর্ণন স্তোত্রং সম্পর্কে

The Vishnu Padadi Keshanta Varnana Stotram is Adi Shankaracharya's hymn describing Lord Vishnu, beginning with his weapons and ornaments and moving over his whole divine form. It opens with the Panchajanya conch, resting at the tip of Lakshmi's husband's arm, white and vast like the moon on the high peak of a blue mountain, and asks it to protect us; verse by verse it then dwells on the discus, the mace, the bow, the sword, the Kaustubha jewel and each part of the Lord's form.

রচয়িতা: Adi Shankaracharya, as its colophon states

কখন পাঠ করবেন: In Vishnu worship and meditation, and on Ekadashi.

আপনি কি জানেন?

  • Its colophon names Shankara, disciple of Govinda Bhagavatpada, as its author.
  • Like a keshadi or padadi description, it is meant as a guided meditation, bringing the whole form of the Lord before the mind.

প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন

What does "Padadi Keshanta" mean?

"From the feet to the hair", a description of the whole form.

What does it describe first?

The Panchajanya conch in Vishnu's hand.

Who wrote it?

Adi Shankaracharya, as its colophon states.

উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।