चाणक्य नीति - सप्तदशोऽध्यायः
Chanakya Neethi · पारंपरिक भक्ति पाठ
പുസ്തകപ്രത്യയാധീതം നാധീതം ഗുരുസന്നിധൌ । സഭാമധ്യേ ന ശോഭംതേ ജാരഗര്ഭാ ഇവ സ്ത്രിയഃ ॥ 01 ॥
കൃതേ പ്രതികൃതിം കുര്യാദ്ധിംസനേ പ്രതിഹിംസനമ് । തത്ര ദോഷോ ന പതതി ദുഷ്ടേ ദുഷ്ടം സമാചരേത് ॥ 02 ॥
യദ്ദൂരം യദ്ദുരാരാധ്യം യച്ച ദൂരേ വ്യവസ്ഥിതമ് । തത്സർവം തപസാ സാധ്യം തപോ ഹി ദുരതിക്രമമ് ॥ 03 ॥
ലോഭശ്ചേദഗുണേന കിം പിശുനതാ യദ്യസ്തി കിം പാതകൈഃ സത്യം ചേത്തപസാ ച കിം ശുചി മനോ യദ്യസ്തി തീര്ഥേന കിമ് । സൌജന്യം യദി കിം ഗുണൈഃ സുമഹിമാ യദ്യസ്തി കിം മംഡനൈഃ സദ്വിദ്യാ യദി കിം ധനൈരപയശോ യദ്യസ്തി കിം മൃത്യുനാ ॥ 04 ॥
പിതാ രത്നാകരോ യസ്യ ലക്ഷ്മീര്യസ്യ സഹോദരാ । ശംഖോ ഭിക്ഷാടനം കുര്യാന്ന ദത്തമുപതിഷ്ഠതേ ॥ 05 ॥
അശക്തസ്തു ഭവേത്സാധു-ര്ബ്രഹ്മചാരീ വാ നിര്ധനഃ । വ്യാധിതോ ദേവഭക്തശ്ച വൃദ്ധാ നാരീ പതിവ്രതാ ॥ 06 ॥
നാഽന്നോദകസമം ദാനം ന തിഥിര്ദ്വാദശീ സമാ । ന ഗായത്ര്യാഃ പരോ മംത്രോ ന മാതുര്ദൈവതം പരമ് ॥ 07 ॥
തക്ഷകസ്യ വിഷം ദംതേ മക്ഷികായാസ്തു മസ്തകേ । വൃശ്ചികസ്യ വിഷം പുച്ഛേ സർവാംഗേ ദുര്ജനേ വിഷമ് ॥ 08 ॥
പത്യുരാജ്ഞാം വിനാ നാരീ ഹ്യുപോഷ്യ വ്രതചാരിണീ । ആയുഷ്യം ഹരതേ ഭര്തുഃ സാ നാരീ നരകം വ്രജേത് ॥ 09 ॥
ന ദാനൈഃ ശുധ്യതേ നാരീ നോപവാസശതൈരപി । ന തീര്ഥസേവയാ തദ്വദ്ഭര്തുഃ പദോദകൈര്യഥാ ॥ 10 ॥
പാദശേഷം പീതശേഷം സംധ്യാശേഷം തഥൈവ ച । ശ്വാനമൂത്രസമം തോയം പീത്വാ ചാംദ്രായണം ചരേത് ॥ 11 ॥
ദാനേന പാണിര്ന തു കംകണേന സ്നാനേന ശുദ്ധിര്ന തു ചംദനേന । മാനേന തൃപ്തിര്ന തു ഭോജനേന ജ്ഞാനേന മുക്തിര്ന തു മുംഡനേന ॥ 12 ॥
നാപിതസ്യ ഗൃഹേ ക്ഷൌരം പാഷാണേ ഗംധലേപനമ് । ആത്മരൂപം ജലേ പശ്യന് ശക്രസ്യാപി ശ്രിയം ഹരേത് ॥ 13 ॥
സദ്യഃ പ്രജ്ഞാഹരാ തുംഡീ സദ്യഃ പ്രജ്ഞാകരീ വചാ । സദ്യഃ ശക്തിഹരാ നാരീ സദ്യഃ ശക്തികരം പയഃ ॥ 14 ॥
പരോപകരണം യേഷാം ജാഗര്തി ഹൃദയേ സതാമ് । നശ്യംതി വിപദസ്തേഷാം സംപദഃ സ്യുഃ പദേ പദേ ॥ 15 ॥
യദി രാമാ യദി ച രമാ യദി തനയോ വിനയഗുണോപേതഃ । തനയേ തനയോത്പത്തിഃ സുരവരനഗരേ കിമാധിക്യമ് ॥ 16 ॥
ആഹാരനിദ്രാഭയമൈഥുനാനി സമാനി ചൈതാനി നൃണാം പശൂനാമ് । ജ്ഞാനം നരാണാമധികോ വിശേഷോ ജ്ഞാനേന ഹീനാഃ പശുഭിഃ സമാനാഃ ॥ 17 ॥
ദാനാര്ഥിനോ മധുകരാ യദി കര്ണതാലൈര്ദൂരീകൃതാഃ ദൂരീകൃതാഃ കരിവരേണ മദാംധബുദ്ധ്യാ । തസ്യൈവ ഗംഡയുഗ്മമംഡനഹാനിരേഷാ ഭൃംഗാഃ പുനർവികചപദ്മവനേ വസംതി ॥ 18 ॥
രാജാ വേശ്യാ യമശ്ചാഗ്നിസ്തസ്കരോ ബാലയാചകൌ । പരദുഃഖം ന ജാനംതി അഷ്ടമോ ഗ്രാമകംടകഃ ॥ 19 ॥
അധഃ പശ്യസി കിം ബാലേ പതിതം തവ കിം ഭുവി । രേ രേ മൂര്ഖ ന ജാനാസി ഗതം താരുണ്യമൌക്തികമ് ॥ 20 ॥
വ്യാലാശ്രയാപി വികലാപി സകംടകാപി വക്രാപി പംകിലഭവാപി ദുരാസദാപി । ഗംധേന ബംധുരസി കേതകി സർവജംതാ രേകോ ഗുണഃ ഖലു നിഹംതി സമസ്തദോഷാന് ॥ 21 ॥
चाणक्य नीति - सप्तदशोऽध्यायः के बारे में
This is the seventeenth chapter of the Chanakya Niti, maxims traditionally attributed to Chanakya (Kautilya). It opens by saying that knowledge picked up from books alone, without learning at the feet of a teacher, does not shine in an assembly. It adds that one may answer a deed in kind, and closes with a much-loved verse to the ketaki flower: though snakes dwell in it, though it is thorny, crooked, born of mud and hard to reach, its fragrance makes it dear to all; a single great virtue can outweigh every fault.
रचयिता: Traditionally attributed to Chanakya (Kautilya)
कब पढ़ें: In reading and study of practical wisdom (niti), and in talks on conduct.
क्या आप जानते हैं?
- The ketaki verse is often quoted to show that one great quality can redeem many faults.
- Some verses of the Chanakya Niti reflect the attitudes of their age and are read today with that in mind.
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
What does the first verse say about book learning?
Without a teacher, it does not shine in an assembly.
Why is the ketaki dear to all?
For its fragrance, despite its faults.
Who is it attributed to?
Traditionally to Chanakya.
उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।
और भक्ति पाठ