ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತಂ
Nitya Parayana · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
o-ntachchha̠m yoraavri̍neemahe । gaa̠tum ya̠jnaaya̍ । gaa̠tum ya̠jnapa̍taye । daivee̎ sva̠stira̍stu nah । sva̠stirmaanu̍shebhyah । oo̠rdhva-nji̍gaatu bhesha̠jam । sha-nno̍ astu dvi̠pade̎ । sha-nchatu̍shpade । om shaanti̠-shshaanti̠-shshaanti̍h ॥
sa̠hasra̍sheershaa̠ puru̍shah । sa̠ha̠sraa̠ksha-ssa̠hasra̍paat । sa bhoomi̍m vi̠shvato̍ vri̠tvaa । atya̍tishthaddashaangu̠lam ॥
puru̍sha e̠vedagm sarvam̎ । yadbhoo̠tam yachcha̠ bhavyam̎ । u̠taamri̍ta̠tva syeshaa̍nah । yadanne̍naati̠roha̍ti ॥
e̠taavaa̍nasya mahi̠maa । ato̠ jyaayaag̍shcha̠ pooru̍shah । paado̎-'sya̠ vishvaa̍ bhoo̠taani̍ । tri̠paada̍syaa̠mrita̍-ndi̠vi ॥
tri̠paadoo̠rdhva udai̠tpuru̍shah । paado̎-'sye̠haa-''bha̍vaa̠tpuna̍h । tato̠ vishva̠nvya̍kraamat । saa̠sha̠naa̠na̠sha̠ne a̠bhi ॥
tasmaa̎dvi̠raada̍jaayata । vi̠raajo̠ adhi̠ pooru̍shah । sa jaa̠to atya̍richyata । pa̠shchaadbhoomi̠matho̍ pu̠rah ॥
yatpuru̍shena ha̠vishaa̎ । de̠vaa ya̠jnamata̍nvata । va̠sa̠nto a̍syaasee̠daajyam̎ । gree̠shma i̠dhmashsha̠radhdha̠vih ॥
sa̠ptaasyaa̍sanpari̠dhaya̍h । tri-ssa̠pta sa̠midha̍h kri̠taah । de̠vaa yadya̠jna-nta̍nvaa̠naah । aba̍dhna̠n-puru̍sha-mpa̠shum ॥
tam ya̠jna-mba̠r̠hishi̠ praukshan̍ । puru̍sha-njaa̠tama̍gra̠tah । tena̍ de̠vaa aya̍janta । saa̠dhyaa risha̍yashcha̠ ye ॥
tasmaa̎dya̠jnaathsa̍rva̠huta̍h । sambhri̍ta-mprishadaa̠jyam । pa̠shoog-staag-shcha̍kre vaaya̠vyaan̍ । aa̠ra̠nyaan-graa̠myaashcha̠ ye ॥
tasmaa̎dya̠jnaathsa̍rva̠huta̍h । richa̠-ssaamaa̍ni jajnire । chhandaag̍msi jajnire̠ tasmaa̎t । yaju̠stasmaa̍dajaayata ॥
tasmaa̠dashvaa̍ ajaayanta । ye ke cho̍bha̠yaada̍tah । gaavo̍ ha jajnire̠ tasmaa̎t । tasmaa̎jjaa̠taa a̍jaa̠vaya̍h ॥
yatpuru̍sha̠m vya̍dadhuh । ka̠ti̠thaa vya̍kalpayann । mukha̠-nkima̍sya̠ kau baa̠hoo । kaavoo̠roo pada̍vuchyete ॥
braa̠hma̠no̎-'sya̠ mukha̍maaseet । baa̠hoo raa̍ja̠nya̍h kri̠tah । oo̠roo tada̍sya̠ yadvaishya̍h । pa̠dbhyaagm shoo̠dro a̍jaayata ॥
cha̠ndramaa̠ mana̍so jaa̠tah । chaksho̠-ssooryo̍ ajaayata । mukhaa̠dindra̍shchaa̠gnishcha̍ । praa̠naadvaa̠yura̍jaayata ॥
naabhyaa̍ aaseeda̠ntari̍ksham । shee̠rshno dyau-ssama̍vartata । pa̠dbhyaa-mbhoomi̠rdisha̠-shshrotraa̎t । tathaa̍ lo̠kaagm a̍kalpayann ॥
vedaa̠hame̠ta-mpuru̍sha-mma̠haantam̎ । aa̠di̠tyava̍rna̠-ntama̍sa̠stu paa̠re । sarvaa̍ni roo̠paani̍ vi̠chitya̠ dheera̍h । naamaa̍ni kri̠tvaa-'bhi̠vada̠n̠, yadaa-''ste̎ ॥
dhaa̠taa pu̠rastaa̠dyamu̍daaja̠haara̍ । sha̠krah pravi̠dvaa-npra̠disha̠shchata̍srah । tame̠vam vi̠dvaana̠mrita̍ i̠ha bha̍vati । naanyah panthaa̠ aya̍naaya vidyate ॥
ya̠jnena̍ ya̠jnama̍yajanta de̠vaah । taani̠ dharmaa̍ni pratha̠maanyaa̍sann । te ha̠ naaka̍-mmahi̠maana̍-ssachante । yatra̠ poorve̍ saa̠dhyaa-ssanti̍ de̠vaah ॥
a̠dbhya-ssambhoo̍tah prithi̠vyai rasaa̎chcha । vi̠shvaka̍rmana̠-ssama̍varta̠taadhi̍ । tasya̠ tvashtaa̍ vi̠dadha̍droo̠pame̍ti । tatpuru̍shasya̠ vishva̠maajaa̍na̠magre̎ ॥
vedaa̠hame̠ta-mpuru̍sha-mma̠haantam̎ । aa̠di̠tyava̍rna̠-ntama̍sa̠h para̍staat । tame̠vam vi̠dvaana̠mrita̍ i̠ha bha̍vati । naanyah panthaa̍ vidya̠te-'ya̍naaya ॥
pra̠jaapa̍tishcharati̠ garbhe̍ a̠ntah । a̠jaaya̍maano bahu̠dhaa vijaa̍yate । tasya̠ dheeraa̠h pari̍jaananti̠ yonim̎ । maree̍cheenaa-mpa̠dami̍chchhanti ve̠dhasa̍h ॥
yo de̠vebhya̠ aata̍pati । yo de̠vaanaa̎-mpu̠rohi̍tah । poorvo̠ yo de̠vebhyo̍ jaa̠tah । namo̍ ru̠chaaya̠ braahma̍ye ॥
rucha̍-mbraa̠hma-nja̠naya̍ntah । de̠vaa agre̠ tada̍bruvann । yastvai̠va-mbraa̎hma̠no vi̠dyaat । tasya̍ de̠vaa asa̠n vashe̎ ॥
hreeshcha̍ te la̠kshmeeshcha̠ patnyau̎ । a̠ho̠raa̠tre paa̠rshve । naksha̍traani roo̠pam । a̠shvinau̠ vyaattam̎ । i̠shta-mma̍nishaana । a̠mu-mma̍nishaana । sarva̍-mmanishaana ॥
tachchha̠m yoraavri̍neemahe । gaa̠tum ya̠jnaaya̍ । gaa̠tum ya̠jnapa̍taye । daivee̎ sva̠stira̍stu nah । sva̠stirmaanu̍shebhyah । oo̠rdhva-nji̍gaatu bhesha̠jam । sha-nno̍ astu dvi̠pade̎ । sha-nchatu̍shpade । om shaanti̠-shshaanti̠-shshaanti̍h ॥
ಪುರುಷ ಸೂಕ್ತಂ ಬಗ್ಗೆ
ಪುರುಷಸೂಕ್ತ ಸಾವಿರ ತಲೆ, ಸಾವಿರ ಕಣ್ಣು, ಸಾವಿರ ಪಾದಗಳುಳ್ಳ, ವಿಶ್ವವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿ ನಿಂತ ವಿರಾಟ್ ಪುರುಷನ ವೈದಿಕ ಸ್ತುತಿ. ಪುರುಷನ ಮಹಾಯಜ್ಞದಿಂದ ಲೋಕಗಳು, ಋತುಗಳು, ವೇದಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಹೇಗೆ ಉದಿಸಿದವು, ಅವನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಂದ್ರ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಸೂರ್ಯ ಹೇಗೆ ಜನಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ: ಋಗ್ವೇದ ೧೦.೯೦, ತೈತ್ತಿರೀಯ ಆರಣ್ಯಕದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವಿಷ್ಣು ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ, ಅಭಿಷೇಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ವೇದಪಠಣದಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹದಿನಾರು ಉಪಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪುರುಷಸೂಕ್ತದ ಒಂದೊಂದು ಮಂತ್ರದಿಂದ ಅರ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಇದರ ಎರಡನೇ ಭಾಗ, ಉತ್ತರನಾರಾಯಣ, ಹ್ರೀ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯರನ್ನು ಪುರುಷನ ಪತ್ನಿಯರೆಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.
- ಮನುಷ್ಯರಿಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಕ್ಷೇಮ ಕೋರುವ "ತಚ್ಛಂ ಯೋರಾವೃಣೀಮಹೇ" ಶಾಂತಿಮಂತ್ರದಿಂದ ಇದು ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಪುರುಷಸೂಕ್ತ ಎಲ್ಲಿದೆ?
ಋಗ್ವೇದದ ಹತ್ತನೇ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ (೧೦.೯೦), ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇತರ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ.
ಪುರುಷ ಯಾರು?
ವಿರಾಟ್ ಪುರುಷ; ನಂತರದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಅವನನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಅಥವಾ ನಾರಾಯಣನೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ?
ವಿಷ್ಣು ಪೂಜೆ, ಅಭಿಷೇಕ ಮತ್ತು ಷೋಡಶೋಪಚಾರ ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ವೇದಪಠಣದಲ್ಲಿ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು