MuhurtaNow

Uddhava Geetha - Chapter 3

Sri Krishna · Traditional devotional text

അഥ തൃതീയോഽധ്യായഃ ।

പരസ്യ വിഷ്ണോഃ ഈശസ്യ മായിനാമ അപി മോഹിനീമ് । മായാം വേദിതും ഇച്ഛാമഃ ഭഗവംതഃ ബ്രുവംതു നഃ ॥ 1॥

ന അനുതൃപ്യേ ജുഷന് യുഷ്മത് വചഃ ഹരികഥാ അമൃതമ് । സംസാരതാപനിഃതപ്തഃ മര്ത്യഃ തത് താപ ഭേഷജമ് ॥ 2॥

അംതരിക്ഷഃ ഉവാച

ഏഭിഃ ഭൂതാനി ഭൂതാത്മാ മഹാഭൂതൈഃ മഹാഭുജ । സസര്ജോത് ച അവചാനി ആദ്യഃ സ്വമാത്രപ്രസിദ്ധയേ ॥ 3

ഏവം സൃഷ്ടാനി ഭൂതാനി പ്രവിഷ്ടഃ പംചധാതുഭിഃ । ഏകധാ ദശധാ ആത്മാനം വിഭജന് ജുഷതേ ഗുണാന് ॥ 4॥

ഗുണൈഃ ഗുണാന് സഃ ഭുംജാനഃ ആത്മപ്രദ്യോദിതൈഃ പ്രഭുഃ । മന്യമാനഃ ഇദം സൃഷ്ടം ആത്മാനം ഇഹ സജ്ജതേ ॥ 5॥

കര്മാണി കര്മഭിഃ കുർവന് സനിമിത്താനി ദേഹഭൃത് । തത് തത് കര്മഫലം ഗൃഹ്ണന് ഭ്രമതി ഇഹ സുഖൈതരമ് ॥ 6॥

ഇത്ഥം കര്മഗതീഃ ഗച്ഛന് ബഹ്വഭദ്രവഹാഃ പുമാന് । ആഭൂതസംപ്ലവാത് സര്ഗപ്രലയൌ അശ്നുതേ അവശഃ ॥ 7॥

ധാതു ഉപപ്ലവഃ ആസന്നേ വ്യക്തം ദ്രവ്യഗുണാത്മകമ് । അനാദിനിധനഃ കാലഃ ഹി അവ്യക്തായ അപകര്ഷതി ॥ 8॥

ശതവര്ഷാഃ ഹി അനാവൃഷ്ടിഃ ഭവിഷ്യതി ഉല്ബണാ ഭുവി । തത് കാല ഉപചിത ഉഷ്ണ അര്കഃ ലോകാന് ത്രീന് പ്രതപിഷ്യതി ॥9॥

പാതാലതലം ആരഭ്യ സംകര്ഷണമുഖ അനലഃ । ദഹന് ഊര്ധ്വശിഖഃ വിഷ്വക് വര്ധതേ വായുനാ ഈരിതഃ ॥ 10॥

സാംവര്തകഃ മേഘഗണഃ വര്ഷതി സ്മ ശതം സമാഃ । ധാരാഭിഃ ഹസ്തിഹസ്താഭിഃ ലീയതേ സലിലേ വിരാട് ॥ 11॥

തതഃ വിരാജം ഉത്സൃജ്യ വൈരാജഃ പുരുഷഃ നൃപ । അവ്യക്തം വിശതേ സൂക്ഷ്മം നിരിംധനഃ ഇവ അനലഃ ॥ 12॥

വായുനാ ഹൃതഗംധാ ഭൂഃ സലിലത്വായ കല്പതേ । സലിലം തത് ധൃതരസം ജ്യോതിഷ്ട്വായ ഉപകല്പതേ ॥ 13॥

ഹൃതരൂപം തു തമസാ വായൌ ജ്യോതിഃ പ്രലീയതേ । ഹൃതസ്പര്ശഃ അവകാശേന വായുഃ നഭസി ലീയതേ । കാലാത്മനാ ഹൃതഗുണം നവഃ ആത്മനി ലീയതേ ॥ 14॥

ഇംദ്രിയാണി മനഃ ബുദ്ധിഃ സഹ വൈകാരികൈഃ നൃപ । പ്രവിശംതി ഹി അഹംകാരം സ്വഗുണൈഃ അഹം ആത്മനി ॥ 15॥

ഏഷാ മായാ ഭഗവതഃ സര്ഗസ്ഥിതി അംതകാരിണീ । ത്രിവര്ണാ വര്ണിതാ അസ്മാഭിഃ കിം ഭൂയഃ ശ്രോതും ഇച്ഛസി ॥ 16॥

രാജാ ഉവാച

യഥാ ഏതാം ഐശ്വരീം മായാം ദുസ്തരാം അകൃതാത്മഭിഃ । തരംതി അംജഃ സ്ഥൂലധിയഃ മഹര്ഷഃ ഇദം ഉച്യതാമ് ॥ 17

പ്രബുദ്ധഃ ഉവാച

കര്മാണി ആരഭമാണാനാം ദുഃഖഹത്യൈ സുഖായ ച । പശ്യേത് പാകവിപര്യാസം മിഥുനീചാരിണാം നൃണാമ് ॥ 18

നിത്യാര്തിദേന വിത്തേന ദുര്ലഭേന ആത്മമൃത്യുനാ । ഗൃഹ അപത്യാപ്തപശുഭിഃ കാ പ്രീതിഃ സാധിതൈഃ ചലൈഃ ॥

19॥

ഏവം ലോകം പരം വിദ്യാത് നശ്വരം കര്മനിര്മിതമ് । സതുല്യ അതിശയ ധ്വംസം യഥാ മംഡലവര്തിനാമ് ॥ 20॥

തസ്മാത് ഗുരും പ്രപദ്യേത ജിജ്ഞാസുഃ ശ്രേയഃ ഉത്തമമ് । ശാബ്ദേ പരേ ച നിഷ്ണാതം ബ്രഹ്മണി ഉപശമാശ്രയമ് ॥ 21॥

തത്ര ഭാഗവതാന് ധര്മാന് ശിക്ഷേത് ഗുരുആത്മദൈവതഃ । അമായയാ അനുവൃത്യാ യൈഃ തുഷ്യേത് ആത്മാ ആത്മദഃ ഹരിഃ ॥ 22॥

സർവതഃ മനസഃ അസംഗം ആദൌ സംഗം ച സാധുഷു । ദയാം മൈത്രീം പ്രശ്രയം ച ഭൂതേഷു അദ്ധാ യഥാ ഉചിതമ് ॥ 23॥

ശൌചം തപഃ തിതിക്ഷാം ച മൌനം സ്വാധ്യായം ആര്ജവമ് । ബ്രഹ്മചര്യം അഹിംസാം ച സമത്വം ദ്വംദ്വസംജ്ഞയോഃ ॥ 24॥

സർവത്ര ആത്മേശ്വര അന്വീക്ഷാം കൈവല്യം അനികേതതാമ് । വിവിക്തചീരവസനം സംതോഷം യേന കേനചിത് ॥ 25॥

ശ്രദ്ധാം ഭാഗവതേ ശാസ്ത്രേ അനിംദാം അന്യത്ര ച അപി ഹി । മനോവാക് കര്മദംഡം ച സത്യം ശമദമൌ അപി ॥ 26॥

ശ്രവണം കീര്തനം ധ്യാനം ഹരേഃ അദ്ഭുതകര്മണഃ । ജന്മകര്മഗുണാനാം ച തദര്ഥേ അഖിലചേഷ്ടിതമ് ॥ 27॥

ഇഷ്ടം ദത്തം തപഃ ജപ്തം വൃത്തം യത് ച ആത്മനഃ പ്രിയമ് । ദാരാന് സുതാന് ഗൃഹാന് പ്രാണാന് യത് പരസ്മൈ നിവേദനമ് ॥ 28॥

ഏവം കൃഷ്ണാത്മനാഥേഷു മനുഷ്യേഷു ച സൌഹൃദമ് । പരിചര്യാം ച ഉഭയത്ര മഹത്സു നൃഷു സാധുഷു ॥ 29॥

പരസ്പര അനുകഥനം പാവനം ഭഗവത് യശഃ । മിഥഃ രതിഃ മിഥഃ തുഷ്ടിഃ നിവൃത്തിഃ മിഥഃ ആത്മനഃ ॥ 30॥

സ്മരംതഃ സ്മാരയംതഃ ച മിഥഃ അഘൌഘഹരം ഹരിമ് । ഭക്ത്യാ സംജാതയാ ഭക്ത്യാ ബിഭ്രതി ഉത്പുലകാം തനുമ് ॥ 31॥

ക്വചിത് രുദംതി അച്യുതചിംതയാ ക്വചിത് ഹസംതി നംദംതി വദംതി അലൌകികാഃ । നൃത്യംതി ഗായംതി അനുശീലയംതി അജം ഭവംതി തൂഷ്ണീം പരം ഏത്യ നിർവൃതാഃ ॥ 32॥

ഇതി ഭാഗവതാന് ധര്മാന് ശിക്ഷന് ഭക്ത്യാ തദുത്ഥയാ । നാരായണപരഃ മായം അംജഃ തരതി ദുസ്തരാമ് ॥ 33॥

രാജാ ഉവാച

നാരായണ അഭിധാനസ്യ ബ്രഹ്മണഃ പരമാത്മനഃ । നിഷ്ഠാം അര്ഹഥ നഃ വക്തും യൂയം ഹി ബ്രഹ്മവിത്തമാഃ ॥ 34

പിപ്പലായനഃ ഉവാച

സ്ഥിതി ഉദ്ഭവപ്രലയഹേതുഃ അഹേതുഃ അസ്യ യത് സ്വപ്നജാഗരസുഷുപ്തിഷു സത് ബഹിഃ ച । ദേഹ ഇംദ്രിയാസുഹൃദയാനി ചരംതി യേന സംജീവിതാനി തത് അവേഹി പരം നരേംദ്ര ॥ 35

ന ഏതത് മനഃ വിശതി വാഗുത ചക്ഷുഃ ആത്മാ പ്രാണേംദ്രിയാണി ച യഥാ അനലം അര്ചിഷഃ സ്വാഃ । ശബ്ദഃ അപി ബോധകനിഷേധതയാ ആത്മമൂലമ് അര്ഥ ഉക്തം ആഹ യദൃതേ ന നിഷേധസിദ്ധിഃ ॥ 36॥

സത്വം രജഃ തമഃ ഇതി ത്രിവൃദേകം ആദൌ സൂത്രം മഹാന് അഹം ഇതി പ്രവദംതി ജീവമ് । ജ്ഞാനക്രിയാ അര്ഥഫലരൂപതയോഃ ഉശക്തി ബ്രഹ്മ ഏവ ഭാതി സത് അസത് ച തയോഃ പരം യത് ॥ 37॥

ന ആത്മാ ജജാന ന മരിഷ്യതി ന ഏധതേ അസൌ ന ക്ഷീയതേ സവനവിത് വ്യഭിചാരിണാം ഹി । സർവത്ര ശസ്വദനപായി ഉപലബ്ധിമാത്രം പ്രാണഃ യഥാ ഇംദ്രിയവലേന വികല്പിതം സത് ॥ 38॥

അംഡേഷു പേശിഷു തരുഷു അവിനിശ്ചിതേഷു പ്രാണഃ ഹി ജീവം ഉപധാവതി തത്ര തത്ര । സന്നേ യത് ഇംദ്രിയഗണേ അഹമി ച പ്രസുപ്തേ കൂടസ്ഥഃ ആശയമൃതേ തത് അനുസ്മൃതിഃ നഃ ॥ 39॥

യഃ ഹി അബ്ജ നാഭ ചരണ ഏഷണയോഃ ഉഭക്ത്യാ ചേതോമലാനി വിധമേത് ഗുണകര്മജാനി । തസ്മിന് വിശുദ്ധഃ ഉപലഭ്യതഃ ആത്മതത്ത്വമ് സാക്ഷാത് യഥാ അമലദൃശഃ സവിതൃപ്രകാശഃ ॥ 40॥

കര്മയോഗം വദത നഃ പുരുഷഃ യേന സംസ്കൃതഃ । വിധൂയ ഇഹ ആശു കര്മാണി നൈഷ്കര്മ്യം വിംദതേ പരമ് ॥ 41॥

ഏവം പ്രശ്നം ഋഷിന് പൂർവം അപൃച്ഛം പിതുഃ അംതികേ । ന അബ്രുവന് ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാഃ തത്ര കാരണം ഉച്യതാമ് ॥ 42॥

ആവിര്ഹോത്രഃ ഉവാച

കര്മ അകര്മവികര്മ ഇതി വേദവാദഃ ന ലൌകികഃ । വേദസ്യ ച ഈശ്വരാത്മത്വാത് തത്ര മുഹ്യംതി സൂരയഃ ॥ 43

പരോക്ഷവാദഃ വേദഃ അയം ബാലാനാം അനുശാസനമ് । കര്മമോക്ഷായ കര്മാണി വിധത്തേ ഹി അഗദം യഥാ ॥ 44॥

ന ആചരേത് യഃ തു വേദ ഉക്തം സ്വയം അജ്ഞഃ അജിതേംദ്രിയഃ । വികര്മണാ ഹി അധര്മേണ മൃത്യോഃ മൃത്യും ഉപൈതി സഃ ॥ 45॥

വേദ ഉക്തം ഏവ കുർവാണഃ നിഃസംഗഃ അര്പിതം ഈശ്വരേ । നൈഷ്കര്മ്യാം ലഭതേ സിദ്ധിം രോചനാര്ഥാ ഫലശ്രുതിഃ ॥ 46॥

യഃ ആശു ഹൃദയഗ്രംഥിം നിര്ജിഹീഷുഃ പരാത്മനഃ । വിധിനാ ഉപചരേത് ദേവം തംത്ര ഉക്തേന ച കേശവമ് ॥ 47॥

ലബ്ധ അനുഗ്രഹഃ ആചാര്യാത് തേന സംദര്ശിതാഗമഃ । മഹാപുരുഷം അഭ്യര്ചേത് മൂര്ത്യാ അഭിമതയാ ആത്മനഃ ॥ 48॥

ശുചിഃ സംമുഖം ആസീനഃ പ്രാണസംയമനാദിഭിഃ । പിംഡം വിശോധ്യ സംന്യാസകൃതരക്ഷഃ അര്ചയേത് ഹരിമ് ॥ 49॥

അര്ചാദൌ ഹൃദയേ ച അപി യഥാലബ്ധ ഉപചാരകൈഃ । ദ്രവ്യക്ഷിതിആത്മലിംഗാനി നിഷ്പാദ്യ പ്രോക്ഷ്യ ച ആസനമ് ॥ 50॥

പാദ്യാദീന് ഉപകല്പ്യാ അഥ സംനിധാപ്യ സമാഹിതഃ । ഹൃത് ആദിഭിഃ കൃതന്യാസഃ മൂലമംത്രേണ ച അര്ചയേത് ॥ 51॥

സാംഗോപാംഗാം സപാര്ഷദാം താം താം മൂര്തിം സ്വമംത്രതഃ । പാദ്യ അര്ഘ്യാചമനീയാദ്യൈഃ സ്നാനവാസഃവിഭൂഷണൈഃ ॥ 52॥

ഗംധമാല്യാക്ഷതസ്രഗ്ഭിഃ ധൂപദീപഹാരകൈഃ । സാംഗം സംപൂജ്യ വിധിവത് സ്തവൈഃ സ്തുത്വാ നമേത് ഹരിമ് ॥ 53॥

ആത്മാം തന്മയം ധ്യായന് മൂര്തിം സംപൂജയേത് ഹരേഃ । ശേഷാം ആധായ ശിരസി സ്വധാമ്നി ഉദ്വാസ്യ സത്കൃതമ് ॥ 54॥

ഏവം അഗ്നി അര്കതോയാദൌ അതിഥൌ ഹൃദയേ ച യഃ । യജതി ഈശ്വരം ആത്മാനം അചിരാത് മുച്യതേ ഹി സഃ ॥ 55॥

ഇതി ശ്രീമദ്ഭാഗവതേ മഹാപുരാണേ പാരമഹംസ്യാം സംഹിതായാമേകാദശസ്കംധേ നിമിജായംതസംവാദേ മായാകര്മബ്രഹ്മനിരൂപണം തൃതീയോഽധ്യായഃ ॥

About Uddhava Geetha - Chapter 3

This chapter, numbered 3 in this Uddhava Gita series, is chapter 3 of the eleventh book of the Bhagavata Purana, part of the dialogue between King Nimi and the nine yogis. Nimi asks: "We wish to know the maya of Vishnu, the Supreme Lord, which deludes even the masters of illusion." The sage Antariksha describes maya through creation and dissolution; Prabuddha teaches how to cross it, by turning from worldly pursuits and serving a true guru with devotion; Pippalayana describes the Supreme Brahman; and Avirhotra explains karma and how to worship the Lord according to the Vedas and the Tantras.

Source: Bhagavata Purana, book 11, chapter 3, as its colophon states

When to chant: In Bhagavata parayana, especially during a Bhagavata saptaha.

Did you know?

  • Prabuddha's teaching on crossing maya through a guru is one of the clearest passages on the guru in the Bhagavatam.
  • Its colophon names the chapter "the description of maya, karma and Brahman".

Frequently asked questions

What does King Nimi ask about?

The maya of Vishnu.

How is maya crossed, according to Prabuddha?

By serving a true guru with devotion.

Where is this chapter from?

Bhagavata Purana, book 11, chapter 3.

Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.