श्रीमद्भगवद्गीता पारायण - चतुर्दशोऽध्यायः
Sri Krishna · पारंपरिक भक्ति पाठ
ഓം ശ്രീ പരമാത്മനേ നമഃ അഥ ചതുര്ദശോഽധ്യായഃ ഗുണത്രയവിഭാഗയോഗഃ
ശ്രീ ഭഗവാനുവാച
പരം ഭൂയഃ പ്രവക്ഷ്യാമി ജ്ഞാനാനാം ജ്ഞാനമുത്തമമ് । യജ്ജ്ഞാത്വാ മുനയഃ സർവേ പരാം സിദ്ധിമിതോ ഗതാഃ ॥1
ഇദം ജ്ഞാനമുപാശ്രിത്യ മമ സാധര്മ്യമാഗതാഃ । സര്ഗേഽപി നോപജായംതേ പ്രലയേ ന വ്യഥംതി ച ॥2॥
മമ യോനിര്മഹദ്ബ്രഹ്മ തസ്മിന്ഗര്ഭം ദധാമ്യഹമ് । സംഭവഃ സർവഭൂതാനാം തതോ ഭവതി ഭാരത ॥3॥
സർവയോനിഷു കൌംതേയ മൂര്തയഃ സംഭവംതി യാഃ । താസാം ബ്രഹ്മ മഹദ്യോനിഃ അഹം ബീജപ്രദഃ പിതാ ॥4॥
സത്ത്വം രജസ്തമ ഇതി ഗുണാഃ പ്രകൃതിസംഭവാഃ । നിബധ്നംതി മഹാബാഹോ ദേഹേ ദേഹിനമവ്യയമ് ॥5॥
തത്ര സത്ത്വം നിര്മലത്വാത് പ്രകാശകമനാമയമ് । സുഖസംഗേന ബധ്നാതി ജ്ഞാനസംഗേന ചാനഘ ॥6॥
രജോ രാഗാത്മകം വിദ്ധി തൃഷ്ണാസംഗസമുദ്ഭവമ് । തന്നിബധ്നാതി കൌംതേയ കര്മസംഗേന ദേഹിനമ് ॥7॥
തമസ്ത്വജ്ഞാനജം വിദ്ധി മോഹനം സർവദേഹിനാമ് । പ്രമാദാലസ്യനിദ്രാഭിഃ തന്നിബധ്നാതി ഭാരത ॥8॥
സത്ത്വം സുഖേ സംജയതി രജഃ കര്മണി ഭാരത । ജ്ഞാനമാവൃത്യ തു തമഃ പ്രമാദേ സംജയത്യുത ॥9॥
രജസ്തമശ്ചാഭിഭൂയ സത്ത്വം ഭവതി ഭാരത । രജഃ സത്ത്വം തമശ്ചൈവ തമഃ സത്ത്വം രജസ്തഥാ ॥10॥
സർവദ്വാരേഷു ദേഹേഽസ്മിന് പ്രകാശ ഉപജായതേ । ജ്ഞാനം യദാ തദാ വിദ്യാത് വിവൃദ്ധം സത്ത്വമിത്യുത ॥11॥
ലോഭഃ പ്രവൃത്തിരാരംഭഃ കര്മണാമശമഃ സ്പൃഹാ । രജസ്യേതാനി ജായംതേ വിവൃദ്ധേ ഭരതര്ഷഭ ॥12॥
അപ്രകാശോഽപ്രവൃത്തിശ്ച പ്രമാദോ മോഹ ഏവ ച । തമസ്യേതാനി ജായംതേ വിവൃദ്ധേ കുരുനംദന ॥13॥
യദാ സത്ത്വേ പ്രവൃദ്ധേ തു പ്രലയം യാതി ദേഹഭൃത് । തദോത്തമവിദാം ലോകാന് അമലാന്പ്രതിപദ്യതേ ॥14॥
രജസി പ്രലയം ഗത്വാ കര്മസംഗിഷു ജായതേ । തഥാ പ്രലീനസ്തമസി മൂഢയോനിഷു ജായതേ ॥15॥
കര്മണഃ സുകൃതസ്യാഹുഃ സാത്ത്വികം നിര്മലം ഫലമ് । രജസസ്തു ഫലം ദുഃഖമ് അജ്ഞാനം തമസഃ ഫലമ് ॥16॥
സത്ത്വാത്സംജായതേ ജ്ഞാനം രജസോ ലോഭ ഏവ ച । പ്രമാദമോഹൌ തമസഃ ഭവതോഽജ്ഞാനമേവ ച ॥17॥
ഊര്ധ്വം ഗച്ഛംതി സത്ത്വസ്ഥാഃ മധ്യേ തിഷ്ഠംതി രാജസാഃ । ജഘന്യഗുണവൃത്തിസ്ഥാഃ അധോ ഗച്ഛംതി താമസാഃ ॥18॥
നാന്യം ഗുണേഭ്യഃ കര്താരം യദാ ദ്രഷ്ടാഽനുപശ്യതി । ഗുണേഭ്യശ്ച പരം വേത്തി മദ്ഭാവം സോഽധിഗച്ഛതി ॥19॥
ഗുണാനേതാനതീത്യ ത്രീന് ദേഹീ ദേഹസമുദ്ഭവാന് । ജന്മമൃത്യുജരാദുഃഖൈഃ വിമുക്തോഽമൃതമശ്നുതേ ॥20॥
അര്ജുന ഉവാച
കൈര്ലിംഗൈസ്ത്രീന്ഗുണാനേതാന് അതീതോ ഭവതി പ്രഭോ । കിമാചാരഃ കഥം ചൈതാന് ത്രീന്ഗുണാനതിവര്തതേ ॥21
ശ്രീ ഭഗവാനുവാച
പ്രകാശം ച പ്രവൃത്തിം ച മോഹമേവ ച പാംഡവ । ന ദ്വേഷ്ടി സംപ്രവൃത്താനി ന നിവൃത്താനി കാംക്ഷതി ॥22
ഉദാസീനവദാസീനഃ ഗുണൈര്യോ ന വിചാല്യതേ । ഗുണാ വര്തംത ഇത്യേവ യോഽവതിഷ്ഠതി നേംഗതേ ॥23॥
സമദുഃഖസുഖഃ സ്വസ്ഥഃ സമലോഷ്ടാശ്മകാംചനഃ । തുല്യപ്രിയാപ്രിയോ ധീരഃ തുല്യനിംദാത്മസംസ്തുതിഃ ॥24॥
മാനാപമാനയോസ്തുല്യഃ തുല്യോ മിത്രാരിപക്ഷയോഃ । സർവാരംഭപരിത്യാഗീ ഗുണാതീതഃ സ ഉച്യതേ ॥25॥
മാം ച യോഽവ്യഭിചാരേണ ഭക്തിയോഗേന സേവതേ । സ ഗുണാന്സമതീത്യൈതാന് ബ്രഹ്മഭൂയായ കല്പതേ ॥26॥
ബ്രഹ്മണോ ഹി പ്രതിഷ്ഠാഽഹമ് അമൃതസ്യാവ്യയസ്യ ച । ശാശ്വതസ്യ ച ധര്മസ്യ സുഖസ്യൈകാംതികസ്യ ച ॥27॥
॥ ഓം തത്സദിതി ശ്രീമദ്ഭഗവദ്ഗീതാസു ഉപനിഷത്സു ബ്രഹ്മവിദ്യായാം യോഗശാസ്ത്രേ ശ്രീകൃഷ്ണാര്ജുനസംവാദേ ഗുണത്രയവിഭാഗയോഗോ ചതുര്ദശോഽധ്യായഃ ॥
श्रीमद्भगवद्गीता पारायण - चतुर्दशोऽध्यायः के बारे में
The fourteenth chapter of the Bhagavad Gita, Gunatraya Vibhaga Yoga, explains the three gunas, the qualities of nature: sattva (goodness, light), rajas (passion, activity) and tamas (inertia, darkness). Krishna describes how each binds the soul, how to recognise which is dominant, and where each leads; and when Arjuna asks about one who has gone beyond them, he describes the gunatita, who stays steady in pleasure and pain, honour and dishonour, and serves him with unwavering devotion.
स्रोत: Mahabharata, Bhishma Parva (Bhagavad Gita, chapter 14)
कब पढ़ें: In daily Gita parayana, on Gita Jayanti and Ekadashi.
क्या आप जानते हैं?
- Krishna says that sattva binds by attachment to happiness and knowledge, rajas by attachment to action, and tamas by heedlessness and sleep.
- Its last verse says that one who serves Krishna with unfailing devotion goes beyond the gunas and becomes fit for Brahman.
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
What are the three gunas?
Sattva (goodness), rajas (passion) and tamas (inertia).
Who is a gunatita?
One who has gone beyond the gunas, steady in pleasure and pain.
How does one go beyond the gunas?
Through unfailing devotion to Krishna.
उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।
और भक्ति पाठ