ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಪ್ರಥಮಃ ಸರ್ಗಃ - ಸಾಮೋದ ದಾಮೋದರಃ
Sri Krishna · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ గీతగోవిందమ్ ॥ ॥ అష్టపదీ ॥
॥ శ్రీ గోపాలక ధ్యానమ్ ॥
యద్గోపీవదనేందుమండనమభూత్కస్తూరికాపత్రకం యల్లక్ష్మీకుచశాతకుంభ కలశే వ్యాగోచమిందీవరమ్ । యన్నిర్వాణవిధానసాధనవిధౌ సిద్ధాంజనం యోగినాం తన్నశ్యామళమావిరస్తు హృదయే కృష్ణాభిధానం మహః ॥ 1 ॥
॥ శ్రీ జయదేవ ధ్యానమ్ ॥
రాధామనోరమరమావరరాసలీల-గానామృతైకభణితం కవిరాజరాజమ్ । శ్రీమాధవార్చ్చనవిధవనురాగసద్మ-పద్మావతీప్రియతమం ప్రణతోస్మి నిత్యమ్ ॥ 2 ॥
శ్రీగోపలవిలాసినీ వలయసద్రత్నాదిముగ్ధాకృతి శ్రీరాధాపతిపాదపద్మభజనానందాబ్ధిమగ్నోఽనిశమ్ ॥ లోకే సత్కవిరాజరాజ ఇతి యః ఖ్యాతో దయాంభోనిధిః తం వందే జయదేవసద్గురుమహం పద్మావతీవల్లభమ్ ॥ 3 ॥
॥ ప్రథమః సర్గః ॥ ॥ సామోదదామోదరః ॥
మేఘైర్మేదురమంబరం వనభువః శ్యామాస్తమాలద్రుమై-ర్నక్తం భీరురయం త్వమేవ తదిమం రాధే గృహం ప్రాపయ । ఇత్థం నందనిదేశితశ్చలితయోః ప్రత్యధ్వకుంజద్రుమం రాధామాధవయోర్జయంతి యమునాకూలే రహఃకేలయః ॥ 1 ॥
వాగ్దేవతాచరితచిత్రితచిత్తసద్మా పద్మావతీచరణచారణచక్రవర్తీ । శ్రీవాసుదేవరతికేలికథాసమేతం ఏతం కరోతి జయదేవకవిః ప్రబంధమ్ ॥ 2 ॥
యది హరిస్మరణే సరసం మనో యది విలాసకలాసు కుతూహలమ్ । మధురకోమలకాంతపదావలీం శృణు తదా జయదేవసరస్వతీమ్ ॥ 3 ॥
వాచః పల్లవయత్యుమాపతిధరః సందర్భశుద్ధిం గిరాం జానీతే జయదేవ ఏవ శరణః శ్లాఘ్యో దురూహద్రుతే । శృంగారోత్తరసత్ప్రమేయరచనైరాచార్యగోవర్ధన-స్పర్ధీ కోఽపి న విశ్రుతః శ్రుతిధరో ధోయీ కవిక్ష్మాపతిః ॥ 4 ॥
॥ గీతం 1 ॥
ప్రలయపయోధిజలే ధృతవానసి వేదమ్ । విహితవహిత్రచరిత్రమఖేదమ్ ॥ కేశవ ధృతమీనశరీర జయ జగదీశ హరే ॥ 1 ॥
క్షితిరతివిపులతరే తవ తిష్ఠతి పృష్ఠే । ధరణిధరణకిణచక్రగరిష్ఠే ॥ కేశవ ధృతకచ్ఛపరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 2 ॥
వసతి దశనశిఖరే ధరణీ తవ లగ్నా । శశిని కలంకకలేవ నిమగ్నా ॥ కేశవ ధృతసూకరరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 3 ॥
తవ కరకమలవరే నఖమద్భుతశృంగమ్ । దలితహిరణ్యకశిపుతనుభృంగమ్ ॥ కేశవ ధృతనరహరిరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 4 ॥
ఛలయసి విక్రమణే బలిమద్భుతవామన । పదనఖనీరజనితజనపావన ॥ కేశవ ధృతవామనరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 5 ॥
క్షత్రియరుధిరమయే జగదపగతపాపమ్ । స్నపయసి పయసి శమితభవతాపమ్ ॥ కేశవ ధృతభృఘుపతిరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 6 ॥
వితరసి దిక్షు రణే దిక్పతికమనీయమ్ । దశముఖమౌలిబలిం రమణీయమ్ ॥ కేశవ ధృతరామశరీర జయ జగదీశ హరే ॥ 7 ॥
వహసి వపుషి విశదే వసనం జలదాభమ్ । హలహతిభీతిమిలితయమునాభమ్ ॥ కేశవ ధృతహలధరరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 8 ॥
నిందసి యజ్ఞవిధేరహహ శ్రుతిజాతమ్ । సదయహృదయదర్శితపశుఘాతమ్ ॥ కేశవ ధృతబుద్ధశరీర జయ జగదీశ హరే ॥ 9 ॥
మ్లేచ్ఛనివహనిధనే కలయసి కరవాలమ్ । ధూమకేతుమివ కిమపి కరాలమ్ ॥ కేశవ ధృతకల్కిశరీర జయ జగదీశ హరే ॥ 10 ॥
శ్రీజయదేవకవేరిదముదితముదారమ్ । శృణు సుఖదం శుభదం భవసారమ్ ॥ కేశవ ధృతదశవిధరూప జయ జగదీశ హరే ॥ 11 ॥
వేదానుద్ధరతే జగన్నివహతే భూగోలముద్బిభ్రతే దైత్యం దారయతే బలిం ఛలయతే క్షత్రక్షయం కుర్వతే । పౌలస్త్యం జయతే హలం కలయతే కారుణ్యమాతన్వతే మ్లేచ్ఛాన్మూర్చ్ఛయతే దశాకృతికృతే కృష్ణాయ తుభ్యం నమః ॥ 5 ॥
॥ గీతం 2 ॥
శ్రితకమలాకుచమండల! ధృతకుండల! । కలితలలితవనమాల! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 1 ॥
దినమణీమండలమండన! భవఖండన! । మునిజనమానసహంస! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 2 ॥
కాలియవిషధరగంజన! జనరంజన! । యదుకులనలినదినేశ! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 3 ॥
మధుమురనరకవినాశన! గరుడాసన! । సురకులకేలినిదాన! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 4 ॥
అమలకమలదలలోచన! భవమోచన్! । త్రిభువనభవననిధాన! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 5 ॥
జనకసుతాకృతభూషణ! జితదూషణ! । సమరశమితదశకంఠ! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 6 ॥
అభినవజలధరసుందర! ధృతమందర! । శ్రీముఖచంద్రచకోర! జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 7 ॥
శ్రీజయదేవకవేరిదం కురుతే ముదమ్ । మంగలముజ్జ్వలగీతం; జయ, జయ, దేవ! హరే! ॥ 8 ॥
పద్మాపయోధరతటీపరిరంభలగ్న-కాశ్మీరముద్రితమురో మధుసూదనస్య । వ్యక్తానురాగమివ ఖేలదనంగఖేద-స్వేదాంబుపూరమనుపూరయతు ప్రియం వః ॥ 6 ॥
వసంతే వాసంతీకుసుమసుకుమారైరవయవై-ర్భ్రమంతీం కాంతారే బహువిహితకృష్ణానుసరణామ్ । అమందం కందర్పజ్వరజనితచింతాకులతయా వలద్బాధాం రాధాం సరసమిదముచే సహచరీ ॥ 7 ॥
॥ గీతం 3 ॥
లలితలవంగలతాపరిశీలనకోమలమలయసమీరే । మధుకరనికరకరంబితకోకిలకూజితకుంజకుటీరే ॥ విహరతి హరిరిహ సరసవసంతే నృత్యతి యువతిజనేన సమం సఖి విరహిజనస్య దురంతే ॥ 1 ॥
ఉన్మదమదనమనోరథపథికవధూజనజనితవిలాపే । అలికులసంకులకుసుమసమూహనిరాకులబకులకలాపే ॥ 2 ॥
మృగమదసౌరభరభసవశంవదనవదలమాలతమాలే । యువజనహృదయవిదారణమనసిజనఖరుచికింశుకజాలే ॥ 3 ॥
మదనమహీపతికనకదండరుచికేశరకుసుమవికాసే । మిలితశిలీముఖపాటలిపటలకృతస్మరతూణవిలాసే ॥ 4 ॥
విగలితలజ్జితజగదవలోకనతరుణకరుణకృతహాసే । విరహినికృంతనకుంతముఖాకృతికేతకదంతురితాశే ॥ 5 ॥
మాధవికాపరిమలలలితే నవమాలికజాతిసుగంధౌ । మునిమనసామపి మోహనకారిణి తరుణాకారణబంధౌ ॥ 6 ॥
స్ఫురదతిముక్తలతాపరిరంభణముకులితపులకితచూతే । బృందావనవిపినే పరిసరపరిగతయమునాజలపూతే ॥ 7 ॥
శ్రీజయదేవభణితమిదముదయతి హరిచరణస్మృతిసారమ్ । సరసవసంతసమయవనవర్ణనమనుగతమదనవికారమ్ ॥ 8 ॥
దరవిదలితమల్లీవల్లిచంచత్పరాగ-ప్రకటితపటవాసైర్వాసయన్ కాననాని । ఇహ హి దహతి చేతః కేతకీగంధబంధుః ప్రసరదసమబాణప్రాణవద్గంధవాహః ॥ 8 ॥
ఉన్మీలన్మధుగంధలుబ్ధమధుపవ్యాధూతచూతాంకుర-క్రీడత్కోకిలకాకలీకలకలైరుద్గీర్ణకర్ణజ్వరాః । నీయంతే పథికైః కథంకథమపి ధ్యానావధానక్షణ-ప్రాప్తప్రాణసమాసమాగమరసోల్లాసైరమీ వాసరాః ॥ 9 ॥
అనేకనారీపరిరంభసంభ్రమ-స్ఫురన్మనోహారివిలాసలాలసమ్ । మురారిమారాదుపదర్శయంత్యసౌ సఖీ సమక్షం పునరాహ రాధికామ్ ॥ 10 ॥
॥ గీతం 4 ॥
చందనచర్చితనీలకలేబరపీతవసనవనమాలీ । కేలిచలన్మణికుండలమండితగండయుగస్మితశాలీ ॥ హరిరిహముగ్ధవధూనికరే విలాసిని విలసతి కేలిపరే ॥ 1 ॥
పీనపయోధరభారభరేణ హరిం పరిరమ్య సరాగమ్ । గోపవధూరనుగాయతి కాచిదుదంచితపంచమరాగమ్ ॥ 2 ॥
కాపి విలాసవిలోలవిలోచనఖేలనజనితమనోజమ్ । ధ్యాయతి ముగ్ధవధూరధికం మధుసూదనవదనసరోజమ్ ॥ 3 ॥
కాపి కపోలతలే మిలితా లపితుం కిమపి శ్రుతిమూలే । చారు చుచుంబ నితంబవతీ దయితం పులకైరనుకూలే ॥ 4 ॥
కేలికలాకుతుకేన చ కాచిదముం యమునాజలకూలే । మంజులవంజులకుంజగతం విచకర్ష కరేణ దుకూలే ॥ 5 ॥
కరతలతాలతరలవలయావలికలితకలస్వనవంశే । రాసరసే సహనృత్యపరా హరిణా యువతిః ప్రశశంసే ॥ 6 ॥
శ్లిష్యతి కామపి చుంబతి కామపి కామపి రమయతి రామామ్ । పశ్యతి సస్మితచారుపరామపరామనుగచ్ఛతి వామామ్ ॥ 7 ॥
శ్రీజయదేవకవేరిదమద్భుతకేశవకేలిరహస్యమ్ । వృందావనవిపినే లలితం వితనోతు శుభాని యశస్యమ్ ॥ 8 ॥
విశ్వేషామనురంజనేన జనయన్నానందమిందీవర-శ్రేణీశ్యామలకోమలైరుపనయన్నంగైరనంగోత్సవమ్ । స్వచ్ఛందం వ్రజసుందరీభిరభితః ప్రత్యంగమాలింకితః శృంగారః సఖి మూర్తిమానివ మధౌ ముగ్ధో హరిః క్రీడతి ॥ 11 ॥
అద్యోత్సంగవసద్భుజంగకవలక్లేశాదివేశాచలం ప్రాలేయప్లవనేచ్ఛయానుసరతి శ్రీఖండశైలానిలః । కిం చ స్నిగ్ధరసాలమౌలిముకులాన్యాలోక్య హర్షోదయా-దున్మీలంతి కుహూః కుహూరితి కలోత్తాలాః పికానాం గిరః ॥ 12 ॥
రాసోల్లాసభరేణవిభ్రమభృతామాభీరవామభ్రువా-మభ్యర్ణం పరిరమ్యనిర్భరమురః ప్రేమాంధయా రాధయా । సాధు త్వద్వదనం సుధామయమితి వ్యాహృత్య గీతస్తుతి-వ్యాజాదుద్భటచుంబితస్మితమనోహరీ హరిః పాతు వః ॥ 13 ॥
॥ ఇతి శ్రీగీతగోవిందే సామోదదామోదరో నామ ప్రథమః సర్గః ॥
ಗೀತಗೋವಿಂದಂ ಪ್ರಥಮಃ ಸರ್ಗಃ - ಸಾಮೋದ ದಾಮೋದರಃ ಬಗ್ಗೆ
ಜಯದೇವನ ಗೀತಗೋವಿಂದದ ಮೊದಲ ಸರ್ಗ "ಸಾಮೋದದಾಮೋದರ", ಆನಂದಿತ ಕೃಷ್ಣ, ರಾಧಾಕೃಷ್ಣರ ಮಹಾಗೀತೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಮೋಡ ಕವಿದ ಕತ್ತಲ ಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯು ಎಂದು ನಂದ ರಾಧೆಯನ್ನು ಕೇಳುವ "ಮೇಘೈರ್ಮೇದುರಮಂಬರಂ" ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಆರಂಭ. ಇದರಲ್ಲಿ "ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ" ಪಲ್ಲವಿಯೊಡನೆ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಶಾವತಾರ ಗೀತೆ "ಪ್ರಲಯಪಯೋಧಿಜಲೇ" ಮತ್ತು ರಾಧೆ ನೋಡುತ್ತಿರಲು ಕೃಷ್ಣ ಗೋಪಿಯರೊಡನೆ ಆಡುವ ವಸಂತಗೀತೆ ಇವೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಒಡಿಸ್ಸಿ ಮೊದಲಾದ ನೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಭಜನೆ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಗೀತಗೋವಿಂದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ದಶಾವತಾರ ಅಷ್ಟಪದಿ "ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ" ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಾಡುವ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
- ಜಯದೇವ (೧೨ನೇ ಶತಮಾನ) ಗೀತಗೋವಿಂದವನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ; ಅದರ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಿಗಳ ಬಲರಾಮನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜಯದೇವ ಬುದ್ಧನನ್ನು ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿ ಹೆಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
"ಸಾಮೋದದಾಮೋದರ" ಎಂದರೇನು?
ಮೊದಲ ಸರ್ಗದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ, "ಆನಂದಿತ ಕೃಷ್ಣ".
ಈ ಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಡಿದೆ?
ದಶಾವತಾರ ಗೀತೆ, "ಪ್ರಲಯಪಯೋಧಿಜಲೇ... ಜಯ ಜಗದೀಶ ಹರೇ".
ಗೀತಗೋವಿಂದವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಯದೇವ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು