ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷದ್ - ಚತುರ್ಥಃ ಪ್ರಶ್ನಃ
Vedic · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ചതുര്ഥഃ പ്രശ്നഃ
അഥ ഹൈനം സൌര്യായണി ഗാര്ഗ്യഃ പപ്രച്ഛ। ഭഗവന്നേതസ്മിന് പുരുഷേ കാനി സ്വപംതി കാന്യസ്മിംജാഗ്രതി കതര ഏഷ ദേവഃ സ്വപ്നാന് പശ്യതി കസ്യൈതത്സുഖം ഭവതി കസ്മിന്നു സർവേ സംപ്രതിഷ്ഠിതാ ഭവംതീതി ॥1॥
തസ്മൈ സ ഹോവാച। യഥ ഗാര്ഗ്യ മരീചയോഽര്കസ്യാസ്തം ഗച്ഛതഃ സർവാ ഏതസ്മിംസ്തേജോമംഡല ഏകീഭവംതി। താഃ പുനഃ പുനരുദയതഃ പ്രചരംത്യേവം ഹ വൈ തത് സർവം പരേ ദേവേ മനസ്യേകീഭവതി। തേന തര്ഹ്യേഷ പുരുഷോ ന ശൃണോതി ന പശ്യതി ന ജിഘ്രതി ന രസയതേ ന സ്പൃശതേ നാഭിവദതേ നാദത്തേ നാനംദയതേ ന വിസൃജതേ നേയായതേ സ്വപിതീത്യാചക്ഷതേ ॥2॥
പ്രാണാഗ്രയ ഏവൈതസ്മിന് പുരേ ജാഗ്രതി। ഗാര്ഹപത്യോ ഹ വാ ഏഷോഽപാനോ വ്യാനോഽന്വാഹാര്യപചനോ യദ് ഗാര്ഹപത്യാത് പ്രണീയതേ പ്രണയനാദാഹവനീയഃ പ്രാണഃ ॥3॥
യദുച്ഛ്വാസനിഃശ്വാസാവേതാവാഹുതീ സമം നയതീതി സ സമാനഃ। മനോ ഹ വാവ യജമാനഃ ഇഷ്ടഫലമേവോദാനഃ സ ഏനം-യഁജമാനമഹരഹര്ബ്രഹ്മ ഗമയതി ॥4॥
അത്രൈഷ ദേവഃ സ്വപ്നേ മഹിമാനമനുഭവതി। യദ് ദൃഷ്ടം ദൃഷ്ടമനുപശ്യതി ശ്രുതം ശ്രുതമേവാര്ഥമനുശൃണോതി ദേശദിഗംതരൈശ്ച പ്രത്യനുഭൂതം പുനഃ പുനഃ പ്രത്യനുഭവതി ദൃഷ്ടം ചാദൃഷ്ടം ച ശ്രുതം ചാശ്രുതം ചാനുഭൂതം ചാനനുഭൂതം ച സച്ചാസച്ച സർവം പശ്യതി സർവഃ പസ്യതി ॥5॥
സ യദാ തേജസാഭിഭൂതോ ഭവത്യത്രൈഷ ദേവഃ സ്വപ്നാന് ന പശ്യത്യഥ യദൈതസ്മിഞ്ശരീരേ ഏതത്സുഖം ഭവതി ॥6॥
സ യഥാ സോഭ്യ വയാംസി വസോവൃക്ഷം സംപ്രതിഷ്ഠംതേ ഏവം ഹ വൈ തത് സർവം പര ആത്മനി സംപ്രതിഷ്ഠതേ ॥7॥
പൃഥിവീ ച പൃഥിവീമാത്രാ ചാപശ്ചാപോമാത്രാ ച തേജശ്ച തേജോമാത്രാ ച വായുശ്ച വായുമാത്രാ ചാകാശശ്ചാകാശമാത്രാ ച ചക്ഷുശ്ച ദ്രഷ്ടവ്യം ച ശ്രോത്രം ച ശ്രോതവ്യം ച ഘ്രാണം ച ഘ്രാതവ്യം ച രസശ്ച രസയിതവ്യം ച ത്വക്ച സ്പര്ശയിതവ്യം ച വാക്ച വക്തവ്യം ച ഹസ്തൌ ചാദാതവ്യം ചോപസ്ഥശ്ചാനംദയിതവ്യം ച പായുശ്ച വിസര്ജയിതവ്യം ച യാദൌ ച ഗംതവ്യം ച മനശ്ച മംതവ്യം ച ബുദ്ധിശ്ച ബോദ്ധവ്യം ചാഹംകാരശ്ചാഹംകര്തവ്യം ച ചിത്തം ച ചേതയിതവ്യം ച തേജശ്ച വിദ്യോതയിതവ്യം ച പ്രാണശ്ച വിദ്യാരയിതവ്യം ച ॥8॥
ഏഷ ഹി ദ്രഷ്ട സ്പ്രഷ്ടാ ശ്രോതാ ഘ്രാതാ രസയിതാ മംതാ ബോദ്ധാ കര്താ വിജ്ഞാനാത്മാ പുരുഷഃ। സ പരേഽക്ഷര ആത്മനി സംപ്രതിഷ്ഠതേ ॥9॥
പരമേവാക്ഷരം പ്രതിപദ്യതേ സ യോ ഹ വൈ തദച്ഛായമശരീരമ്ലോഹിതം ശുഭ്രമക്ഷരം-വേഁദയതേ യസ്തു സോമ്യ സ സർവജ്ഞഃ സർവോ ഭവതി തദേഷ ശ്ലോകഃ ॥10॥
വിജ്ഞാനാത്മാ സഹ ദേവൈശ്ച സർവൈഃ പ്രാണാ ഭുതാനി സംപ്രതിഷ്ഠംതി യത്ര। തദക്ഷരം-വേഁദയതേ യസ്തു സോമ്യ സ സർവജ്ഞഃ സർവമേവാവിവേശേതി ॥11॥
ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷದ್ - ಚತುರ್ಥಃ ಪ್ರಶ್ನಃ ಬಗ್ಗೆ
ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್ತಿನ ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಸೌರ್ಯಾಯಣಿ ಗಾರ್ಗ್ಯ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಯಾವುದು ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಕನಸು ಕಾಣುವವನು ಯಾರು, ಇವೆಲ್ಲ ಯಾರಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುತ್ತವೆ? ಪಿಪ್ಪಲಾದ ಜಾಗ್ರತ್, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ: ಗಾಢ ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಿಳಿಯುವ ಆತ್ಮ, ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಗಳು, ಭೂತಗಳು ನೆಲೆಸಿರುವ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಅರಿತವನು ಸರ್ವಜ್ಞ ಎಂದು ಮುಗಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮೂಲ: ಅಥರ್ವವೇದ, ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್, ಪ್ರಶ್ನೆ ೪
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಉಪನಿಷತ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವೇದಪಠಣದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ವೇದಾಂತ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಜಾಗ್ರತ್, ಸ್ವಪ್ನ, ಸುಷುಪ್ತಿ ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಂತರ ಮಾಂಡೂಕ್ಯೋಪನಿಷತ್ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.
- ಪ್ರಶ್ನೋಪನಿಷತ್ ಅಥರ್ವವೇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು; ಆರು ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳು ತಲಾ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಪಿಪ್ಪಲಾದ ಋಷಿಗೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವವರು ಯಾರು?
ಸೌರ್ಯಾಯಣಿ ಗಾರ್ಗ್ಯ.
ಅದು ಯಾವುದರ ಬಗ್ಗೆ?
ನಿದ್ರೆ, ಕನಸು, ಗಾಢನಿದ್ರೆ, ಮತ್ತು ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸುವುದು.
ಪಿಪ್ಪಲಾದನ ಪ್ರಕಾರ ಗಾಢನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.