श्री राम सहस्रनाम स्तोत्रम्
Vishnu · पारंपरिक भक्ति पाठ
asya shreeraamasahasranaamastotra mahaamantrasya, bhagavaan eeshvara rishih, anushtupchhandah, shreeraamah paramaatmaa devataa, shreemaanmahaavishnuriti beejam, gunabhrinnirguno mahaaniti shaktih, samsaarataarako raama iti mantrah, sachchidaanandavigraha iti keelakam, akshayah purushah saaksheeti kavacham, ajeyah sarvabhootaanaam ityastram, raajeevalochanah shreemaaniti dhyaanam shreeraamapreetyarthe divyasahasranaamajape viniyogah ।
dhyaanam shreeraaghavam dasharathaatmajamaprameyam seetaapatim raghukulaanvayaratnadeepam । aajaanubaahumaravindadalaayataaksham raamam nishaacharavinaashakaram namaami ॥
neelaam bhujashyaamala komalaangam seetaa samaaropita vaamabhaagam । paanau mahaasaayaka chaaru chaapam namaami raamam raghuvamshanaatham ॥
lokaabhiraamam ranarangadheeram raajeevanetram raghuvamshanaatham । kaarunyaroopam karunaakaram tam shree raamachandram sharanam prapadye ॥
dhyaayedaajaanubaahum dhritasharadhanusham baddhapadmaasanastham peetam vaaso vasaanam navakaladalaspardhinetram prasannam । vaamaankaaroodhaseetaamukhakamalamilalochanam neeradaabham naanaalankaaradeeptam dadhatamurujataamandalam raamachandram ॥
neelaambhodarakaanti kaantamanusham veeraasanaadhyaasinam mudraam jnaanamayeem dadhaanamaparam hastaambujam jaanuni । seetaam paarshvagataam saroruhakaraam vidyunnibhaam raaghavam pashyanteem mukutaangadaadi vividha kalpojjvalaangam bhaje ॥
stotram raajeevalochanah shreemaan shreeraamo raghupungavah । raamabhadrah sadaachaaro raajendro jaanakeepatih ॥ 1 ॥
agraganyo varenyashcha varadah parameshvarah । janaardano jitaamitrah paraarthaikaprayojanah ॥ 2 ॥
vishvaamitrapriyo daantah shatrujichchatrutaapanah । sarvajnah sarvadevaadih sharanyo vaalimardanah ॥ 3 ॥
jnaanabhaavyo'parichchedyo vaagmee satyavratah shuchih । jnaanagamyo dridhaprajnah kharadhvamsee prataapavaan ॥ 4 ॥
dyutimaanaatmavaanveero jitakrodho'rimardanah । vishvaroopo vishaalaakshah prabhuh parivridho dridhah ॥ 5 ॥
eeshah khadgadharah shreemaan kausaleyo'nasooyakah । vipulaamso mahoraskah parameshthee paraayanah ॥ 6 ॥
satyavratah satyasandho guruh paramadhaarmikah । lokajno lokavandyashcha lokaatmaa lokakritparah ॥ 7 ॥
anaadirbhagavaan sevyo jitamaayo raghoodvahah । raamo dayaakaro dakshah sarvajnah sarvapaavanah ॥ 8 ॥
brahmanyo neetimaan goptaa sarvadevamayo harih । sundarah peetavaasaashcha sootrakaarah puraatanah ॥ 9 ॥
saumyo maharshih kodandee sarvajnah sarvakovidah । kavih sugreevavaradah sarvapunyaadhikapradah ॥ 10 ॥
bhavyo jitaarishadvargo mahodaaro'ghanaashanah । sukeertiraadipurushah kaantah punyakritaagamah ॥ 11 ॥
akalmashashchaturbaahuh sarvaavaaso duraasadah । smitabhaashee nivrittaatmaa smritimaan veeryavaan prabhuh ॥ 12 ॥
dheero daanto ghanashyaamah sarvaayudhavishaaradah । adhyaatmayoganilayah sumanaa lakshmanaagrajah ॥ 13 ॥
sarvateerthamayah shoorah sarvayajnaphalapradah । yajnasvaroopee yajnesho jaraamaranavarjitah ॥ 14 ॥
varnaashramakaro varnee shatrujit purushottamah । vibheeshanapratishthaataa paramaatmaa paraatparah ॥ 15 ॥
pramaanabhooto durjneyah poornah parapuranjayah । anantadrishtiraanando dhanurvedo dhanurdharah ॥ 16 ॥
gunaakaro gunashreshthah sachchidaanandavigrahah । abhivandyo mahaakaayo vishvakarmaa vishaaradah ॥ 17 ॥
vineetaatmaa veetaraagah tapasveesho janeshvarah । kalyaanaprakritih kalpah sarveshah sarvakaamadah ॥ 18 ॥
akshayah purushah saakshee keshavah purushottamah । lokaadhyaksho mahaamaayo vibheeshanavarapradah ॥ 19 ॥
aanandavigraho jyotirhanumatprabhuravyayah । bhraajishnuh sahano bhoktaa satyavaadee bahushrutah ॥ 20 ॥
sukhadah kaaranam kartaa bhavabandhavimochanah । devachoodaamanirnetaa brahmanyo brahmavardhanah ॥ 21 ॥
samsaarottaarako raamah sarvaduhkhavimokshakrit । vidvattamo vishvakartaa vishvahartaa cha vishvadhrit ॥ 22 ॥
nityo niyatakalyaanah seetaashokavinaashakrit । kaakutsthah pundareekaaksho vishvaamitrabhayaapahah ॥ 23 ॥
maareechamathano raamo viraadhavadhapanditah । dussvapnanaashano ramyah kireetee tridashaadhipah ॥ 24 ॥
mahaadhanurmahaakaayo bheemo bheemaparaakramah । tattvasvaroopee tattvajnah tattvavaadee suvikramah ॥ 25 ॥
bhootaatmaa bhootakritsvaamee kaalajnaanee mahaapatuh । anirvinno gunagraahee nishkalankah kalankahaa ॥ 26 ॥
svabhaavabhadrah shatrughnah keshavah sthaanureeshvarah । bhootaadih shambhuraadityah sthavishthah shaashvato dhruvah ॥ 27 ॥
kavachee kundalee chakree khadgee bhaktajanapriyah । amrityurjanmarahitah sarvajitsarvagocharah ॥ 28 ॥
anuttamo'prameyaatmaa sarvaadirgunasaagarah । samah samaatmaa samago jataamukutamanditah ॥ 29 ॥
ajeyah sarvabhootaatmaa vishvakseno mahaatapah । lokaadhyaksho mahaabaahuramrito vedavittamah ॥ 30 ॥
sahishnuh sadgatih shaastaa vishvayonirmahaadyutih । ateendra oorjitah praamshurupendro vaamano balee ॥ 31 ॥
dhanurvedo vidhaataa cha brahmaa vishnushcha shankarah । hamso mareechirgovindo ratnagarbho mahaamatih ॥ 32 ॥
vyaaso vaachaspatih sarvadarpitaa'suramardanah । jaanakeevallabhah poojyah prakatah preetivardhanah ॥ 33 ॥
sambhavo'teendriyo vedyo'nirdesho jaambavatprabhuh । madano mathano vyaapee vishvaroopo niranjanah ॥ 34 ॥
naaraayano'graneeh saadhurjataayupreetivardhanah । naikaroopo jagannaathah surakaaryahitah svabhooh ॥ 35 ॥
jitakrodho jitaaraatih plavagaadhiparaajyadah । vasudah subhujo naikamaayo bhavyapramodanah ॥ 36 ॥
chandaamshuh siddhidah kalpah sharanaagatavatsalah । agado rogahartaa cha mantrajno mantrabhaavanah ॥ 37 ॥
saumitrivatsalo dhuryo vyaktaavyaktasvaroopadhrik । vasishtho graamaneeh shreemaananukoolah priyamvadah ॥ 38 ॥
atulah saattviko dheerah sharaasanavishaaradah । jyeshthah sarvagunopetah shaktimaamstaatakaantakah ॥ 39 ॥
vaikunthah praaninaam praanah kamathah kamalaapatih । govardhanadharo matsyaroopah kaarunyasaagarah ॥ 40 ॥
kumbhakarnaprabhettaa cha gopeegopaalasamvritah । maayaavee svaapano vyaapee rainukeyabalaapahah ॥ 41 ॥
pinaakamathano vandyah samartho garudadhvajah । lokatrayaashrayo lokabharito bharataagrajah ॥ 42 ॥
shreedharah sadgatirlokasaakshee naaraayano budhah । manovegee manoroopee poornah purushapungavah ॥ 43 ॥
yadushreshtho yadupatirbhootaavaasah suvikramah । tejodharo dharaadhaarashchaturmoortirmahaanidhih ॥ 44 ॥
chaanooramardano divyah shaanto bharatavanditah । shabdaatigo gabheeraatmaa komalaangah prajaagarah ॥ 45 ॥
lokagarbhah sheshashaayee ksheeraabdhinilayo'malah । aatmayoniradeenaatmaa sahasraakshah sahasrapaat ॥ 46 ॥
amritaamshurmahaagarbho nivrittavishayasprihah । trikaalajno munih saakshee vihaayasagatih kritee ॥ 47 ॥
parjanyah kumudo bhootaavaasah kamalalochanah । shreevatsavakshaah shreevaaso veerahaa lakshmanaagrajah ॥ 48 ॥
lokaabhiraamo lokaarimardanah sevakapriyah । sanaatanatamo meghashyaamalo raakshasaantakrit ॥ 49 ॥
divyaayudhadharah shreemaanaprameyo jitendriyah । bhoodevavandyo janakapriyakritprapitaamahah ॥ 50 ॥
uttamah saatvikah satyah satyasandhastrivikramah । suvratah sulabhah sookshmah sughoshah sukhadah sudheeh ॥ 51 ॥
daamodaro'chyutah shaarngee vaamano madhuraadhipah । devakeenandanah shaurih shoorah kaitabhamardanah ॥ 52 ॥
saptataalaprabhettaa cha mitravamshapravardhanah । kaalasvaroopee kaalaatmaa kaalah kalyaanadah kavih । samvatsara rituh paksho hyayanam divaso yugah ॥ 53 ॥
stavyo vivikto nirlepah sarvavyaapee niraakulah । anaadinidhanah sarvalokapoojyo niraamayah ॥ 54 ॥
raso rasajnah saarajno lokasaaro rasaatmakah । sarvaduhkhaatigo vidyaaraashih paramagocharah ॥ 55 ॥
shesho vishesho vigatakalmasho raghunaayakah । varnashreshtho varnavaahyo varnyo varnyagunojjvalah ॥ 56 ॥
karmasaakshyamarashreshtho devadevah sukhapradah । devaadhidevo devarshirdevaasuranamaskritah ॥ 57 ॥
sarvadevamayashchakree shaarngapaaniranuttamah । mano buddhirahankaarah prakritih purusho'vyayah ॥ 58 ॥
ahalyaapaavanah svaamee pitribhakto varapradah । nyaayo nyaayee nayee shreemaannayo nagadharo dhruvah ॥ 59 ॥
lakshmeevishvambharaabhartaa devendro balimardanah । vaanaarimardano yajvaanuttamo munisevitah ॥ 60 ॥
devaagraneeh shivadhyaanatatparah paramah parah । saamagaanapriyo'kroorah punyakeertih sulochanah ॥ 61 ॥
punyah punyaadhikah poorvah poornah poorayitaa ravih । jatilah kalmashadhvaantaprabhanjanavibhaavasuh ॥ 62 ॥
avyaktalakshano'vyakto dashaasyadveepakesaree । kalaanidhih kalaaroopo kamalaanandavardhanah ॥ 63 ॥
jayo jitaarih sarvaadih shamano bhavabhanjanah । alankarishnurachalo rochishnurvikramottamah ॥ 64 ॥
amshuh shabdapatih shabdagocharo ranjano raghuh । nishshabdah pranavo maalee sthoolah sookshmo vilakshanah ॥ 65 ॥
aatmayonirayonishcha saptajihvah sahasrapaat । sanaatanatamah sragvee peshalo javinaam varah ॥ 66 ॥
shaktimaan shankhabhrinnaathah gadaapadmarathaangabhrit । nireeho nirvikalpashcha chidroopo veetasaadhvasah ॥ 67 ॥
shataananah sahasraakshah shatamoortirghanaprabhah । hritpundareekashayanah kathino drava eva cha ॥ 68 ॥
ugro grahapatih krishno samartho'narthanaashanah । adharmashatruh rakshoghnah puruhootah purushtutah ॥ 69 ॥
brahmagarbho brihadgarbho dharmadhenurdhanaagamah । hiranyagarbho jyotishmaan sulalaatah suvikramah ॥ 70 ॥
shivapoojaaratah shreemaan bhavaaneepriyakridvashee । naro naaraayanah shyaamah kapardee neelalohitah ॥ 71 ॥
rudrah pashupatih sthaanurvishvaamitro dvijeshvarah । maataamaho maatarishvaa virincho vishtarashravaah ॥ 72 ॥
akshobhyah sarvabhootaanaam chandah satyaparaakramah । vaalakhilyo mahaakalpah kalpavrikshah kalaadharah ॥ 73 ॥
nidaaghastapano'moghah shlakshnah parabalaapahrit । kabandhamathano divyah kambugreevah shivapriyah ॥ 74 ॥
shankho'nilah sunishpannah sulabhah shishiraatmakah । asamsrishto'tithih shoorah pramaathee paapanaashakrit ॥ 75 ॥
vasushravaah kavyavaahah pratapto vishvabhojanah । raamo neelotpalashyaamo jnaanaskandho mahaadyutih ॥ 76 ॥
pavitrapaadah paapaarirmanipooro nabhogatih । uttaarano dushkritihaa durdharsho dussaho'bhayah ॥ 77 ॥
amritesho'mritavapurdharmee dharmah kripaakarah । bhargo vivasvaanaadityo yogaachaaryo divaspatih ॥ 78 ॥
udaarakeertirudyogee vaanmayah sadasanmayah । nakshatramaalee naakeshah svaadhishthaanashadaashrayah ॥ 79 ॥
chaturvargaphalo varnee shaktitrayaphalam nidhih । nidhaanagarbho nirvyaajo gireesho vyaalamardanah ॥ 80 ॥
shreevallabhah shivaarambhah shaantirbhadrah samanjasah । bhooshayo bhootikridbhootirbhooshano bhootavaahanah ॥ 81 ॥
akaayo bhaktakaayasthah kaalajnaanee mahaavatuh । paraarthavrittirachalo viviktah shrutisaagarah ॥ 82 ॥
svabhaavabhadro madhyasthah samsaarabhayanaashanah । vedyo vaidyo viyadgoptaa sarvaamaramuneeshvarah ॥ 83 ॥
surendrah karanam karma karmakritkarmyadhokshajah । dhyeyo dhuryo dharaadheeshah sankalpah sharvareepatih ॥ 84 ॥
paramaarthagururvriddhah shuchiraashritavatsalah । vishnurjishnurvibhuryajno yajnesho yajnapaalakah ॥ 85 ॥
prabhavishnurgrasishnushcha lokaatmaa lokabhaavanah । keshavah keshihaa kaavyah kavih kaaranakaaranam ॥ 86 ॥
kaalakartaa kaalashesho vaasudevah purushtutah । aadikartaa varaahashcha maadhavo madhusoodanah ॥ 87 ॥
naaraayano naro hamso vishvakseno janaardanah । vishvakartaa mahaayajno jyotishmaan purushottamah ॥ 88 ॥
vaikunthah pundareekaakshah krishnah sooryah suraarchitah । naarasimho mahaabheemo vakradamshtro nakhaayudhah ॥ 89 ॥
aadidevo jagatkartaa yogeesho garudadhvajah । govindo gopatirgoptaa bhoopatirbhuvaneshvarah ॥ 90 ॥
padmanaabho hrisheekesho dhaataa daamodarah prabhuh । trivikramastrilokesho brahmeshah preetivardhanah ॥ 91 ॥
vaamano dushtadamano govindo gopavallabhah । bhaktapriyo'chyutah satyah satyakeertirdhritih smritih ॥ 92 ॥
kaarunyam karuno vyaasah paapahaa shaantivardhanah । sannyaasee shaastratattvajno mandaraadriniketanah ॥ 93 ॥
badareenilayah shaantastapasvee vaidyutaprabhah । bhootaavaaso guhaavaasah shreenivaasah shriyah patih ॥ 94 ॥
tapovaaso mudaavaasah satyavaasah sanaatanah । purushah pushkarah punyah pushkaraaksho maheshvarah ॥ 95 ॥
poornamoortih puraanajnah punyadah punyavardhanah । shankhee chakree gadee shaarngee laangalee musalee halee ॥ 96 ॥
kireetee kundalee haaree mekhalee kavachee dhvajee । yoddhaa jetaa mahaaveeryah shatrujichchatrutaapanah ॥ 97 ॥
shaastaa shaastrakarah shaastram shankara shankarastutah । saarathih saattvikah svaamee saamavedapriyah samah ॥ 98 ॥
pavanah saahasah shaktih sampoornaangah samriddhimaan । svargadah kaamadah shreedah keertido'keertinaashanah ॥ 99 ॥
mokshadah pundareekaakshah ksheeraabdhikritaketanah । sarvaatmaa sarvalokeshah prerakah paapanaashanah ॥ 100 ॥
sarvadevo jagannaathah sarvalokamaheshvarah । sargasthityantakriddevah sarvalokasukhaavahah ॥ 101 ॥
akshayyah shaashvato'nantah kshayavriddhivivarjitah । nirlepo nirgunah sookshmo nirvikaaro niranjanah ॥ 102 ॥
sarvopaadhivinirmuktah sattaamaatravyavasthitah । adhikaaree vibhurnityah paramaatmaa sanaatanah ॥ 103 ॥
achalo nirmalo vyaapee nityatripto niraashrayah । shyaamo yuvaa lohitaaksho deeptaasyo mitabhaashanah ॥ 104 ॥
aajaanubaahuh sumukhah simhaskandho mahaabhujah । satyavaan gunasampannah svayantejaah sudeeptimaan ॥ 105 ॥
kaalaatmaa bhagavaan kaalah kaalachakrapravartakah । naaraayanah paranjyotih paramaatmaa sanaatanah ॥ 106 ॥
vishvasridvishvagoptaa cha vishvabhoktaa cha shaashvatah । vishveshvaro vishvamoortirvishvaatmaa vishvabhaavanah ॥ 107 ॥
sarvabhootasuhrichchaantah sarvabhootaanukampanah । sarveshvareshvarah sarvah shreemaanaashritavatsalah ॥ 108 ॥
sarvagah sarvabhooteshah sarvabhootaashayasthitah । abhyantarasthastamasashchettaa naaraayanah parah ॥ 109 ॥
anaadinidhanah srashtaa prajaapatipatirharih । narasimho hrisheekeshah sarvaatmaa sarvadrigvashee ॥ 110 ॥
jagatastasthushashchaiva prabhurnetaa sanaatanah । kartaa dhaataa vidhaataa cha sarveshaam prabhureeshvarah ॥ 111 ॥
sahasramoordhaa vishvaatmaa vishnurvishvadrigavyayah । puraanapurushah srashtaa sahasraakshah sahasrapaat ॥ 112 ॥
tattvam naaraayano vishnurvaasudevah sanaatanah । paramaatmaa param brahma sachchidaanandavigrahah ॥ 113 ॥
paranjyotih parandhaamah paraakaashah paraatparah । achyutah purushah krishnah shaashvatah shiva eeshvarah ॥ 114 ॥
nityah sarvagatah sthaanurugrah saakshee prajaapatih । hiranyagarbhah savitaa lokakrillokabhridvibhuh ॥ 115 ॥
raamah shreemaan mahaavishnurjishnurdevahitaavahah । tattvaatmaa taarakam brahma shaashvatah sarvasiddhidah ॥ 116 ॥
akaaravaachyo bhagavaan shreerbhooneelaapatih pumaan । sarvalokeshvarah shreemaan sarvajnah sarvatomukhah ॥ 117 ॥
svaamee susheelah sulabhah sarvajnah sarvashaktimaan । nityah sampoornakaamashcha naisargikasuhritsukhee ॥ 118 ॥
kripaapeeyooshajaladhih sharanyah sarvadehinaam । shreemaannaaraayanah svaamee jagataam patireeshvarah ॥ 119 ॥
shreeshah sharanyo bhootaanaam samshritaabheeshtadaayakah । anantah shreepatee raamo gunabhrinnirguno mahaan ॥ 120 ॥
॥ iti aanandaraamaayane vaalmeekeeye shreeraamasahasranaamastotram ॥
श्री राम सहस्रनाम स्तोत्रम् के बारे में
The Sri Rama Sahasranama Stotram gives a thousand names of Lord Rama in verse, from the Ananda Ramayana, as its colophon states. It begins with the traditional opening naming its rishi, metre and deity, and a meditation on Rama seated with Sita, Lakshmana and Hanuman, and then sets out names that trace his glory and his life: Rama, the delight of the Raghus, son of Dasharatha, lord of Sita, protector of those who take refuge, slayer of Ravana, and many more, ending with the fruits of recitation.
स्रोत: Ananda Ramayana, as its colophon states
कब पढ़ें: On Rama Navami, during Navaratri, and in Rama worship.
क्या आप जानते हैं?
- The Ananda Ramayana is a later Sanskrit Ramayana, rich in stories and stotras not found in Valmiki.
- Rama's name is so revered that "Rama" alone is said to equal the thousand names of Vishnu.
अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न
Where is it from?
The Ananda Ramayana, as its colophon states.
How many names does it contain?
A thousand.
When is it recited?
On Rama Navami and in Rama worship.
उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।
और भक्ति पाठ