MuhurtaNow

उद्धवगीता - पंचमोऽध्यायः

Sri Krishna · पारंपरिक भक्ति पाठ

atha panchamo'dhyaayah ।

raajaa uvaacha

bhagavantam harim praayah na bhajanti aatmavittamaah । teshaam ashaantakaamaanaam kaa nishthaa avijitaatmanaam ॥ 1

chamasah uvaacha

mukhabaahooroopaadebhyah purushasya aashramaih saha । chatvaarah jajnire varnaah gunaih vipraadayah prithak ॥ 2

yah eshaam purusham saakshaat aatmaprabhavam eeshvaram । na bhajanti avajaananti sthaanaat bhrashtaah patanti adhah ॥ 3॥

doore harikathaah kechit doore cha achyutakeerrtanaah । striyah shoodraadayah cha eva te anukampyaa bhavaadrishaam ॥ 4॥

viprah raajanyavaishyau cha hareh praaptaah padaantikam । shrautena janmanaa atha api muhyanti aamnaayavaadinah ॥ 5॥

karmani akovidaah stabdhaah moorkhaah panditamaaninah । vadanti chaatukaat moodhaah yayaa maadhvyaa gira utsukaah ॥ 6॥

rajasaa ghorasankalpaah kaamukaah ahimanyavah । daambhikaah maaninah paapaah vihasanti achyutapriyaan ॥ 7॥

vadanti te anyonyam upaasitastriyah griheshu maithunyasukheshu cha aashishah । yajanti asrishtaan avidhaan adakshinam vrittyai param ghnanti pashoon atadvidah ॥ 8॥

shriyaa vibhootyaa abhijanena vidyayaa tyaagena roopena balena karmanaa satah avamanyanti haripriyaan khalaah ॥ 9॥

sarveshu shashvat tanubhrit svavasthitam yathaa svam aatmaanam abheeshtam eeshvaram । vedopageetam cha na shrunvate abudhaah manorathaanaam pravadanti vaartayaa ॥ 10॥

loke vyavaaya aamisham adyasevaa nityaah tu jantoh na hi tatra chodanaa । vyavasthitih teshu vivaahayajna suraagrahaih aasu nivrittih ishtaa ॥ 11॥

dhanam cha dharmekaphalam yatah vai jnaanam savijnaanam anuprashaanti । griheshu yunjanti kalevarasya mrityum na pashyanti durantaveeryam ॥ 12॥

yat ghraanabhakshah vihitah suraayaah tathaa pashoh aalabhanam na himsaa । evam vyavaayah prajayaa na ratyaa iamam vishuddham na viduh svadharmam ॥ 13॥

ye tu anevamvidah asantah stabdhaah sat abhimaaninah । pashoon druhyanti visrabdhaah pretya khaadanti te cha taan ॥ 14॥

dvishantah parakaayeshu svaatmaanam harim eeshvaram । mritake saanubandhe asmin baddhasnehaah patanti adhah ॥ 15॥

ye kaivalyam asampraaptaah ye cha ateetaah cha moodhataam । traivargikaah hi akshanikaah aatmaanam ghaatayanti te ॥ 16॥

etah aatmahanah ashaantaah ajnaane jnaanamaaninah । seedanti akritakrityaah vai kaaladhvastamanorathaah ॥ 17॥

hitvaa aatyaaya asarachitaah griha apatyasuhrit shriyah । tamah vishanti anichchhantah vaasudevaparaanmukhaah ॥ 18॥

raajaa uvaacha

kasmin kaale sah bhagavaan kim varnah keedrishah nribhih । naamnaa vaa kena vidhinaa poojyate tat iha uchyataam ॥ 19

karabhaajanah uvaacha

kritam tretaa dvaaparam cha kalih ityeshu keshavah । naanaavarna abhidhaakaarah naanaa eva vidhinaa ijyate ॥ 20

krite shuklah chaturbaahuh jatilah valkalaambarah । krishnaajinaupaveetaakshaan bibhrat dandakamandaloon ॥ 21॥

manushyaah tu tadaa shaantaah nirvairaah suhridah samaah । yajanti tapasaa devam shamena cha damena cha ॥ 22॥

hamsah suparnah vaikunthah dharmah yogeshvarah amalah । eeshvarah purushah avyaktah paramaatmaa iti geeyate ॥ 23॥

tretaayaam raktavarnah asau chaturbaahuh trimekhalah । hiranyakeshah trayee aatmaa sruksruvaadi upalakshanah ॥ 24॥

tam tadaa manujaa devam sarvadevamayam harim । yajanti vidyayaa trayyaa dharmishthaah brahmavaadinah ॥ 25॥

vishnuh yajnah prishnigarbhah sarvadevah urukramah । vrishaakapih jayantah cha urugaaya iti eeryate ॥ 26॥

dvaapare bhagavaan shyaamah peetavaasaa nijaayudhah । shreevatsaadibhih ankaih cha lakshanaih upalakshitah ॥ 27॥

tam tadaa purusham martyaa mahaaraajaupalakshanam । yajanti vedatantraabhyaam param jijnaasavah nripa ॥ 28॥

namah te vaasudevaaya namah sankarshanaaya cha । pradyumnaaya aniruddhaaya tubhyam bhagavate namah ॥ 29॥

naaraayanaaya rishaye purushaaya mahaatmane । vishveshvaraaya vishvaaya sarvabhootaatmane namah ॥ 30॥

iti dvaaparah urveesha stuvanti jagadeeshvaram । naanaatantravidhaanena kalau api yathaa shrunu ॥ 31॥

krishnavarnam tvishaakrishnam saangaupaangaastra paarshadam । yajnaih sankeertanapraayaih yajanti hi sumedhasah ॥ 32॥

dhyeyam sadaa paribhavaghnam abheeshtadoham teerthaaspadam shivavirinchinutam sharanyam । bhrityaartihan pranatapaala bhavaabdhipotam vande mahaapurusha te charanaaravindam ॥ 33॥

tyaktvaa sudustyajasuraipsitaraajyalakshmeem dharmishthah aaryavachasaa yat agaat aranyam । maayaamrigam dayitayaa ipsitam anvadhaavat vande mahaapurusha te charanaaravindam ॥ 34॥

evam yugaanuroopaabhyaam bhagavaan yugavartibhih । manujaih ijyate raajan shreyasaam eeshvarah harih ॥ 35॥

kalim sabhaajayanti aaryaa gunajnaah saarabhaaginah । yatra sankeertanena eva sarvah svaarthah abhilabhyate ॥ 36॥

na hi atah paramah laabhah dehinaam bhraamyataam iha । yatah vindeta paramaam shaantim nashyati samsritih ॥ 37॥

kritaadishu prajaa raajan kalau ichchhanti sambhavam । kalau khalu bhavishyanti naaraayanaparaayanaah ॥ 38॥

kvachit kvachit mahaaraaja dravideshu cha bhoorishah । taamraparnee nadee yatra kritamaalaa payasvinee ॥ 39॥

kaaveree cha mahaapunyaa prateechee cha mahaanadee । ye pibanti jalam taasaam manujaa manujeshvara । praayah bhaktaah bhagavati vaasudevah amala aashayaah ॥ 40॥

devarshibhootaaptanrinaa pitreenaam na kinkarah na ayam rinee cha raajan । sarvaatmanaa yah sharanam sharanyam gatah mukundam parihritya kartum ॥ 41॥

svapaadamoolam bhajatah priyasya tyaktaanyabhaavasya harih pareshah । vikarma yat cha utpatitam kathanchit dhunoti sarvam hridi sannivishtah ॥ 42॥

naaradah uvaacha

dharmaan bhaagavataan ittham shrutvaa atha mithileshvarah । jaayanta iyaan muneen preetah sopaadhyaayah hi apoojayat ॥ 43

tatah antah dadhire siddhaah sarvalokasya pashyatah । raajaa dharmaan upaatishthan avaapa paramaam gatim ॥ 44॥

tvam api etaan mahaabhaaga dharmaan bhaagavataan shrutaan । aasthitah shraddhayaa yuktah nihsangah yaasyase param ॥ 45॥

yuvayoh khalu dampatyoh yashasaa pooritam jagat । putrataam agamat yat vaam bhagavaan eeshvarah harih ॥ 46॥

darshanaalinganaalaapaih shayanaasanabhojanaih । aatmaa vaam paavitah krishne putrasneha prakurvatoh ॥ 47॥

vairena yam nripatayah shishupaalapaundra shaalvaadayah gativilaasavilokanaadayaih । dhyaayantah aakritadhiyah shayanaasanaadau tat saamyam aapuh anuraktadhiyaam punah kim ॥ 48॥

maa apatyabuddhim akrithaah krishne sarvaatmaneeshvare । maayaamanushyabhaavena goodha aishvarye pare avyaye ॥ 49॥

bhoobhaararaajanyahantave guptaye sataam । avateernasya nirvrityai yashah loke vitanyate ॥ 50॥

shreeshukah uvaacha

etat shrutvaa mahaabhaagah vasudevah ativismitah । devakee cha mahaabhaagaah jahatuh moham aatmanah ॥ 51

itihaasam imam punyam dhaarayet yah samaahitah । sah vidhooya iha shamalam brahmabhooyaaya kalpate ॥ 52॥

iti shreemadbhaagavate mahaapuraane paaramahamsyaam samhitaayaamekaadashaskandhe vasudevanaaradasamvaade panchamo'dhyaayah ॥

उद्धवगीता - पंचमोऽध्यायः के बारे में

This chapter, numbered 5 in this Uddhava Gita series, is chapter 5 of the eleventh book of the Bhagavata Purana, part of the dialogue of Narada and Vasudeva in which the nine yogis answer King Nimi. The sage Chamasa explains the fate of those who do not worship Hari: the four varnas were born from the Lord's body, and those who disregard him fall from their place. Then the sage Karabhajana describes how the Lord is worshipped in each age, and says that in Kali Yuga the wise worship him through sankirtana, the singing of his names.

स्रोत: Bhagavata Purana, book 11, chapter 5, as its colophon states

कब पढ़ें: In Bhagavata parayana, especially during a Bhagavata saptaha.

क्या आप जानते हैं?

  • Verse 32, "Krishna varnam tvishakrishnam", says that in Kali Yuga the Lord is worshipped through sankirtana.
  • The chapter also says that those born in Kali Yuga are fortunate, because the singing of the Lord's names is open to all.

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

Who speaks in this chapter?

The sages Chamasa and Karabhajana, two of the nine yogis.

How is the Lord worshipped in Kali Yuga?

Through sankirtana, the singing of his names.

Where is this chapter from?

Bhagavata Purana, book 11, chapter 5.

उपासना और अध्ययन के लिए प्रस्तुत, भविष्यवाणी के रूप में नहीं। गैर-व्यावसायिक।