भज गोविंदम् (मोह मुद्गरम्)
Vishnu · पारंपरिक भक्ति पाठ
ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ഗോവിംദം ഭജ മൂഢമതേ ।
സംപ്രാപ്തേ സന്നിഹിതേ കാലേ നഹി നഹി രക്ഷതി ഡുകൃംകരണേ ॥ 1 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
മൂഢ ജഹീഹി ധനാഗമതൃഷ്ണാം കുരു സദ്ബുദ്ധിം മനസി വിതൃഷ്ണാമ് । യല്ലഭസേ നിജകര്മോപാത്തം വിത്തം തേന വിനോദയ ചിത്തമ് ॥ 2 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
നാരീസ്തനഭര-നാഭീദേശം ദൃഷ്ട്വാ മാ ഗാ മോഹാവേശമ് । ഏതന്മാംസവസാദിവികാരം മനസി വിചിംതയ വാരം വാരമ് ॥ 3 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
നലിനീദല-ഗതജലമതിതരലം തദ്വജ്ജീവിതമതിശയ-ചപലമ് । വിദ്ധി വ്യാധ്യഭിമാനഗ്രസ്തം ലോകം ശോകഹതം ച സമസ്തമ് ॥ 4 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
യാവദ്വിത്തോപാര്ജനസക്തഃ താവന്നിജപരിവാരോ രക്തഃ । പശ്ചാജ്ജീവതി ജര്ജരദേഹേ വാര്താം കോഽപി ന പൃച്ഛതി ഗേഹേ ॥ 5 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
യാവത്പവനോ നിവസതി ദേഹേ താവത്പൃച്ഛതി കുശലം ഗേഹേ । ഗതവതി വായൌ ദേഹാപായേ ഭാര്യാ ബിഭ്യതി തസ്മിന്കായേ ॥ 6 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
ബാലസ്താവത്ക്രീഡാസക്തഃ തരുണസ്താവത്തരുണീസക്തഃ । വൃദ്ധസ്താവച്ചിംതാസക്തഃ പരമേ ബ്രഹ്മണി കോഽപി ന സക്തഃ ॥ 7 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
കാ തേ കാംതാ കസ്തേ പുത്രഃ സംസാരോഽയമതീവ വിചിത്രഃ । കസ്യ ത്വം കഃ കുത ആയാതഃ തത്ത്വം ചിംതയ തദിഹ ഭ്രാതഃ ॥ 8 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
സത്സംഗത്വേ നിസ്സംഗത്വം നിസ്സംഗത്വേ നിര്മോഹത്വമ് । നിര്മോഹത്വേ നിശ്ചലതത്ത്വം നിശ്ചലതത്ത്വേ ജീവന്മുക്തിഃ ॥ 9 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
വയസി ഗതേ കഃ കാമവികാരഃ ശുഷ്കേ നീരേ കഃ കാസാരഃ । ക്ഷീണേ വിത്തേ കഃ പരിവാരഃ ജ്ഞാതേ തത്ത്വേ കഃ സംസാരഃ ॥ 10 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
മാ കുരു ധന-ജന-യൌവന-ഗർവം ഹരതി നിമേഷാത്കാലഃ സർവമ് । മായാമയമിദമഖിലം ഹിത്വാ ബ്രഹ്മപദം ത്വം പ്രവിശ വിദിത്വാ ॥ 11 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
ദിനയാമിന്യൌ സായം പ്രാതഃ ശിശിരവസംതൌ പുനരായാതഃ । കാലഃ ക്രീഡതി ഗച്ഛത്യായുഃ തദപി ന മുംചത്യാശാവായുഃ ॥ 12 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
കാ തേ കാംതാ ധനഗതചിംതാ വാതുല കിം തവ നാസ്തി നിയംതാ । ത്രിജഗതി സജ്ജനസംഗതിരേകാ ഭവതി ഭവാര്ണവതരണേ നൌകാ ॥ 13 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
ദ്വാദശ-മംജരികാഭിരശേഷഃ കഥിതോ വൈയാകരണസ്യൈഷഃ । ഉപദേശോഽഭൂദ്വിദ്യാ-നിപുണൈഃ ശ്രീമച്ഛംകര-ഭഗവച്ഛരണൈഃ ॥ 14 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
ജടിലോ മുംഡീ ലുംഛിതകേശഃ കാഷായാംബര-ബഹുകൃതവേഷഃ । പശ്യന്നപി ച ന പശ്യതി മൂഢഃ ഉദരനിമിത്തം ബഹുകൃതവേഷഃ ॥ 15 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
അംഗം ഗലിതം പലിതം മുംഡം ദശനവിഹീനം ജാതം തുംഡമ് । വൃദ്ധോ യാതി ഗൃഹീത്വാ ദംഡം തദപി ന മുംചത്യാശാപിംഡമ് ॥ 16 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
അഗ്രേ വഹ്നിഃ പൃഷ്ഠേ ഭാനുഃ രാത്രൌ ചുബുക-സമര്പിത-ജാനുഃ । കരതല-ഭിക്ഷസ്തരുതലവാസഃ തദപി ന മുംചത്യാശാപാശഃ ॥ 17 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
കുരുതേ ഗംഗാസാഗരഗമനം വ്രത-പരിപാലനമഥവാ ദാനമ് । ജ്ഞാനവിഹീനഃ സർവമതേന ഭജതി ന മുക്തിം ജന്മശതേന ॥ 18 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
സുരമംദിര-തരു-മൂല-നിവാസഃ ശയ്യാ ഭൂതലമജിനം വാസഃ । സർവ-പരിഗ്രഹ-ഭോഗത്യാഗഃ കസ്യ സുഖം ന കരോതി വിരാഗഃ ॥ 19 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
യോഗരതോ വാ ഭോഗരതോ വാ സംഗരതോ വാ സംഗവിഹീനഃ । യസ്യ ബ്രഹ്മണി രമതേ ചിത്തം നംദതി നംദതി നംദത്യേവ ॥ 20 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
ഭഗവദ്ഗീതാ കിംചിദധീതാ ഗംഗാജല-ലവകണികാ പീതാ । സകൃദപി യേന മുരാരിസമര്ചാ ക്രിയതേ തസ്യ യമേന ന ചര്ചാ ॥ 21 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
പുനരപി ജനനം പുനരപി മരണം പുനരപി ജനനീജഠരേ ശയനമ് । ഇഹ സംസാരേ ബഹുദുസ്താരേ കൃപയാഽപാരേ പാഹി മുരാരേ ॥ 22 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
രഥ്യാചര്പട-വിരചിത-കംഥഃ പുണ്യാപുണ്യ-വിവര്ജിത-പംഥഃ । യോഗീ യോഗനിയോജിത-ചിത്തഃ രമതേ ബാലോന്മത്തവദേവ ॥ 23 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
കസ്ത്വം കോഽഹം കുത ആയാതഃ കാ മേ ജനനീ കോ മേ താതഃ । ഇതി പരിഭാവയ സർവമസാരം വിശ്വം ത്യക്ത്വാ സ്വപ്നവിചാരമ് ॥ 24 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
ത്വയി മയി ചാന്യത്രൈകോ വിഷ്ണുഃ വ്യര്ഥം കുപ്യസി മയ്യസഹിഷ്ണുഃ । ഭവ സമചിത്തഃ സർവത്ര ത്വം വാംഛസ്യചിരാദ്യദി വിഷ്ണുത്വമ് ॥ 25 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
ശത്രൌ മിത്രേ പുത്രേ ബംധൌ മാ കുരു യത്നം വിഗ്രഹസംധൌ । സർവസ്മിന്നപി പശ്യാത്മാനം സർവത്രോത്സൃജ ഭേദാജ്ഞാനമ് ॥ 26 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
കാമം ക്രോധം ലോഭം മോഹം ത്യക്ത്വാഽഽത്മാനം പശ്യതി സോഽഹമ് । ആത്മജ്ഞാനവിഹീനാ മൂഢാഃ തേ പച്യംതേ നരകനിഗൂഢാഃ ॥ 27 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
ഗേയം ഗീതാ-നാമസഹസ്രം ധ്യേയം ശ്രീപതി-രൂപമജസ്രമ് । നേയം സജ്ജന-സംഗേ ചിത്തം ദേയം ദീനജനായ ച വിത്തമ് ॥ 28 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
സുഖതഃ ക്രിയതേ കാമാഭോഗഃ പശ്ചാദംത ശരീരേ രോഗഃ । യദ്യപി ലോകേ മരണം ശരണം തദപി ന മുംചതി പാപാചരണമ് ॥ 29 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
അര്ഥമനര്ഥം ഭാവയ നിത്യം നാസ്തിതതഃ സുഖലേശഃ സത്യമ് । പുത്രാദപി ധനഭാജാം ഭീതിഃ സർവത്രൈഷാ വിഹിതാ രീതിഃ ॥ 30 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
പ്രാണായാമം പ്രത്യാഹാരം നിത്യാനിത്യ വിവേകവിചാരമ് । ജാപ്യസമേതസമാധിവിധാനം കുർവവധാനം മഹദവധാനമ് ॥ 31 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
ഗുരുചരണാംബുജ-നിര്ഭരഭക്തഃ സംസാരാദചിരാദ്ഭവ മുക്തഃ । സേംദ്രിയമാനസ-നിയമാദേവം ദ്രക്ഷ്യസി നിജഹൃദയസ്ഥം ദേവമ് ॥ 32 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
മൂഢഃ കശ്ചന വൈയാകരണോ ഡുഃകൃംകരണാധ്യയനധുരീണഃ । ശ്രീമച്ഛംകര-ഭഗവച്ഛിഷ്യൈഃ ബോധിത ആസീച്ഛോധിത-കരണഃ ॥ 33 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ഗോവിംദം ഭജ മൂഢമതേ । നാമസ്മരണാദന്യമുപായം നഹി പശ്യാമോ ഭവതരണേ ॥ 34 ॥ ഭജ ഗോവിംദം ഭജ ഗോവിംദം ...
भज गोविंदम् (मोह मुद्गरम्) के बारे में
Bhaja Govindam, also called the Moha Mudgara, "the hammer that breaks delusion", is Adi Shankaracharya's famous hymn urging us to turn to God. Its refrain is "Bhaja Govindam, bhaja Govindam, Govindam bhaja mudhamate": worship Govinda, worship Govinda, O foolish mind; when the appointed time comes, grammar rules will not save you. Its verses speak plainly of the passing of youth, wealth and family, and end: there is no other way to cross the ocean of life than remembering the Lord's name.
रचयिता: Adi Shankaracharya and his disciples, by tradition
कब पढ़ें: Daily, in bhajans, in study circles, and for reflection at any age.
क्या आप जानते हैं?
- Tradition says Shankara composed it in Kashi on seeing an old man memorising rules of Sanskrit grammar ("dukrin karane") instead of turning to God.
- Shankara is said to have composed the first twelve verses, and his fourteen disciples added one verse each.
- M. S. Subbulakshmi's rendition made it known around the world.
इन त्योहारों पर पाठ किया जाता है
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
What is the refrain of Bhaja Govindam?
"Bhaja Govindam... Govindam bhaja mudhamate": worship Govinda, O foolish mind.
Why is it called Moha Mudgara?
It is "the hammer that breaks delusion".
What prompted it, by tradition?
Shankara seeing an old man memorising grammar rules in Kashi.
उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।
और भक्ति पाठ