ದಕ್ಷಿಣಾ ಮೂರ್ತಿ ಸ್ತೋತ್ರಂ
Shiva · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
shaantipaathah om yo brahmaanam vidadhaati poorvam yo vai vedaamshcha prahinoti tasmai । tam ha devamaatmabuddhiprakaasham mumukshurvai sharanamaham prapadye ॥
dhyaanam om maunavyaakhyaa prakatita parabrahmatattvam yuvaanam varshishthaante vasadrishiganairaavritam brahmanishthaih । aachaaryendram karakalita chinmudramaanandamoortim svaatmaaraamam muditavadanam dakshinaamoortimeede ॥ 1 ॥
vatavitapisameepebhoomibhaage nishannam sakalamunijanaanaam jnaanadaataaramaaraat । tribhuvanagurumeesham dakshinaamoortidevam jananamaranaduhkhachchedadaksham namaami ॥ 2 ॥
chitram vatatarormoole vriddhaah shishyaa gururyuvaa । gurostu maunam vyaakhyaanam shishyaastuchchinnasamshayaah ॥ 3 ॥
nidhaye sarvavidyaanaam bhishaje bhavaroginaam । gurave sarvalokaanaam dakshinaamoortaye namah ॥ 4 ॥
om namah pranavaarthaaya shuddhajnaanaikamoortaye । nirmalaaya prashaantaaya dakshinaamoortaye namah ॥ 5 ॥
chiddhanaaya maheshaaya vatamoolanivaasine । sachchidaanandaroopaaya dakshinaamoortaye namah ॥ 6 ॥
eeshvaro gururaatmeti moortibhedavibhaagine । vyomavadvyaaptadehaaya dakshinaamoortaye namah ॥ 7 ॥
angushthatarjanee yogamudraa vyaajenayoginaam । shrityartham brahmajeevaikyam darshayanyogataa shivah ॥ 8 ॥
om shaantih shaantih shaantih ॥
stotram vishvam darpana-drishyamaana-nagaree tulyam nijaantargatam pashyannaatmani maayayaa bahirivodbhootam yathaa nidrayaa । yassaakshaatkurute prabodhasamaye svaatmaaname vaadvayam tasmai shreegurumoortaye nama idam shree dakshinaamoortaye ॥ 1 ॥
beejasyaantari-vaankuro jagaditam praannirvikalpam punah maayaakalpita deshakaalakalanaa vaichitryachitreekritam । maayaaveeva vijrimbhayatyapi mahaayogeeva yah svechchayaa tasmai shreegurumoortaye nama idam shree dakshinaamoortaye ॥ 2 ॥
yasyaiva sphuranam sadaatmakamasatkalpaarthakam bhaasate saakshaattatvamaseeti vedavachasaa yo bodhayatyaashritaan । yassaakshaatkaranaadbhavenna punaraavrittirbhavaambhonidhau tasmai shreegurumoortaye nama idam shree dakshinaamoortaye ॥ 3 ॥
naanaachchidra ghatodara sthita mahaadeepa prabhaabhaasvaram jnaanam yasya tu chakshuraadikarana dvaaraa bahih spandate । jaanaameeti tameva bhaantamanubhaatyetatsamastam jagat tasmai shree gurumoortaye nama idam shree dakshinaamoortaye ॥ 4 ॥
deham praanamapeendriyaanyapi chalaam buddhim cha shoonyam viduh stree baalaandha jadopamaastvahamiti bhraantaabhrisham vaadinah । maayaashakti vilaasakalpita mahaavyaamoha samhaarine tasmai shree gurumoortaye nama idam shree dakshinaamoortaye ॥ 5 ॥
raahugrasta divaakarendu sadrisho maayaa samaachchaadanaat sanmaatrah karanopa samharanato yo'bhootsushuptah pumaan । praagasvaapsamiti prabodhasamaye yah pratyabhijnaayate tasmai shree gurumoortaye nama idam shree dakshinaamoortaye ॥ 6 ॥
baalyaadishvapi jaagradaadishu tathaa sarvaasvavasthaasvapi vyaavrittaa svanu vartamaana mahamityantah sphurantam sadaa । svaatmaanam prakateekaroti bhajataam yo mudrayaa bhadrayaa tasmai shree gurumoortaye nama idam shree dakshinaamoortaye ॥ 7 ॥
vishvam pashyati kaaryakaaranatayaa svasvaamisambandhatah shishyachaaryatayaa tathaiva pitri putraadyaatmanaa bhedatah । svapne jaagrati vaa ya esha purusho maayaa paribhraamitah tasmai shree gurumoortaye nama idam shree dakshinaamoortaye ॥ 8 ॥
bhoorambhaamsyanalo'nilombara maharnaatho himaamshuh pumaan ityaabhaati charaacharaatmakamidam yasyaiva moortyashtakam । naanyatkinchana vidyate vimrishataam yasmaatparasmaadvibho tasmai shree gurumoortaye nama idam shree dakshinaamoortaye ॥ 9 ॥
sarvaatmatvamiti sphuteekritamidam yasmaadamushmin stave tenaasva shravanaattadartha mananaaddhyaanaachcha sankeertanaat । sarvaatmatva mahaavibhootisahitam syaadeeshvaratvam svatah siddhyettatpunarashtadhaa parinatam chaishvarya-mavyaahatam ॥ 10 ॥
॥ iti shreemachchankaraachaaryavirachitam dakshinaamoortistotram sampoornam ॥
ದಕ್ಷಿಣಾ ಮೂರ್ತಿ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಬಗ್ಗೆ
ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ಸ್ತೋತ್ರ ಮೌನಗುರು ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಯಾದ ಶಿವನಿಗೆ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಮಹಾ ಸ್ತೋತ್ರ. ಇದರ ಧ್ಯಾನಶ್ಲೋಕ ಆಲದ ಮರದಡಿ ಕುಳಿತು, ವೃದ್ಧ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಮೌನದಿಂದ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ತತ್ತ್ವ ತೋರುವ, ಚಿನ್ಮುದ್ರೆ ಹಿಡಿದ ಯುವಕನಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. "ತಸ್ಮೈ ಶ್ರೀಗುರುಮೂರ್ತಯೇ ನಮ ಇದಂ ಶ್ರೀದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಯೇ" ಎಂದು ಮುಗಿಯುವ ಪ್ರತಿ ಶ್ಲೋಕ ಗಹನ ಅದ್ವೈತ ಬೋಧನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ: ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ನಗರದಂತೆ ಜಗತ್ತು ಮಾಯೆಯಿಂದ ಆತ್ಮನೊಳಗೇ ಹೊರಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಗುರುವಾರ ಮತ್ತು ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು, ಅಧ್ಯಯನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ವೇದಾಂತ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- "ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖ" ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧ ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಬೋಧಿಸುವ ಯುವಗುರುವಾಗಿ ತೋರಲಾಗುತ್ತದೆ: "ಗುರು ಯುವಕ, ಶಿಷ್ಯರು ವೃದ್ಧರು; ಬೋಧನೆ ಮೌನ, ಆದರೂ ಸಂಶಯಗಳು ನಿವಾರಣೆ".
- ಇದರ ಆರಂಭದ ಶಾಂತಿಮಂತ್ರ "ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ವಿದಧಾತಿ ಪೂರ್ವಂ" ಶ್ವೇತಾಶ್ವತರ ಉಪನಿಷತ್ತಿನದು.
- ಶಂಕರರ ಶಿಷ್ಯ ಸುರೇಶ್ವರಾಚಾರ್ಯರು ಇದಕ್ಕೆ ಮಾನಸೋಲ್ಲಾಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದರು.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ಯಾರು?
ಆಲದ ಮರದಡಿ ದಕ್ಷಿಣಾಭಿಮುಖನಾದ ಮೌನಗುರು ಶಿವ.
ಅವನು ಹೇಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ?
ಮೌನ ಮತ್ತು ಚಿನ್ಮುದ್ರೆಯ ಮೂಲಕ.
ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
ಕೊನೆಯ ಸಾಲು ಹೇಳುವಂತೆ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು