Rahim Dohas
Rahim · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
Verses 101–150
101
नहिं रहीम कछु रूप गुन, नहिं मृगया अनुराग। देसी स्वान जो राखिए, भ्रमत भूख ही लाग॥१०१॥
102
नात नेह दूरी भलो, लो रहीम जिय जानि। निकट निरादर होत है, ज्यों गड़ही को पानि॥१०२॥
103
नाद रीझि तन देत मृग, नर धन हेत समेत। ते रहीम पसु ते अधिक, रीझेहु कछू न देत॥१०३॥
104
निज कर क्रिया रहीम कहि, सुधि भावी के हाथ। पाँसे अपने हाथ में, दाँव न अपने हाथ॥
105
नैन सलोने अधर मधु, कहु रहीम घटि कौन। मीठो भावै लौन पर, अरु मीठे पर लौन॥१०५॥
106
पन्नग-बेलि पतिब्रता, रति-सम सुनहु सुजान। हिम रहीम बेली दही, सत योजन दहियान॥१०६॥
107
परि रहिबो मरिबो भलो, सहिबो कठिन कलेस। बामन ह्वै बलिको छल्यो, भलो दियो उपदेस॥१०७॥
108
पसरि पत्र झपहिं पितहिं, सकुचि देत ससि सीत। कहु रहीम कुल कमल को, को बैरी को मीत॥१०८॥
109
पात-पात को सींचिबो, बरी-बरी को लौन। रहिमन ऐसी बुद्धि ते, काज सरैगो कौन॥१०९॥
110
पाँच रूप पाण्डव भए, रथ-बाहक नलराज। दुरदिन परे रहीम कहि, बड़ेन किए घटि काज॥११०॥
111
पीतम छबि नैनन बसी, पर छबि कहाँ समाय। भरी सराँय रहीम लखि, आपु पथिक फिरिजाय॥१११॥
112
पूरुष पूजैं द्यौहरा, तिय पूजैं रघुनाथ। कहु रहीम कैसे बने, भैंस-बैल को साथ॥११२॥
113
बड़ माया को दोष यह, जो कबहूँ घटि जाइ। तौ रहीम मरिबो भलो, दुख सहि जियै बलाइ॥११३॥
114
बड़े पेट के भरन को, है रहीम दुख बाढ़ि। याते हाथी हहरि कै, दियो दाँत द्वै काढ़ि॥११४॥
115
बड़े दीन को दुख सुने, लेत दया उर आनि। हरि हाथी सों कब हुती, कहु रहीम पहिचानि॥११५॥
116
बड़े बड़ाई ना तजैं, लघु रहीम इतराय। राय करौंदा होत है, कटहर होत न राय॥
117
बड़े बड़ाई ना करैं, बड़े न बोलैं बोल। रहिमन हीरा कब कहैं, लाख टका है मोल॥
118
बढ़त रहीम धनाढ्य धन, धनै धनी के जाइ। घटै-बढ़ै वाको कहा, भीख माँगि जो खाइ॥११८॥
119
बरु रहीम कानन बसिय, असन करिय फल तोय। बंधु-मध्य गति दीन ह्वै, बसिबो उचित न होय॥११९॥
120
बसि कुसंग चाहत कुसल, यह रहीम अपसोस। महिमा घटी समुद्र की, रावन बसे परोस॥
121
बाँकी चितवनि चित गड़ी, सूधी तौ कछु धीम। गरमी ते बढ़ि होत दुख, काढ़ि न कढ़त रहीम॥१२१॥
122
बिगरी बात बनै नहीं, लाख करौ किन कोइ। रहिमन बिगरे दूध के, मथे न माखन होइ॥
123
बिपति भए धन ना रहै, होइ जो लाख करोर। नभ-तारे छिपि जात हैं, जिमि रहीम भे भोर॥१२३॥
124
बिरह रूप घन तम भयो, अवधि आस उद्यौत। ज्यों रहीम भादौं निसा, चमकि जात खद्यौत॥१२४॥
125
भजौं तो काको मैं भजौं, तजौं तो काको आन। भजन-तजन ते बिलग ह्वै, तेहिं रहीम तू जान॥१२५॥
126
भली भई धरते छुट्यो, हँस्यो सीस परि खेत। काके-काके नवत हम, अपन पेट के हेत॥१२६॥
127
भावी ऐसी प्रबल है, लो रहीम यह जानि। भावी काहू ना दही, दही एक भगवान॥१२७॥
128
भावी या उनमान की, पाण्डव बनहि रहीम। यदपि गौरि सुनि बाँझ है, डरु है संभु अजीम॥१२८॥
129
भीति गिरी पाषान की, अररानी वहि ठाम। अब रहीम धोखो भयो, को लागै केहि काम॥१२९॥
130
भूप गनत लघु गुनिन को, गुनी गनत लघु भूप। रहिमन नभ तैं भूमि लौं, लखौ तो एकै रूप॥१३०॥
131
मथत-मथत माखन रहै, दही-मही बिलगाइ। रहिमन सोई मीत है, भीर परे ठहराइ॥
132
मन-सों कहाँ रहीम प्रभु, दृग-सों कहाँ देवान। दृग देखैं जेहि आदरैं, मन तेहि हाथ बिकान॥१३२॥
133
मनसिज माली की उपज, कही रहीम न जाइ। फूल स्याम के उर लगे, फल स्यामा उर आइ॥१३३॥
134
मन्दन के मारेहु गए, औगुन गनि न सिराहिं। ज्यों रहीम बाधहुँ बँधे, मरहा ह्वै अधिकाहिं॥१३४॥
135
महिं नभ सर पंजर कियो, रहिमन बल अवसेष। सो अरजुन बैराट घर, रहे नारि के भेष॥१३५॥
136
माँगे घटत रहीम पद, कितो करो बढ़ि काम। तीनि पैग बसुधा करी, तऊ बावनै नाम॥१३६॥
137
माँगे मुकुरि न को गयो, केहि न त्यागियो साथ। माँगन आगे सुख लह्यो, ते रहीम रघुनाथ॥१३७॥
138
मानसरोवर ही मिलै, हंसनि मुकता भोग। सफरिन भरे रहीम सर, बिपुल बलाकनि जोग॥१३८॥
139
मान सहित बिष खायकै, संभु भये जगदीस। बिन आदर अमृत पियो, राहु कटायो सीस॥१३९॥
140
माह मास लहि टेसुवा, मीन परे थल भौंर। त्यों रहीम जग जानिए, छुटे आपनौ ठौर॥१४०॥
141
मुकता करै कपूर करि, चातक जीवन जोय। ये तो बड़ो रहीम जल, ब्याल बदन बिष होय॥१४१॥
142
मूढ़-मण्डली मैं सुजन, ठहरत नाहिं बिसेखि। स्याम कचन मैं स्वेत ज्यों, दूरि कीजियत देखि॥१४२॥
143
यह रहीम निज संग लै, जनमत जगत न कोइ। बैर प्रीति अभ्यास जस, होत-होत ही होइ॥१४३॥
144
यह न रहीम सराहिए, लेन-देन की प्रीति। प्रानन बाजी राखिए, हारि होइ कै जीति॥
145
यह रहीम मानै नहीं, दिलते नवा जो होइ। चिन्ता जोर कमान के, नए ते औगुन होइ॥
146
जद्यपि अवनि अनेक हैं, तोयवन्त सर ताल। रहिमन एकै मानसर, मनसा करत मराल॥१४६॥
147
याते जान्यो मन भयो, जरि बरि भस्म बनाइ। रहिमन जाहि लगाइए, सो रूखो ह्वै जाइ॥१४७॥
148
ये रहीम फीके दुवौ, महा जानि सन्तापु। ज्यों तिय आपन कुच गहै, आपु बड़ाई आपु॥१४८॥
149
ये रहीम दर-दर फिरैं, माँगि मधुकरी खाहिं। यारौ यारी छोड़ि दो, अब रहीम वे नाहिं॥१४९॥
150
यों रहीम सुख होत है, बढ़त देखि निज गोत। ज्यों बड़री अँखियाँ निरखि, आँखिन को सुख होत॥१५०॥
Rahim Dohas ಬಗ್ಗೆ
ರಹೀಮರ ದೋಹೆಗಳು ಮೊಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಕ್ಬರನ ಆಸ್ಥಾನದ ಕವಿ, ಸೇನಾಪತಿ, ಮಂತ್ರಿ ಅಬ್ದುಲ್ ರಹೀಮ್ ಖಾನ್-ಎ-ಖಾನಾ ಅವರ ಹಿಂದಿ (ಬ್ರಜ್ ಅವಧಿ) ದ್ವಿಪದಿಗಳು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ರಹಿಮನ್" ಎಂದು ತನ್ನನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಿಕ್ಕ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ, ಸ್ನೇಹ, ವಿನಯ, ತಾಳ್ಮೆ, ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇರಿಲ್ಲದ ಅಮರಬಳ್ಳಿಯನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುವ ಪ್ರಭುವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಡೆ ಏಕೆ ಹುಡುಕುವುದು ಎಂದು ಒಂದು ದೋಹೆ ಕೇಳುತ್ತದೆ; ಕ್ಷುದ್ರಮನಸ್ಕರು ರಾಟೆಯ ಕೊಡಗಳಂತೆ, ಖಾಲಿಯಾದಾಗ ಎದುರು, ತುಂಬಿದಾಗ ಬೆನ್ನು ತೋರುತ್ತಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಇನ್ನೊಂದು.
ರಚನೆಕಾರರು: ಅಬ್ದುಲ್ ರಹೀಮ್ ಖಾನ್-ಎ-ಖಾನಾ (೧೫೫೬ ರಿಂದ ೧೬೨೭)
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ದಿನನಿತ್ಯದ ಓದಿನಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ನಡತೆ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಬೈರಮ್ ಖಾನನ ಮಗ ಅಬ್ದುಲ್ ರಹೀಮ್ ಖಾನ್-ಎ-ಖಾನಾ (೧೫೫೬ ರಿಂದ ೧೬೨೭) ಅಕ್ಬರನ ಆಸ್ಥಾನದ "ನವರತ್ನ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.
- ಪ್ರೀತಿಯ ದಾರ ಕುರಿತ ಅವರ ದೋಹೆ "ರಹಿಮನ್ ಧಾಗಾ ಪ್ರೇಮ್ ಕಾ, ಮತ್ ತೋಡೋ ಚಟಕಾಯ್" ಹಿಂದಿಯ ಅತಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ರಹೀಮ್ ಯಾರು?
ಅಕ್ಬರನ ಆಸ್ಥಾನದ ಕವಿ ಅಬ್ದುಲ್ ರಹೀಮ್ ಖಾನ್-ಎ-ಖಾನಾ.
ದೋಹಾ ಎಂದರೇನು?
ಹಿಂದಿ ಕಾವ್ಯದ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪವಾದ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧ ದ್ವಿಪದಿ.
ಅವರ ದೋಹೆಗಳು ಏನನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತವೆ?
ಪ್ರೀತಿ, ಸ್ನೇಹ, ವಿನಯ, ತಾಳ್ಮೆ, ಭಕ್ತಿ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು