MuhurtaNow

6.6 - सुवर्गाय वा एतानि लोकाय - कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय संहिता पाठः

Kanda 6 - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita · पारंपरिक भक्ति पाठ

krishna yajurvedeeya taittireeya samhitaayaam shashthakaande shashthah prashnah - somamantrabraahmananiroopanam

o-nnamah paramaatmane, shree mahaaganapataye namah, shree gurubhyo namah । ha̠ri̠h om ॥

su̠va̠rgaaya̠ vaa e̠taani̍ lo̠kaaya̍ hooyante̠ ya-ddaa̎kshi̠naani̠ dvaabhyaa̠-ngaarha̍patye juhoti dvi̠paa-dyaja̍maana̠h prati̍shthityaa̠ aagnee̎ddhre juhotya̠ntari̍ksha e̠vaa-''kra̍mate̠ sado̠-'bhyaiti̍ suva̠rgame̠vaina̍m lo̠ka-nga̍mayati sau̠reebhyaa̍mri̠gbhyaa-ngaarha̍patye juhotya̠mume̠vaina̍m lo̠kagm sa̠maaro̍hayati̠ naya̍vatya̠rchaa-''gnee̎ddhre juhoti suva̠rgasya̍ lo̠kasyaa̠bhinee̎tyai̠ diva̍-ngachchha̠ suva̍h pa̠teti̠ hira̍nyagm [hira̍nyam, hu̠tvo-dgri̍hnaati] 1

hu̠tvo-dgri̍hnaati suva̠rgame̠vaina̍m lo̠ka-nga̍mayati roo̠pena̍ vo roo̠pama̠bhyaimeetyaa̍ha roo̠pena̠ hyaa̍saagm roo̠pama̠bhyaiti̠ yaddhira̍nyena tu̠tho vo̍ vi̠shvave̍daa̠ vi bha̍ja̠tvityaa̍ha tu̠tho ha̍ sma̠ vai vi̠shvave̍daa de̠vaanaa̠-ndakshi̍naa̠ vi bha̍jati̠ tenai̠vainaa̠ vi bha̍jatye̠ ta-tte̍ agne̠ raadha̠ [agne̠ raadha̍h, aiti̠ soma̍chyuta̠-] 2

aiti̠ soma̍chyuta̠-mityaa̍ha̠ soma̍chyuta̠gg̠ hya̍sya̠ raadha̠ aiti̠ tanmi̠trasya̍ pa̠thaa na̠yetyaa̍ha̠ shaantyaa̍ ri̠tasya̍ pa̠thaa preta̍ cha̠ndra da̍kshinaa̠ ityaa̍ha sa̠tyam vaa ri̠tagm sa̠tyenai̠vainaa̍ ri̠tena̠ vi bha̍jati ya̠jnasya̍ pa̠thaa su̍vi̠taa naya̍ntee̠rityaa̍ha ya̠jnasya̠ hye̍taah pa̠thaa yanti̠ ya-ddakshi̍naa braahma̠nama̠dya raa̎ddhyaasa̠- [raa̎ddhyaasam, rishi̍maarshe̠ya-] 3

-mrishi̍maarshe̠ya-mityaa̍hai̠sha vai braa̎hma̠na rishi̍raarshe̠yo ya-shshu̍shru̠vaa-ntasmaa̍de̠vamaa̍ha̠ vi suva̠h pashya̠ vya̍ntari̍ksha̠mityaa̍ha suva̠rgame̠vaina̍m lo̠ka-nga̍mayati̠ yata̍sva sada̠syai̍rityaa̍ha mitra̠tvaayaa̠smaddaa̎traa deva̠traa ga̍chchhata̠ madhu̍mateeh pradaa̠taara̠maa vi̍sha̠tetyaa̍ha va̠yami̠ha pra̍daa̠taara̠-ssmo̎-'smaana̠mutra̠ madhu̍matee̠raa vi̍sha̠teti̠ [vi̍sha̠teti̍, vaavaitadaa̍ha̠] 4

vaavaitadaa̍ha̠ hira̍nya-ndadaati̠ jyoti̠rvai hira̍nya̠-njyoti̍re̠va pu̠rastaa̎ddhatte suva̠rgasya̍ lo̠kasyaanu̍khyaatyaa a̠gneedhe̍ dadaatya̠gnimu̍khaane̠vartoo-npree̍naati bra̠hmane̍ dadaati̠ prasoo̎tyai̠ hotre̍ dadaatyaa̠tmaa vaa e̠sha ya̠jnasya̠ yaddhotaa̠-''tmaana̍me̠va ya̠jnasya̠ dakshi̍naabhi̠-ssama̍rdhayati ॥ 5 ॥ (hira̍nya̠gm̠ - raadho̍ - raadhyaasa - ma̠mutra̠ madhu̍matee̠raa vi̍sha̠tetya̠ - shtaatrigm̍shachcha) (a. 1)

sa̠mi̠shta̠ ya̠joogmshi̍ juhoti ya̠jnasya̠ sami̍shtyai̠ yadvai ya̠jnasya̍ kroo̠ram ya-dvili̍shta̠m yada̠tyeti̠ yannaatyeti̠ yada̍tika̠roti̠ yannaapi̍ ka̠roti̠ tade̠va taih pree̍naati̠ nava̍ juhoti̠ nava̠ vai puru̍she praa̠naah puru̍shena ya̠jna-ssammi̍to̠ yaavaa̍ne̠va ya̠jnasta-mpree̍naati̠ sha-drigmi̍yaani juhoti̠ shadvaa ri̠tava̍ ri̠toone̠va pree̍naati̠ treeni̠ yajoogm̍shi̠ [yajoogm̍shi, traya̍ i̠me lo̠kaa] 6

traya̍ i̠me lo̠kaa i̠maane̠va lo̠kaa-npree̍naati̠ yajna̍ ya̠jna-nga̍chchha ya̠jnapa̍ti-nga̠chchhetyaa̍ha ya̠jnapa̍time̠vaina̍-ngamayati̠ svaam yoni̍-nga̠chchhetyaa̍ha̠ svaame̠vaina̠m yoni̍-ngamayatye̠sha te̍ ya̠jno ya̍jnapate sa̠hasoo̎ktavaaka-ssu̠veera̠ ityaa̍ha̠ yaja̍maana e̠va vee̠rya̍-ndadhaati vaasi̠shtho ha̍ saatyaha̠vyo de̍vabhaa̠ga-mpa̍prachchha̠ ya-thsrinja̍yaa-nbahuyaa̠jino-'yee̍yajo ya̠jne [ ] 7

ya̠jna-mpratya̍tishthi̠paa(3) ya̠jnapa̠taa(3)viti̠ sa ho̍vaacha ya̠jnapa̍taa̠viti̍ sa̠tyaadvai srinja̍yaa̠h paraa̍ babhoovu̠riti̍ hovaacha ya̠jne vaava ya̠jnah pra̍ti̠shthaapya̍ aasee̠-dyaja̍maana̠syaa-'pa̍raabhaavaa̠yeti̠ devaa̍ gaatuvido gaa̠tum vi̠ttvaa gaa̠tu -mi̠tetyaa̍ha ya̠jna e̠va ya̠jna-mprati̍ shthaapayati̠ yaja̍maana̠syaa-'pa̍raabhaavaaya ॥ 8 ॥ (yajoogm̍shi - ya̠jna - eka̍chatvaarigmshachcha) (a. 2)

a̠va̠bhri̠tha̠-ya̠joogmshi̍ juhoti̠ yade̠vaarvaa̠cheena̠-meka̍haayanaa̠dena̍h ka̠roti̠ tade̠va tairava̍ yajate̠ 'po̍-'vabhri̠tha-mavai̎tya̠phsu vai varu̍na-ssaa̠kshaade̠va varu̍na̠mava̍ yajate̠ vartma̍naa̠ vaa a̠nvitya̍ ya̠jnagm rakshaagm̍si jighaagmsanti̠ saamnaa̎ prasto̠taa-'nvavai̍ti̠ saama̠ vai ra̍ksho̠haa raksha̍saa̠mapa̍hatyai̠ trirni̠dhana̠mupai̍ti̠ traya̍ i̠me lo̠kaa e̠bhya e̠va lo̠kebhyo̠ rakshaa̠g̠- [lo̠kebhyo̠ rakshaag̍msi, apa̍ hanti̠] 9

-syapa̍ hanti̠ puru̍shahpurusho ni̠dhana̠mupai̍ti̠ puru̍shahpurusho̠ hi ra̍ksha̠svee raksha̍saa̠mapa̍hatyaa u̠rugm hi raajaa̠ varu̍nashcha̠kaaretyaa̍ha̠ prati̍shthityai sha̠ta-nte̍ raaja-nbhi̠shaja̍-ssa̠hasra̠mityaa̍ha bhesha̠jame̠vaasmai̍ karotya̠bhishthi̍to̠ varu̍nasya̠ paasha̠ ityaa̍ha varunapaa̠shame̠vaabhi ti̍shthati ba̠r̠hira̠bhi ju̍ho̠tyaahu̍teenaa̠-mprati̍shthityaa̠ atho̍ agni̠vatye̠va ju̍ho̠tyapa̍ barhishah prayaa̠jaan [prayaa̠jaan, ya̠ja̠ti̠ pra̠jaa vai] 10

ya̍jati pra̠jaa vai ba̠r̠hih pra̠jaa e̠va va̍runapaa̠shaa-nmu̍ncha̠tyaajya̍bhaagau yajati ya̠jnasyai̠va chakshu̍shee̠ naantare̍ti̠ varu̍nam yajati varunapaa̠shaade̠vaina̍-mmunchatya̠gneevaru̍nau yajati saa̠kshaade̠vaina̍m varunapaa̠shaa-nmu̍ncha̠tya-pa̍barhishaavanooyaa̠jau ya̍jati pra̠jaa vai ba̠r̠hih pra̠jaa e̠va va̍runapaa̠shaa-nmu̍nchati cha̠tura̍h prayaa̠jaan. ya̍jati̠ dvaava̍nooyaa̠jau shat-thsampa̍dyante̠ shadvaa ri̠tava̍ [shadvaa ri̠tava̍h, ri̠tushve̠va prati̍] 11

ri̠tushve̠va prati̍ tishtha̠-tyava̍bhritha-nichanku̠netyaa̍ha yathodi̠tame̠va varu̍na̠mava̍ yajate samu̠dre te̠ hrida̍ya-ma̠phsva̍ntarityaa̍ha samu̠dre hya̍ntarvaru̍na̠-ssa-ntvaa̍ visha̠-ntvosha̍dhee-ru̠taa-''pa̠ ityaa̍haa̠dbhi-re̠vaina̠mosha̍dheebhi-ssa̠myancha̍-ndadhaati̠ devee̍raapa e̠sha vo̠ garbha̠ ityaa̍ha yathaaya̠jure̠vaita-tpa̠shavo̠ vai [ ] 12

somo̠ ya-dbhi̍ndoo̠naa-mbha̠kshaye̎-tpashu̠maan-thsyaa̠-dvaru̍na̠-stve̍na-ngrihneeyaa̠dyanna bha̠kshaye̍dapa̠shu-ssyaa̠nnaina̠m varu̍no grihneeyaa-dupa̠sprishya̍me̠va pa̍shu̠maa-nbha̍vati̠ naina̠m varu̍no grihnaati̠ prati̍yuto̠ varu̍nasya̠ paasha̠ ityaa̍ha varunapaa̠shaade̠va nirmu̍chya̠te 'pra̍teeksha̠maa ya̍nti̠ varu̍nasyaa̠ntarhi̍tyaa̠ edho̎-'syedhishee̠mahee-tyaa̍ha sa̠midhai̠vaagni-nna̍ma̠syanta̍ u̠paaya̍nti̠ tejo̍-'si̠ tejo̠ mayi̍ dhe̠heetyaa̍ha̠ teja̍ e̠vaa-''tma-ndha̍tte ॥ 13 ॥ (rakshaagm̍si - prayaa̠jaa - nri̠tavo̠ - vai - na̍ma̠syanto̠ - dvaada̍sha cha) (a. 3)

sphyena̠ vedi̠muddha̍nti rathaa̠kshena̠ vi mi̍meete̠ yoopa̍-mminoti tri̠vrita̍me̠va vajragm̍ sa̠bhrintya̠ bhraatri̍vyaaya̠ pra ha̍rati̠ strityai̠ yada̍ntarve̠di mi̍nu̠yaa-dde̍valo̠kama̠bhi ja̍ye̠-dya-dba̍hirve̠di ma̍nushya lo̠kam mve̎dya̠ntasya̍ sa̠ndhau mi̍notyu̠bhayo̎-rlo̠kayo̍-ra̠bhiji̍tyaa̠ upa̍rasammitaa-mminuyaa-tpitrilo̠kakaa̍masya rasha̠nasa̍mintaa-mmanushyalo̠kakaa̍masya cha̠shaala̍-sammitaamindri̠ya kaa̍masya̠ sarvaa̎m-thsa̠maa-npra̍ti̠shthaakaa̍masya̠ ye trayo̍ maddhya̠maastaan-thsa̠maa-npa̠shukaa̍masyai̠taan. vaa [vai, anu̍] 14

anu̍ pa̠shava̠ upa̍ tishthante pashu̠maane̠va bha̍vati̠ vyati̍shaje̠dita̍raa-npra̠jayai̠vaina̍-mpa̠shubhi̠rvyati̍shajati̠ ya-nkaa̠maye̍ta pra̠maayu̍ka-ssyaa̠diti̍ garta̠mita̠-ntasya̍ minuyaaduttaraa̠rdhya̍m varshi̍shtha̠matha̠ hrasee̍yaagmsame̠shaa vai ga̍rta̠midyasyai̠va-mmi̠noti̍ taa̠ja-kpra mee̍yate dakshinaa̠rdhya̍m varshi̍shtha-mminuyaa-thsuva̠rgakaa̍ma̠syaatha̠ hrasee̍yaagmsa-maa̠krama̍name̠va ta-thsetu̠m yaja̍maanah kurute suva̠rgasya̍ lo̠kasya̠ sama̍shtyai̠ [sama̍shtyai, yadeka̍smi̠n̠.] 15

yadeka̍smi̠n̠. yoope̠ dve ra̍sha̠ne pa̍ri̠vyaya̍ti̠ tasmaa̠deko̠ dve jaa̠ye vi̍ndate̠ yannaikaagm̍ rasha̠naa-ndvayo̠ryoopa̍yoh pari̠vyaya̍ti̠ tasmaa̠nnaikaa̠ dvau patee̍ vindate̠ ya-nkaa̠maye̍ta̠ strya̍sya jaaye̠tetyu̍paa̠nte tasya̠ vyati̍shaje̠-thstrye̍vaasya̍ jaayate̠ ya-nkaa̠maye̍ta̠ pumaa̍nasya jaaye̠tetyaa̠nta-ntasya̠ pra ve̎shtaye̠-tpumaa̍ne̠vaasya̍ [ve̎shtaye̠-tpumaa̍ne̠vaasya̍, jaa̠ya̠te 'su̍raa̠] 16

jaaya̠te 'su̍raa̠ vai de̠vaa-nda̍kshina̠ta upaa̍naya̠-ntaa-nde̠vaa u̍pasha̠yenai̠vaapaa̍-nudanta̠ ta-du̍pasha̠yasyo̍-pashaya̠tvam ya-dda̍kshina̠ta u̍pasha̠ya u̍pa̠shaye̠ bhraatri̍vyaapanuttyai̠ sarve̠ vaa a̠nye yoopaa̎h pashu̠manto-'tho̍pasha̠ya e̠vaapa̠shustasya̠ yaja̍maanah pa̠shuryanna ni̍rdi̠shedaarti̠-maarchchhe̠-dyaja̍maano̠-'sau te̍ pa̠shuriti̠ nirdi̍she̠dya-ndvi̠shyaa-dyame̠va [ ] 17

dveshti̠ tama̍smai pa̠shu-nnirdi̍shati̠ yadi̠ na dvi̠shyaadaa̠khuste̍ pa̠shuriti̍ brooyaa̠nna graa̠myaa-npa̠shoon. hi̠nasti̠ naa-''ra̠nyaa-npra̠jaapa̍tih pra̠jaa a̍srijata̠ so̎-'nnaadye̍na̠ vyaa̎rdhyata̠ sa e̠taame̍kaada̠shinee̍-mapashya̠-ttayaa̠ vai so̎-'nnaadya̠mavaa̍rundha̠ yaddasha̠ yoopaa̠ bhava̍nti̠ dashaa̎ksharaa vi̠raadanna̍m vi̠raa-dvi̠raajai̠vaa-nnaadya̠mava̍ rundhe̠ [rundhe, ya] 18

ya e̍kaada̠sha-sstana̍ e̠vaasyai̠ sa du̠ha e̠vainaa̠-ntena̠ vajro̠ vaa e̠shaa sa-mmee̍yate̠ yade̍kaada̠shinee̠ seshva̠raa pu̠rastaa̎-tpra̠tyancha̍m ya̠jnagm samma̍rdito̠rya-tpaa̎tneeva̠ta-mmi̠noti̍ ya̠jnasya̠ pratyutta̍bdhyai saya̠tvaaya̍ ॥ 19 ॥ (vai - sama̍shtyai̠ - pumaa̍ne̠vaasya̠ - yame̠va - ru̍ndhe - tri̠gm̠shachcha̍) (a. 4)

sa pra̠jaapa̍tih pra̠jaa a̍srijata̠ sa ri̍richaa̠no̍-'manyata̠ sa e̠taame̍kaada̠shinee̍-mapashya̠-ttayaa̠ vai sa aayu̍rindri̠yam vee̠rya̍maa̠tmanna̍dhatta pra̠jaa i̍va̠ khalu̠ vaa e̠sha sri̍jate̠ yo yaja̍te̠ sa e̠tarhi̍ ririchaa̠na i̍va̠ yade̠shaikaa̍da̠shinee̠ bhava̠tyaayu̍re̠va taye̎mdri̠yam vee̠rya̍m yaja̍maana aa̠tma-ndha̍tte̠ praivaa-''gne̠yena̍ vaapayati mithu̠nagm saa̍rasva̠tyaa ka̍roti̠ reta̍- [reta̍h, sau̠myena̍ dadhaati̠] 20

-ssau̠myena̍ dadhaati̠ pra ja̍nayati pau̠shnena̍ baarhaspa̠tyo bha̍vati̠ brahma̠ vai de̠vaanaa̠-mbriha̠spati̠rbrahma̍nai̠vaasmai̎ pra̠jaah praja̍nayati vaishvade̠vo bha̍vati vaishvade̠vyo̍ vai pra̠jaah pra̠jaa e̠vaasmai̠ praja̍nayatee-ndri̠yame̠vaindrenaava̍ rundhe̠ visha̍-mmaaru̠tenaujo̠ bala̍maindraa̠gnena̍ prasa̠vaaya̍ saavi̠tro ni̍rvaruna̠tvaaya̍ vaaru̠no ma̍ddhya̠ta ai̠ndramaa la̍bhate maddhya̠ta e̠vendri̠yam yaja̍maane dadhaati [ ] 21

pu̠rastaa̍dai̠ndrasya̍ vaishvade̠vamaa la̍bhate vaishvade̠vam vaa anna̠manna̍me̠va pu̠rastaa̎ddhatte̠ tasmaa̎-tpu̠rastaa̠danna̍madyata ai̠ndramaa̠labhya̍ maaru̠tamaa la̍bhate̠ vi-dvai ma̠ruto̠ visha̍me̠vaasmaa̠ anu̍ baddhnaati̠ yadi̍ kaa̠maye̍ta̠ yo-'va̍gata̠-sso-'pa̍ ruddhyataa̠m yo-'pa̍ruddha̠-sso-'va̍ gachchha̠tvityai̠ndrasya̍ lo̠ke vaa̍ru̠namaa la̍bheta vaaru̠nasya̍ lo̠ka ai̠ndram- [lo̠ka ai̠ndram, ya e̠vaava̍gata̠-sso-'pa̍] 22

-mya e̠vaava̍gata̠-sso-'pa̍ ruddhyate̠ yo-'pa̍ruddha̠-sso-'va̍ gachchhati̠ yadi̍ kaa̠maye̍ta pra̠jaa mu̍hyeyu̠riti̍ pa̠shoon vyati̍shaje-tpra̠jaa e̠va mo̍hayati̠ yada̍bhivaaha̠to̍-'paam vaa̍ru̠namaa̠labhe̍ta pra̠jaa varu̍no grihneeyaa-ddakshina̠ta uda̍ncha̠maa la̍bhate-'pavaaha̠to̍-'paa-mpra̠jaanaa̠-mava̍runa graahaaya ॥ 23 ॥ (reto̠ - yaja̍maane dadhaati - lo̠ka ai̠ndragm - sa̠ptatrigm̍shachcha) (a. 5)

indra̠h patni̍yaa̠ manu̍mayaajaya̠-ttaa-mparya̍gnikritaa̠-muda̍srija̠-ttayaa̠ manu̍raardhno̠dya-tparya̍gnikrita-mpaatneeva̠tamu̍-thsri̠jati̠ yaame̠va manu̠r̠. riddhi̠maardhno̠-ttaame̠va yaja̍maana ridhnoti ya̠jnasya̠ vaa apra̍tishthitaa-dya̠jnah paraa̍ bhavati ya̠jna-mpa̍raa̠bhava̍nta̠m yaja̍maa̠no-'nu̠ paraa̍ bhavati̠ yadaajye̍na paatneeva̠tagm sagg̍sthaa̠paya̍ti ya̠jnasya̠ prati̍shthityai ya̠jna-mpra̍ti̠tishtha̍nta̠m yaja̍maa̠no-'nu̠ prati̍ tishthatee̠shtam va̠payaa̠ [-mva̠payaa̎, bhava̠tyani̍shtam va̠shayaa-'tha̍] 24

bhava̠tyani̍shtam va̠shayaa-'tha̍ paatneeva̠tena̠ pra cha̍rati tee̠rtha e̠va pra cha̍ra̠tyatho̍ e̠tarhye̠vaasya̠ yaama̍stvaa̠shtro bha̍vati̠ tvashtaa̠ vai reta̍sa-ssi̠ktasya̍ roo̠paani̠ vi ka̍roti̠ tame̠va vrishaa̍na̠-mpatnee̠shvapi̍ srijati̠ so̎-'smai roo̠paani̠ vi ka̍roti ॥ 25 ॥ (va̠payaa̠ - shattrigm̍shachcha) (a. 6)

ghnanti̠ vaa e̠ta-thsoma̠m yada̍bhishu̠nvanti̠ ya-thsau̠myo bhava̍ti̠ yathaa̍ mri̠taayaa̍nu̠stara̍nee̠-nghnanti̍ taa̠drige̠va ta-dyadu̍ttaraa̠rdhe vaa̠ maddhye̍ vaa juhu̠yaa-dde̠vataa̎bhya-ssa̠mada̍-ndaddhyaa-ddakshinaa̠rdhe ju̍hotye̠shaa vai pi̍tri̠naa-ndi-khsvaayaa̍me̠va di̠shi pi̠tree-nni̠rava̍dayata udgaa̠tribhyo̍ haranti saamadeva̠tyo̍ vai sau̠myo yade̠va saamna̍-shchhambatku̠rvanti̠ tasyai̠va sa shaanti̠rave̎- [shaanti̠rava̍, ee̠ksha̠nte̠ pa̠vitra̠m vai] 26

-kshante pa̠vitra̠m vai sau̠mya aa̠tmaana̍me̠va pa̍vayante̠ ya aa̠tmaana̠-nna pa̍ri̠pashye̍di̠taasu̍-ssyaadabhida̠di-nkri̠tvaa-'ve̎ksheta̠ tasmi̠n̠. hyaa̎tmaana̍-mpari̠pashya̠tyatho̍ aa̠tmaana̍me̠va pa̍vayate̠ yo ga̠tama̍naa̠-ssyaa-thso-'ve̎ksheta̠ yanme̠ mana̠h paraa̍gata̠m yadvaa̍ me̠ apa̍raagatam । raajnaa̠ some̍na̠ tadva̠yama̠smaasu̍ dhaarayaama̠seeti̠ mana̍ e̠vaatma-ndaa̍dhaara̠- [e̠vaatma-ndaa̍dhaara, na ga̠tama̍naa] 27

na ga̠tama̍naa bhava̠tyapa̠ vai tri̍teeyasava̠ne ya̠jnah kraa̍mateejaa̠naa-danee̍jaanama̠bhyaa̎-gnaavaishna̠vyarchaa ghri̠tasya̍ yajatya̠gni-ssarvaa̍ de̠vataa̠ vishnu̍rya̠jno de̠vataa̎shchai̠va ya̠jna-ncha̍ daadhaaropaa̠gm̠shu ya̍jati mithuna̠tvaaya̍ brahmavaa̠dino̍ vadanti mi̠tro ya̠jnasya̠ svi̍shtam yuvate̠ varu̍no̠ duri̍shta̠-nkva̍ tarhi̍ ya̠jnah kva̍ yaja̍maano bhava̠teeti̠ yanmai̎traavaru̠neem va̠shaamaa̠labha̍te mi̠trenai̠va [ ] 28

ya̠jnasya̠ svi̍shtagm shamayati̠ varu̍nena̠ duri̍shta̠-nnaa-''rti̠maarchchha̍ti̠ yaja̍maano̠ yathaa̠ vai laanga̍leno̠rvaraa̎-mprabhi̠ndan-tye̠vamri̍khsaa̠me ya̠jna-mpra bhi̍nto̠ yanmai̎traavaru̠neem va̠shaamaa̠labha̍te ya̠jnaayai̠va prabhi̍nnaaya ma̠tya̍ma̠nvavaa̎syati̠ shaantyai̍ yaa̠tayaa̍maani̠ vaa e̠tasya̠ chhandaagm̍si̠ ya ee̍jaa̠na-shchhanda̍saame̠sha raso̠ ya-dva̠shaa yanmai̎traavaru̠neem va̠shaamaa̠labha̍te̠ chhandaag̍sye̠va puna̠raa pree̍naa̠tya yaa̍tayaamatvaa̠yaatho̠ chhanda̍ssve̠va rasa̍-ndadhaati ॥ 29 ॥ (ava̍ - daadhaara - mi̠trenai̠va - pree̍naati̠ - shatcha̍) (a. 7)

de̠vaa vaa i̍ndri̠yam vee̠ryaam̎(1̠) mvya̍bhajanta̠ tato̠ yada̠tyashi̍shyata̠ tada̍tigraa̠hyaa̍ abhava̠-ntada̍tigraa̠hyaa̍naa-matigraahya̠tvam yada̍tigraa̠hyaa̍ gri̠hyanta̍ indri̠yame̠va ta-dvee̠rya̍m yaja̍maana aa̠tma-ndha̍tte̠ teja̍ aagne̠yene̎mdri̠ya-mai̠ndrena̍ brahmavarcha̠sagm sau̠ryeno̍pa̠stambha̍na̠m vaa e̠ta-dya̠jnasya̠ yada̍tigraa̠hyaa̎shcha̠kre pri̠shthaani̠ ya-tprishthye̠ na gri̍hnee̠yaa-tpraancha̍m ya̠jna-mpri̠shthaani̠ sagm shri̍neeyu̠rya-du̠kthye̍ [-du̠kthye̎, gri̠hnee̠yaa-tpra̠tyancha̍m-] 30

grihnee̠yaa-tpra̠tyancha̍m ya̠jnama̍tigraa̠hyaa̎-ssagm shri̍neeyurvishva̠jiti̠ sarva̍prishthe graheeta̠vyaa̍ ya̠jnasya̍ saveerya̠tvaaya̍ pra̠jaapa̍tirde̠vebhyo̍ ya̠jnaan vyaadi̍sha̠-thsa pri̠yaasta̠noorapa̠ nya̍dhatta̠ tada̍tigraa̠hyaa̍ abhava̠n vita̍nu̠stasya̍ ya̠jna ityaa̍hu̠rya-syaa̍tigraa̠hyaa̍ na gri̠hyanta̠ ityapya̍gnishto̠me gra̍heeta̠vyaa̍ ya̠jnasya̍ satanu̠tvaaya̍ de̠vataa̠ vai sarvaa̎-ssa̠drishee̍raasa̠-ntaa na vyaa̠vrita̍-magachchha̠-nte de̠vaa [de̠vaah, e̠ta e̠taa-ngrahaa̍-] 31

e̠ta e̠taa-ngrahaa̍-napashya̠-ntaana̍grihnataa-''gne̠ yama̠gnirai̠ndramindra̍-ssau̠ryagm soorya̠stato̠ vai te̎-'nyaabhi̍-rde̠vataa̍bhi-rvyaa̠vrita̍magachchha̠n̠. yasyai̠vam vi̠dusha̍ e̠te grahaa̍ gri̠hyante̎ vyaa̠vrita̍me̠va paa̠pmanaa̠ bhraatri̍vyena gachchhatee̠me lo̠kaa jyoti̍shmanta-ssa̠maava̍-dveeryaah kaa̠ryaa̍ ityaa̍huraagne̠yenaa̠smin mlo̠ke jyoti̍rdhatta ai̠ndrenaa̠ntari̍ksha indravaa̠yoo hi sa̠yujau̍ sau̠ryenaa̠mushmi̍n mlo̠ke [ ] 32

jyoti̍rdhatte̠ jyoti̍shmanto-'smaa i̠me lo̠kaa bha̍vanti sa̠maava̍-dveeryaanenaan kuruta e̠taan. vai grahaa̎-nba̠baam-vi̠shvava̍yasaa-vavittaa̠-ntaabhyaa̍mi̠me lo̠kaah paraa̎mchashchaa̠rvaancha̍shcha̠ praabhu̠ryasyai̠vam vi̠dusha̍ e̠te grahaa̍ gri̠hyante̠ praasmaa̍ i̠me lo̠kaah paraa̎mchashchaa̠rvaancha̍shcha bhaanti ॥ 33 ॥ (u̠kthye̍ - de̠vaa - a̠mushmi̍n mlo̠ka - ekaa̠nnacha̍tvaari̠gm̠shachcha̍) (a. 8)

de̠vaa vai ya-dya̠jne-'ku̍rvata̠ tadasu̍raa akurvata̠ te de̠vaa adaa̎bhye̠ chhandaagm̍si̠ sava̍naani̠ sama̍sthaapaya̠-ntato̍ de̠vaa abha̍va̠-nparaa-'su̍raa̠ yasyai̠vam vi̠dusho-'daa̎bhyo gri̠hyate̠ bhava̍tyaa̠tmanaa̠ paraa̎-'sya̠ bhraatri̍vyo bhavati̠ yadvai de̠vaa asu̍raa̠-nadaa̎bhye̠-naada̍bhnuva̠-ntadadaa̎bhyasyaa-daabhya̠ tvam ya e̠vam veda̍ da̠bhnotye̠va bhraatri̍vya̠-nnaina̠-mbhraatri̍vyo dabhno- [dabhnoti, e̠shaa vai] 34

-tye̠shaa vai pra̠jaapa̍te-ratimo̠kshinee̠ naama̍ ta̠nooryadadaa̎bhya̠ upa̍naddhasya grihnaa̠tyati̍muktyaa̠ ati̍ paa̠pmaana̠-mbhraatri̍vya-mmuchyate̠ ya e̠vam veda̠ ghnanti̠ vaa e̠ta-thsoma̠m yada̍bhishu̠nvanti̠ some̍ ha̠nyamaa̍ne ya̠jno ha̍nyate ya̠jne yaja̍maano brahmavaa̠dino̍ vadanti̠ ki-nta-dya̠jne yaja̍maanah kurute̠ yena̠ jeevan̎-thsuva̠rgam lo̠kameteeti̍ jeevagra̠ho vaa e̠sha yadadaa̠bhyo 'na̍bhishutasya grihnaati̠ jeeva̍ntame̠vainagm̍ suva̠rgam mlo̠ka-nga̍mayati̠ vi vaa e̠ta-dya̠jna-nchhi̍ndanti̠ yadadaa̎bhye sagg-sthaa̠paya̍-ntya̠gm̠shoonapi̍ srijati ya̠jnasya̠ santa̍tyai ॥ 35 ॥ (da̠bhno̠tya - na̍bhishutasya grihnaa̠tye - kaa̠nnavigm̍sha̠tishcha̍) (a. 9)

de̠vaa vai pra̠baahu̠ggrahaa̍-nagrihnata̠ sa e̠ta-mpra̠jaapa̍ti-ra̠gm̠shu-ma̍pashya̠-ttama̍grihneeta̠ tena̠ vai sa aa̎rdhno̠-dyasyai̠vam vi̠dusho̠-'gm̠shu-rgri̠hyata̍ ri̠ddhnotye̠va sa̠krida̍bhishutasya grihnaati sa̠kriddhi sa tenaa-''rdhno̠nmana̍saa grihnaati̠ mana̍ iva̠ hi pra̠jaapa̍tih pra̠jaapa̍te̠raaptyaa̠ audu̍mbarena grihnaa̠tyoorgvaa u̍du̠mbara̠ oorja̍me̠vaava̍ rundhe̠ chatu̍ssrakti bhavati di̠- [bhavati di̠kshu, e̠va prati̍ tishthati̠] 36

-kshve̍va prati̍ tishthati̠ yo vaa a̠gm̠shoraa̠yata̍na̠m vedaa̠-''yata̍navaa-nbhavati vaamade̠vyamiti̠ saama̠ tadvaa a̍syaa̠-''yata̍na̠-mmana̍saa̠ gaaya̍maano grihnaatyaa̠yata̍navaane̠va bha̍vati̠ yada̍ddhva̠ryura̠gm̠shu-ngri̠hna-nnaardhaye̍du̠bhaabhyaa̠-nnardhye̍taaddhva̠ryave̍ cha̠ yaja̍maanaaya cha̠ yada̠rdhaye̍-du̠bhaabhyaa̍-mriddhye̠taana̍vaana-ngrihnaati̠ saivaasyardhi̠r̠. hira̍nyama̠bhi vya̍nitya̠mrita̠m vai hira̍nya̠maayu̍h praa̠na aayu̍shai̠vaamrita̍ma̠bhi dhi̍noti sha̠tamaa̍na-mbhavati sha̠taayu̠h puru̍sha-shsha̠tendri̍ya̠ aayu̍shye̠vendri̠ye prati̍ tishthati ॥ 37 ॥ (di̠kshva̍ - niti - vigmsha̠tishcha̍) (a. 10)

pra̠jaapa̍ti-rde̠vebhyo̍ ya̠jnaan vyaadi̍sha̠-thsa ri̍richaa̠no̍-'manyata̠ sa ya̠jnaanaagm̍ shodasha̠dhendri̠yam vee̠rya̍maa̠tmaana̍ma̠bhi sama̍kkhida̠-tta-thsho̍da̠shya̍bhava̠nna vai sho̍da̠shee naama̍ ya̠jno̎-'sti̠ yadvaava sho̍da̠shagg sto̠tragm sho̍da̠shagm sha̠stra-ntena̍ shoda̠shee ta-thsho̍da̠shina̍-shshodashi̠tvam ya-thsho̍da̠shee gri̠hyata̍ indri̠yame̠va ta-dvee̠rya̍m yaja̍maana aa̠tma-ndha̍tte de̠vebhyo̠ vai su̍va̠rgo lo̠ko [lo̠kah, na praabha̍va̠-tta] 38

na praabha̍va̠-tta e̠tagm sho̍da̠shina̍mapashya̠-ntama̍grihnata̠ tato̠ vai tebhya̍-ssuva̠rgo lo̠kah praabha̍va̠dya-thsho̍da̠shee gri̠hyate̍ suva̠rgasya̍ lo̠kasyaa̠bhiji̍tyaa̠ indro̠ vai de̠vaanaa̍maanujaava̠ra aa̍see̠-thsa pra̠jaapa̍ti̠mupaa̍dhaava̠-ttasmaa̍ e̠tagm sho̍da̠shina̠-mpraaya̍chchha̠-ttama̍grihneeta̠ tato̠ vai so-'gra̍-nde̠vataa̍naa̠-mparyai̠-dyasyai̠vam vi̠dusha̍-shshoda̠shee gri̠hyate- [gri̠hyate̎, agra̍me̠va] 39

-'gra̍me̠va sa̍maa̠naanaa̠-mparye̍ti praatassava̠ne gri̍hnaati̠ vajro̠ vai sho̍da̠shee vajra̍h praatassava̠nagg svaade̠vaina̠m yone̠rnigri̍hnaati̠ sava̍nesavane̠-'bhi gri̍hnaati̠ sava̍naathsavanaade̠vaina̠-mpra ja̍nayati triteeyasava̠ne pa̠shukaa̍masya grihneeyaa̠-dvajro̠ vai sho̍da̠shee pa̠shava̍striteeyasava̠nam vajre̍nai̠vaasmai̍ triteeyasava̠naa-tpa̠shoonava̍ rundhe̠ nokthye̍ grihneeyaa-tpra̠jaa vai pa̠shava̍ u̠kthaani̠ yadu̠kthye̍- [yadu̠kthye̎, gri̠hnee̠yaa-tpra̠jaa-] 40

grihnee̠yaa-tpra̠jaa-mpa̠shoona̍sya̠ nirda̍hedatiraa̠tre pa̠shukaa̍masya grihneeyaa̠-dvajro̠ vai sho̍da̠shee vajre̍nai̠vaasmai̍ pa̠shoona̍va̠ruddhya̠ raatri̍-yo̠pari̍shtaa-chchhamaya̠tyapya̍gnishto̠me raa̍ja̠nya̍sya grihneeyaa-dvyaa̠vritkaa̍mo̠ hi raa̍ja̠nyo̍ yaja̍te saa̠hna e̠vaasmai̠ vajra̍-ngrihnaati̠ sa e̍na̠m vajro̠ bhootyaa̍ indhe̠ nirvaa̍ daha-tyekavi̠gm̠shagg sto̠tra-mbha̍vati̠ prati̍shthityai̠ hari̍vachchhasyata̠ indra̍sya pri̠ya-ndhaamo- [pri̠ya-ndhaama̍, upaa̎-''pnoti̠] 41

-paa̎-''pnoti̠ kanee̍yaagmsi̠ vai de̠veshu̠ chhandaa̠g̠syaasa̠n-jyaayaa̠g̠-syasu̍reshu̠ te de̠vaah kanee̍yasaa̠ chhanda̍saa̠ jyaaya̠-shchhando̠-'bhi vya̍shagmsa̠-ntato̠ vai te-'su̍raanaam lo̠kama̍vrinjata̠ ya-tkanee̍yasaa̠ chhanda̍saa̠ jyaaya̠-shchhando̠-'bhivi̠shagmsa̍ti̠ bhraatri̍vyasyai̠va tallo̠kam vri̍nkte̠ shada̠ksharaa̠nyati̍ rechayanti̠ sha-dvaa ri̠tava̍ ri̠toone̠va pree̍naati cha̠tvaari̠ poorvaa̠nyava̍ kalpayanti̠ [kalpayanti, chatu̍shpada e̠va] 42

chatu̍shpada e̠va pa̠shoonava̍ rundhe̠ dve utta̍re dvi̠pada̍ e̠vaava̍ rundhe 'nu̠shtubha̍ma̠bhi sa-mpaa̍dayanti̠ vaagvaa a̍nu̠shtu-ptasmaa̎-tpraa̠naanaa̠m vaagu̍tta̠maa sa̍mayaavishi̠te soorye̍ shoda̠shina̍-ssto̠tra-mu̠paaka̍rotye̠tasmi̠n vai lo̠ka indro̍ vri̠trama̍han-thsaa̠kshaade̠va vajra̠-mbhraatri̍vyaaya̠ pra ha̍ra-tyarunapisha̠ngo-'shvo̠ dakshi̍nai̠tadvai vajra̍sya roo̠pagm samri̍ddhyai ॥ 43 ॥ (lo̠ko - vi̠dusha̍-shshoda̠shee gri̠hyate̠ - yadu̠kthye̍ - dhaama̍ - kalpayanti - sa̠ptacha̍tvaarigmshachcha) (a. 11)

(su̠va̠rgaaya̠ ya-ddaa̎kshi̠naani̍ - samishta ya̠joog - shya̍vabhritha ya̠joogmshi̠ - sphyena̍ - pra̠jaapa̍tirekaada̠shinee̠ - mindra̠h patni̍yaa̠ - ghnanti̍ - de̠vaa vaa i̍ndri̠yam vee̠rya̍m - de̠vaa vaa adaa̎bhye - de̠vaa vai pra̠baahu̍k - pra̠jaapa̍tirde̠vebhya̠-ssa ri̍richaa̠nah - sho̍dasha̠dhaikaa̍dasha) (11)

(su̠va̠rgaaya̍ - yajati pra̠jaah - sau̠myena̍ - grihnee̠yaa-tpra̠tyancha̍m - grihnee̠yaa-tpra̠jaa-mpa̠shoon - tricha̍tvarigmshat) (43)

(su̠va̠rgaaya̠, vajra̍sya roo̠pagm samri̍ddhyai)

(praa̠cheena̍vagmsha̠m - ya - chchaa̠tvaalaa̎ - dya̠jnene - ndra̍h - su̠vargaaya̠ - shat ) (6)

॥ hari̍h om ॥

॥ krishna yajurvedeeya taittireeya samhitaayaam shashthakaande shashthah prashna-ssamaaptah ॥

6.6 - सुवर्गाय वा एतानि लोकाय - कृष्ण यजुर्वेद तैत्तिरीय संहिता पाठः के बारे में

This is the sixth prashna of the sixth kanda of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita, a brahmana section explaining the soma mantras. It opens: "These dakshina offerings are made for the heavenly world", and explains the offerings made with the gifts to the priests, the closing rites of the soma sacrifice, and the reasons behind each act, as the brahmana portions do throughout the sixth kanda.

स्रोत: Krishna Yajurveda, Taittiriya Samhita 6.6

कब पढ़ें: In Vedic chanting and in traditional study of the Taittiriya Samhita.

क्या आप जानते हैं?

  • The sixth kanda of the Taittiriya Samhita is largely brahmana, explaining the soma mantras given in earlier kandas.
  • Dakshina, the gift to the officiating priests, is an essential part of every Vedic sacrifice.

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

What does this prashna explain?

The meaning of the soma mantras and rites.

How does it begin?

With the dakshina offerings made for the heavenly world.

Which Veda is it from?

The Krishna Yajurveda, Taittiriya Samhita 6.6.

उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।