MuhurtaNow

ಶ್ರೀ ಹಯಗ್ರೀವ ಸ್ತೋತ್ರಂ

Nitya Parayana · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ

jnaanaanandamayam devam nirmalasphatikaakritim aadhaaram sarvavidyaanaam hayagreevamupaasmahe ॥1॥

svatassiddham shuddhasphatikamanibhoo bhritpratibhatam sudhaasadhreecheebhirdyutibhiravadaatatribhuvanam anantaistrayyantairanuvihita heshaahalahalam hataasheshaavadyam hayavadanameedemahimahah ॥2॥

samaahaarassaamnaam pratipadamrichaam dhaama yajushaam layah pratyoohaanaam laharivitatirbodhajaladheh kathaadarpakshubhyatkathakakulakolaahalabhavam haratvantardhvaantam hayavadanaheshaahalahalah ॥3॥

praachee sandhyaa kaachidantarnishaayaah prajnaadrishte ranjanashreerapoorvaa vaktree vedaan bhaatu me vaajivaktraa vaageeshaakhyaa vaasudevasya moortih ॥4॥

vishuddhavijnaanaghanasvaroopam vijnaanavishraananabaddhadeeksham dayaanidhim dehabhritaam sharanyam devam hayagreevamaham prapadye ॥5॥

apaurusheyairapi vaakprapanchaih adyaapi te bhootimadrishtapaaraam stuvannaham mugdha iti tvayaiva kaarunyato naatha kataakshaneeyah ॥6॥

daakshinyaramyaa girishasya moortih- devee sarojaasanadharmapatnee vyaasaadayo'pi vyapadeshyavaachah sphuranti sarve tava shaktileshaih ॥7॥

mando'bhavishyanniyatam virinchah vaachaam nidhervaanchitabhaagadheyah daityaapaneetaan dayayaina bhooyo'pi adhyaapayishyo nigamaannachettvam ॥8॥

vitarkadolaam vyavadhooya sattve brihaspatim vartayase yatastvam tenaiva deva tridesheshvaraanaa asprishtadolaayitamaadhiraajyam ॥9॥

agnau samiddhaarchishi saptatantoh aatasthivaanmantramayam shareeram akhandasaarairhavishaam pradaanaih aapyaayanam vyomasadaam vidhatse ॥10॥

yanmoola meedrikpratibhaatattvam yaa moolamaamnaayamahaadrumaanaam tattvena jaananti vishuddhasattvaah tvaamaksharaamaksharamaatrikaam tvaam ॥11॥

avyaakritaadvyaakritavaanasi tvam naamaani roopaani cha yaani poorvam shamsanti teshaam charamaam pratishthaam vaageeshvara tvaam tvadupajnavaachah ॥12॥

mugdhendunishyandavilobhaneeyaam moortim tavaanandasudhaaprasootim vipashchitashchetasi bhaavayante velaamudaaraamiva dugdha sindhoh ॥13॥

manogatam pashyati yassadaa tvaam maneeshinaam maanasaraajahamsam svayampurobhaavavivaadabhaajah kinkurvate tasya giro yathaarham ॥14॥

api kshanaardham kalayanti ye tvaam aaplaavayantam vishadairmayookhaih vaachaam pravaahairanivaaritaiste mandaakineem mandayitum kshamante ॥15॥

svaaminbhavaddyaanasudhaabhishekaat vahanti dhanyaah pulakaanubandam alakshite kvaapi niroodha moolam angveshvi vaanandathumankurantam ॥16॥

svaaminprateechaa hridayena dhanyaah tvaddhyaanachandrodayavardhamaanam amaantamaanandapayodhimantah payobhi rakshnaam parivaahayanti ॥17॥

svairaanubhaavaas tvadadheenabhaavaah samriddhaveeryaastvadanugrahena vipashchitonaatha taranti maayaam vaihaarikeem mohanapinchikaam te ॥18॥

praannirmitaanaam tapasaam vipaakaah pratyagranishshreyasasampado me samedhisheeram stava paadapadme sankalpachintaamanayah pranaamaah ॥19॥

viluptamoordhanyalipikramaanaa surendrachoodaapadalaalitaanaam tvadanghri raajeevarajahkanaanaam bhooyaanprasaado mayi naatha bhooyaat ॥20॥

parisphurannoopurachitrabhaanu – prakaashanirdhootatamonushangaa padadvayeem te parichinmahe'ntah prabodharaajeevavibhaatasandhyaam ॥21॥

tvatkinkaraalankaranochitaanaam tvayaiva kalpaantarapaalitaanaam manjupranaadam maninoopuram te manjooshikaam vedagiraam prateemah ॥22॥

sanchintayaami pratibhaadashaasthaan sandhukshayantam samayapradeepaan vijnaanakalpadrumapallavaabham vyaakhyaanamudraamadhuram karam te ॥23॥

chitte karomi sphuritaakshamaalam savyetaram naatha karam tvadeeyam jnaanaamritodanchanalampataanaam leelaaghateeyantramivaa''shritaanaam ॥24॥

prabodhasindhorarunaih prakaashaih pravalasanghatamivodvahantam vibhaavaye deva sa pustakam te vaamam karam dakshinamaashritaanaam ॥25॥

tamaam sibhittvaavishadairmayookhaih sampreenayantam vidushashchakoraan nishaamaye tvaam navapundareeke sharadghanechandramiva sphurantam ॥26॥

dishantu me deva sadaa tvadeeyaah dayaatarangaanucharaah kataakshaah shrotreshu pumsaamamritanksharanteem sarasvateem samshritakaamadhenum ॥27॥

visheshavitpaarishadeshu naatha vidagdhagoshthee samaraanganeshu jigeeshato me kavitaarkikendraan jihvaagrasimhaasanamabhyupeyaah ॥28॥

tvaam chintayan tvanmayataam prapannah tvaamudgrinan shabdamayena dhaamnaa svaaminsamaajeshu samedhisheeya svachchandavaadaahavabaddhashoorah ॥29॥

naanaavidhaanaamagatih kalaanaam na chaapi teertheshu kritaavataarah dhruvam tavaa'naadha parigrahaayaah nava navam paatramaham dayaayaah ॥30॥

akampaneeyaanyapaneetibhedaih alankrisheeran hridayam madeeyam shankaa kalanka pagamojjvalaani tattvaani samyanchi tava prasaadaat ॥31॥

vyaakhyaamudraam karasarasijaih pustakam shankhachakre bhibhradbhinna sphatikaruchire pundareeke nishannah । amlaanashreeramritavishadairamshubhih plaavayanmaam aavirbhooyaadanaghamahimaamaanase vaagadheeshah ॥32॥

vaagarthasiddhihetohpathata hayagreevasamstutim bhaktyaa kavitaarkikakesarinaa venkatanaathena virachitaametaam ॥33॥

ಶ್ರೀ ಹಯಗ್ರೀವ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಬಗ್ಗೆ

ಹಯಗ್ರೀವ ಸ್ತೋತ್ರ ವಿದ್ಯಾಧಿದೇವತೆಯಾದ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕುದುರೆಮುಖದ ರೂಪ ಹಯಗ್ರೀವನಿಗೆ ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕರ ೩೩ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಸ್ತುತಿ. "ಜ್ಞಾನಾನಂದಮಯಂ ದೇವಂ" ಎಂದು ಆರಂಭ: ಜ್ಞಾನಾನಂದಮಯ, ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ನಿರ್ಮಲ, ಸರ್ವವಿದ್ಯೆಗಳ ಆಧಾರನಾದ ಹಯಗ್ರೀವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತೇವೆ. ಕವಿಯ ನಾಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಾಕ್ ಅನುಗ್ರಹಿಸು ಎಂದು ಶ್ಲೋಕಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ.

ರಚನೆಕಾರರು: ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕರು (೧೨೬೮ ರಿಂದ ೧೩೬೯)

ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಓದು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮುನ್ನ, ಗುರುವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಹಯಗ್ರೀವ ಜಯಂತಿಯಂದು (ಶ್ರಾವಣ ಹುಣ್ಣಿಮೆ), ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

  • ಕೊನೆಯ ಶ್ಲೋಕ ಕರ್ತೃವನ್ನು "ಕವಿತಾರ್ಕಿಕ ಕೇಸರಿ", ಕವಿಗಳು ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹ ಎಂಬ ಅವರ ಬಿರುದಿನಿಂದ ಹೆಸರಿಸುತ್ತದೆ.
  • ಮಧು ಕೈಟಭರೆಂಬ ಅಸುರರು ಕದ್ದ ವೇದಗಳನ್ನು ಹಯಗ್ರೀವ ಮರಳಿ ತಂದನು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಕಥೆ.
  • "ಜ್ಞಾನಾನಂದಮಯಂ ದೇವಂ" ಎಂಬ ಮೊದಲ ಶ್ಲೋಕ ಅನೇಕ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಬೆಳಗಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ.

ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ಹಯಗ್ರೀವ ಯಾರು?

ಜ್ಞಾನದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕುದುರೆಮುಖದ ರೂಪ.

ಹಯಗ್ರೀವ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?

ಶ್ರೀವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ೧೩ರಿಂದ ೧೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಆಚಾರ್ಯ ವೇದಾಂತ ದೇಶಿಕರು.

ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ?

ಓದು ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಮುನ್ನ, ಗುರುವಾರ ಮತ್ತು ಹಯಗ್ರೀವ ಜಯಂತಿಯಂದು.

ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.