Basavanna Vachanas
Basavanna · Traditional devotional text
30
ಎನ್ನ ನಡೆಯೊಂದು ಪರಿ, ಎನ್ನ ನುಡಿಯೊಂದು ಪರಿ, ಎನ್ನೊಳಗೇನೂ ಶುದ್ಧವಿಲ್ಲ ನೋಡಯ್ಯಾ. ನುಡಿಗೆ ತಕ್ಕ ನಡೆಯ ಕಂಡಡೆ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನೊಳಗಿಪ್ಪನಯ್ಯಾ.
ನನ್ನ ನಡೆ ಒಂದು ರೀತಿ, ನುಡಿ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿ; ನನ್ನೊಳಗೆ ಶುದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲ. ಮಾತಿಗೆ ತಕ್ಕ ನಡೆ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಒಳಗೇ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ.
38
ತನ್ನ ವಿಚಾರಿಸಲೊಲ್ಲದು, ಇದಿರ ವಿಚಾರಿಸಹೋಹುದೀ ಮನವು. ಏನ ಮಾಡುವೆನೀ ಮನವನು, ಎಂತು ಮಾಡುವೆನೀ ಮನವನು. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನ ಶರಣರ ನಚ್ಚದ ಮಚ್ಚದ ಬೆಂದ ಮನವನು.
ಈ ಮನಸ್ಸು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇತರರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?
62
ಇವನಾರವ, ಇವನಾರವ, ಇವನಾರವನೆಂದೆನಿಸದಿರಯ್ಯಾ. ಇವ ನಮ್ಮವ, ಇವ ನಮ್ಮವ, ಇವ ನಮ್ಮವನೆಂದೆನಿಸಯ್ಯಾ. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮಗನೆಂದೆನಿಸಯ್ಯಾ.
ಇವನು ಯಾರು, ಯಾರವನು ಎಂದು ಭೇದ ಮಾಡದೆ, ಇವನು ನಮ್ಮವನು, ನಮ್ಮವನು ಎಂದು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಸು ಕೊಡು.
70
ಮಡಕೆಯ ಮಾಡುವಡೆ ಮಣ್ಣೆ ಮೊದಲು, ತೊಡಿಗೆಯ ಮಾಡುವಡೆ ಹೊನ್ನೆ ಮೊದಲು, ಶಿವಪಥವನರಿವಡೆ ಗುರುಪಥವೆ ಮೊದಲು, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವರನರಿವಡೆ ಶರಣರ ಸಂಗವೆ ಮೊದಲು.
ಮಡಕೆಗೆ ಮಣ್ಣೇ ಮೊದಲು, ಒಡವೆಗೆ ಚಿನ್ನವೇ ಮೊದಲು; ಹಾಗೆಯೇ ದೇವರನ್ನು ಅರಿಯಲು ಗುರುವಿನ ದಾರಿ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವೇ ಮೊದಲು.
98
ಓಡೆತ್ತ ಬಲ್ಲುದು ಅವಲಕ್ಕಿಯ ಸವಿಯ? ಕೋಡುಗ ಬಲ್ಲುದೆ ಸೆಳೆಮಂಚದ ಸುಖವ? ಕಾಗೆ ನಂದನವನದೊಳಗಿದ್ದಡೇನು, ಕೋಗಿಲೆಯಾಗಬಲ್ಲುದೆ ಹೇಳಾ? ಕೊಳನ ತಡಿಯಲೊಂದು ಹೊರಸು ಕುಳ್ಳಿರ್ದಡೇನು, ಕಳಹಂಸಿಯಾಗಬಲ್ಲುದೆ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ?
ಕಾಗೆ ನಂದನವನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಕೋಗಿಲೆಯಾಗದು; ಕೊಳದ ದಡದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಕೊಕ್ಕರೆ ಹಂಸವಾಗದು. ಹೊರಗಿನ ಸ್ಥಳ ಬದಲಾದರೆ ಒಳಗಿನ ಗುಣ ಬದಲಾಗದು.
117
ಹುತ್ತವ ಬಡಿದಡೆ ಹಾವು ಸಾಯಬಲ್ಲುದೆ ಅಯ್ಯಾ? ಅಘೋರ ತಪವ ಮಾಡಿದಡೇನು? ಅಂತರಂಗ ಆತ್ಮಶುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದವರನೆಂತು ನಂಬುವನಯ್ಯಾ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ?
ಹುತ್ತವನ್ನು ಬಡಿದರೆ ಒಳಗಿನ ಹಾವು ಸಾಯುವುದೇ? ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದರೂ ಏನು ಫಲ?
119
ಸಾರ ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗವ ಮಾಡುವುದು, ದೂರ ದುರ್ಜನರ ಸಂಗ ಬೇಡವಯ್ಯಾ. ಆವ ಹಾವಾದಡೇನು? ವಿಷವೊಂದೆ, ಅಂತವರ ಸಂಗ ಬೇಡವಯ್ಯಾ. ಅಂತರಂಗ ಶುದ್ಧವಿಲ್ಲದವರ ಸಂಗವು ಸಿಂಗಿ, ಕಾಳಕೂಟ ವಿಷವೊ, ಕೂಡಲಸಂಗಯ್ಯಾ.
ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗ ಮಾಡು, ದುರ್ಜನರ ಸಂಗದಿಂದ ದೂರವಿರು. ಯಾವ ಹಾವಾದರೂ ವಿಷ ಒಂದೇ; ಮನಸ್ಸು ಶುದ್ಧವಿಲ್ಲದವರ ಸಂಗ ಕಾಳಕೂಟ ವಿಷ.
123
ಗಿಳಿಯೋದಿ ಫಲವೇನು ಬೆಕ್ಕು ಬಹುದ ಹೇಳಲರಿಯದು. ಜಗವೆಲ್ಲವ ಕಾಬ ಕಣ್ಣು, ತನ್ನ ಕೊಂಬ ಕೊಲ್ಲೆಯ ಕಾಣಲರಿಯದು. ಇದಿರ ಗುಣವ ಬಲ್ಲೆವೆಂಬರು, ತಮ್ಮ ಗುಣವನರಿಯರು, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.
ಗಿಳಿ ಎಷ್ಟು ಓದಿದರೂ ಬೆಕ್ಕು ಬರುವುದನ್ನು ಅರಿಯದು; ಜಗತ್ತೆಲ್ಲ ನೋಡುವ ಕಣ್ಣು ತನ್ನ ಕಲೆಯನ್ನು ಕಾಣದು. ಇತರರ ಗುಣ ಬಲ್ಲೆವೆನ್ನುವವರು ತಮ್ಮ ಗುಣ ಅರಿಯರು.
124
ಲೋಕದ ಡೊಂಕ ನೀವೇಕೆ ತಿದ್ದುವಿರಿ? ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ತನುವ ಸಂತೈಸಿಕೊಳ್ಳಿ; ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಮನವ ಸಂತೈಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ನೆರೆಮನೆಯ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಅಳುವವರ ಮೆಚ್ಚ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ.
ಲೋಕದ ಡೊಂಕನ್ನು ನೀವೇಕೆ ತಿದ್ದುವಿರಿ? ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ದೇಹ, ನಿಮ್ಮ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ನೆರೆಮನೆಯವರ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಅಳುವವರನ್ನು ದೇವರು ಮೆಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ.
126
ಒಲವಿಲ್ಲದ ಪೂಜೆ, ನೇಹವಿಲ್ಲದ ಮಾಟ: ಆ ಪೂಜೆಯು, ಆ ಮಾಟವು ಚಿತ್ರದ ರೂಹು ಕಾಣಿರಣ್ಣಾ, ಚಿತ್ರದ ಕಬ್ಬು ಕಾಣಿರಣ್ಣಾ, ಅಪ್ಪಿದಡೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ, ಮೆಲಿದಡೆ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ, ನಿಜವಿಲ್ಲದವನ ಭಕ್ತಿ.
ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದ ಪೂಜೆ, ಸ್ನೇಹವಿಲ್ಲದ ಕೆಲಸ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕಬ್ಬಿನಂತೆ; ಅಪ್ಪಿದರೆ ಸುಖವಿಲ್ಲ, ಕಚ್ಚಿದರೆ ರುಚಿಯಿಲ್ಲ.
127
ಸ್ನೇಹ ತಪ್ಪಿದ ಠಾವಿನಲ್ಲಿ ಗುಣವನರಸುವರೆ ಅಯ್ಯಾ? ಹೂ ಬಾಡಿದಲ್ಲಿ ಪರಿಮಳವನರಸುವರೆ ಅಯ್ಯಾ? ಎನ್ನ ತಂದೆ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ, ತೊರೆ ಇಳಿದಡೆ ಅಂಬಿಗಂಗೇನುಂಟು?
ಸ್ನೇಹ ಮುರಿದಲ್ಲಿ ಗುಣ ಹುಡುಕುವರೇ? ಬಾಡಿದ ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಮಳ ಹುಡುಕುವರೇ? ನದಿ ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ ಅಂಬಿಗನನ್ನು ಯಾರು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ?
132
ಹಾವು ತಿಂದವರ ನುಡಿಸಬಹುದು, ಗರ ಹೊಡೆದವರ ನುಡಿಸಬಹುದು, ಸಿರಿಗರ ಹೊಡೆದವರ ನುಡಿಸಲು ಬಾರದು ನೋಡಯ್ಯಾ. ಬಡತನವೆಂಬ ಮಂತ್ರವಾದಿ ಹೊಗಲು ಒಡನೆ ನುಡಿವರಯ್ಯಾ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.
ಹಾವು ಕಚ್ಚಿದವರನ್ನು, ವಿಷ ಏರಿದವರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಬಹುದು; ಸಂಪತ್ತಿನ ಮದ ಏರಿದವರನ್ನು ಮಾತನಾಡಿಸಲಾಗದು. ಬಡತನ ಬಂದಾಗ ಅವರು ತಾವಾಗಿಯೇ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.
141
ಆರಾರ ಸಂಗವೇನೇನ ಮಾಡದಯ್ಯಾ? ಕೀಡೆ ಕೊಂಡಲಿಗನಾಗದೆ ಅಯ್ಯಾ? ಚಂದನದ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಮಳ ತಾಗಿ ಬೇವು, ಬೊಬ್ಬುಲಿ, ತರಿಯ ಗಂಧಂಗಳಾಗವೆ? ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗನ ಶರಣರ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ಕರ್ಮ ನಿರ್ಮಳವಾಗದಿಹುದೆ?
ಯಾರ ಸಂಗ ಏನನ್ನು ಮಾಡದು? ಗಂಧದ ಮರದ ಬಳಿಯಿರುವ ಬೇವು ಕೂಡ ಪರಿಮಳ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ; ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗದಿಂದ ಮನಸ್ಸು ನಿರ್ಮಲವಾಗುತ್ತದೆ.
144
ಹಾವಿನ ಡೊಂಕು ಹುತ್ತಕ್ಕೆ ಸಸಿನ, ನದಿಯ ಡೊಂಕು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಸಿನ, ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗನ ಶರಣರ ಡೊಂಕು ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಸಸಿನ.
ಹಾವಿನ ಡೊಂಕು ಹುತ್ತಕ್ಕೆ ನೇರ, ನದಿಯ ಡೊಂಕು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ನೇರ; ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಯವಂತರ ಡೊಂಕು ದೇವರಿಗೆ ನೇರ.
155
ಮರ್ತ್ಯಲೋಕವೆಂಬುದು ಕರ್ತಾರನ ಕಮ್ಮಟವಯ್ಯಾ, ಇಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲುವರು ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಲ್ಲುವರಯ್ಯಾ. ಇಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲದವರು ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಲ್ಲರು ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.
ಈ ಲೋಕ ದೇವರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ. ಇಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲುವವರು ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಲ್ಲುತ್ತಾರೆ; ಇಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲದವರು ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ.
164
ಸಂಸಾರವೆಂಬುದೊಂದು ಗಾಳಿಯ ಸೊಡರು, ಸಿರಿಯೆಂಬುದೊಂದು ಸಂತೆಯ ಮಂದಿ ಕಂಡಯ್ಯಾ. ಇದ ನಚ್ಚಿ ಕೆಡಬೇಡ. ಸಿರಿಯೆಂಬುದ ಮರೆದು, ಪೂಜಿಸು ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನ.
ಸಂಸಾರ ಗಾಳಿಗೆ ಹಿಡಿದ ದೀಪ, ಸಂಪತ್ತು ಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ ಜನ. ಇದನ್ನು ನಂಬಿ ಕೆಡಬೇಡ; ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸು.
165
ಎಲೆ ಎಲೆ ಮಾನವಾ, ಅಳಿಯಾಸೆ ಬೇಡವೋ, ಕಾಳ, ಬೆಳೆದಿಂಗಳು, ಸಿರಿ ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ. ಕೇಡಿಲ್ಲದ ಪದವಿ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಯ್ಯನ ಮರೆಯದೆ ಪೂಜಿಸು.
ಎಲೈ ಮಾನವ, ನಶ್ವರ ಆಸೆ ಬೇಡ. ಕಾಲ, ಬೆಳದಿಂಗಳು, ಸಂಪತ್ತು ಯಾವುದೂ ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ. ಕೇಡಿಲ್ಲದ ಪದವಿಗಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಮರೆಯದೆ ನೆನೆ.
170
ಹೊಯ್ದಡೆ ಹೊಯ್ಗಳು ಕೈಯ ಮೇಲೆ, ಬೈದಡೆ ಬೈಗಳು ಕೈಯ ಮೇಲೆ. ಹಿಂದಣ ಜನನವೇದಡಾಗಲಿ, ಇಂದಿನ ಭೋಗವು ಕೈಯ ಮೇಲೆ. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಯ್ಯಾ ನಿಮ್ಮ ಪೂಜಿಸಿದ ಫಲ ಕೈಯ ಮೇಲೆ.
ಹೊಡೆದರೆ ಹೊಡೆತ, ಬಯ್ದರೆ ಬಯ್ಗುಳು ಕೈಮೇಲೆಯೇ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸತ್ಕರ್ಮದ ಫಲವೂ ಕೈಮೇಲೆಯೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
207
ಆಡಿದಡೇನು, ಹಾಡಿದಡೇನು, ಓದಿದಡೇನು ತ್ರಿವಿಧದಾಸೋಹವಿಲ್ಲದನ್ನಕ್ಕ? ಆಡದೆ ನವಿಲು? ಹಾಡದೆ ತಂತಿ? ಓದದೆ ಗಿಳಿ? ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರನೊಲ್ಲ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ.
ಕುಣಿದರೇನು, ಹಾಡಿದರೇನು, ಓದಿದರೇನು? ನವಿಲು ಕುಣಿಯದೇ, ತಂತಿ ಹಾಡದೇ, ಗಿಳಿ ಓದದೇ? ಭಕ್ತಿ, ಸೇವೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದೇವರು ಒಲಿಯನು.
233
ಮಾಡಿ ಮಾಡಿ ಕೆಟ್ಟರು ಮನವಿಲ್ಲದೆ, ನೀಡಿ ನೀಡಿ ಕೆಟ್ಟರು ನಿಜವಿಲ್ಲದೆ. ಮಾಡುವ ನೀಡುವ ನಿಜಗುಣವುಳ್ಳಡೆ ಕೂಡಿಕೊಂಬ ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ.
ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿ ಕೆಟ್ಟರು, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟು ಕೆಟ್ಟರು. ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ, ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಮನಸ್ಸಿದ್ದರೆ ದೇವರು ಒಂದಾಗುತ್ತಾನೆ.
234
ಮಾಡಿದೆನೆಂಬುದು ಮನದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆದಡೆ, ಏಡಿಸಿ ಕಾಡಿತ್ತು ಶಿವನ ಡಂಗುರ, ಮಾಡಿದೆನೆನ್ನದಿರಾ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ, ಮಾಡಿದೆನೆನ್ನದಿರಾ ಜಂಗಮಕ್ಕೆ, ಮಾಡಿದೆನೆಂಬುದು ಮನದಲಿಲ್ಲದಿದ್ದಡೆ, ಬೇಡಿತ್ತನೀವನು ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ.
'ನಾನು ಮಾಡಿದೆ' ಎಂಬ ಭಾವ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದರೆ ಅದೇ ಕಾಡುತ್ತದೆ. ಮಾಡಿದೆನೆಂಬ ಅಹಂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಬೇಡಿದ್ದನ್ನು ದೇವರು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
235
ಕಳಬೇಡ, ಕೊಲಬೇಡ, ಹುಸಿಯ ನುಡಿಯಲು ಬೇಡ, ಮುನಿಯಬೇಡ, ಅನ್ಯರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯಬಡಬೇಡ, ತನ್ನ ಬಣ್ಣಿಸಬೇಡ, ಇದಿರ ಹಳಿಯಲು ಬೇಡ. ಇದೇ ಅಂತರಂಗಶುದ್ಧಿ, ಇದೇ ಬಹಿರಂಗಶುದ್ಧಿ ಇದೇ ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವರನೊಲಿಸುವ ಪರಿ.
ಕದಿಯಬೇಡ, ಕೊಲ್ಲಬೇಡ, ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಬೇಡ, ಕೋಪಿಸಬೇಡ, ಇತರರನ್ನು ಅಸಹ್ಯಪಡಬೇಡ, ನಿನ್ನನ್ನು ಹೊಗಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ, ಇತರರನ್ನು ತೆಗಳಬೇಡ. ಇದೇ ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಶುದ್ಧಿ.
237
ಸ್ವಾಮಿಭೃತ್ಯಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಆವುದು ಪಥವೆಂದಡೆ: ದಿಟವ ನುಡಿವುದು, ನುಡಿದಂತೆ ನಡೆವುದು. ನುಡಿದು ಹುಸಿವ, ನಡೆದು ತಪ್ಪುವ ಪ್ರಪಂಚಿಯನೊಲ್ಲ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ.
ದೇವರು ಮತ್ತು ಭಕ್ತನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಯಾವುದು? ಸತ್ಯವನ್ನು ನುಡಿಯುವುದು, ನುಡಿದಂತೆ ನಡೆಯುವುದು. ಮಾತು ತಪ್ಪುವವರನ್ನು ದೇವರು ಒಲ್ಲನು.
239
ದೇವಲೋಕ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕವೆಂಬುದು ಬೇರಿಲ್ಲ ಕಾಣಿರೋ! ಸತ್ಯವ ನುಡಿವುದೇ ದೇವಲೋಕ, ಮಿಥ್ಯವ ನುಡಿವುದೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕ. ಆಚಾರವೆ ಸ್ವರ್ಗ, ಅನಾಚಾರವೆ ನರಕ. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ, ನೀವೆ ಪ್ರಮಾಣು.
ಸ್ವರ್ಗ-ಭೂಲೋಕ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಲ್ಲ. ಸತ್ಯ ನುಡಿಯುವುದೇ ಸ್ವರ್ಗ, ಸುಳ್ಳು ನುಡಿಯುವುದೇ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕ. ಸದಾಚಾರವೇ ಸ್ವರ್ಗ, ಅನಾಚಾರವೇ ನರಕ.
240
ಪುಣ್ಯಪಾಪಂಗಳೆಂಬವು ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟ ಕಂಡಿರೆ, ‘ಅಯ್ಯಾ’ ಎಂದಡೆ ಸ್ವರ್ಗ, ‘ಎಲವೊ’ ಎಂದಡೆ ನರಕ. ದೇವಾ, ಭಕ್ತಾ, ಜಯಾ, ಜೀಯಾ ಎಂಬ ನುಡಿಯೊಳಗೆ ಕೈಲಾಸವೈದುವುದು ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.
ಪುಣ್ಯ-ಪಾಪ ನಮ್ಮ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಇದೆ. 'ಅಯ್ಯಾ' ಎಂದು ಗೌರವದಿಂದ ಕರೆದರೆ ಸ್ವರ್ಗ, 'ಎಲವೋ' ಎಂದು ಅಗೌರವದಿಂದ ಕರೆದರೆ ನರಕ.
244
ಕಂಡ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಕೈಮುಗಿಯುವಾತನೆ ಭಕ್ತ, ಮೃದುವಚನವೆ ಸಕಲ ಜಪಂಗಳಯ್ಯಾ, ಮೃದುವಚನವೆ ಸಕಲ ತಪಂಗಳಯ್ಯಾ, ಸದುವಿನಯವೆ ಸದಾಶಿವನ ಒಲುಮೆಯಯ್ಯಾ. ಕೂಡಲಸಂಗಯ್ಯನಂತಲ್ಲದೊಲ್ಲನಯ್ಯಾ.
ಎದುರಾದವರಿಗೆ ಕೈಮುಗಿಯುವವನೇ ಭಕ್ತ. ಮೃದುವಾದ ಮಾತೇ ಎಲ್ಲ ಜಪ, ಎಲ್ಲ ತಪ; ವಿನಯವೇ ದೇವರ ಒಲುಮೆ.
247
ದಯವಿಲ್ಲದ ಧರ್ಮವದೇವುದಯ್ಯಾ ದಯವೇ ಬೇಕು ಸರ್ವಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲರಲ್ಲಿ. ದಯವೇ ಧರ್ಮದ ಮೂಲವಯ್ಯಾ, ಕೂಡಲಸಂಗಯ್ಯನಂತಲ್ಲದೊಲ್ಲನಯ್ಯಾ.
ದಯೆಯಿಲ್ಲದ ಧರ್ಮ ಯಾವುದು? ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಯೆ ಬೇಕು. ದಯೆಯೇ ಧರ್ಮದ ಮೂಲ.
250
ಕಾಣದ ಠಾವಿನಲಿ ಜರೆದರೆಂದಡೆ ಕೇಳಿ ಪರಿಣಾಮಿಸಬೇಕು. ಅದೇನು ಕಾರಣ? ಕೊಳ್ಳದೆ ಕೊಡದೆ ಅವರಿಗೆ ಸಂತೋಷವಹುದಾಗಿ! ಎನ್ನ ಮನದ ತದ್ದ್ವೇಷವಳಿದು ನಿಮ್ಮ ಶರಣರಿಗೆ ಶರಣೆಂಬುದ ಕರುಣಿಸು, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.
ನಾವಿಲ್ಲದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ನಿಂದಿಸಿದರೆಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಸಂತೋಷಪಡಬೇಕು; ನಮ್ಮಿಂದ ಏನೂ ಪಡೆಯದೆ ಅವರಿಗೆ ಸಂತೋಷವಾಯಿತಲ್ಲ! ಮನಸ್ಸಿನ ದ್ವೇಷ ಅಳಿಯಲಿ.
279
ಆಡಿ ಅಳುಪದಿರಾ, ಲೇಸಮಾಡಿ ಮರುಗದಿರಾ, ಎಲೆ ಮನವೆ. ಕೂಡಿ ತಪ್ಪದಿರಾ, ಬೇಡಿದವರಿಗಿಲ್ಲೆನ್ನದಿರು ಕಂಡಾ. ನಾಡ ಮಾತು ಬೇಡ, ಸೆರಗೊಡ್ಡಿ ಬೇಡು ಕೂಡಲಸಂಗನ ಶರಣರ.
ಮನವೇ, ಆಡಿದ ಮಾತಿಗೆ ಹಿಂಜರಿಯಬೇಡ, ಒಳ್ಳೆಯದು ಮಾಡಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡಬೇಡ, ಜೊತೆಗೂಡಿ ಕೈಬಿಡಬೇಡ, ಬೇಡಿದವರಿಗೆ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಬೇಡ, ಊರಮಾತು ಬೇಡ.
280
ಹೃದಯ ಕತ್ತರಿ, ತುದಿನಾಲಗೆ ಬೆಲ್ಲೇಂ ಭೋ! ಆಡಿಹೆನು ಏಂ ಭೋ, ಹಾಡಿಹೆನು ಏಂ ಭೋ! ನಿಚ್ಚ ನಿಚ್ಚ ಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಮಾಡಿಹೆನು ಏಂ ಭೋ! ಆನು ಎನ್ನಂತೆ, ಮನ ಮನದಂತೆ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ ತಾನು ತನ್ನಂತೆ.
ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಕತ್ತರಿ, ನಾಲಿಗೆಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲ. ಆಡಿದರೇನು, ಹಾಡಿದರೇನು, ನಿತ್ಯ ವ್ರತ ಮಾಡಿದರೇನು? ಮನಸ್ಸು ಬದಲಾಗದಿದ್ದರೆ ದೇವರು ದೂರವೇ.
296
ಕಾಣಿಯ ಲೋಭ ಕೋಟಿಯ ಲಾಭವ ಕೆಡಿಸಿದುದ ನಾನರಿಯೆನಯ್ಯಾ. ಭಕ್ತಿಯ ಕುಳವನರಿಯದೆ ಮತಿಗೆಟ್ಟ ಪರಿಯ ನಾನರಿಯೆನಯ್ಯಾ. ಕೂಡಲಸಂಗನ ಶರಣರ ಸಂಗದಿಂದ ಅರಿದಡೆ ನಾನು ಬದುಕುವೆನಯ್ಯಾ.
ಒಂದು ಕಾಸಿನ ಲೋಭ ಕೋಟಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ಕೆಡಿಸಿದ್ದನ್ನು ನಾನು ಅರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಸಜ್ಜನರ ಸಂಗದಿಂದ ಅರಿತರೆ ನಾನು ಬದುಕುತ್ತೇನೆ.
335
ಎನ್ನಿಂದ ಕಿರಿಯರಿಲ್ಲ, ಶಿವಭಕ್ತರಿಂದ ಹಿರಿಯರಿಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಪಾದ ಸಾಕ್ಷಿ, ಎನ್ನ ಮನ ಸಾಕ್ಷಿ. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ, ಎನಗಿದೇ ದಿಬ್ಯ.
ನನಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕವರಿಲ್ಲ, ಭಕ್ತರಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡವರಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸೇ ಸಾಕ್ಷಿ.
408
ಆತ್ಮಸ್ತುತಿ ಪರನಿಂದೆಯ ಕೇಳಿಸದಿರಯ್ಯಾ, ನಿಮ್ಮ ಧರ್ಮ ಆನು ಭಕ್ತನೆನ್ನಲ್ಲಿ ಲೇಸುಂಟೆಂದು ಪರಿಣಾಮಿಸಿದಡೆ ನಿಮಗಾನು ದ್ರೋಹಿಯಯ್ಯಾ. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ, ನಿಮ್ಮ ಶರಣರ ಲೇಸೇ ಎನ್ನ ಲೇಸಯ್ಯಾ.
ನನ್ನನ್ನು ಹೊಗಳುವ, ಇತರರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮಾತು ನನ್ನ ಕಿವಿಗೆ ಬೀಳದಿರಲಿ. 'ನನ್ನಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದಿದೆ' ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಪಟ್ಟರೆ ನಾನು ದ್ರೋಹಿ; ಇತರರ ಒಳಿತೇ ನನ್ನ ಒಳಿತು.
409
ನಡೆಯಲರಿಯದೆ, ನುಡಿಯಲರಿಯದೆ ಲಿಂಗವ ಪೂಜಿಸಿ ಫಲವೇನು? ಫಲವೇನು? ಅವರ ದುಃಖವೆನ್ನ ದುಃಖ, ಅವರ ಸುಖವೆನ್ನ ಸುಖ. ಕೂಡಲಸಂಗನ ಶರಣರ ಮನನೊಂದಡೆ ಆನು ಬೆಂದೆನಯ್ಯಾ.
ನಡೆಯಲು, ನುಡಿಯಲು ಅರಿಯದೆ ಪೂಜಿಸಿ ಏನು ಫಲ? ಇತರರ ದುಃಖವೇ ನನ್ನ ದುಃಖ, ಅವರ ಸುಖವೇ ನನ್ನ ಸುಖ.
438
ಕಾಗೆ ಒಂದಗುಳ ಕಂಡಡೆ ಕರೆಯದೆ ತನ್ನ ಬಳಗವನು? ಕೋಳಿ ಒಂದು ಕುಟುಕ ಕಂಡಡೆ ಕೂಗಿ ಕರೆಯದೆ ತನ್ನ ಕುಲವನೆಲ್ಲವ? ಶಿವಭಕ್ತನಾಗಿ ಭಕ್ತಿಪಕ್ಷವಿಲ್ಲದಿದ್ದಡೆ ಕಾಗೆ ಕೋಳಿಯಿಂದ ಕರಕಷ್ಟ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.
ಕಾಗೆ ಒಂದು ಅಗುಳು ಕಂಡರೂ ಬಳಗವನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತದೆ, ಕೋಳಿ ಒಂದು ಕಾಳು ಕಂಡರೂ ಕುಲವನ್ನೆಲ್ಲ ಕೂಗಿ ಕರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳದ ಭಕ್ತ ಕಾಗೆ-ಕೋಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡೆ.
442
ಓಡುವಾತ ಲೆಂಕನಲ್ಲ, ಬೇಡುವಾತ ಭಕ್ತನಲ್ಲ. ಓಡಲಾಗದು ಲೆಂಕನು, ಬೇಡಲಾಗದು ಭಕ್ತನು. ಓಡೆನಯ್ಯಾ, ಬೇಡೆನಯ್ಯಾ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.
ಓಡಿಹೋಗುವವನು ವೀರ ಸೇವಕನಲ್ಲ, ಬೇಡುವವನು ಭಕ್ತನಲ್ಲ. ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ, ಬೇಡುವುದಿಲ್ಲ.
519
ಪರ ಚಿಂತೆ ಎಮಗೇಕಯ್ಯಾ? ನಮ್ಮ ಚಿಂತೆ ನಮಗೆ ಸಾಲದೆ? ಕೂಡಲಸಂಗಯ್ಯ ಒಲಿದಾನೊ ಒಲ್ಲನೊ ಎಂಬ ಚಿಂತೆ ಹಾಸಲುಂಟು, ಹೊದೆಯಲುಂಟು.
ಇತರರ ಚಿಂತೆ ನಮಗೇಕೆ? ನಮ್ಮ ಚಿಂತೆಯೇ ನಮಗೆ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ದೇವರು ಒಲಿದಾನೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಚಿಂತೆಯೇ ಹಾಸಲು ಹೊದೆಯಲು ಸಾಕು.
524
ಹರಿವ ನದಿಯ ತೆರನ ಹೋಲಬಲ್ಲಡೆ ಭಕ್ತಿ, ಕೂಡೆ ಸಯದಾನವ ನೀಡಬಲ್ಲಡೆ ಭಕ್ತಿ, ನೀಡಿ ಮಿಕ್ಕುದ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿರಬಲ್ಲಡೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿಪ್ಪ ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ.
ಹರಿಯುವ ನದಿಯಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿರುವುದೇ ಭಕ್ತಿ; ತಕ್ಷಣ ಮನಸಾರೆ ಕೊಡುವುದೇ ಭಕ್ತಿ; ಕೊಟ್ಟು ಉಳಿದದ್ದನ್ನು ಸತ್ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾಯ್ದಿಡುವುದೇ ಭಕ್ತಿ.
599
ವೇದವನೋದಿದಡೇನು, ಶಾಸ್ತ್ರವ ಕೇಳಿದಡೇನಯ್ಯಾ? ಜಪವ ಮಾಡಿದಡೇನು, ತಪವ ಮಾಡಿದಡೇನಯ್ಯಾ? ಏನ ಮಾಡಿದಡೇನು ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗಯ್ಯನ ಮನಮುಟ್ಟದನ್ನಕ್ಕ?
ವೇದ ಓದಿದರೇನು, ಶಾಸ್ತ್ರ ಕೇಳಿದರೇನು, ಜಪ-ತಪ ಮಾಡಿದರೇನು? ಮನಸ್ಸು ದೇವರನ್ನು ಮುಟ್ಟದಿದ್ದರೆ ಏನು ಮಾಡಿದರೂ ವ್ಯರ್ಥ.
630
ಮಾರಿ ಮಸಣಿಯೆಂಬವು ಬೇರಿಲ್ಲ ಕಾಣಿರೋ. ಮಾರಿಯೆಂಬುದೇನು? ಕಂಗಳು ತಪ್ಪಿ ನೋಡಿದಡೆ ಮಾರಿ, ನಾಲಗೆ ತಪ್ಪಿ ನುಡಿದಡೆ ಮಾರಿ, ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವರ ನೆನಹ ಮರೆದಡೆ ಮಾರಿ.
ಮಾರಿ-ಮಸಣಿ ಎಂಬ ದೆವ್ವಗಳು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ. ಕಣ್ಣು ತಪ್ಪಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಮಾರಿ, ನಾಲಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ನುಡಿದರೆ ಮಾರಿ, ದೇವರನ್ನು ಮರೆತರೆ ಮಾರಿ.
652
ನೂರನೋದಿ ನೂರ ಕೇಳಿ ಏನು? ಆಸೆ ಬಿಡದು, ರೋಷ ಪರಿಯದು. ಮಜ್ಜನಕ್ಕೆರೆದು ಫಲವೇನು? ಮಾತಿನಂತೆ ಮನವಿಲ್ಲದ ಜಾತಿಡಂಬರ ನೋಡಿ ನಗುವ ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ.
ನೂರು ಓದಿ, ನೂರು ಕೇಳಿದರೂ ಆಸೆ ಬಿಡದು, ಕೋಪ ಹೋಗದು. ಮಾತಿನಂತೆ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ ಆಡಂಬರವನ್ನು ಕಂಡು ದೇವರು ನಗುತ್ತಾನೆ.
690
ಆಯುಷ್ಯ ತೀರಿದಲ್ಲದೆ ಮರಣವಿಲ್ಲ, ಭಾಷೆ ತಪ್ಪಿದಲ್ಲದೆ ದಾರಿದ್ರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅಂಜಲದೇಕೋ ಲೋಕ ವಿಗರ್ಭಣೆಗೆ ಅಂಜಲದೇಕೋ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ ನಿಮ್ಮಾಳಾಗಿ.
ಆಯುಷ್ಯ ಮುಗಿಯದೆ ಮರಣವಿಲ್ಲ, ಕೊಟ್ಟ ಮಾತು ತಪ್ಪದೆ ಬಡತನವಿಲ್ಲ. ಲೋಕದ ನಿಂದೆಗೆ ಏಕೆ ಅಂಜಬೇಕು?
736
ಕೊಲ್ಲೆನಯ್ಯಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳ, ಮೆಲ್ಲೆನಯ್ಯಾ ಬಾಯಿಚ್ಛೆಗೆ, ಒಲ್ಲೆನಯ್ಯಾ ಪರಸತಿಯರ ಸಂಗವ, ಬಲ್ಲೆನಯ್ಯಾ ಮುಂದೆ ತೊಡಕುಂಟೆಂಬುದ. ಬಳ್ಳದ ಬಾಯಂತೆ ಒಂದೆ ಮನ ಮಾಡಿ ನಿಲ್ಲೆಂದು ನಿಲಿಸಯ್ಯಾ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.
ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲೆನು, ಬಾಯಿ ಚಪಲಕ್ಕೆ ತಿನ್ನೆನು, ಪರಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗ ಬಯಸೆನು; ಮುಂದೆ ತೊಡಕುಂಟೆಂದು ಬಲ್ಲೆನು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಒಂದೇ ಕಡೆ ನಿಲ್ಲಿಸು.
757
ಕಂಡುದಕ್ಕೆಳಸೆನೆನ್ನ ಮನದಲ್ಲಿ, ನೋಡಿ ಸೋಲೆನೆನ್ನ ಕಂಗಳಲ್ಲಿ, ಆಡಿ ಹುಸಿಯೆನೆನ್ನ ಜಿಹ್ವೆಯಲ್ಲಿ. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ, ನಿಮ್ಮ ಶರಣನ ಪರಿ ಇಂತುಟಯ್ಯಾ.
ಕಂಡದ್ದನ್ನೆಲ್ಲ ಮನಸ್ಸು ಬಯಸದು, ನೋಡಿದ್ದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಕಣ್ಣು ಸೋಲದು, ನಾಲಿಗೆ ಸುಳ್ಳು ನುಡಿಯದು. ಇದೇ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತನ ರೀತಿ.
802
ಅಹಂಕಾರ ಮನವನಿಂಬುಗೊಂಡಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ತಾನೆಲ್ಲಿಪ್ಪುದೊ? ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಎಡೆಗೊಡದೆ ಲಿಂಗತನುವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಹಂಕಾರರಹಿತವಾದಲ್ಲಿ ಸನ್ನಹಿತ ಕಾಣಾ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವ.
ಅಹಂಕಾರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆವರಿಸಿದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಎಲ್ಲಿರುತ್ತಾನೆ? ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಕೊಡಬೇಡ; ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದಲ್ಲೇ ದೇವರು ಹತ್ತಿರ.
803
ನುಡಿದಡೆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತಿರಬೇಕು. ನುಡಿದಡೆ ಮಾಣಿಕ್ಯದ ದೀಪ್ತಿಯಂತಿರಬೇಕು. ನುಡಿದಡೆ ಸ್ಫಟಿಕದ ಸಲಾಕೆಯಂತಿರಬೇಕು. ನುಡಿದಡೆ ಲಿಂಗ ಮೆಚ್ಚಿ ಅಹುದಹುದನಬೇಕು. ನುಡಿಯೊಳಗಾಗಿ ನಡೆಯದಿದ್ದಡೆ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವನೆಂತೊಲಿವನಯ್ಯಾ?
ಮಾತನಾಡಿದರೆ ಮುತ್ತಿನ ಹಾರದಂತೆ, ಮಾಣಿಕ್ಯದ ಹೊಳಪಿನಂತೆ, ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು; ದೇವರೂ ಹೌದು ಹೌದು ಎನ್ನಬೇಕು. ಮಾತಿನಂತೆ ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ ದೇವರು ಹೇಗೆ ಒಲಿಯುವನು?
821
ಉಳ್ಳವರು ಶಿವಾಲಯ ಮಾಡಿಹರು, ನಾನೇನ ಮಾಡುವೆ ಬಡವನಯ್ಯಾ. ಎನ್ನ ಕಾಲೇ ಕಂಬ, ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ, ಶಿರ ಹೊನ್ನ ಕಲಶವಯ್ಯಾ. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ, ಕೇಳಯ್ಯಾ ಸ್ಥಾವರಕ್ಕಳಿವುಂಟು, ಜಂಗಮಕ್ಕಳಿವಿಲ್ಲ.
ಶ್ರೀಮಂತರು ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ; ಬಡವನಾದ ನಾನೇನು ಮಾಡಲಿ? ನನ್ನ ಕಾಲುಗಳೇ ಕಂಬ, ದೇಹವೇ ದೇಗುಲ, ತಲೆಯೇ ಚಿನ್ನದ ಕಳಶ. ನಿಂತದ್ದು ನಶಿಸುತ್ತದೆ, ಚಲಿಸುವುದು ನಶಿಸದು.
862
ಕೆರೆ ಹಳ್ಳ ಬಾವಿಗಳು ಮೈದೆಗೆದಡೆ ಗುಳ್ಳೆ ಗೊರಜೆ ಚಿಪ್ಪುಗಳ ಕಾಣಬಹುದು: ವಾರಿಧಿ ಮೈದೆಗೆದಡೆ ರತ್ನಂಗಳ ಕಾಣಬಹುದು. ನಮ್ಮ ಕೂಡಲಸಂಗನ ಶರಣರು ಮನದೆರೆದು ಮಾತನಾಡಿದಡೆ ಲಿಂಗವ ಕಾಣಬಹುದು!
ಕೆರೆ, ಹಳ್ಳ, ಬಾವಿ ಬತ್ತಿದರೆ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪು ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಸಮುದ್ರ ತೆರೆದರೆ ರತ್ನಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಸಜ್ಜನರು ಮನಸ್ಸು ತೆರೆದು ಮಾತನಾಡಿದರೆ ದೇವರೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
883
ಮರಮರ ಮಥನದಿಂದ ಅಗ್ನಿ ಹುಟ್ಟಿ ಆ ಮರನೆಲ್ಲವ ಸುಡದಿಪ್ಪುದೆ? ಮಹಾನುಭಾವರ ಸಂಗದಿಂದ ಜ್ಞಾನಾಗ್ನಿ ಹುಟ್ಟಿ ಎನ್ನ ತನುಗುಣವೆಲ್ಲವ ಸುಡದಿಪ್ಪುದೆ? ಇದು ಕಾರಣ, ಮಹಾನುಭಾವರ ತೋರಿಸು ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.
ಮರಕ್ಕೆ ಮರ ಉಜ್ಜಿದರೆ ಹುಟ್ಟುವ ಬೆಂಕಿ ಮರವನ್ನೇ ಸುಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾತ್ಮರ ಸಂಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಂಕಿ ನನ್ನ ಕೆಟ್ಟ ಗುಣಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸುಡುತ್ತದೆ.
926
ಏನನಾದಡೆಯೂ ಸಾಧಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತೇನನಾದಡೆಯೂ ಸಾಧಿಸಬಹುದಯ್ಯಾ ತಾನಾರೆಂಬುದ ಸಾಧಿಸಬಾರದು, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವರ ಕರುಣವುಳ್ಳವಂಗಲ್ಲದೆ.
ಏನನ್ನು ಬೇಕಾದರೂ ಸಾಧಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ 'ನಾನು ಯಾರು' ಎಂದು ಅರಿಯುವುದು ದೇವರ ಕರುಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
1033
ಆಗದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಗೆಂದಡಾಗದು, ಆಗಬೇಕೆಂದು ನಾ ಬೆಂಬೀಳೆನಯ್ಯಾ. ಆಗುಮಾಡುವ ತಂದೆ ನೀನು, ಆಡಿ ಬಹ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಊಡುವ ತಾಯಂತೆ ನೋಡಿ ಸಲಹೆನ್ನ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.
ಆಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಗು ಎಂದರೆ ಆಗದು; ಆಗಲೇಬೇಕೆಂದು ನಾನು ಹಠ ಹಿಡಿಯೆನು. ಆಟವಾಡಿ ಬರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿ ಊಟ ಕೊಡುವಂತೆ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು.
1112
ಒಡೆದ ಹಂಚು ಮರಳಿ ಮಡಕೆಯಾಗಬಲ್ಲುದೆ? ಕೆಟ್ಟ ವ್ರತಗೇಡಿ ಭಕ್ತನಾಗಬಲ್ಲನೆ? ಬಾಳೆಗೆ ಫಲವೆ ಕಡೆ, ಚೇಳಿಗೆ ಗರ್ಭವೆ ಕಡೆ. ಕೂಳು ಮಾರೆಡೆಯುಂಟು, ಸೀರೆ ಮಾರೆಡೆಯುಂಟು, ಭಕ್ತಿ ಮಾರೆಡೆಯುಂಟೆ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ?
ಒಡೆದ ಮಡಕೆ ಮತ್ತೆ ಮಡಕೆಯಾಗದು. ಊಟ ಮಾರಬಹುದು, ಸೀರೆ ಮಾರಬಹುದು; ಆದರೆ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರುವ ಜಾಗ ಉಂಟೇ?
1203
ತನುವೆಂತಿರ್ದಡೇನಯ್ಯಾ ಮನ ನಿರ್ಮಳವಾಗಿರ್ದಡೆ ಸಾಲದೆ? ಎಂತಿರ್ದಡೇನು ಲಿಂಗಭಕ್ತ? ಎಂತಿರ್ದಡೇನು ಲಿಂಗಶರಣ? ಎಂತಿರ್ದಡೇನು ನೋಡಯ್ಯಾ. ಶಿಶು ನೊಂದಡೆ ತಾಯಿ ನೊಂದಂತೆ ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ.
ಮನಸ್ಸು ನಿರ್ಮಲವಾಗಿದ್ದರೆ ದೇಹ ಹೇಗಿದ್ದರೇನು? ಮಗು ನೊಂದರೆ ತಾಯಿ ನೊಂದಂತೆ, ಇತರರ ನೋವಿಗೆ ಮಿಡಿಯುವುದೇ ಮುಖ್ಯ.
1245
ನಿಂದಿಸುವನೊಬ್ಬ, ಸ್ತುತಿಸುವನೊಬ್ಬ, ಇವರಿಬ್ಬರು ನಮ್ಮ ಶಿವಯೋಗಿಯ ಪರಮಬಂಧುಗಳಯ್ಯಾ. ಪಾಪವನೊಬ್ಬ ಕೊಂಬ, ಪುಣ್ಯವನೊಬ್ಬ ಕೊಂಬ, ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವಾ, ನಿಮ್ಮ ಶರಣರು ನಿತ್ಯಮುಕ್ತರು.
ನಿಂದಿಸುವವನೊಬ್ಬ, ಹೊಗಳುವವನೊಬ್ಬ; ಇಬ್ಬರೂ ಸಾಧಕನ ಪರಮ ಬಂಧುಗಳು. ಒಬ್ಬ ಪಾಪವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಾನೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪುಣ್ಯವನ್ನು; ಸಾಧಕ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
1314
ಮಾಡುವಂತಿರಬೇಕು ಮಾಡದಂತಿರಬೇಕು. ಮಾಡುವ ಮಾಟದೊಳಗೆ ತಾನಿಲ್ಲದಂತಿರಬೇಕು. ಕೂಡಲಸಂಗಮದೇವರ ನೆನೆವುತ್ತ ನೆನೆವುತ್ತ ನೆನೆಯದಂತಿರಬೇಕು.
ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಮಾಡದವನಂತಿರಬೇಕು; ಮಾಡುವ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ 'ನಾನು' ಇಲ್ಲದಂತಿರಬೇಕು. ದೇವರನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಲೇ ನೆನಪೇ ಸಹಜವಾಗಬೇಕು.
1382
ಸಬಳದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಗಂಟೆಯಂತೆ, ಮಾತು ಲಿಂಗಾ ಲಿಂಗಾ ಎನುತ್ತ ಮೊನೆ ಇರಿವಂತೆ ಬೇಡವಯ್ಯಾ, ಹುಸಿ. ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ದಿಟ, ಮನದಲ್ಲಿ ಸಟೆ ಬೇಡವಯ್ಯಾ. ಮನ ವಚನ ಕಾಯ ಒಂದಾಗದಿದ್ದರೆ ಕೂಡಲಸಂಗಯ್ಯನೆಂತೊಲಿವನಯ್ಯಾ?
ಈಟಿಯ ತುದಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಗಂಟೆಯಂತೆ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ನಾಮ, ಒಳಗೆ ಚುಚ್ಚುವ ಮೊನೆ ಬೇಡ. ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಸತ್ಯ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಬೇಡ. ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು, ದೇಹ ಒಂದಾಗಬೇಕು.
About Basavanna Vachanas
These are vachanas of Basavanna, the 12th-century Kannada poet-saint: short, plain-spoken prose poems that speak directly to God as Kudalasangamadeva. They ask for honesty between word and deed, devotion without show, respect for work and an end to caste pride. The first here begins "My walk is one way, my talk another; there is nothing pure in me".
Written by: Basavanna (Basaveshwara), 12th century
Did you know?
- Every vachana ends with his signature (ankita), "Kudalasangamadeva", the Shiva of Kudalasangama, where the Krishna and Malaprabha rivers meet in Karnataka.
- Basavanna, a minister at the court of King Bijjala in Kalyana, founded the Anubhava Mantapa, a hall where people of every caste and gender discussed spiritual questions; it is often called the first parliament.
- A statue of Basavanna stands on the banks of the Thames in London, unveiled in 2015.
Frequently asked questions
What is a vachana?
A short prose poem in simple Kannada, the form used by Basavanna and the other Sharanas of the 12th century.
Who is Kudalasangamadeva?
Shiva as worshipped at Kudalasangama in Karnataka; Basavanna signs every vachana with this name.
What is the Anubhava Mantapa?
The assembly founded by Basavanna in Kalyana where people of all castes and both genders met to discuss spiritual life.
Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.
More devotional texts