Shivananda Lahari
Shiva · Traditional devotional text
కళాభ్యాం చూడాలంకృత-శశికళాభ్యాం నిజతపః- -ఫలాభ్యాం భక్తేషు ప్రకటిత-ఫలాభ్యాం భవతు మే । శివాభ్యా-మస్తోక-త్రిభువన-శివాభ్యాం హృది పున- -ర్భవాభ్యా-మానంద-స్ఫురదనుభవాభ్యాం నతిరియమ్ ॥ 1 ॥
గళంతీ శంభో త్వచ్చరిత-సరితః కిల్బిషరజో దళంతీ ధీకుల్యా-సరణిషు పతంతీ విజయతామ్ । దిశంతీ సంసార-భ్రమణ-పరితాపోపశమనం వసంతీ మచ్చేతోహ్రదభువి శివానందలహరీ ॥ 2 ॥
త్రయీవేద్యం హృద్యం త్రిపుర-హరమాద్యం త్రినయనం జటాభారోదారం చలదురగహారం మృగధరమ్ । మహాదేవం దేవం మయి సదయభావం పశుపతిం చిదాలంబం సాంబం శివమతి-విడంబం హృది భజే ॥ 3 ॥
సహస్రం వర్తంతే జగతి విబుధాః క్షుద్రఫలదా న మన్యే స్వప్నే వా తదనుసరణం తత్కృతఫలమ్ । హరి-బ్రహ్మాదీనా-మపి నికట-భాజామసులభం చిరం యాచే శంభో శివ తవ పదాంభోజ-భజనమ్ ॥ 4 ॥
స్మృతౌ శాస్త్రే వైద్యే శకున-కవితా-గానఫణితౌ పురాణే మంత్రే వా స్తుతి-నటన-హాస్యేష్వచతురః । కథం రాజ్ఞాం ప్రీతిర్భవతి మయి కోఽహం పశుపతే పశుం మాం సర్వజ్ఞ ప్రథిత కృపయా పాలయ విభో ॥ 5 ॥
ఘటో వా మృత్పిండో-ఽప్యణురపి చ ధూమోఽగ్నిరచలః పటో వా తంతుర్వా పరిహరతి కిం ఘోరశమనమ్ । వృథా కంఠక్షోభం వహసి తరసా తర్కవచసా పదాంభోజం శంభోర్భజ పరమసౌఖ్యం వ్రజ సుధీః ॥ 6 ॥
మనస్తే పాదాబ్జే నివసతు వచః స్తోత్రఫణితౌ కరౌ చాభ్యర్చాయాం శ్రుతిరపి కథా కర్ణనవిధౌ । తవ ధ్యానే బుద్ధిర్నయనయుగళం మూర్తివిభవే [బుద్ధిః నయనయుగళం] పర-గ్రంథాన్కైర్వా పరమశివ జానే పరమతః ॥ 7 ॥
యథా బుద్ధిః శుక్తౌ రజతమితి కాచాశ్మని మణి- [మణిః జలే] -ర్జలే పైష్టే క్షీరం భవతి మృగతృష్ణా-సు సలిలమ్ । తథా దేవభ్రాంత్యా భజతి భవదన్యం జడజనో మహాదేవేశం త్వాం మనసి చ న మత్వా పశుపతే ॥ 8 ॥
గభీరే కాసారే విశతి విజనే ఘోరవిపినే విశాలే శైలే చ భ్రమతి కుసుమార్థం జడమతిః । సమర్ప్యైకం చేతః సరసిజము-మానాథ భవతే సుఖే-నావస్థాతుం జన ఇహ న జానాతి కిమహో ॥ 9 ॥
నరత్వం దేవత్వం నగవన-మృగత్వం మశకతా పశుత్వం కీటత్వం భవతు విహగత్వాది జననమ్ । సదా త్వత్పాదాబ్జ-స్మరణ-పరమానందలహరీ- -విహారాసక్తం చేద్ధృదయమిహ కిం తేన వపుషా ॥ 10 ॥
వటుర్వా గేహీ వా యతిరపి జటీ వా తదితరో నరో వా యః కశ్చిద్భవతు భవ కిం తేన భవతి । యదీయం హృత్పద్మం యది భవదధీనం పశుపతే తదీయస్త్వం శంభో భవసి భవభారం చ వహసి ॥ 11 ॥
గుహాయాం గేహే వా బహిరపి వనే వాఽద్రిశిఖరే జలే వా వహ్నౌ వా వసతు వసతేః కిం వద ఫలమ్ । సదా యస్యైవాంతః-కరణమపి శంభో తవ పదే స్థితం చేద్యోగోఽసౌ స చ పరమయోగీ స చ సుఖీ ॥ 12 ॥
అసారే సంసారే నిజ-భజనదూరే జడధియా భ్రమంతం మామంధం పరమకృపయా పాతుముచితమ్ । మదన్యః కో దీనస్తవ కృపణ-రక్షాతినిపుణ- [రక్షాతినిపుణః త్వదన్యః] -స్త్వదన్యః కో వా మే త్రిజగతి శరణ్యః పశుపతే ॥ 13 ॥
ప్రభుస్త్వం దీనానాం ఖలు పరమబంధుః పశుపతే ప్రముఖ్యోఽహం తేషామపి కిముత బంధుత్వమనయోః । త్వయైవ క్షంతవ్యాః శివ మదపరాధాశ్చ సకలాః ప్రయత్నా-త్కర్తవ్యం మదవనమియం బంధుసరణిః ॥ 14 ॥
ఉపేక్షా నో చేత్కిం న హరసి భవద్ధ్యాన-విముఖాం దురాశా-భూయిష్ఠాం విధిలిపి-మశక్తో యది భవాన్ । శిరస్తద్వైధాత్రం ననఖలు సువృత్తం పశుపతే కథం వా నిర్యత్నం కరనఖ-ముఖేనైవ లులితమ్ ॥ 15 ॥
విరించి-ర్దీర్ఘాయు-ర్భవతు భవతా తత్పరశిర- [తత్పరశిరః చతుష్కం] -శ్చతుష్కం సంరక్ష్యం స ఖలు భువి దైన్యం లిఖితవాన్ । విచారః కో వా మాం విశద కృపయా పాతి శివ తే కటాక్షవ్యాపారః స్వయమపి చ దీనావనపరః ॥ 16 ॥
ఫలాద్వా పుణ్యానాం మయి కరుణయా వా త్వయి విభో ప్రసన్నేఽపి స్వామిన్ భవదమల-పాదాబ్జ-యుగళమ్ । కథం పశ్యేయం మాం స్థగయతి నమః సంభ్రమజుషాం నిలింపానాం శ్రేణి-ర్నిజ-కనక-మాణిక్య-మకుటైః ॥ 17 ॥
త్వమేకో లోకానాం పరమఫలదో దివ్యపదవీం వహంతస్త్వన్మూలాం పునరపి భజంతే హరిముఖాః । కియద్వా దాక్షిణ్యం తవ శివ మదాశా చ కియతీ కదా వా మద్రక్షాం వహసి కరుణా-పూరితదృశా ॥ 18 ॥
దురాశా-భూయిష్ఠే దురధిప-గృహద్వార-ఘటకే దురంతే సంసారే దురితనిలయే దుఃఖజనకే । మదాయాసం కిం న వ్యపనయసి కస్యోప-కృతయే వదేయం ప్రీతిశ్చేత్తవ శివ కృతార్థాః ఖలు వయమ్ ॥ 19 ॥
సదా మోహాటవ్యాం చరతి యువతీనాం కుచగిరౌ నటత్యాశా-శాఖా-స్వటతి ఝటితి స్వైరమభితః । కపాలిన్ భిక్షో మే హృదయ-కపిమత్యంత-చపలం దృఢం భక్త్యా బద్ధ్వా శివ భవదధీనం కురు విభో ॥ 20 ॥
ధృతి-స్తంభాధారాం దృఢ-గుణ-నిబద్ధాం సగమనాం విచిత్రాం పద్మాఢ్యాం ప్రతిదివస-సన్మార్గ-ఘటితామ్ । స్మరారే మచ్చేతః-స్ఫుట-పటకుటీం ప్రాప్య విశదాం జయ స్వామిన్ శక్త్యా సహ శివ గణైః సేవిత విభో ॥ 21 ॥
ప్రలోభాద్యైరర్థాహరణ-పరతంత్రో ధనిగృహే [ప్రలోభాద్యైః అర్థాహరణ-పరతంత్రో] ప్రవేశోద్యుక్తః సన్ భ్రమతి బహుధా తస్కరపతే । ఇమం చేతశ్చోరం కథమిహ సహే శంకర విభో తవాధీనం కృత్వా మయి నిరపరాధే కురు కృపామ్ ॥ 22 ॥
కరోమి త్వత్పూజాం సపది సుఖదో మే భవ విభో విధిత్వం విష్ణుత్వం దిశసి ఖలు తస్యాః ఫలమితి । పునశ్చ త్వాం ద్రష్టుం దివి భువి వహన్పక్షి-మృగతా- -మదృష్ట్వా తత్ఖేదం కథమిహ సహే శంకర విభో ॥ 23 ॥
కదా వా కైలాసే కనకమణిసౌధే సహ గణై- [సహ గణైః వసన్] -ర్వసన్ శంభోరగ్రే స్ఫుట-ఘటిత-మూర్ధాంజలిపుటః । విభో సాంబ స్వామి-న్పరమశివ పాహీతి నిగద- -న్విధాతౄణాం కల్పాన్ క్షణమివ వినేష్యామి సుఖతః ॥ 24 ॥
స్తవై-ర్బ్రహ్మాదీనాం జయజయ-వచోభిర్నియమినాం గణానాం కేళీభిర్మదకలమహోక్షస్య కకుది । [కేళీభిః మదకల-మహోక్షస్య] స్థితం నీలగ్రీవం త్రినయన-ముమాశ్లిష్ట-వపుషం కదా త్వాం పశ్యేయం కరధృత-మృగం ఖండ-పరశుమ్ ॥ 25 ॥
కదా వా త్వాం దృష్ట్వా గిరిశ తవ భవ్యాంఘ్రి యుగళం గృహీత్వా హస్తాభ్యాం శిరసి నయనే వక్షసి వహన్ । సమా శ్లిష్యా ఘ్రాయ స్ఫుట జలజ గంధాన్ పరిమలా- -నలాభ్యాం బ్రహ్మాద్యైర్ముదమనుభవిష్యామి హృదయే ॥ 26 ॥ [బ్రహ్మాద్యైః ముద-మనుభవిష్యామి]
కరస్థే హేమాద్రౌ గిరిశ నికటస్థే ధనపతౌ గృహస్థే స్వర్భూజా మర సురభి చింతామణిగణే । శిరఃస్థే శీతాంశౌ చరణయుగళస్థేఽఖిలశుభే కమర్థం దాస్యేఽహం భవతు భవదర్థం మమ మనః ॥ 27 ॥
సారూప్యం తవ పూజనే శివ మహాదేవేతి సంకీర్తనే సామీప్యం శివభక్తి-ధుర్యజనతా-సాంగత్య-సంభాషణే ॥ సాలోక్యం చ చరాచరాత్మకతనుధ్యానే భవానీపతే సాయుజ్యం మమ సిద్ధమత్ర భవతి స్వామిన్ కృతార్థోఽస్మ్యహమ్ ॥ 28 ॥
త్వత్పాదాంబుజమర్చయామి పరమం త్వాం చింతయామ్యన్వహం త్వామీశం శరణం వ్రజామి వచసా త్వామేవ యాచే విభో । వీక్షాం మే దిశ చాక్షుషీం సకరుణాం దివ్యైశ్చిరం ప్రార్థితాం శంభో లోకగురో మదీయమనసః సౌఖ్యోపదేశం కురు ॥ 29 ॥
వస్త్రోద్ధూతవిధౌ సహస్రకరతా పుష్పార్చనే విష్ణుతా గంధే గంధవహాత్మతాఽన్నపచనే బర్హిర్ముఖాధ్యక్షతా । పాత్రే కాంచనగర్భతాస్తి మయి చేద్బాలేందుచూడామణే శుశ్రూషాం కరవాణి తే పశుపతే స్వామింస్త్రిలోకీగురో ॥ 30 ॥
నాలం వా పరమోపకారకమిదం త్వేకం పశూనాం పతే పశ్యన్ కుక్షిగతాంశ్చరాచరగణాన్ బాహ్యస్థితాన్ రక్షితుమ్ । సర్వామర్త్యపలాయనౌషధమతిజ్వాలాకరం భీకరం నిక్షిప్తం గరళం గళే న గిళితం నోద్గీర్ణమేవ త్వయా ॥ 31 ॥
జ్వాలోగ్రః సకలామరాతిభయదః క్ష్వేళః కథం వా త్వయా దృష్టః కిం చ కరే ధృతః కరతలే కిం పక్వజంబూఫలమ్ । జిహ్వాయాం నిహితశ్చ సిద్ధఘుటికా వా కంఠదేశే భృతః కిం తే నీలమణిర్విభూషణమయం శంభో మహాత్మన్ వద ॥ 32 ॥
నాలం వా సకృదేవ దేవ భవతః సేవా నతిర్వా నుతిః పూజా వా స్మరణం కథాశ్రవణమప్యాలోకనం మాదృశామ్ । స్వామిన్నస్థిరదేవతానుసరణాయాసేన కిం లభ్యతే కా వా ముక్తిరితః కుతో భవతి చేత్కిం ప్రార్థనీయం తదా ॥ 33 ॥
కిం బ్రూమస్తవ సాహసం పశుపతే కస్యాస్తి శంభో భవ- -ద్ధైర్యం చేదృశమాత్మనః స్థితిరియం చాన్యైః కథం లభ్యతే । భ్రశ్యద్దేవగణం త్రసన్మునిగణం నశ్యత్ప్రపంచం లయం పశ్యన్నిర్భయ ఏక ఏవ విహరత్యానందసాంద్రో భవాన్ ॥ 34 ॥
యోగక్షేమధురంధరస్య సకలశ్రేయఃప్రదోద్యోగినో దృష్టాదృష్టమతోపదేశకృతినో బాహ్యాంతరవ్యాపినః । సర్వజ్ఞస్య దయాకరస్య భవతః కిం వేదితవ్యం మయా శంభో త్వం పరమాంతరంగ ఇతి మే చిత్తే స్మరామ్యన్వహమ్ ॥ 35 ॥
భక్తో భక్తిగుణావృతే ముదమృతాపూర్ణే ప్రసన్నే మనః కుంభే సాంబ తవాంఘ్రిపల్లవయుగం సంస్థాప్య సంవిత్ఫలమ్ । సత్వం మంత్రముదీరయన్నిజశరీరాగారశుద్ధిం వహన్ పుణ్యాహం ప్రకటీకరోమి రుచిరం కళ్యాణమాపాదయన్ ॥ 36 ॥
ఆమ్నాయాంబుధిమాదరేణ సుమనఃసంఘాః సముద్యన్మనో [సముద్యన్మనః] మంథానం దృఢభక్తిరజ్జుసహితం కృత్వా మథిత్వా తతః । సోమం కల్పతరుం సుపర్వసురభిం చింతామణిం ధీమతాం నిత్యానందసుధాం నిరంతరరమాసౌభాగ్యమాతన్వతే ॥ 37 ॥
ప్రాక్పుణ్యాచలమార్గదర్శితసుధామూర్తిః ప్రసన్నః శివః సోమః సద్గణసేవితో మృగధరః పూర్ణస్తమోమోచకః । చేతః పుష్కరలక్షితో భవతి చేదానందపాథోనిధిః ప్రాగల్భ్యేన విజృంభతే సుమనసాం వృత్తిస్తదా జాయతే ॥ 38 ॥
ధర్మో మే చతురంఘ్రికః సుచరితః పాపం వినాశం గతం కామక్రోధమదాదయో విగళితాః కాలాః సుఖావిష్కృతాః । జ్ఞానానందమహౌషధిః సుఫలితా కైవల్యనాథే సదా మాన్యే మానసపుండరీకనగరే రాజావతంసే స్థితే ॥ 39 ॥
ధీయంత్రేణ వచోఘటేన కవితాకుల్యోపకుల్యాక్రమై- [కవితాకుల్యోపకుల్యాక్రమైః] -రానీతైశ్చ సదాశివస్య చరితాంభోరాశిదివ్యామృతైః । హృత్కేదారయుతాశ్చ భక్తికలమాః సాఫల్యమాతన్వతే దుర్భిక్షాన్మమ సేవకస్య భగవన్విశ్వేశ భీతిః కుతః ॥ 40 ॥
పాపోత్పాతవిమోచనాయ రుచిరైశ్వర్యాయ మృత్యుంజయ స్తోత్రధ్యాననతిప్రదక్షిణసపర్యాలోకనాకర్ణనే । జిహ్వాచిత్తశిరోంఘ్రిహస్తనయనశ్రోత్రైరహం ప్రార్థితో మామాజ్ఞాపయ తన్నిరూపయ ముహుర్మామేవ మా మేఽవచః ॥ 41 ॥
గాంభీర్యం పరిఖాపదం ఘనధృతిః ప్రాకార ఉద్యద్గుణ- [ఉద్యద్గుణస్తొమః] -స్తోమశ్చాప్తబలం ఘనేంద్రియచయో ద్వారాణి దేహే స్థితః । విద్యా వస్తుసమృద్ధిరిత్యఖిలసామగ్రీసమేతే సదా దుర్గాతిప్రియదేవ మామకమనోదుర్గే నివాసం కురు ॥ 42 ॥
మా గచ్ఛ త్వమితస్తతో గిరిశ భో మయ్యేవ వాసం కురు స్వామిన్నాదికిరాత మామకమనఃకాంతారసీమాంతరే । వర్తంతే బహుశో మృగా మదజుషో మాత్సర్యమోహాదయ- [ మాత్సర్యమోహాదయః] -స్తాన్హత్వా మృగయావినోదరుచితా లాభం చ సంప్రాప్స్యసి ॥ 43 ॥
కరలగ్నమృగః కరీంద్రభంగో ఘనశార్దూలవిఖండనోఽస్తజంతుః । గిరిశో విశదాకృతిశ్చ చేతః- -కుహరే పంచముఖోఽస్తి మే కుతో భీః ॥ 44 ॥
ఛందః శాఖిశిఖాన్వితైర్ [శాఖిశిఖాన్వితైరః] ద్విజవరైః సంసేవితే శాశ్వతే సౌఖ్యాపాదిని ఖేదభేదిని సుధాసారైః ఫలైర్దీపితే । చేతఃపక్షిశిఖామణే త్యజ వృథా అంచారమన్యైరలం నిత్యం శంకర పాదపద్మయుగళీనీడే విహారం కురు ॥ 45 ॥
ఆకీర్ణే నఖరాజికాంతివిభవై [నఖరాజికాంతివిభవైః] రుద్యత్సుధావైభవై-[రుద్యత్సుధావైభవైః] -రాధౌతేఽపి చ పద్మరాగలలితే హంసవ్రజైరాశ్రితే । నిత్యం భక్తివధూగణైశ్చ రహసి స్వేచ్ఛావిహారం కురు స్థిత్వా మానసరాజహంస గిరిజానాథాంఘ్రిసౌధాంతరే ॥ 46 ॥
శంభుధ్యాన వసంతసంగిని హృదారామేఽఘజీర్ణచ్ఛదాః స్రస్తా భక్తిలతాచ్ఛటా విలసితాః పుణ్యప్రవాళశ్రితాః । దీప్యంతే గుణకోరకా జపవచఃపుష్పాణి సద్వాసనా జ్ఞానానంద సుధామరందలహరీ సంవిత్ఫలాభ్యున్నతిః ॥ 47 ॥
నిత్యానందరసాలయం సురమునిస్వాంతాంబుజాతాశ్రయం స్వచ్ఛం సద్ద్విజసేవితం కలుషహృత్సద్వాసనా విష్కృతమ్ । శంభుధ్యాన సరోవరం వ్రజ మనోహం సావతంస స్థిరం కిం క్షుద్రా శ్రయపల్వల భ్రమణ సంజాతశ్రమం ప్రాప్స్యసి ॥ 48 ॥
ఆనందామృత పూరితా హరపదాం భోజా లవాలోద్యతా స్థైర్యోపఘ్నముపేత్య భక్తిలతికా శాఖోప శాఖాన్వితా । ఉచ్ఛైర్ మానస కాయమాన పటలీమాక్రమ్య నిష్కల్మషా నిత్యాభీష్ట ఫలప్రదా భవతు మే సత్కర్మ సంవర్ధితా ॥ 49 ॥
సంధ్యా రంభ విజృంభితం శ్రుతిశిరః స్థానాంతరాధి ష్ఠితం సప్రేమ భ్రమరాభిరామం అసకృత్ సద్వాసనా శోభితమ్ । భోగీంద్రా భరణం సమస్తసుమనః పూజ్యం గుణావిష్కృతం సేవే శ్రీగిరి మల్లికార్జున మహాలింగం శివాలింగితమ్ ॥ 50 ॥
భృంగీచ్ఛా నటనోత్కటః కరమదగ్రాహీ స్ఫురన్ మాధవా- [స్ఫురన్ మాధవావ్హ్లాదో] -హ్లాదో నాదయుతో మహాసితవపుః పంచేషుణా చాదృతః । సత్పక్షః సుమనో వనేషు స పునః సాక్షాన్మదీయే మనో- -రాజీవే భ్రమరాధిపో విహరతాం శ్రీశైలవాసీ విభుః ॥ 51 ॥
కారుణ్యామృత వర్షిణం ఘనవిపద్గ్రీష్మచ్ ఛిదాకర్మఠం విద్యాసస్య ఫలోదయాయ సుమనః సంసేవ్య మిచ్ఛాకృతిమ్ । నృత్యద్ భక్త మయూరమద్రి నిలయం చంచజ్జటామండలం శంభో వాంఛతి నీలకంధర సదా త్వాం మే మనశ్చాతకః ॥ 52 ॥
ఆకాశేన శిఖీ సమస్తఫణినాం నేత్రా కలాపీ నతా-[నతానుగ్రాహి] -నుగ్రాహి ప్రణవోపదే శనినదైః కేకీతి యో గీయతే । శ్యామాం శైలసముద్భవాం ఘనరుచిం దృష్ట్వా నటంతం ముదా వేదాంతోపవనే విహారరసికం తం నీలకంఠం భజే ॥ 53 ॥
సంధ్యా ఘర్మదినాత్యయో హరికరాఘాత ప్రభూతానక- [ప్రభూతానకధ్వానో ] -ధ్వానో వారిదగర్జితం దివిషదాం దృష్టిచ్ఛటా చంచలా । భక్తానాం పరితోషబాష్ప వితతిర్ వృష్టిర్ మయూరీ శివా యస్మిన్నుజ్జ్వల తాండవం విజయతే తం నీలకంఠం భజే ॥ 54 ॥ ఆద్యాయామిత తేజసే శ్రుతిపదైర్వేద్యాయ సాధ్యాయ తే విద్యానందమయాత్మనే త్రిజగతః సంరక్షణోద్యోగినే । ధ్యేయాయాఖిలయోగిభిః సురగణైర్గేయాయ మాయావినే సమ్యక్తాండవ సంభ్రమాయ జటినే సేయం నతిః శంభవే ॥ 55 ॥
నిత్యాయ త్రిగుణాత్మనే పురజితే కాత్యాయనీ శ్రేయసే సత్యాయాది కుటుంబినే మునిమనః ప్రత్యక్ష చిన్మూర్తయే । మాయాసృష్ట జగత్త్రయాయ సకలామ్నాయాంతసంచారిణే సాయం తాండవ సంభ్రమాయ జటినే సేయం నతిః శంభవే ॥ 56 ॥
నిత్యం స్వోదరపోషణాయ సకలానుద్దిశ్య విత్తాశయా వ్యర్థం పర్యటనం కరోమి భవతః సేవాం న జానే విభో । మజ్జన్మాంతర పుణ్య పాక బలతస్త్వం శర్వ సర్వాంతర- [సర్వాంతరః] -స్తిష్ఠస్యేవ హి తేన వా పశుపతే తే రక్షణీయోఽస్మ్యహమ్ ॥ 57 ॥
ఏకో వారిజ బాంధవః క్షితినభో వ్యాప్తం తమో మండలం భిత్త్వా లోచన గోచరోఽపి భవతి త్వం కోటి సూర్యప్రభః । వేద్యః కిం న భవస్యహో ఘనతరం కీదృగ్భవేన్మత్తమ- [కీదృగ్భవేన్మత్తమః] -స్తత్సర్వం [తత్సర్వం] వ్యపనీయ మే పశుపతే సాక్షాత్ప్రసన్నో భవ ॥ 58 ॥
హంసః పద్మవనం సమిచ్ఛతి యథా నీలాంబుదం చాతకః కోకః కోకనదప్రియం ప్రతిదినం చంద్రం చకోరస్తథా । చేతో వాంఛతి మామకం పశుపతే చిన్మార్గమృగ్యం విభో గౌరీనాథ భవత్పదాబ్జ యుగళం కైవల్య సౌఖ్యప్రదమ్ ॥ 59 ॥
రోధస్తోయహృతః శ్రమేణ పథికశ్ఛాయాం తరోర్వృష్టితో [తరోర్వృష్టితః] భీతః స్వస్థగృహం గృహస్థమతిథిర్ దీనః ప్రభుం ధార్మికమ్ । దీపం సంతమసాకులశ్చ శిఖినం శీతా వృతస్త్వం తథా చేతః సర్వభయాపహం వ్రజ సుఖం శంభోః పదాంభోరుహమ్ ॥ 60 ॥
అంకోలం నిజ-బీజ-సంతతిరయస్కాంతోపలం [సంతతిః అయస్కాంతోపలం] సూచికా సాధ్వీ నైజవిభుం లతా క్షితిరుహం సింధుః సరిద్ వల్లభమ్ । ప్రాప్నోతీహ యథా తథా పశుపతేః పాదారవింద ద్వయం చేతోవృత్తి రుపేత్య తిష్ఠతి సదా సా భక్తి రిత్యుచ్యతే ॥ 61 ॥
ఆనందాశ్రుభిరాతనోతి పులకం నైర్మల్యతశ్ఛాదనం వాచా-శంఖముఖే స్థితైశ్చ జఠరాపూర్తిం చరిత్రామృతైః । రుద్రాక్షైర్ హసితేన దేవ వపుషో రక్షాం భవద్భావనా- -పర్యంకే వినివేశ్య భక్తిజననీ భక్తార్భకం రక్షతి ॥ 62 ॥
మార్గావర్తితపాదుకా పశుపతేరంగస్య కూర్చాయతే గండూషాంబునిషేచనం పురరిపోర్దివ్యాభిషేకాయతే । కించి-ద్భక్షిత-మాంస-శేషకబళం నవ్యోపహారాయతే భక్తిః కిం న కరోత్యహో వనచరో భక్తావతంసాయతే ॥ 63 ॥
వక్షస్తాడనమంతకస్య కఠినాపస్మారసంమర్దనం భూభృత్పర్యటనం నమత్సురశిరఃకోటీరసంఘర్షణమ్ । కర్మేదం మృదులస్య తావకపదద్వంద్వస్య కిం వోచితం మచ్చేతోమణిపాదుకావిహరణం శంభో సదాంగీకురు ॥ 64 ॥
వక్షస్తాడనశంకయా విచలితో వైవస్వతో నిర్జరాః కోటీరోజ్జ్వలరత్నదీపకలికానీరాజనం కుర్వతే । దృష్ట్వా ముక్తివధూస్తనోతి నిభృతాశ్లేషం భవానీపతే యచ్చేతస్తవ పాదపద్మభజనం తస్యేహ కిం దుర్లభమ్ ॥ 65 ॥
క్రీడార్థం సృజసి ప్రపంచమఖిలం క్రీడామృగాస్తే జనాః యత్కర్మాచరితం మయా చ భవతః ప్రీత్యై భవత్యేవ తత్ । శంభో స్వస్య కుతూహలస్య కరణం మచ్చేష్టితం నిశ్చితం తస్మాన్మామకరక్షణం పశుపతే కర్తవ్యమేవ త్వయా ॥ 66 ॥
బహువిధపరితోషబాష్పపూర- -స్ఫుటపులకాంకితచారుభోగభూమిమ్ । చిరపదఫలకాంక్షిసేవ్యమానాం పరమసదాశివభావనాం ప్రపద్యే ॥ 67 ॥
అమితముదమృతం ముహుర్దుహంతీం విమలభవత్పదగోష్ఠమావసంతీమ్ । సదయ పశుపతే సుపుణ్యపాకాం మమ పరిపాలయ భక్తిధేనుమేకామ్ ॥ 68 ॥
జడతా పశుతా కళంకితా కుటిలచరత్వం చ నాస్తి మయి దేవ । అస్తి యది రాజమౌళే భవదాభరణస్య నాస్మి కిం పాత్రమ్ ॥ 69 ॥
అరహసి రహసి స్వతంత్రబుద్ధ్యా వరివసితుం సులభః ప్రసన్నమూర్తిః । అగణితఫలదాయకః ప్రభుర్మే జగదధికో హృది రాజశేఖరోఽస్తి ॥ 70 ॥
ఆరూఢభక్తిగుణకుంచితభావచాప- -యుక్తైః శివస్మరణబాణగణైరమోఘైః । నిర్జిత్య కిల్బిషరిపూన్విజయీ సుధీంద్రః సానందమావహతి సుస్థిరరాజలక్ష్మీమ్ ॥ 71 ॥
ధ్యానాంజనేన సమవేక్ష్య తమఃప్రదేశం భిత్త్వా మహాబలిభిరీశ్వరనామమంత్రైః । దివ్యాశ్రితం భుజగభూషణముద్వహంతి యే పాదపద్మమిహ తే శివ తే కృతార్థాః ॥ 72 ॥
భూదారతాముదవహద్యదపేక్షయా శ్రీ- -భూదార ఏవ కిమతః సుమతే లభస్వ । కేదారమాకలితముక్తిమహౌషధీనాం పాదారవిందభజనం పరమేశ్వరస్య ॥ 73 ॥
ఆశాపాశక్లేశదుర్వాసనాది- -భేదోద్యుక్తైర్దివ్యగంధైరమందైః । ఆశాశాటీకస్య పాదారవిందం చేతఃపేటీం వాసితాం మే తనోతు ॥ 74 ॥
కళ్యాణినం సరసచిత్రగతిం సవేగం సర్వేంగితజ్ఞమనఘం ధ్రువలక్షణాఢ్యమ్ । చేతస్తురంగమధిరుహ్య చర స్మరారే నేతః సమస్తజగతాం వృషభాధిరూఢ ॥ 75 ॥
భక్తిర్మహేశపదపుష్కరమావసంతీ కాదంబినీవ కురుతే పరితోషవర్షమ్ । సంపూరితో భవతి యస్య మనస్తటాక- -స్తజ్జన్మసస్యమఖిలం సఫలం చ నాన్యత్ ॥ 76 ॥
బుద్ధిః స్థిరా భవితుమీశ్వరపాదపద్మ- -సక్తా వధూర్విరహిణీవ సదా స్మరంతీ । సద్భావనాస్మరణదర్శనకీర్తనాది సమ్మోహితేవ శివమంత్రజపేన వింతే ॥ 77 ॥
సదుపచారవిధిష్వనుబోధితాం సవినయాం సుహృదం సముపాశ్రితామ్ । మమ సముద్ధర బుద్ధిమిమాం ప్రభో వరగుణేన నవోఢవధూమివ ॥ 78 ॥
నిత్యం యోగిమనః సరోజదళసంచారక్షమస్త్వత్క్రమః శంభో తేన కథం కఠోరయమరాడ్వక్షఃకవాటక్షతిః । అత్యంతం మృదులం త్వదంఘ్రియుగళం హా మే మనశ్చింతయ- -త్యేతల్లోచనగోచరం కురు విభో హస్తేన సంవాహయే ॥ 79 ॥
ఏష్యత్యేష జనిం మనోఽస్య కఠినం తస్మిన్నటానీతి మ- -ద్రక్షాయై గిరిసీమ్ని కోమలపదన్యాసః పురాభ్యాసితః । నో చేద్దివ్యగృహాంతరేషు సుమనస్తల్పేషు వేద్యాదిషు ప్రాయః సత్సు శిలాతలేషు నటనం శంభో కిమర్థం తవ ॥ 80 ॥
కంచిత్కాలముమామహేశ భవతః పాదారవిందార్చనైః కంచిద్ధ్యానసమాధిభిశ్చ నతిభిః కంచిత్కథాకర్ణనైః । కంచిత్కంచిదవేక్షణైశ్చ నుతిభిః కంచిద్దశామీదృశీం యః ప్రాప్నోతి ముదా త్వదర్పితమనా జీవన్ స ముక్తః ఖలు ॥ 81 ॥
బాణత్వం వృషభత్వమర్ధవపుషా భార్యాత్వమార్యాపతే ఘోణిత్వం సఖితా మృదంగవహతా చేత్యాది రూపం దధౌ । త్వత్పాదే నయనార్పణం చ కృతవాంస్త్వద్దేహభాగో హరిః పూజ్యాత్పూజ్యతరః స ఏవ హి న చేత్కో వా తదన్యోఽధికః ॥ 82 ॥
జననమృతియుతానాం సేవయా దేవతానాం న భవతి సుఖలేశః సంశయో నాస్తి తత్ర । అజనిమమృతరూపం సాంబమీశం భజంతే య ఇహ పరమసౌఖ్యం తే హి ధన్యా లభంతే ॥ 83 ॥
శివ తవ పరిచర్యాసన్నిధానాయ గౌర్యా భవ మమ గుణధుర్యాం బుద్ధికన్యాం ప్రదాస్యే । సకలభువనబంధో సచ్చిదానందసింధో సదయ హృదయగేహే సర్వదా సంవస త్వమ్ ॥ 84 ॥
జలధిమథనదక్షో నైవ పాతాళభేదీ న చ వనమృగయాయాం నైవ లుబ్ధః ప్రవీణః । అశనకుసుమభూషావస్త్రముఖ్యాం సపర్యాం కథయ కథమహం తే కల్పయానీందుమౌళే ॥ 85 ॥
పూజాద్రవ్యసమృద్ధయో విరచితాః పూజాం కథం కుర్మహే పక్షిత్వం న చ వా కిటిత్వమపి న ప్రాప్తం మయా దుర్లభమ్ । జానే మస్తకమంఘ్రిపల్లవముమాజానే న తేఽహం విభో న జ్ఞాతం హి పితామహేన హరిణా తత్త్వేన తద్రూపిణా ॥ 86 ॥
అశనం గరళం ఫణీ కలాపో వసనం చర్మ చ వాహనం మహోక్షః । మమ దాస్యసి కిం కిమస్తి శంభో తవ పాదాంబుజభక్తిమేవ దేహి ॥ 87 ॥
యదా కృతాంభోనిధిసేతుబంధనః కరస్థలాధఃకృతపర్వతాధిపః । భవాని తే లంఘితపద్మసంభవ- -స్తదా శివార్చాస్తవభావనక్షమః ॥ 88 ॥
నతిభిర్నుతిభిస్త్వమీశ పూజా- -విధిభిర్ధ్యానసమాధిభిర్న తుష్టః । ధనుషా ముసలేన చాశ్మభిర్వా వద తే ప్రీతికరం తథా కరోమి ॥ 89 ॥
వచసా చరితం వదామి శంభో- -రహముద్యోగవిధాసు తేఽప్రసక్తః । మనసాకృతిమీశ్వరస్య సేవే శిరసా చైవ సదాశివం నమామి ॥ 90 ॥
ఆద్యావిద్యా హృద్గతా నిర్గతాసీ- -ద్విద్యా హృద్యా హృద్గతా త్వత్ప్రసాదాత్ । సేవే నిత్యం శ్రీకరం త్వత్పదాబ్జం భావే ముక్తేర్భాజనం రాజమౌళే ॥ 91 ॥
దూరీకృతాని దురితాని దురక్షరాణి దౌర్భాగ్యదుఃఖదురహంకృతిదుర్వచాంసి । సారం త్వదీయచరితం నితరాం పిబంతం గౌరీశ మామిహ సముద్ధర సత్కటాక్షైః ॥ 92 ॥
సోమకళాధరమౌళౌ కోమలఘనకంధరే మహామహసి । స్వామిని గిరిజానాథే మామకహృదయం నిరంతరం రమతామ్ ॥ 93 ॥
సా రసనా తే నయనే తావేవ కరౌ స ఏవ కృతకృత్యః । యా యే యౌ యో భర్గం వదతీక్షేతే సదార్చతః స్మరతి ॥ 94 ॥
అతిమృదులౌ మమ చరణా- -వతికఠినం తే మనో భవానీశ । ఇతి విచికిత్సాం సంత్యజ శివ కథమాసీద్గిరౌ తథా వేశః ॥ 95 ॥
ధైర్యాంకుశేన నిభృతం రభసాదాకృష్య భక్తిశృంఖలయా । పురహర చరణాలానే హృదయమదేభం బధాన చిద్యంత్రైః ॥ 96 ॥
ప్రచరత్యభితః ప్రగల్భవృత్త్యా మదవానేష మనః కరీ గరీయాన్ । రిగృహ్య నయేన భక్తిరజ్వా పరమ స్థాణు పదం దృఢం నయాముమ్ ॥ 97 ॥ సర్వాలంకారయుక్తాం సరళపదయుతాం సాధువృత్తాం సువర్ణాం సద్భిః సంస్తూయమానాం సరసగుణయుతాం లక్షితాం లక్షణాఢ్యామ్ । ఉద్యద్భూషావిశేషాముపగతవినయాం ద్యోతమానార్థరేఖాం కల్యాణీం దేవ గౌరీప్రియ మమ కవితాకన్యకాం త్వం గృహాణ ॥ 98 ॥
ఇదం తే యుక్తం వా పరమశివ కారుణ్యజలధే గతౌ తిర్యగ్రూపం తవ పదశిరోదర్శనధియా । హరిబ్రహ్మాణౌ తౌ దివి భువి చరంతౌ శ్రమయుతౌ కథం శంభో స్వామిన్కథయ మమ వేద్యోఽసి పురతః ॥ 99 ॥
స్తోత్రేణాలమహం ప్రవచ్మి న మృషా దేవా విరించాదయః స్తుత్యానాం గణనాప్రసంగసమయే త్వామగ్రగణ్యం విదుః । మాహాత్మ్యాగ్రవిచారణప్రకరణే ధానాతుషస్తోమవ- -ద్ధూతాస్త్వాం విదురుత్తమోత్తమఫలం శంభో భవత్సేవకాః ॥ 100 ॥
ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీగోవిందభగవత్పూజ్యపాదశిష్యస్య శ్రీమచ్ఛంకరభగవతః కృతౌ శివానందలహరీ ॥
About Shivananda Lahari
The Shivananda Lahari, "the wave of the bliss of Shiva", is a hymn of a hundred verses to Lord Shiva. It opens by saluting Shiva and Shiva (Shiva and Parvati), crowned with the crescent moon, the fruit of each other's penance, who grant blessings to devotees. Its verses use vivid images to describe the devotee's longing: the mind as a monkey to be tamed, as a bee drawn to Shiva's lotus feet, and as a forest where the hunter Shiva is invited to roam.
Written by: Adi Shankaracharya, as its colophon states
When to chant: On Mondays, Pradosham and Maha Shivaratri, and in daily study.
Did you know?
- Its colophon names Shankara, disciple of Govinda Bhagavatpada, as its author.
- Verse 61, "Ankolam nija bija santatih", compares true devotion to the seeds of the ankola tree drawn to the parent tree, iron to a magnet, a creeper to a tree and a river to the sea.
- A famous verse tells of the hunter Kannappa, who offered Shiva his own eye.
Frequently asked questions
What does "Shivananda Lahari" mean?
"The wave of the bliss of Shiva".
How many verses does it have?
A hundred.
Who wrote it?
Adi Shankaracharya, as its colophon states.
Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.
More devotional texts