नारायणीयं दशक 17 - ध्रुवचरितम्
Vishnu · पारंपरिक भक्ति पाठ
उत्तानपादनृपतेर्मनुनंदनस्य जाया बभूव सुरुचिर्नितरामभीष्टा । अन्या सुनीतिरिति भर्तुरनादृता सा त्वामेव नित्यमगतिः शरणं गताऽभूत् ॥1॥
अंके पितुः सुरुचिपुत्रकमुत्तमं तं दृष्ट्वा ध्रुवः किल सुनीतिसुतोऽधिरोक्ष्यन् । आचिक्षिपे किल शिशुः सुतरां सुरुच्या दुस्संत्यजा खलु भवद्विमुखैरसूया ॥2॥
त्वन्मोहिते पितरि पश्यति दारवश्ये दूरं दुरुक्तिनिहतः स गतो निजांबाम् । साऽपि स्वकर्मगतिसंतरणाय पुंसां त्वत्पादमेव शरणं शिशवे शशंस ॥3॥
आकर्ण्य सोऽपि भवदर्चननिश्चितात्मा मानी निरेत्य नगरात् किल पंचवर्षः । संदृष्टनारदनिवेदितमंत्रमार्ग- स्त्वामारराध तपसा मधुकाननांते ॥4॥
ताते विषण्णहृदये नगरीं गतेन श्रीनारदेन परिसांत्वितचित्तवृत्तौ । बालस्त्वदर्पितमनाः क्रमवर्धितेन निन्ये कठोरतपसा किल पंचमासान् ॥5॥
तावत्तपोबलनिरुच्छ्-वसिते दिगंते देवार्थितस्त्वमुदयत्करुणार्द्रचेताः । त्वद्रूपचिद्रसनिलीनमतेः पुरस्ता- दाविर्बभूविथ विभो गरुडाधिरूढः ॥6॥
त्वद्दर्शनप्रमदभारतरंगितं तं दृग्भ्यां निमग्नमिव रूपरसायने ते । तुष्टूषमाणमवगम्य कपोलदेशे संस्पृष्टवानसि दरेण तथाऽऽदरेण ॥7॥
तावद्विबोधविमलं प्रणुवंतमेन- माभाषथास्त्वमवगम्य तदीयभावम् । राज्यं चिरं समनुभूय भजस्व भूयः सर्वोत्तरं ध्रुव पदं विनिवृत्तिहीनम् ॥8॥
इत्यूचिषि त्वयि गते नृपनंदनोऽसा- वानंदिताखिलजनो नगरीमुपेतः । रेमे चिरं भवदनुग्रहपूर्णकाम- स्ताते गते च वनमादृतराज्यभारः ॥9॥
यक्षेण देव निहते पुनरुत्तमेऽस्मिन् यक्षैः स युद्धनिरतो विरतो मनूक्त्या । शांत्या प्रसन्नहृदयाद्धनदादुपेता- त्त्वद्भक्तिमेव सुदृढामवृणोन्महात्मा ॥10॥
अंते भवत्पुरुषनीतविमानयातो मात्रा समं ध्रुवपदे मुदितोऽयमास्ते । एवं स्वभृत्यजनपालनलोलधीस्त्वं वातालयाधिप निरुंधि ममामयौघान् ॥11॥
नारायणीयं दशक 17 - ध्रुवचरितम् के बारे में
The seventeenth dashaka of the Narayaneeyam tells the story of Dhruva. King Uttanapada, son of Manu, loves his queen Suruchi, while his other queen Suniti, neglected, takes refuge in the Lord alone. When little Dhruva, Suniti's son, tries to climb onto his father's lap beside Suruchi's son Uttama, Suruchi scolds him harshly. Weeping, he goes to his mother, who tells him to seek the Lord; guided by Narada, the five-year-old performs fierce austerity at Madhuvana, and the Lord appears to him. Dhruva rules long and well, and at the end is carried with his mother in the Lord's celestial chariot to the abode named after him, the pole star.
रचयिता: Melpathur Narayana Bhattathiri (1560 to 1646)
कब पढ़ें: In daily Narayaneeyam parayana and at Guruvayur.
क्या आप जानते हैं?
- The pole star (Dhruva nakshatra) is named after Dhruva, whose steadfast devotion gave him an unmoving place in the sky.
- Narada taught Dhruva the twelve-syllable mantra "Om namo bhagavate vasudevaya".
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
Why did Dhruva seek the Lord?
He was scolded by his stepmother and turned away from his father's lap.
What is named after Dhruva?
The pole star.
Who wrote the Narayaneeyam?
Melpathur Narayana Bhattathiri, in 1586.
उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।
और भक्ति पाठ