MuhurtaNow

Sri Hayagriva Stotram

Nitya Parayana · Traditional devotional text

jnaanaanandamayam devam nirmalasphatikaakritim aadhaaram sarvavidyaanaam hayagreevamupaasmahe ॥1॥

svatassiddham shuddhasphatikamanibhoo bhritpratibhatam sudhaasadhreecheebhirdyutibhiravadaatatribhuvanam anantaistrayyantairanuvihita heshaahalahalam hataasheshaavadyam hayavadanameedemahimahah ॥2॥

samaahaarassaamnaam pratipadamrichaam dhaama yajushaam layah pratyoohaanaam laharivitatirbodhajaladheh kathaadarpakshubhyatkathakakulakolaahalabhavam haratvantardhvaantam hayavadanaheshaahalahalah ॥3॥

praachee sandhyaa kaachidantarnishaayaah prajnaadrishte ranjanashreerapoorvaa vaktree vedaan bhaatu me vaajivaktraa vaageeshaakhyaa vaasudevasya moortih ॥4॥

vishuddhavijnaanaghanasvaroopam vijnaanavishraananabaddhadeeksham dayaanidhim dehabhritaam sharanyam devam hayagreevamaham prapadye ॥5॥

apaurusheyairapi vaakprapanchaih adyaapi te bhootimadrishtapaaraam stuvannaham mugdha iti tvayaiva kaarunyato naatha kataakshaneeyah ॥6॥

daakshinyaramyaa girishasya moortih- devee sarojaasanadharmapatnee vyaasaadayo'pi vyapadeshyavaachah sphuranti sarve tava shaktileshaih ॥7॥

mando'bhavishyanniyatam virinchah vaachaam nidhervaanchitabhaagadheyah daityaapaneetaan dayayaina bhooyo'pi adhyaapayishyo nigamaannachettvam ॥8॥

vitarkadolaam vyavadhooya sattve brihaspatim vartayase yatastvam tenaiva deva tridesheshvaraanaa asprishtadolaayitamaadhiraajyam ॥9॥

agnau samiddhaarchishi saptatantoh aatasthivaanmantramayam shareeram akhandasaarairhavishaam pradaanaih aapyaayanam vyomasadaam vidhatse ॥10॥

yanmoola meedrikpratibhaatattvam yaa moolamaamnaayamahaadrumaanaam tattvena jaananti vishuddhasattvaah tvaamaksharaamaksharamaatrikaam tvaam ॥11॥

avyaakritaadvyaakritavaanasi tvam naamaani roopaani cha yaani poorvam shamsanti teshaam charamaam pratishthaam vaageeshvara tvaam tvadupajnavaachah ॥12॥

mugdhendunishyandavilobhaneeyaam moortim tavaanandasudhaaprasootim vipashchitashchetasi bhaavayante velaamudaaraamiva dugdha sindhoh ॥13॥

manogatam pashyati yassadaa tvaam maneeshinaam maanasaraajahamsam svayampurobhaavavivaadabhaajah kinkurvate tasya giro yathaarham ॥14॥

api kshanaardham kalayanti ye tvaam aaplaavayantam vishadairmayookhaih vaachaam pravaahairanivaaritaiste mandaakineem mandayitum kshamante ॥15॥

svaaminbhavaddyaanasudhaabhishekaat vahanti dhanyaah pulakaanubandam alakshite kvaapi niroodha moolam angveshvi vaanandathumankurantam ॥16॥

svaaminprateechaa hridayena dhanyaah tvaddhyaanachandrodayavardhamaanam amaantamaanandapayodhimantah payobhi rakshnaam parivaahayanti ॥17॥

svairaanubhaavaas tvadadheenabhaavaah samriddhaveeryaastvadanugrahena vipashchitonaatha taranti maayaam vaihaarikeem mohanapinchikaam te ॥18॥

praannirmitaanaam tapasaam vipaakaah pratyagranishshreyasasampado me samedhisheeram stava paadapadme sankalpachintaamanayah pranaamaah ॥19॥

viluptamoordhanyalipikramaanaa surendrachoodaapadalaalitaanaam tvadanghri raajeevarajahkanaanaam bhooyaanprasaado mayi naatha bhooyaat ॥20॥

parisphurannoopurachitrabhaanu – prakaashanirdhootatamonushangaa padadvayeem te parichinmahe'ntah prabodharaajeevavibhaatasandhyaam ॥21॥

tvatkinkaraalankaranochitaanaam tvayaiva kalpaantarapaalitaanaam manjupranaadam maninoopuram te manjooshikaam vedagiraam prateemah ॥22॥

sanchintayaami pratibhaadashaasthaan sandhukshayantam samayapradeepaan vijnaanakalpadrumapallavaabham vyaakhyaanamudraamadhuram karam te ॥23॥

chitte karomi sphuritaakshamaalam savyetaram naatha karam tvadeeyam jnaanaamritodanchanalampataanaam leelaaghateeyantramivaa''shritaanaam ॥24॥

prabodhasindhorarunaih prakaashaih pravalasanghatamivodvahantam vibhaavaye deva sa pustakam te vaamam karam dakshinamaashritaanaam ॥25॥

tamaam sibhittvaavishadairmayookhaih sampreenayantam vidushashchakoraan nishaamaye tvaam navapundareeke sharadghanechandramiva sphurantam ॥26॥

dishantu me deva sadaa tvadeeyaah dayaatarangaanucharaah kataakshaah shrotreshu pumsaamamritanksharanteem sarasvateem samshritakaamadhenum ॥27॥

visheshavitpaarishadeshu naatha vidagdhagoshthee samaraanganeshu jigeeshato me kavitaarkikendraan jihvaagrasimhaasanamabhyupeyaah ॥28॥

tvaam chintayan tvanmayataam prapannah tvaamudgrinan shabdamayena dhaamnaa svaaminsamaajeshu samedhisheeya svachchandavaadaahavabaddhashoorah ॥29॥

naanaavidhaanaamagatih kalaanaam na chaapi teertheshu kritaavataarah dhruvam tavaa'naadha parigrahaayaah nava navam paatramaham dayaayaah ॥30॥

akampaneeyaanyapaneetibhedaih alankrisheeran hridayam madeeyam shankaa kalanka pagamojjvalaani tattvaani samyanchi tava prasaadaat ॥31॥

vyaakhyaamudraam karasarasijaih pustakam shankhachakre bhibhradbhinna sphatikaruchire pundareeke nishannah । amlaanashreeramritavishadairamshubhih plaavayanmaam aavirbhooyaadanaghamahimaamaanase vaagadheeshah ॥32॥

vaagarthasiddhihetohpathata hayagreevasamstutim bhaktyaa kavitaarkikakesarinaa venkatanaathena virachitaametaam ॥33॥

About Sri Hayagriva Stotram

The Hayagriva Stotram is Vedanta Desika's hymn of 33 verses to Lord Hayagriva, the horse-headed form of Vishnu and the god of learning. It opens "Jnanananda mayam devam": we worship Hayagriva, made of knowledge and bliss, pure as crystal, the support of all learning. The verses ask him to dwell on the poet's tongue and bless him with wisdom and speech.

Written by: Vedanta Desika (1268 to 1369), as its closing verse states

When to chant: Before study and exams, on Thursdays, on Hayagriva Jayanti (Shravana Purnima), and at Vidyarambha.

Did you know?

  • Its closing verse names its author by his title "Kavitarkika Kesari", the lion among poets and logicians, which was Vedanta Desika's.
  • In the legend, Hayagriva recovered the Vedas stolen by the demons Madhu and Kaitabha.
  • The first verse, "Jnanananda mayam devam", is a morning prayer for students in many South Indian homes.

Frequently asked questions

Who is Hayagriva?

The horse-headed form of Vishnu, worshipped as the god of knowledge.

Who wrote the Hayagriva Stotram?

Vedanta Desika, the 13th to 14th century teacher of the Sri Vaishnava tradition.

When is it recited?

Before study and exams, on Thursdays and on Hayagriva Jayanti.

Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.