MuhurtaNow

चाणक्य नीति - पंचदशोऽध्यायः

Chanakya Neethi · पारंपरिक भक्ति पाठ

యస్య చిత్తం ద్రవీభూతం కృపయా సర్వజంతుషు । తస్య జ్ఞానేన మోక్షేణ కిం జటాభస్మలేపనైః ॥ 01 ॥

ఏకమప్యక్షరం యస్తు గురుః శిష్యం ప్రబోధయేత్ । పృథివ్యాం నాస్తి తద్ద్రవ్యం యద్దత్త్వా సోఽనృణీ భవేత్ ॥ 02 ॥

ఖలానాం కంటకానాం చ ద్వివిధైవ ప్రతిక్రియా । ఉపానన్ముఖభంగో వా దూరతో వా విసర్జనం ॥ 02 ॥

కుచైలినం దంతమలోపధారిణం బహ్వాశినం నిష్ఠురభాషిణం చ । సూర్యోదయే చాస్తమితే శయానం విముంచతి శ్రీర్యది చక్రపాణిః ॥ 04 ॥

త్యజంతి మిత్రాణి ధనైర్విహీనం పుత్రాశ్చ దారాశ్చ సుహృజ్జనాశ్చ । తమర్థవంతం పునరాశ్రయంతి అర్థో హి లోకే మనుష్యస్య బంధుః ॥ 05 ॥

అన్యాయోపార్జితం ద్రవ్యం దశ వర్షాణి తిష్ఠతి । ప్రాప్తే చైకాదశే వర్షే సమూలం తద్వినశ్యతి ॥ 06 ॥

అయుక్తం స్వామినో యుక్తం యుక్తం నీచస్య దూషణమ్ । అమృతం రాహవే మృత్యుర్విషం శంకరభూషణం ॥ 07 ॥

తద్భోజనం యద్ద్విజభుక్తశేషం తత్సౌహృదం యత్క్రియతే పరస్మిన్ । సా ప్రాజ్ఞతా యా న కరోతి పాపం దంభం వినా యః క్రియతే స ధర్మః ॥ 08 ॥

మణిర్లుంఠతి పాదాగ్రే కాచః శిరసి ధార్యతే । క్రయవిక్రయవేలాయాం కాచః కాచో మణిర్మణిః ॥ 09 ॥

అనంతశాస్త్రం బహులాశ్చ విద్యాః స్వల్పశ్చ కాలో బహువిఘ్నతా చ । యత్సారభూతం తదుపాసనీయాం హంసో యథా క్షీరమివాంబుమధ్యాత్ ॥ 10 ॥

దూరాగతం పథి శ్రాంతం వృథా చ గృహమాగతమ్ । అనర్చయిత్వా యో భుంక్తే స వై చాండాల ఉచ్యతే ॥ 11 ॥

పఠంతి చతురో వేదాంధర్మశాస్త్రాణ్యనేకశః । ఆత్మానం నైవ జానంతి దర్వీ పాకరసం యథా ॥ 12 ॥

ధన్యా ద్విజమయీ నౌకా విపరీతా భవార్ణవే । తరంత్యధోగతాః సర్వే ఉపరిష్ఠాః పతంత్యధః ॥ 13 ॥

అయమమృతనిధానం నాయకోఽప్యోషధీనాం అమృతమయశరీరః కాంతియుక్తోఽపి చంద్రః । భవతివిగతరశ్మిర్మండలం ప్రాప్య భానోః పరసదననివిష్టః కో లఘుత్వం న యాతి ॥ 14 ॥

అలిరయం నలినీదలమధ్యగః కమలినీమకరందమదాలసః । విధివశాత్పరదేశముపాగతః కుటజపుష్పరసం బహు మన్యతే ॥ 15 ॥

పీతః క్రుద్ధేన తాతశ్చరణతలహతో వల్లభో యేన రోషా దాబాల్యాద్విప్రవర్యైః స్వవదనవివరే ధార్యతే వైరిణీ మే । గేహం మే ఛేదయంతి ప్రతిదివసముమాకాంతపూజానిమిత్తం తస్మాత్ఖిన్నా సదాహం ద్విజకులనిలయం నాథ యుక్తం త్యజామి ॥ 16 ॥

బంధనాని ఖలు సంతి బహూని ప్రేమరజ్జుకృతబంధనమన్యత్ । దారుభేదనిపుణోఽపి షడంఘ్రి- ర్నిష్క్రియో భవతి పంకజకోశేః ॥ 17 ॥

ఛిన్నోఽపి చందన తరుర్న జహాతి గంధం వృద్ధోఽపి వారణపతి-ర్నజహాతి లీలామ్ । హంత్రార్పితో మధురతాం న జహాతి చేక్షుః క్షీణోఽపి న త్యజతి శిలగుణాన్ కులీనః ॥ 18 ॥

चाणक्य नीति - पंचदशोऽध्यायः के बारे में

Chapter 15 of the Chanakya Niti, a collection of short Sanskrit verses on wise living, traditionally attributed to Chanakya. It opens by saying that a person whose heart melts with compassion for all beings needs no matted hair, ash or learned display, and closes with the image of the sandalwood tree that keeps its fragrance even when cut: a person of good character keeps their nature in every hardship.

रचयिता: Traditionally attributed to Chanakya

कब पढ़ें: In study of niti (practical wisdom) and in readings for students.

क्या आप जानते हैं?

  • The Chanakya Niti is a different work from the Arthashastra on statecraft, though both are linked with Chanakya.
  • Many of its verses use everyday images, such as sandalwood, sugarcane and elephants, to make a moral point.

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

Who wrote the Chanakya Niti?

It is traditionally attributed to Chanakya (Kautilya).

What is the first verse of this chapter about?

Compassion for all beings matters more than outward signs of holiness.

What does the sandalwood image teach?

A good person keeps their good qualities even in hardship.

उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।