MuhurtaNow

श्री सूर्य शतकम्

Surya Bhagavan · पारंपरिक भक्ति पाठ

॥ സൂര്യശതകമ് ॥ മഹാകവിശ്രീമയൂരപ്രണീതമ്

॥ ശ്രീ ഗണേശായ നമഃ ॥

ജംഭാരാതീഭകുംഭോദ്ഭവമിവ ദധതഃ സാംദ്രസിംദൂരരേണും രക്താഃ സിക്താ ഇവൌഘൈരുദയഗിരിതടീധാതുധാരാദ്രവസ്യ । വര് സക്തൈഃ ആയാംത്യാ തുല്യകാലം കമലവനരുചേവാരുണാ വോ വിഭൂത്യൈ ഭൂയാസുര്ഭാസയംതോ ഭുവനമഭിനവാ ഭാനവോ ഭാനവീയാഃ ॥ 1 ॥

ഭക്തിപ്രഹ്വായ ദാതും മുകുലപുടകുടീകോടരക്രോഡലീനാം ലക്ഷ്മീമാക്രഷ്ടുകാമാ ഇവ കമലവനോദ്ധാടനം കുർവതേ യേ । കാലാകാരാംധകാരാനനപതിതജഗത്സാധ്വസധ്വംസകല്യാഃ കല്യാണം വഃ ക്രിയാസുഃ കിസലയരുചയസ്തേ കരാ ഭാസ്കരസ്യ ॥ 2 ॥

ഗര്ഭേഷ്വംഭോരുഹാണാം ശിഖരിഷു ച ശിതാഗ്രേഷു തുല്യം പതംതഃ പ്രാരംഭേ വാസരസ്യ വ്യുപരതിസമയേ ചൈകരൂപാസ്തഥൈവ । നിഷ്പര്യായം പ്രവൃത്താസ്ത്രിഭുവനഭവനപ്രാംഗണേ പാംതു യുഷ്മാ- നൂഷ്മാണം സംതതാധ്വശ്രമജമിവ ഭൃശം ബിഭ്രതോ ബ്രധ്നപാദാഃ ॥ 3 ॥

പ്രഭ്രശ്യത്യുത്തരീയത്വിഷി തമസി സമുദ്ദീക്ഷ്യ വീതാവൃതീന്പ്രാ- ഗ്ജംതൂംസ്തംതൂന്യഥാ യാനതനു വിതനുതേ തിഗ്മരോചിര്മരീചീന് । തേ സാംദ്രീഭൂയ സദ്യഃ ക്രമവിശദദശാശാദശാലീവിശാലം ശശ്വത്സംപാദയംതോഽംബരമമലമലം മംഗലം വോ ദിശംതു ॥ 4 ॥

ന്യക്കുർവന്നോഷധീശേ മുഷിതരുചി ശുചേവൌഷധീഃ പ്രോഷിതാഭാ ഭാസ്വദ്ഗ്രാവോദ്ഗതേന പ്രഥമമിവ കൃതാഭ്യുദ്ഗതിഃ പാവകേന । പക്ഷച്ഛേദവ്രണാസൃക്സ്രുത ഇവ ദൃഷദോ ദര്ശയന്പ്രാതരദ്രേ- രാതാമ്രസ്തീവ്രഭാനോരനഭിമതനുദേ സ്താദ്ഗഭസ്ത്യുദ്ഗമോ വഃ ॥ 5 ॥

ശീര്ണഘ്രാണാംഘ്രിപാണീന്വ്രണിഭിരപഘനൈര്ഘര്ഘരാവ്യക്തഘോഷാന് ദീര്ഘാഘ്രാതാനഘൌഘൈ പുനരപി ഘടയത്യേക ഉല്ലാഘയന് യഃ । ഘര്മാംശോസ്തസ്യ വോഽംതര്ദ്വിഗുണഘനഘൃണാനിഘ്നനിർവിഘ്നവൃത്തേ- ര്ദത്താര്ഘാഃ സിദ്ധസംഘൈർവിദധതു ഘൃണയഃ ശീഘ്രമംഹോവിധാതമ് ॥ 6 ॥

ബിഭ്രാണാ വാമനത്വം പ്രഥമമഥ തഥൈവാംശവഃ പ്രാംശവോ വഃ ക്രാംതാകാശാംതരാലാസ്തദനു ദശദിശഃ പൂരയംതസ്തതോഽപി । ധ്വാംതാദാച്ഛിദ്യ ദേവദ്വിഷ ഇവ ബലിതോ വിശ്വമാശ്വശ്നുവാനാഃ വര് ദേവദ്രുഹ കൃച്ഛ്രാണ്യുച്ഛ്രായഹേലോപഹസിതഹരയോ ഹാരിദശ്വാ ഹരംതു ॥ 7 ॥

ഉദ്ഗാഢേനാരുണിമ്നാ വിദധതി ബഹുലം യേഽരുണസ്യാരുണത്വം മൂര്ധോദ്ധൂതൌ ഖലീനക്ഷതരുധിരരുചോ യേ രഥാശ്വാനനേഷു । ശൈലാനാം ശേഖരത്വം ശ്രിതശിഖരിശിഖാസ്തന്വതേ യേ ദിശംതു വര് ശിഖരശിഖാഃ പ്രേംഖംതഃ ഖേ ഖരാംശോഃ ഖചിതദിനമുഖാസ്തേ മയൂഖാഃ സുഖം വഃ ॥ 8 ॥

ദത്താനംദാഃ പ്രജാനാം സമുചിതസമയാകൃഷ്ടസൃഷ്ടൈഃ പയോഭിഃ വര് അക്ലിഷ്ടസൃഷ്ടൈഃ പൂർവാഹ്ണേ വിപ്രകീര്ണാ ദിശി ദിശി വിരമത്യഹ്നി സംഹാരഭാജഃ । ദീപ്താംശോര്ദീര്ഘദുഃഖപ്രഭവഭവഭയോദന്വദുത്താരനാവോ ഗാവോ വഃ പാവനാനാം പരമപരിമിതാം പ്രീതിമുത്പാദയംതു ॥ 9 ॥

ബംധധ്വംസൈകഹേതും ശിരസി നതിരസാബദ്ധസംധ്യാംജലീനാം ലോകാനാം യേ പ്രബോധം വിദധതി വിപുലാംഭോജഖംഡാശയേവ । യുഷ്മാകം തേ സ്വചിത്തപ്രഥിതപൃഥുതരപ്രാര്ഥനാകല്പവൃക്ഷാഃ വര് പ്രഥിമ കല്പംതാം നിർവികല്പം ദിനകരകിരണാഃ കേതവഃ കല്മഷസ്യ ॥ 10 ॥

ധാരാ രായോ ധനായാപദി സപദി കരാലംബഭൂതാഃ പ്രപാതേ തത്ത്വാലോകൈകദീപാസ്ത്രിദശപതിപുരപ്രസ്ഥിതൌ വീഥ്യ ഏവ । നിർവാണോദ്യോഗിയോഗിപ്രഗമനിജതനുദ്വാരി വേത്രായമാണാ- സ്ത്രായംതാം തീവ്രഭാനോര്ദിവസമുഖസുഖാ രശ്മയഃ കല്മഷാദ്വഃ ॥ 11 ॥

വര് തീവ്രഭാസഃ വര് കശ്മലാദ്വഃ

പ്രാചി പ്രാഗാചരംത്യോഽനതിചിരമചലേ ചാരുചൂഡാമണിത്വം മുംചംത്യോ രോചനാംഭഃ പ്രചുരമിവ ദിശാമുച്ചകൈശ്ചര്ചനായ । ചാടൂത്കൈശ്ചക്രനാമ്നാം ചതുരമവിചലൈര്ലോചനൈരര്ച്യമാനാ- വര് സുചിരം ശ്ചേഷ്ടംതാം ചിംതിതാനാമുചിതമചരമാശ്ചംഡരോചീരുചോ വഃ ॥ 12 ॥

ഏകം ജ്യോതിര്ദൃശൌ ദ്വേ ത്രിജഗതി ഗദിതാന്യബ്ജജാസ്യൈശ്ചതുര്ഭി- ര്ഭൂതാനാം പംചമം യാന്യലമൃതുഷു തഥാ ഷട്സു നാനാവിധാനി । യുഷ്മാകം താനി സപ്തത്രിദശമുനിനുതാന്യഷ്ടദിഗ്ഭാംജി ഭാനോ- ര്യാംതി പ്രാഹ്ണേ നവത്വം ദശ ദധതു ശിവം ദീധിതീനാം ശതാനി ॥ 13 ॥ വര് ദദതു

ആവൃത്തിഭ്രാംതവിശ്വാഃ ശ്രമമിവ ദധതഃ ശോഷിണഃ സ്വോഷ്മണേവ ഗ്രീഷ്മേ ദാവാഗ്നിതപ്താ ഇവ രസമസകൃദ്യേ ധരിത്ര്യാ ധയംതി । തേ പ്രാവൃഷ്യാത്തപാനാതിശയരുജ ഇവോദ്വാംതതോയാ ഹിമര്തൌ മാര്തംഡസ്യാപ്രചംഡാശ്ചിരമശുഭഭിദേഽഭീഷവോ വോ ഭവംതു ॥ 14 ॥

തന്വാനാ ദിഗ്വധൂനാം സമധികമധുരാലോകരമ്യാമവസ്ഥാ- മാരുഢപ്രൌഢിലേശോത്കലിതകപിലിമാലംകൃതിഃ കേവലൈവ । ഉജ്ജൃംഭാംഭോജനേത്രദ്യുതിനി ദിനമുഖേ കിംചിദുദ്ഭിദ്യമാനാ ശ്മശ്രുശ്രേണീവ ഭാസാം ദിശതു ദശശതീ ശര്മ ഘര്മത്വിഷോ വഃ ॥ 15 ॥

മൌലീംദോര്മൈഷ മോഷീദ്ദ്യുതിമിതി വൃഷഭാംകേന യഃ ശംകിനേവ പ്രത്യഗ്രോദ്ഘാടിതാംഭോരുഹകുഹരഗുഹാസുസ്ഥിതേനേവ ധാത്രാ । കൃഷ്ണേന ധ്വാംതകൃഷ്ണസ്വതനുപരിഭവത്രസ്നുനേവ സ്തുതോഽലം ത്രാണായ സ്താത്തനീയാനപി തിമിരരിപോഃ സ ത്വിഷാമുദ്ഗമോ വഃ ॥ 16 ॥

വിസ്തീര്ണം വ്യോമ ദീര്ഘാഃ സപദി ദശ ദിശോ വ്യസ്തവേലാംഭസോഽബ്ധീന് കുർവദ്ഭിര്ദൃശ്യനാനാനഗനഗരനഗാഭോഗപൃഥ്വീം ച പൃഥ്വീമ് । പദ്മിന്യുച്ഛ്വാസ്യതേ യൈരുഷസി ജഗദപി ധ്വംസയിത്വാ തമിസ്രാ- മുസ്രാ വിസ്രംസയംതു ദ്രുതമനഭിമതം തേ സഹസ്രത്വിഷോ വഃ ॥ 17 ॥ വര് വിസ്രാവയംതു

അസ്തവ്യസ്തത്വശൂന്യോ നിജരുചിരനിശാനശ്വരഃ കര്തുമീശോ വിശ്വം വേശ്മേവ ദീപഃ പ്രതിഹതതിമിരം യഃ പ്രദേശസ്ഥിതോഽപി । ദിക്കാലാപേക്ഷയാസൌ ത്രിഭുവനമടതസ്തിഗ്മഭാനോര്നവാഖ്യാം യാതഃ ശാതക്രതവ്യാം ദിശി ദിശതു ശിവം സോഽര്ചിഷാമുദ്ഗമോ വഃ ॥ 18 ॥

മാഗാന്മ്ലാനിം മൃണാലീ മൃദുരിതി ദയയേവാപ്രവിഷ്ടോഽഹിലോകം ലോകാലോകസ്യ പാര്ശ്വം പ്രതപതി ന പരം യസ്തദാഖ്യാര്ഥമേവ । ഊര്ധ്വം ബ്രഹ്മാംഡഖംഡസ്ഫുടനഭയപരിത്യക്തദൈര്ഘ്യോ ദ്യുസീമ്നി സ്വേഛാവശ്യാവകാശാവധിരവതു സ വസ്താപനോ രോചിരോഘഃ ॥ 19 ॥

അശ്യാമഃ കാല ഏകോ ന ഭവതി ഭുവനാംതോഽപി വീതേഽംധകാരേ വര് വീതാംധകാരഃ സദ്യഃ പ്രാലേയപാദോ ന വിലയമചലശ്ചംദ്രമാ അപ്യുപൈതി । ബംധഃ സിദ്ധാംജലീനാം ന ഹി കുമുദവനസ്യാപി യത്രോജ്ജിഹാനേ തത്പ്രാതഃ പ്രേക്ഷണീയം ദിശതു ദിനപതേര്ധാമ കാമാധികം വഃ ॥ 20 ॥

യത്കാംതിം പംകജാനാം ന ഹരതി കുരുതേ പ്രത്യുതാധിക്യരമ്യാം വര് പ്രത്യുതാതീവ രമ്യാം നോ ധത്തേ താരകാഭാം തിരയതി നിതരാമാശു യന്നിത്യമേവ । വര് നാധത്തേ കര്തും നാലം നിമേഷം ദിവസമപി പരം യത്തദേകം ത്രിലോക്യാ- ശ്ചക്ഷുഃ സാമാന്യചക്ഷുർവിസദൃശമഘഭിദ്ഭാസ്വതസ്താന്മഹോ വഃ ॥ 21 ॥

ക്ഷ്മാം ക്ഷേപീയഃ ക്ഷപാംഭഃശിശിരതരജലസ്പര്ശതര്ഷാദൃതേവ ദ്രാഗാശാ നേതുമാശാദ്വിരദകരസരഃപുഷ്കരാണീവ ബോധമ് । പ്രാതഃ പ്രോല്ലംഘ്യ വിഷ്ണോഃ പദമപി ഘൃണയേവാതിവേഗാദ്ദവീയ- സ്യുദ്ദാമ ദ്യോതമാനാ ദഹതു ദിനപതേര്ദുര്നിമിത്തം ദ്യുതിർവഃ ॥ 22 ॥

നോ കല്പാപായവായോരദയരയദലത്ക്ഷ്മാധരസ്യാപി ഗമ്യാ വര് ശമ്യാ ഗാഢോദ്ഗീര്ണോജ്ജ്വലശ്രീരഹനി ന രഹിതാ നോ തമഃകജ്ജലേന । പ്രാപ്തോത്പത്തിഃ പതംഗാന്ന പുനരുപഗതാ മോഷമുഷ്ണത്വിഷോ വോ വര്തിഃ സൈവാന്യരൂപാ സുഖയതു നിഖിലദ്വീപദീപസ്യ ദീപ്തിഃ ॥ 23 ॥

നിഃശേഷാശാവപൂരപ്രവണഗുരുഗുണശ്ലാഘനീയസ്വരൂപാ പര്യാപ്തം നോദയാദൌ ദിനഗമസമയോപപ്ലവേഽപ്യുന്നതൈവ । അത്യംതം യാനഭിജ്ഞാ ക്ഷണമപി തമസാ സാകമേകത്ര വസ്തും ബ്രധ്നസ്യേദ്ധാ രുചിർവോ രുചിരിവ രുചിതസ്യാപ്തയേ വസ്തുനോസ്തു ॥ 24 ॥ വര് ചിരുരസ്യ, രുചിരസ്യ

വിഭ്രാണഃ ശക്തിമാശു പ്രശമിതബലവത്താരകൌര്ജിത്യഗുർവീം കുർവാണോ ലീലയാധഃ ശിഖിനമപി ലസച്ചംദ്രകാംതാവഭാസമ് । ആദധ്യാദംധകാരേ രതിമതിശയിനീമാവഹന്വീക്ഷണാനാം വര് ആദേയാദീക്ഷണാനാം ബാലോ ലക്ഷ്മീമപാരാമപര ഇവ ഗുഹോഽഹര്പതേരാതപോ വഃ ॥ 25 ॥

ജ്യോത്സ്നാംശാകര്ഷപാംഡുദ്യുതി തിമിരമഷീശേഷകല്മാഷമീഷ- ജ്ജൃംഭോദ്ഭൂതേന പിംഗം സരസിജരജസാ സംധ്യയാ ശോണശോചിഃ । പ്രാതഃപ്രാരംഭകാലേ സകലമപി ജഗച്ചിത്രമുന്മീലയംതീ കാംതിസ്തീക്ഷ്ണത്വിഷോഽക്ഷ്ണാം മുദമുപനയതാത്തൂലികേവാതുലാം വഃ ॥ 26 ॥

ആയാംതീ കിം സുമേരോഃ സരണിരരുണിതാ പാദ്മരാഗൈഃ പരാഗൈ- രാഹോസ്വിത്സ്വസ്യ മാഹാരജനവിരചിതാ വൈജയംതീ രഥസ്യ । മാംജിഷ്ഠീ പ്രഷ്ഠവാഹാവലിവിധുതശിരശ്ചാമരാലീ നു ലോകൈ- വര് ചാമരാലീവ രാശംക്യാലോകിതൈവം സവിതുരഘനുദേ സ്താത്പ്രഭാതപ്രഭാ വഃ ॥ 27 ॥

ധ്വാംതധ്വംസം വിധത്തേ ന തപതി രുചിമന്നാതിരൂപം വ്യനക്തി ന്യക്ത്വം നീത്വാപി നക്തം ന വിതരതിതരാം താവദഹ്നസ്ത്വിഷം യഃ । വര് ന്യക്താമഹ്നി സ പ്രാതര്മാ വിരംസീദസകലപടിമാ പൂരയന്യുഷ്മദാശാ- മാശാകാശാവകാശാവതരണതരുണപ്രക്രമോഽര്കപ്രകാശഃ ॥ 28 ॥

തീവ്രം നിർവാണഹേതുര്യദപി ച വിപുലം യത്പ്രകര്ഷേണ ചാണു പ്രത്യക്ഷം യത്പരോക്ഷം യദിഹ യദപരം നശ്വരം ശാശ്വതം ച । യത്സർവസ്യ പ്രസിദ്ധം ജഗതി കതിപയേ യോഗിനോ യദ്വിദംതി ജ്യോതിസ്തദ്ദ്വിപ്രകാരം സവിതുരവതു വോ ബാഹ്യമാഭ്യംതരം ച ॥ 29 ॥

രത്നാനാം മംഡനായ പ്രഭവതി നിയതോദ്ദേശലബ്ധാവകാശം വഹ്നേര്ദാർവാദി ദഗ്ധും നിജജഡിമതയാ കര്തുമാനംദമിംദോഃ । യച്ച ത്രൈലോക്യഭൂഷാവിധിരഘദഹനം ഹ്ലാദി വൃഷ്ട്യാശു തദ്വോ വര് യത്തു ബാഹുല്യോത്പാദ്യകാര്യാധികതരമവതാദേകമേവാര്കതേജഃ ॥ 30 ॥

മീലച്ചക്ഷുർവിജിഹ്മശ്രുതി ജഡരസനം നിഘ്നിതഘ്രാണവൃത്തി സ്വവ്യാപാരാക്ഷമത്വക്പരിമുഷിതമനഃ ശ്വാസമാത്രാവശേഷമ് । വിസ്രസ്താംഗം പതിത്വാ സ്വപദപഹരതാദശ്രിയം വോഽര്കജന്മാ വര് അപ്രിയം കാലവ്യാലാവലീഢം ജഗദഗദ ഇവോത്ഥാപയന്പ്രാക്പ്രതാപഃ ॥ 31 ॥

നിഃശേഷം നൈശമംഭഃ പ്രസഭമപനുദന്നശ്രുലേശാനുകാരി സ്തോകസ്തോകാപനീതാരുണരുചിരചിരാദസ്തദോഷാനുഷംഗഃ । ദാതാ ദൃഷ്ടിം പ്രസന്നാം ത്രിഭുവനനയനസ്യാശു യുഷ്മദ്വിരുദ്ധം വധ്യാദ്ബ്രധ്നസ്യ സിദ്ധാംജനവിധിരപരഃ പ്രാക്തനോഽര്ചിഃപ്രചാരഃ ॥ 32 ॥

ഭൂത്വാ ജംഭസ്യ ഭേത്തുഃ കകുഭി പരിഭവാരംഭഭൂഃ ശുഭ്രഭാനോ- വര് സ്ഥിത്വാ ര്ബിഭ്രാണാ ബഭ്രുഭാവം പ്രസഭമഭിനവാംഭോജജൃംഭാപ്രഗല്ഭാ । ഭൂഷാ ഭൂയിഷ്ഠശോഭാ ത്രിഭുവനഭവനസ്യാസ്യ വൈഭാകരീ പ്രാഗ്- വിഭ്രാംതാ ഭ്രാജമാനാ വിഭവതു വിഭവോദ്ഭൂതയേ സാ വിഭാ വഃ ॥ 33 ॥ വര് നിര്ഭാംതി, വിഭ്രാംതി

സംസക്തം സിക്തമൂലാദഭിനവഭുവനോദ്യാനകൌതൂഹലിന്യാ യാമിന്യാ കന്യയേവാമൃതകരകലശാവര്ജിതേനാമൃതേന । അര്കാലോകഃ ക്രിയാദ്വോ മുദമുദയശിരശ്ചക്രവാലാലവാലാ- ദുദ്യന്ബാലപ്രവാലപ്രതിമരുചിരഹഃപാദപപ്രാക്പ്രരോഹഃ ॥ 34 ॥

ഭിന്നം ഭാസാരുണസ്യ ക്വചിദഭിനവയാ വിദ്രുമാണാം ത്വിഷേവ ത്വങ്ന്നക്ഷത്രരത്നദ്യുതിനികരകരാലാംതരാലം ക്വചിച്ച । നാംതര്നിഃശേഷകൃഷ്ണശ്രിയമുദധിമിവ ധ്വാംതരാശിം പിബന്സ്താ- ദൌർവഃ പൂർവോഽപ്യപൂർവോഽഗ്നിരിവ ഭവദഘപ്ലുഷ്ടയേഽര്കാവഭാസഃ ॥ 35 ॥

ഗംധർവൈര്ഗദ്യപദ്യവ്യതികരിതവചോഹൃദ്യമാതോദ്യവാദ്യൈ- രാദ്യൈര്യോ നാരദാദ്യൈര്മുനിഭിരഭിനുതോ വേദവേദ്യൈർവിഭിദ്യ । വര് വീതവേദ്യൈർവിവിദ്യ, വേദവിദ്ഭിർവിഭിദ്യ ആസാദ്യാപദ്യതേ യം പുനരപി ച ജഗദ്യൌവനം സദ്യ ഉദ്യ- ന്നുദ്ദ്യോതോ ദ്യോതിതദ്യൌര്ദ്യതു ദിവസകൃതോഽസാവവദ്യാനി വോഽദ്യ ॥ 36 ॥

ആവാനൈശ്ചംദ്രകാംതൈശ്ച്യുതതിമിരതയാ താനവാത്താരകാണാ- വര് ആവാംതൈഃ മേണാംകാലോകലോപാദുപഹതമഹസാമോഷധീനാം ലയേന । ആരാദുത്പ്രേക്ഷ്യമാണാ ക്ഷണമുദയതടാംതര്ഹിതസ്യാഹിമാംശോ- രാഭാ പ്രാഭാതികീ വോഽവതു ന തു നിതരാം താവദാവിര്ഭവംതീ ॥ 37 ॥

സാനൌ സാ നൌദയേ നാരുണിതദലപുനര്യൌവനാനാം വനാനാ- വര് ലസദ്യൌവനാനാം മാലീമാലീഢപൂർവാ പരിഹൃതകുഹരോപാംതനിമ്നാ തനിമ്നാ । ഭാ വോഽഭാവോപശാംതിം ദിശതു ദിനപതേര്ഭാസമാനാ സമാനാ- രാജീ രാജീവരേണോഃ സമസമയമുദേതീവ യസ്യാ വയസ്യാ ॥ 38 ॥

ഉജ്ജൃംഭാംഭോരുഹാണാം പ്രഭവതി പയസാം യാ ശ്രിയേ നോഷ്ണതായൈ പുഷ്ണാത്യാലോകമാത്രം ന തു ദിശതി ദൃശാം ദൃശ്യമാനാ വിധാതമ് । പൂർവാദ്രേരേവ പൂർവം ദിവമനു ച പുനഃ പാവനീ ദിങ്മുഖാനാ- വര് തതഃ മേനാംസ്യൈനീ വിഭാസൌ നുദതു നുതിപദൈകാസ്പദം പ്രാക്തനീ വഃ ॥ 39 ॥

വാചാം വാചസ്പതേരപ്യചലഭിദുചിതാചാര്യകാണാം പ്രപംചൈ- ർവൈരംചാനാം തഥോച്ചാരിതചതുരൃചാം ചാനനാനാം ചതുര്ണാമ് । വര് രുചിര ഉച്യേതാര്ചാസു വാച്യച്യുതിശുചിചരിതം യസ്യ നോച്ചൈർവിവിച്യ വര് അര്ചാസ്വവാച്യ പ്രാച്യം വര്ചശ്ചകാസച്ചിരമുപചിനുതാത്തസ്യ ചംഡാര്ചിഷോ വഃ ॥ 40 ॥ വര് ശ്രിയം

മൂര്ധ്ന്യദ്രേര്ധാതുരാഗസ്തരുഷു കിസലയോ വിദ്രുമൌഘഃ സമുദ്രേ വര് – കിസലയാദ്വിദ്രുമൌഘാത്സമുദ്രേ ദിങ്മാതംഗോത്തമാംഗേഷ്വഭിനവനിഹിതഃ സാംദ്രസിംദൂരരേണുഃ । വര് വിഹിതഃ, നിഹിതാത്സംദ്രസിംദൂരരേണോഃ സീമ്നി വ്യോമ്നശ്ച ഹേമ്നഃ സുരശിഖരിഭുവോ ജായതേ യഃ പ്രകാശഃ ശോണിമ്നാസൌ ഖരാംശോരുഷസി ദിശതു വഃ ശര്മ ശോഭൈകദേശഃ ॥ 41 ॥

അസ്താദ്രീശോത്തമാംഗേ ശ്രിതശശിനി തമഃകാലകൂടേ നിപീതേ യാതി വ്യക്തിം പുരസ്താദരുണകിസലയേ പ്രത്യുഷഃപാരിജാതേ । ഉദ്യംത്യാരക്തപീതാംബരവിശദതരോദ്വീക്ഷിതാ തീക്ഷ്ണഭാനോ- വര് രുചിരതരോദ്വീക്ഷിതാ വര് തീവ്രഭാസഃ ര്ലക്ഷ്മീര്ലക്ഷ്മീരിവാസ്തു സ്ഫുടകമലപുടാപാശ്രയാ ശ്രേയസേ വഃ ॥ 42 ॥ വര് പുടോപാശ്രയ

നോദന്വാംജന്മഭൂമിര്ന തദുദരഭുവോ ബാംധവാഃ കൌസ്തുഭാദ്യാ യസ്യാഃ പദ്മം ന പാണൌ ന ച നരകരിപൂരഃസ്ഥലീ വാസവേശ്മ । തേജോരൂപാപരൈവ ത്രിഷു ഭുവനതലേഷ്വാദധാനാ വ്യവസ്ഥാം വര് ത്രിഭുവനഭവനേ സാ ശ്രീഃ ശ്രേയാംസി ദിശ്യാദശിശിരമഹസോ മംഡലാഗ്രോദ്ഗതാ വഃ ॥ 43 ॥

॥ ഇതി ദ്യുതിവര്ണനമ് ॥ വര് തേജോവര്ണനമ്

॥ അഥ അശ്വവര്ണനമ് ॥

രക്ഷംത്വക്ഷുണ്ണഹേമോപലപടലമലം ലാഘവാദുത്പതംതഃ പാതംഗാഃ പംഗ്വവജ്ഞാജിതപവനജവാ വാജിനസ്തേ ജഗംതി । യേഷാം വീതാന്യചിഹ്നോന്നയമപി വഹതാം മാര്ഗമാഖ്യാതി മേരാ- വുദ്യന്നുദ്ദാമദീപ്തിര്ദ്യുമണിമണിശിലാവേദികാജാതവേദാഃ ॥ 44 ॥

പ്ലുഷ്ടാഃ പൃഷ്ഠേംഽശുപാതൈരതിനികടതയാ ദത്തദാഹാതിരേകൈ- രേകാഹാക്രാംതകൃത്സ്നത്രിദിവപഥപൃഥുശ്വാസശോഷാഃ ശ്രമേണ । തീവ്രോദന്യാസ്ത്വരംതാമഹിതവിഹതയേ സപ്തയഃ സപ്തസപ്തേ- രഭ്യാശാകാശഗംഗാജലസരലഗലാവാങ്നതാഗ്രാനനാ വഃ ॥ 45 ॥ വര് ഗലവര്ജിതാഗ്രാനനാഃ

മത്വാന്യാന്പാര്ശ്വതോഽശ്വാന് സ്ഫടികതടദൃഷദ്ദൃഷ്ടദേഹാ ദ്രവംതീ വ്യസ്തേഽഹന്യസ്തസംധ്യേയമിതി മൃദുപദാ പദ്മരാഗോപലേഷു । സാദൃശ്യാദൃശ്യമൂര്തിര്മരകതകടകേ ക്ലിഷ്ടസൂതാ സുമേരോ- ര്മൂര്ധന്യാവൃത്തിലബ്ധധ്രുവഗതിരവതു ബ്രധ്നവാഹാവലിർവഃ ॥ 46 ॥ വര് ദ്രുത

ഹേലാലോലം വഹംതീ വിഷധരദമനസ്യാഗ്രജേനാവകൃഷ്ടാ സ്വർവാഹിന്യാഃ സുദൂരം ജനിതജവജയാ സ്യംദനസ്യ സ്യദേന । നിർവ്യാജം തായമാനേ ഹരിതിമനി നിജേ സ്ഫീതഫേനാഹിതശ്രീ- വര് സ്ഫീതഫേനാസ്മിതശ്രീഃ രശ്രേയാംസ്യശ്വപംക്തിഃ ശമയതു യമുനേവാപരാ താപനീ വഃ ॥ 47 ॥

മാര്ഗോപാംതേ സുമേരോര്നുവതി കൃതനതൌ നാകധാമ്നാം നികായേ വീക്ഷ്യ വ്രീഡാനതാനാം പ്രതികുഹരമുഖം കിംനരീണാം മുഖാനി । സൂതേഽസൂയത്യപീഷജ്ജഡഗതി വഹതാം കംധരാര്ധൈർവലദ്ഭി- വര് കംധരാഗ്രൈഃ ർവാഹാനാം വ്യസ്യതാദ്വഃ സമമസമഹരേര്ഹേഷിതം കല്മഷാണി ॥ 48 ॥

ധുന്വംതോ നീരദാലീര്നിജരുചിഹരിതാഃ പാര്ശ്വയോഃ പക്ഷതുല്യാ- സ്താലൂത്താനൈഃ ഖലീനൈഃ ഖചിതമുഖരുചശ്ച്യോതതാ ലോഹിതേന । ഉഡ്ഡീയേവ വ്രജംതോ വിയതി ഗതിവശാദര്കവാഹാഃ ക്രിയാസുഃ ക്ഷേമം ഹേമാദ്രിഹൃദ്യദ്രുമശിഖരശിരഃശ്രേണിശാഖാശുകാ വഃ ॥ 49 ॥

॥ ഇത്യശ്വവര്ണനമ് ॥

॥ അഥ അരുണവര്ണനമ് ॥

പ്രാതഃ ശൈലാഗ്രരംഗേ രജനിജവനികാപായസംലക്ഷ്യലക്ഷ്മീ- ർവിക്ഷിപ്താപൂർവപുഷ്പാംജലിമുഡുനികരം സൂത്രധാരായമാണഃ । യാമേഷ്വംകേഷ്വിവാഹ്നഃ കൃതരുചിഷു ചതുര്ഷ്വേവ ജാതപ്രതിഷ്ഠാ- വര് യാതഃ പ്രതിഷ്ഠാം മവ്യാത്പ്രസ്താവയന്വോ ജഗദടനമഹാനാടികാം സൂര്യസൂതഃ ॥ 50 ॥

ആക്രാംത്യാ വാഹ്യമാനം പശുമിവ ഹരിണാ വാഹകോഽഗ്ര്യോ ഹരീണാം ഭ്രാമ്യംതം പക്ഷപാതാജ്ജഗതി സമരുചിഃ സർവകര്മൈകസാക്ഷീ । ശത്രും നേത്രശ്രുതീനാമവജയതി വയോജ്യേഷ്ഠഭാവേ സമേഽപി സ്ഥാമ്നാം ധാമ്നാം നിധിര്യഃ സ ഭവദഘനുദേ നൂതനഃ സ്താദനൂരുഃ ॥ 51 ॥

ദത്താര്ഘൈര്ദൂരനമ്രൈർവിയതി വിനയതോ വീക്ഷിതഃ സിദ്ധസാര്ഥൈഃ വര് സിദ്ധസാധ്യൈഃ സാനാഥ്യം സാരഥിർവഃ സ ദശശതരുചേഃ സാതിരേകം കരോതു । ആപീയ പ്രാതരേവ പ്രതതഹിമപയഃസ്യംദിനീരിംദുഭാസോ യഃ കാഷ്ഠാദീപനോഽഗ്രേ ജഡിത ഇവ ഭൃശം സേവതേ പൃഷ്ഠതോഽര്കമ് ॥ 52 ॥

മുംചന്രശ്മീംദിനാദൌ ദിനഗമസമയേ സംഹരംശ്ച സ്വതംത്ര- സ്തോത്രപ്രഖ്യാതവീര്യോഽവിരതഹരിപദാക്രാംതിബദ്ധാഭിയോഗഃ । വര് വിതത കാലോത്കര്ഷാല്ലഘുത്വം പ്രസഭമധിപതൌ യോജയന്യോ ദ്വിജാനാം സേവാപ്രീതേന പൂഷ്ണാത്മസമ ഇവ കൃതസ്ത്രായതാം സോഽരുണോ വഃ ॥ 53 ॥ വര് സ്വസമ

ശാതഃ ശ്യാമാലതായാഃ പരശുരിവ തമോഽരണ്യവഹ്നേരിവാര്ചിഃ വര് ദാഹേ ദവാഭഃ പ്രാച്യേവാഗ്രേ ഗ്രഹീതും ഗ്രഹകുമുദവനം പ്രാഗുദസ്തോഽഗ്രഹസ്തഃ । വര് പ്രാചീവാഗ്രേ, ഗ്രഹകുമുദരുചിം ഐക്യം ഭിംദംദ്യുഭൂമ്യോരവധിരിവ വിധാതേവ വിശ്വപ്രബോധേ വാഹാനാം വോ വിനേതാ വ്യപനയതു വിപന്നാമ ധാമാധിപസ്യ ॥ 54 ॥

പൌരസ്ത്യസ്തോയദര്തോഃ പവന ഇവ പതത്പാവകസ്യേവ ധൂമോ വര് പതന് വിശ്വസ്യേവാദിസര്ഗഃ പ്രണവ ഇവ പരം പാവനോ വേദരാശേഃ സംധ്യാനൃത്യോത്സവേച്ഛോരിവ മദനരിപോര്നംദിനാംദീനിനാദഃ സൌരസ്യാഗ്രേ സുഖം വോ വിതരതു വിനതാനംദനഃ സ്യംദനസ്യ ॥ 55 ॥ വര് സ്യംദനോ വഃ

പര്യാപ്തം തപ്തചാമീകരകടകതടേ ശ്ലിഷ്ടശീതേതരാംശാ- വാസീദത്സ്യംദനാശ്വാനുകൃതിമരകതേ പദ്മരാഗായമാണഃ । വര് അശ്വാനുകൃതമരകതേ യഃ സോത്കര്ഷാം വിഭൂഷാം കുരുത ഇവ കുലക്ഷ്മാഭൃദീശസ്യ മേരോ- രേനാംസ്യഹ്നായ ദൂരം ഗമയതു സ ഗുരുഃ കാദ്രവേയദ്വിഷോ വഃ ॥ 56 ॥

നീത്വാശ്വാന്സപ്ത കക്ഷാ ഇവ നിയമവശം വേത്രകല്പപ്രതോദ- വര് കക്ഷ്യാ സ്തൂര്ണം ധ്വാംതസ്യ രാശാവിതരജന ഇവോത്സാരിതേ ദൂരഭാജി । പൂർവം പ്രഷ്ഠോ രഥസ്യ ക്ഷിതിഭൃദധിപതീംദര്ശയംസ്ത്രായതാം വ- സ്ത്രൈലോക്യാസ്ഥാനദാനോദ്യതദിവസപതേഃ പ്രാക്പ്രതീഹാരപാലഃ ॥ 57 ॥

വജ്രിംജാതം വികാസീക്ഷണകമലവനം ഭാസി നാഭാസി വഹ്നേ! വര് നോ ഭാസി താതം നത്വാശ്വപാര്ശ്വാന്നയ യമ! മഹിഷം രാക്ഷസാ വീക്ഷിതാഃ സ്ഥ । സപ്തീന്സിംച പ്രചേതഃ! പവന! ഭജ ജവം വിത്തപാവേദിതസ്ത്വം വംദേ ശർവേതി ജല്പന്പ്രതിദിശമധിപാന്പാതു പൂഷ്ണോഽഗ്രണീർവഃ ॥ 58 ॥

പാശാനാശാംതപാലാദരുണ വരുണതോ മാ ഗ്രഹീഃ പ്രഗ്രഹാര്ഥം തൃഷ്ണാം കൃഷ്ണസ്യ ചക്രേ ജഹിഹി നഹി രഥോ യാതി മേ നൈകചക്രഃ । യോക്തും യുഗ്യം കിമുച്ചൈഃശ്രവസമഭിലഷസ്യഷ്ടമം വൃത്രശത്രോ- വര് ത്വാഷ്ട്രശത്രോഃ സ്ത്യക്താന്യാപേക്ഷവിശ്വോപകൃതിരിവ രവിഃ ശാസ്തി യം സോഽവതാദ്വഃ ॥ 59 ॥

നോ മൂര്ച്ഛാച്ഛിന്നവാംഛഃ ശ്രമവിവശവപുര്നൈവ നാപ്യാസ്യശോഷീ പാംഥഃ പഥ്യേതരാണി ക്ഷപയതു ഭവതാം ഭാസ്വതോഽഗ്രേസരഃ സഃ । യഃ സംശ്രിത്യ ത്രിലോകീമടതി പടുതരൈസ്താപ്യമാനോ മയൂഖൈ- രാരാദാരാമലേഖാമിവ ഹരിതമണിശ്യാമലാമശ്വപംക്തിമ് ॥ 60 ॥ വര് ഹരിതതൃണ

സീദംതോഽംതര്നിമജ്ജജ്ജഡഖുരമുസലാഃ സൈകതേ നാകനദ്യാഃ സ്കംദംതഃ കംദരാലീഃ കനകശിഖരിണോ മേഖലാസു സ്ഖലംതഃ । ദൂരം ദൂർവാസ്ഥലോത്കാ മരകതദൃഷദി സ്ഥാസ്നവോ യന്ന യാതാഃ പൂഷ്ണോഽശ്വാഃ പൂരയംസ്തൈസ്തദവതു ജവനൈര്ഹുംകൃതേനാഗ്രഗോ വഃ ॥ 61 ॥ വര് പ്രേരയന് ഹുംകൃതൈരഗ്രണീഃ

॥ ഇത്യരുണവര്ണനമ് ॥ വര് സൂതവര്ണനമ്

॥ അഥ രഥവര്ണനമ് ॥

പീനോരഃപ്രേരിതാഭ്രൈശ്ചരമഖുരപുടാഗ്രസ്ഥിതൈഃ പ്രാതരദ്രാ- വാദീര്ഘാംഗൈരുദസ്തോ ഹരിഭിരപഗതാസംഗനിഃശബ്ദചക്രഃ । ഉത്താനാനൂരുമൂര്ധാവനതിഹഠഭവദ്വിപ്രതീപപ്രണാമഃ പ്രാഹ്ണേ ശ്രേയോ വിധത്താം സവിതുരവതരന്വ്യോമവീഥീം രഥോ വഃ ॥ 62 ॥ വര് പ്രേയോ

ധ്വാംതൌഘധ്വംസദീക്ഷാവിധിപടു വഹതാ പ്രാക്സഹസ്രം കരാണാ- വര് വിധിഗുരു ദ്രാക്സഹസ്രം മര്യമ്ണാ യോ ഗരിമ്ണഃ പദമതുലമുപാനീയതാധ്യാസനേന । സ ശ്രാംതാനാം നിതാംതം ഭരമിവ മരുതാമക്ഷമാണാം വിസോഢും സ്കംധാത്സ്കംധം വ്രജന്വോ വൃജിനവിജിതയേ ഭാസ്വതഃ സ്യംദനോഽസ്തു ॥ 63 ॥

യോക്ത്രീഭൂതാന്യുഗസ്യ ഗ്രസിതുമിവ പുരോ ദംദശൂകാംദധാനോ ദ്വേധാവ്യസ്താംബുവാഹാവലിവിഹിതബൃഹത്പക്ഷവിക്ഷേപശോഭഃ । സാവിത്രഃ സ്യംദനോഽസൌ നിരതിശയരയപ്രീണിതാനൂരുരേനഃ- ക്ഷേപീയോ വോ ഗരുത്മാനിവ ഹരതു ഹരീച്ഛാവിധേയപ്രചാരഃ ॥ 64 ॥

ഏകാഹേനൈവ ദീര്ഘാം ത്രിഭുവനപദവീം ലംഘയന് യോ ലഘിഷ്ഠഃ വര് കൃസ്ത്നാം പൃഷ്ഠേ മേരോര്ഗരീയാന് ദലിതമണിദൃഷത്ത്വിംഷി പിംഷഞ്ശിരാംസി । സർവസ്യൈവോപരിഷ്ടാദഥ ച പുനരധസ്താദിവാസ്താദ്രിമൂരംധി ബ്രധ്നസ്യാവ്യാത്സ ഏവം ദുരധിഗമപരിസ്പംദനഃ സ്യംദനോ വഃ ॥ 65 ॥

ധൂര്ധ്വസ്താഗ്ര്യഗ്രഹാണി ധ്വജപടപവനാംദോലിതേംദൂനി ദൂരം വര് ദൂരാത് രാഹൌ ഗ്രാസാഭിലാഷാദനുസരതി പുനര്ദത്തചക്രവ്യഥാനി । ശ്രാംതാശ്വശ്വാസഹേലാധുതവിബുധധുനീനിര്ഝരാംഭാംസി ഭദ്രം ദേയാസുർവോ ദവീയോ ദിവി ദിവസപതേഃ സ്യംദനപ്രസ്ഥിതാനി ॥ 66 ॥

അക്ഷേ രക്ഷാം നിബധ്യ പ്രതിസരവലയൈര്യോജയംത്യോ യുഗാഗ്രം ധൂഃസ്തംഭേ ദഗ്ധധൂപാഃ പ്രഹിതസുമനസോ ഗോചരേ കൂബരസ്യ । ചര്ചാശ്ചക്രേ ചരംത്യോ മലയജപയസാ സിദ്ധവധ്വസ്ത്രിസംധ്യം വര് ചര്ചാം വംദംതേ യം ദ്യുമാര്ഗേ സ നുദതു ദുരിതാന്യംശുമത്സ്യംദനോ വഃ ॥ 67 ॥

ഉത്കീര്ണസ്വര്ണരേണുദ്രുതഖുരദലിതാ പാര്ശ്വയോഃ ശശ്വദശ്വൈ- വര് രേണുര്ദ്രുത രശ്രാംതഭ്രാംതചക്രക്രമനിഖിലമിലന്നേമിനിമ്നാ ഭരേണ । മേരോര്മൂര്ധന്യഘം വോ വിഘടയതു രവേരേകവീഥീ രഥസ്യ സ്വോഷ്മോദക്താംബുരിക്തപ്രകടിതപുലിനോദ്ധൂസരാ സ്വര്ധുനീവ ॥ 68 ॥ വര് സ്വോഷ്മോദസ്താംബു

നംതും നാകാലയാനാമനിശമനുയതാം പദ്ധതിഃ പംക്തിരേവ വര് ഉപയതാം ക്ഷോദോ നക്ഷത്രരാശേരദയരയമിലച്ചക്രപിഷ്ടസ്യ ധൂലിഃ । ഹേഷഹ്ലാദോ ഹരീണാം സുരശിഖരിദരീഃ പൂരയന്നേമിനാദോ വര് നാദോ യസ്യാവ്യാത്തീവ്രഭാനോഃ സ ദിവി ഭുവി യഥാ വ്യക്തചിഹ്നോ രഥോ വഃ ॥ 69 ॥

നിഃസ്പംദാനാം വിമാനാവലിവിതതദിവാം ദേവവൃംദാരകാണാം വര് വലിതദിശാ വൃംദൈരാനംദസാംദ്രോദ്യമമപി വഹതാം വിംദതാം വംദിതും നോ । മംദാകിന്യാമമംദഃ പുലിനഭൃതി മൃദുര്മംദരേ മംദിരാഭേ വര് മംദരാഭേ മംദാരൈര്മംഡിതാരം ദധദരി ദിനകൃത്സ്യംദനഃ സ്താന്മുദേ വഃ ॥ 70 ॥

ചക്രീ ചക്രാരപംക്തിം ഹരിരപി ച ഹരീന് ധൂര്ജടിര്ധൂര്ധ്വജാംതാ- നക്ഷം നക്ഷത്രനാഥോഽരുണമപി വരുണഃ കൂബരാഗ്രം കുബേരഃ । രംഹഃ സംഘഃ സുരാണാം ജഗദുപകൃതയേ നിത്യയുക്തസ്യ യസ്യ സ്തൌതി പ്രീതിപ്രസന്നോഽന്വഹമഹിമരുചേഃ സോഽവതാത്സ്യംദനോ വഃ ॥ 71 ॥ വര് രുച

നേത്രാഹീനേന മൂലേ വിഹിതപരികരഃ സിദ്ധസാധ്യൈര്മരുദ്ഭിഃ പാദോപാംതേ സ്തുതോഽലം ബലിഹരിരഭസാകര്ഷണാബദ്ധവേഗഃ । ഭ്രാമ്യന്വ്യോമാംബുരാശാവശിശിരകിരണസ്യംദനഃ സംതതം വോ ദിശ്യാല്ലക്ഷ്മീമപാരാമതുലിതമഹിമേവാപരോ മംദരാദ്രിഃ ॥ 72 ॥ വര് അതുല്യാം

॥ ഇതി രഥവര്ണനമ് ॥

॥ അഥ മംഡലവര്ണനമ് ॥

യജ്ജ്യായോ ബീജമഹ്നാമപഹതതിമിരം ചക്ഷുഷാമംജനം യ- വര് ജ്യായോ യദ്ബീജമഹ്നാമപഹൃത ദ്ദ്വാരം യന്മുക്തിഭാജാം യദഖിലഭുവനജ്യോതിഷാമേകമോകഃ । യദ്വൃഷ്ട്യംഭോനിധാനം ധരണിരസസുധാപാനപാത്രം മഹദ്യ- ദ്ദിശ്യാദീശസ്യ ഭാസാം തദധീകലമലം മംഗലം മംഡലം വഃ ॥ 73 ॥ വര് ദേവസ്യ ഭാനോഃ തദധികമമലം മംഡലം മംഗലം

വേലാവര്ധിഷ്ണു സിംധോഃ പയ ഇവ ഖമിവാര്ധോദ്ഗതാഗ്യ്രഗ്രഹോഡു സ്തോകോദ്ഭിന്നസ്വചിഹ്നപ്രസവമിവ മധോരാസ്യമസ്യന്മനാംസി । വര് മഹാംസി പ്രാതഃ പൂഷ്ണോഽശുഭാനി പ്രശമയതു ശിരഃശേഖരീഭൂതമദ്രേഃ പൌരസ്ത്യസ്യോദ്ഗഭസ്തിസ്തിമിതതമതമഃഖംഡനം മംഡലം വഃ ॥ 74 ॥

പ്രത്യുപ്തസ്തപ്തഹേമോജ്ജ്വലരുചിരചലഃ പദ്മരാഗേണ യേന ജ്യായഃ കിംജല്കപുംജോ യദലികുലശിതേരംബരേംദീവരസ്യ । കാലവ്യാലസ്യ ചിഹ്നം മഹിതതമമഹോമൂരംധി രത്നം മഹദ്യ- ദ്ദീപ്താംശോഃ പ്രാതരവ്യാത്തദവികലജഗന്മംഡനം മംഡലം വഃ ॥ 75 ॥

കസ്ത്രാതാ താരകാണാം പതതി തനുരവശ്യായബിംദുര്യഥേംദു- ർവിദ്രാണാ ദൃക്സ്മരാരേരുരസി മുരരിപോഃ കൌസ്തുഭോ നോദ്ഗഭസ്തിഃ । വഹ്നേഃ സാപഹ്നവേവ ദ്യുതിരുദയഗതേ യത്ര തന്മംഡലം വോ മാര്തംഡീയം പുനീതാദ്ദിവി ഭുവി ച തമാംസീവ മൃഷ്ണന്മഹാംസി ॥ 76 ॥

യത്പ്രാച്യാം പ്രാക്ചകാസ്തി പ്രഭവതി ച യതഃ പ്രാച്യസാവുജ്ജിഹാനാ- ദിദ്ധം മധ്യേ യദഹ്നോ ഭവതി തതരുചാ യേന ചോത്പാദ്യതേഽഹഃ । യത്പര്യായേണ ലോകാനവതി ച ജഗതാം ജീവിതം യച്ച തദ്വോ വിശ്വാനുഗ്രാഹി വിശ്വം സൃജദപി ച രവേര്മംഡലം മുക്തയേഽസ്തു ॥ 77 ॥

ശുഷ്യംത്യൂഢാനുകാരാ മകരവസതയോ മാരവീണാം സ്ഥലീനാം യേനോത്തപ്താഃ സ്ഫുടംതസ്തഡിതി തിലതുലാം യാംത്യഗേംദ്രാ യുഗാംതേ । വര് ചടിതി തച്ചംഡാംശോരകാംഡത്രിഭുവനദഹനാശംകയാ ധാമ കൃച്ഛാത് വര് കൃത്സ്നം സംഹൃത്യാലോകമാത്രം പ്രലഘു വിദധതഃ സ്താന്മുദേ മംഡലം വഃ ॥ 78 ॥ വര് ആഹൃത്യാലോകമാത്രം പ്രതനു

ഉദ്യദ്ദ്യൂദ്യാനവാപ്യാം ബഹുലതമതമഃപംകപൂരം വിദാര്യ വര് ബഹല പ്രോദ്ഭിന്നം പത്രപാര്ശ്വേഷ്വവിരലമരുണച്ഛായയാ വിസ്ഫുരംത്യാ । കല്യാണാനി ക്രിയാദ്വഃ കമലമിവ മഹന്മംഡലം ചംഡഭാനോ- വര് ചംഡരശ്മേഃ രന്വീതം തൃപ്തിഹേതോരസകൃദലികുലാകാരിണാ രാഹുണാ യത് ॥ 79 ॥

ചക്ഷുര്ദക്ഷദ്വിഷോ യന്ന തു ദഹതി പുരഃ പൂരയത്യേവ കാമം വര് ന ദഹതി നിതരാം പുനഃ നാസ്തം ജുഷ്ടം മരുദ്ഭിര്യദിഹ നിയമിനാം യാനപാത്രം ഭവാബ്ധൌ । യദ്വീതശ്രാംതി ശശ്വദ്ഭ്രമദപി ജഗതാം ഭ്രാംതിമഭ്രാംതി ഹംതി ബ്രധ്നസ്യാഖ്യാദ്വിരുദ്ധക്രിയമഥ ച ഹിതാധായി തന്മംഡലം വഃ ॥ 80 ॥

॥ ഇതി മംഡലവര്ണനമ് ॥

॥ അഥ സൂര്യവര്ണനമ് ।

സിദ്ധൈഃ സിദ്ധാംതമിശ്രം ശ്രിതവിധി വിബുധൈശ്ചാരണൈശ്ചാടുഗര്ഭം ഗീത്യാ ഗംധർവമുഖ്യൈര്മുഹുരഹിപതിഭിര്യാതുധാനൈര്യതാത്മ । സാര്ധം സാധ്യൈര്മുനീംദ്രൈര്മുദിതമതമനോ മോക്ഷിഭിഃ പക്ഷപാതാ- വര് മോക്ഷുഭിഃ ത്പ്രാതഃ പ്രാരഭ്യമാണസ്തുതിരവതു രവിർവിശ്വവംദ്യോദയോ വഃ ॥ 81 ॥

ഭാസാമാസന്നഭാവാദധികതരപടോശ്ചക്രവാലസ്യ താപാ- ച്ഛേദാദച്ഛിന്നഗച്ഛത്തുരഗഖുരപുടന്യാസനിഃശംകടംകൈഃ । വര് ന്യസ്ത നിഃസംഗസ്യംദനാംഗഭ്രമണനികഷണാത്പാതു വസ്ത്രിപ്രകാരം വര് ത്രിപ്രകാരൈഃ തപ്താംശുസ്തത്പരീക്ഷാപര ഇവ പരിതഃ പര്യടന്ഹാടകാദ്രിമ് ॥ 82 ॥

നോ ശുഷ്കം നാകനദ്യാ വികസിതകനകാംഭോജയാ ഭ്രാജിതം തു വര് കനകാംഭോരുഹാ പ്ലുഷ്ടാ നൈവോപഭോഗ്യാ ഭവതി ഭൃശതരം നംദനോദ്യാനലക്ഷ്മീഃ । നോ ശൃംഗാണി ദ്രുതാനി ദ്രുതമമരഗിരേഃ കാലധൌതാനി ധൌതാ- നീദ്ധം ധാമ ദ്യുമാര്ഗേ മ്രദയതി ദയയാ യത്ര സോഽര്കോഽവതാദ്വഃ ॥ 83 ॥

ധ്വാംതസ്യൈവാംതഹേതുര്ന ഭവതി മലിനൈകാത്മനഃ പാപ്മനോഽപി പ്രാക്പാദോപാംതഭാജാം ജനയതി ന പരം പംകജാനാം പ്രബോധമ് । കര്താ നിഃശ്രേയസാനാമപി ന തു ഖലു യഃ കേവലം വാസരാണാം സോഽവ്യാദേകോദ്യമേച്ഛാവിഹിതബഹുബൃഹദ്വിശ്വകാര്യോഽര്യമാ വഃ ॥ 84 ॥

ലോടഁല്ലോഷ്ടാവിചേഷ്ടഃ ശ്രിതശയനതലോ നിഃസഹീഭൂതദേഹഃ സംദേഹീ പ്രാണിതവ്യേ സപദി ദശ ദിശഃ പ്രേക്ഷമാണോഽംധകാരാഃ । നിഃശ്വാസായാസനിഷ്ഠഃ പരമപരവശോ ജായതേ ജീവലോകഃ വര് ചിരതരവശോ ശോകേനേവാന്യലോകാനുദയകൃതി ഗതേ യത്ര സോഽര്കോഽവതാദ്വഃ ॥ 85 ॥ വര് ലോകാഭ്യുദയ

ക്രാമഁല്ലോലോഽപി ലോകാഁസ്തദുപകൃതികൃതാവാശ്രിതഃ സ്ഥൈര്യകോടിം നൄണാം ദൃഷ്ടിം വിജിഹ്മാം വിദധദപി കരോത്യംതരത്യംതഭദ്രാമ് । യസ്താപസ്യാപി ഹേതുര്ഭവതി നിയമിനാമേകനിർവാണദായീ ഭൂയാത്സ പ്രാഗവസ്ഥാധികതരപരിണാമോദയോഽര്കഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ 86 ॥

വ്യാപന്നര്തുര്ന കാലോ വ്യഭിചരതി ഫലം നൌഷധീർവൃഷ്ടിരിഷ്ടാ നൈഷ്ടൈസ്തൃപ്യംതി ദേവാ ന ഹി വഹതി മരുന്നിര്മലാഭാനി ഭാനി । ആശാഃ ശാംതാ ന ഭിംദംത്യവധിമുദധയോ ബിഭ്രതി ക്ഷ്മാഭൃതഃ ക്ഷ്മാം യസ്മിംസ്ത്രൈലോക്യമേവം ന ചലതി തപതി സ്താത്സ സൂര്യഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ 87 ॥

കൈലാസേ കൃത്തിവാസാ വിഹരതി വിരഹത്രാസദേഹോഢകാംതഃ ശ്രാംതഃ ശേതേ മഹാഹാവധിജലധി വിനാ ഛദ്മനാ പദ്മനാഭഃ । യോഗോദ്യോഗൈകതാനോ ഗമയതി സകലം വാസരം സ്വം സ്വയംഭൂ- ര്ഭൂരിത്രൈലോക്യാചിംതാഭൃതി ഭുവനവിഭൌ യത്ര ഭാസ്വാന്സ വോഽവ്യാത് ॥ 88 ॥

ഏതദ്യന്മംഡലം ഖേ തപതി ദിനകൃതസ്താ ഋചോഽര്ചീംഷി യാനി ദ്യോതംതേ താനി സാമാന്യയമപി പുരുഷോ മംഡലേഽണുര്യജൂംഷി । ഏവം യം വേദ വേദത്രിതയമയമയം വേദവേദീ സമഗ്രോ വര്ഗഃ സ്വര്ഗാപവര്ഗപ്രകൃതിരവികൃതിഃ സോഽസ്തു സൂര്യഃ ശ്രിയേ വഃ ॥ 89 ॥

നാകൌകഃപ്രത്യനീകക്ഷതിപടുമഹസാം വാസവാഗ്രേസരാണാം സർവേഷാം സാധു പാതാം ജഗദിദമദിതേരാത്മജത്വേ സമേഽപി । യേനാദിത്യാഭിധാനം നിരതിശയഗുണൈരാത്മനി ന്യസ്തമസ്തു വര് ഗുണേനാത്മനി സ്തുത്യസ്ത്രൈലോക്യവംദ്യൈസ്ത്രിദശമുനിഗണൈഃ സോംഽശുമാന് ശ്രേയസേ വഃ ॥ 90 ॥

ഭൂമിം ധാമ്നോഽഭിവൃഷ്ട്യാ ജഗതി ജലമയീം പാവനീം സംസ്മൃതാവ- വര് ധാമ്നോഽഥ പ്യാഗ്നേയീം ദാഹശക്ത്യാ മുഹുരപി യജമാനാം യഥാപ്രാര്ഥിതാര്ഥൈഃ । വര് യജമാനാത്മികാം ലീനാമാകാശ ഏവാമൃതകരഘടിതാം ധ്വാംതപക്ഷസ്യ പർവ- ണ്വേവം സൂര്യോഽഷ്ടഭേദാം ഭവ ഇവ ഭവതഃ പാതു ബിഭ്രത്സ്വമൂര്തിമ് ॥ 91 ॥

പ്രാക്കാലോന്നിദ്രപദ്മാകരപരിമലനാവിര്ഭവത്പാദശോഭോ ഭക്ത്യാ ത്യക്തോരുഖേദോദ്ഗതി ദിവി വിനതാസൂനുനാ നീയമാനഃ । സപ്താശ്വാപ്താപരാംതാന്യധികമധരയന്യോ ജഗംതി സ്തുതോഽലം ദേവൈര്ദേവഃ സ പായാദപര ഇവ മുരാരാതിരഹ്നാം പതിർവഃ ॥ 92 ॥

യഃ സ്രഷ്ടാഽപാം പുരസ്താദചലവരസമഭ്യുന്നതേര്ഹേതുരേകോ ലോകാനാം യസ്ത്രയാണാം സ്ഥിത ഉപരി പരം ദുർവിലംഘ്യേന ധാമ്നാ । വര് ച ത്രയാണാം സദ്യഃ സിദ്ധ്യൈ പ്രസന്നദ്യുതിശുഭചതുരാശാമുഖഃ സ്താദ്വിഭക്തോ വര് ശുചി ദ്വേധാ വേധാ ഇവാവിഷ്കൃതകമലരുചിഃ സോഽര്ചിഷാമാകരോ വഃ ॥ 93 ॥

സാദ്രിദ്യൂർവീനദീശാ ദിശതി ദശ ദിശോ ദര്ശയന്പ്രാഗ്ദൃശോ യഃ വര് ദ്രാക് ദൃശോ സാദൃശ്യം ദൃശ്യതേ നോ സദശശതദൃശി ത്രൈദശേ യസ്യ ദേശേ । ദീപ്താംശുർവഃ സ ദിശ്യാദശിവയുഗദശാദര്ശിതദ്വാദശാത്മാ ശം ശാസ്ത്യശ്വാംശ്ച യസ്യാശയവിദതിശയാദ്ദംദശൂകാശനാദ്യഃ ॥ 94 ॥

തീര്ഥാനി വ്യര്ഥകാനി ഹൃദനദസരസീനിര്ഝരാംഭോജിനീനാം നോദന്വംതോ നുദംതി പ്രതിഭയമശുഭശ്വഭ്രപാതാനുബംധി । ആപോ നാകാപഗായാ അപി കലുഷമുഷോ മജ്ജതാം നൈവ യത്ര വര് സ്വര്ഗാപഗായാഃ ത്രാതും യാതേഽന്യലോകാന് സ ദിശതു ദിവസസ്യൈകഹേതുര്ഹിതം വഃ ॥ 95 ॥ വര് ലോകം

ഏതത്പാതാലപംകപ്ലുതമിവ തമസൈവൈകമുദ്ഗാഢമാസീ- ദപ്രജ്ഞാതാപ്രതര്ക്യം നിരവഗതി തഥാലക്ഷണം സുപ്തമംതഃ । യാദൃക്സൃഷ്ടേഃ പുരസ്താന്നിശി നിശി സകലം ജായതേ താദൃഗേവ ത്രൈലോക്യം യദ്വിയോഗാദവതു രവിരസൌ സര്ഗതുല്യോദയോ വഃ ॥ 96 ॥

ദ്വീപേ യോഽസ്താചലോഽസ്മിന്ഭവതി ഖലു സ ഏവാപരത്രോദയാദ്രി- ര്യാ യാമിന്യുജ്ജ്വലേംദുദ്യുതിരിഹ ദിവസോഽന്യത്ര തീവ്രാതപഃ സാ । യദ്വശ്യൌ ദേശകാലാവിതി നിയമയതോ നോ തു യം ദേശകാലാ- വര് നു വവ്യാത്സ സ്വപ്രഭുത്വാഹിതഭുവനഹിതോ ഹേതുരഹ്നാമിനോ വഃ ॥ 97 ॥

വ്യഗ്രൈരഗ്ര്യഗ്രഹേംദുഗ്രസനഗുരു ഭരൈര്നോ സമഗ്രൈരുദഗ്രൈഃ വര് ഗുരുതരൈഃ പ്രത്യഗ്രൈരീഷദുഗ്രൈരുദയഗിരിഗതോ ഗോഗണൈര്ഗൌരയന് ഗാമ് । ഉദ്ഗാഢാര്ചിർവിലീനാമരനഗരനഗഗ്രാവഗര്ഭാമിവാഹ്നാ- മഗ്രേ ശ്രേയോ വിധത്തേ ഗ്ലപയതു ഗഹനം സ ഗ്രഹഗ്രാമണീർവഃ ॥ 98 ॥

യോനിഃ സാമ്നാം വിധാതാ മധുരിപുരജിതോ ധൂര്ജടിഃ ശംകരോഽസൌ മൃത്യുഃ കാലോഽലകായാഃ പതിരപി ധനദഃ പാവകോ ജാതവേദാഃ । ഇത്ഥം സംജ്ഞാ ഡവിത്ഥാദിവദമൃതഭുജാം യാ യദൃച്ഛാപ്രവൃത്താ- സ്താസാമേകോഽഭിധേയസ്തദനുഗുണഗുണൈര്യഃ സ സൂര്യോഽവതാദ്വഃ ॥ 99 ॥ വര് ഗണൈഃ

ദേവഃ കിം ബാംധവഃ സ്യാത്പ്രിയസുഹൃദഥവാഽഽചാര്യ ആഹോസ്വിദര്യോ വര് ആര്യഃ രക്ഷാ ചക്ഷുര്നു ദീപോ ഗുരുരുത ജനകോ ജീവിതം ബീജമോജഃ । ഏവം നിര്ണീയതേ യഃ ക ഇവ ന ജഗതാം സർവഥാ സർവദാഽസൌ വര് സർവദാഃ സർവാകാരോപകാരീ ദിശതു ദശശതാഭീഷുരഭ്യര്ഥിതം വഃ ॥ 100 ॥

ശ്ലോകാ ലോകസ്യ ഭൂത്യൈ ശതമിതി രചിതാഃ ശ്രീമയൂരേണ ഭക്ത്യാ യുക്തശ്ചൈതാന്പഠേദ്യഃ സകൃദപി പുരുഷഃ സർവപാപൈർവിമുക്തഃ । ആരോഗ്യം സത്കവിത്വം മതിമതുലബലം കാംതിമായുഃപ്രകര്ഷം വിദ്യാമൈശ്വര്യമര്ഥം സുതമപി ലഭതേ സോഽത്ര സൂര്യപ്രസാദാത് ॥ 101 ॥

ഇതി ശ്രീമയൂരകവിപ്രണീതം സൂര്യശതകം സമാപ്തമ് ।

श्री सूर्य शतकम् के बारे में

The Surya Shatakam is a hymn of a hundred verses to the Sun god by the poet Mayura. In the long, majestic sragdhara metre it praises in turn the Sun's rays, his seven horses, his charioteer Aruna, his chariot and his radiant disc, and the Sun himself as the source of light, life and protection for the world, the dispeller of darkness and the eye of the gods.

रचयिता: Mayura (7th century), as its colophon states

कब पढ़ें: At sunrise, especially on Sundays, and on Ratha Saptami.

क्या आप जानते हैं?

  • Its colophon names Mayura, a 7th-century poet at the court of King Harshavardhana, as its author.
  • Tradition makes Mayura a relative of the poet Bana, author of the Kadambari.
  • It is admired as a masterpiece of classical Sanskrit poetry as well as a hymn.

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

Who wrote the Surya Shatakam?

The poet Mayura, at the court of King Harsha (7th century).

What does it describe?

The Sun's rays, horses, charioteer Aruna, chariot and disc, and the Sun himself.

How many verses does it have?

About a hundred.

उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।