MuhurtaNow

ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಮೂಲಂ - ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ

Sri Krishna · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ

om shree paramaatmane namah atha dviteeyo'dhyaayah । saankhyayogah

sanjaya uvaacha

tam tathaa kripayaavishtamashrupoornaakulekshanam । visheedantamidam vaakyamuvaacha madhusoodanah ॥ 1

shreebhagavaanuvaacha

kutastvaa kashmalamidam vishame samupasthitam । anaaryajushtamasvargyamakeertikaramarjuna ॥ 2

klaibyam maa sma gamah paartha naitattvayyupapadyate । kshudram hridayadaurbalyam tyaktvottishtha parantapa ॥ 3 ॥

arjuna uvaacha

katham bheeshmamaham saankhye dronam cha madhusoodana । ishubhih pratiyotsyaami poojaarhaavarisoodana ॥ 4

guroonahatvaa hi mahaanubhaavaanshreyo bhoktum bhaikshyamapeeha loke । hatvaarthakaamaamstu gurunihaiva bhunjeeya bhogaan'rudhirapradigdhaan ॥ 5 ॥

na chaitadvidmah kataranno gareeyo yadvaa jayema yadi vaa no jayeyuh। yaaneva hatvaa na jijeevishaamaste'vasthitaah pramukhe dhaartaraashtraah ॥ 6 ॥

kaarpanyadoshopahatasvabhaavah prichchaami tvaam dharmasammoodhachetaah। yachchreyah syaannishchitam broohi tanme shishyaste'ham shaadhi maam tvaam prapannam ॥ 7 ॥

na hi prapashyaami mamaapanudyaadyachchhokamuchchhoshanamindriyaanaam। avaapya bhoomaavasapatnamriddham raajyam suraanaamapi chaadhipatyam ॥ 8 ॥

sanjaya uvaacha

evamuktvaa hrisheekesham gudaakeshah parantapa । na yotsya iti govindamuktvaa tooshneem babhoova ha ॥ 9

tamuvaacha

hrisheekeshah prahasanniva bhaarata । senayorubhayormadhye visheedantamidam vachah ॥ 10

shreebhagavaanuvaacha

ashochyaananvashochastvam prajnaavaadaamshcha bhaashase । gataasoonagataasoomshcha naanushochanti panditaah ॥ 11

na tvevaaham jaatu naasam na tvam neme janaadhipaah । na chaiva na bhavishyaamah sarve vayamatah param ॥ 12 ॥

dehino'sminyathaa dehe kaumaaram yauvanam jaraa । tathaa dehaantarapraaptirdheerastatra na muhyati ॥ 13 ॥

maatraasparshaastu kaunteya sheetoshnasukhaduhkhadaah । aagamaapaayino'nityaastaamstitikshasva bhaarata ॥ 14 ॥

yam hi na vyathayantyete purusham purusharshabha । samaduhkhasukham dheeram so'mritatvaaya kalpate ॥ 15 ॥

naasato vidyate bhaavo naabhaavo vidyate satah । ubhayorapi drishto'ntastvanayostattvadarshibhih ॥ 16 ॥

avinaashi tu tadviddhi yena sarvamidam tatam । vinaashamavyayasyaasya na kashchitkartumarhati ॥ 17 ॥

antavanta ime dehaa nityasyoktaah shareerinah । anaashino'prameyasya tasmaadyudhyasva bhaarata ॥ 18 ॥

ya enam vetti hantaaram yashchainam manyate hatam । ubhau tau na vijaaneeto naayam hanti na hanyate ॥ 19 ॥

na jaayate mriyate vaa kadaachinnaayam bhootvaa bhavitaa vaa na bhooyah। ajo nityah shaashvato'yam puraano na hanyate hanyamaane shareere ॥ 20 ॥

vedaavinaashinam nityam ya enamajamavyayam । atham sa purushah paartha kam ghaatayati hanti kam ॥ 21॥

vaasaamsi jeernaani yathaa vihaaya navaani grihnaati naro¶ani। tathaa shareeraani vihaaya jeernaanyanyaani samyaati navaani dehee ॥ 22 ॥

nainam chhindanti shastraani nainam dahati paavakah । na chainam kledayantyaapo na shoshayati maarutah ॥ 23 ॥

achchedyo'yamadaahyo'yamakledyo'shoshya eva cha । nityah sarvagatah sthaanurachalo'yam sanaatanah ॥ 24 ॥

avyakto'yamachintyo'yamavikaaryo'yamuchyate । tasmaadevam viditvainam naanushochitumarhasi ॥ 25 ॥

atha chainam nityajaatam nityam vaa manyase mritam । tathaapi tvam mahaabaaho naivam shochitumarhasi ॥ 26 ॥

jaatasya hi dhruvo mrityurdhruvam janma mritasya cha । tasmaadaparihaarye'rthe na tvam shochitumarhasi ॥ 27 ॥

avyaktaadeeni bhootaani vyaktamadhyaani bhaarata । avyaktanidhanaanyeva tatra kaa paridevanaa ॥ 28 ॥

aashcharyavatpashyati kashchidenamaashcharyavadvadati tathaiva chaanyah। aashcharyavachchainamanyah shrinoti shrutvaapyenam veda na chaiva kashchit ॥ 29 ॥

dehee nityamavadhyo'yam dehe sarvasya bhaarata । tasmaatsarvaani bhootaani na tvam shochitumarhasi ॥ 30 ॥

svadharmamapi chaavekshya na vikampitumarhasi । dharmyaaddhi yuddhaachchreyo'nyatkshatriyasya na vidyate ॥ 31 ॥

yadrichchayaa chopapannam svargadvaaramapaavritam । sukhinah kshatriyaah paartha labhante yuddhameedrisham ॥ 32 ॥

atha chettvamimam dharmyam sangraamam na karishyasi । tatah svadharmam keertim cha hitvaa paapamavaapsyasi ॥ 33 ॥

akeertim chaapi bhootaani kathayishyanti te'vyayaam । sambhaavitasya chaakeertirmaranaadatirichyate ॥ 34 ॥

bhayaadranaaduparatam mamsyante tvaam mahaarathaah । yeshaam cha tvam bahumato bhootvaa yaasyasi laaghavam ॥ 35 ॥

avaachyavaadaamshcha bahoonvadishyanti tavaahitaah । nindantastava saamarthyam tato duhkhataram nu kim ॥ 36 ॥

hato vaa praapsyasi svargam jitvaa vaa bhokshyase maheem । tasmaaduttishtha kaunteya yuddhaaya kritanishchayah ॥ 37 ॥

sukhaduhkhe same kritvaa laabhaalaabhau jayaajayau । tato yuddhaaya yujyasva naivam paapamavaapsyasi ॥ 38 ॥

eshaa te'bhihitaa saankhye buddhiryoge tvimaam shrinu । buddhyaa yukto yayaa paartha karmabandham prahaasyasi ॥ 39 ॥

nehaabhikramanaasho'sti pratyavaayo na vidyate । svalpamapyasya dharmasya traayate mahato bhayaat ॥ 40 ॥

vyavasaayaatmikaa buddhirekeha kurunandana । bahushaakhaa hyanantaashcha buddhayo'vyavasaayinaam ॥ 41 ॥

yaamimaam pushpitaam vaacham pravadantyavipashchitah । vedavaadarataah paartha naanyadasteeti vaadinah ॥ 42 ॥

kaamaatmaanah svargaparaa janmakarmaphalapradaam । kriyaavisheshabahulaam bhogaishvaryagatim prati ॥ 43 ॥

bhogaishvaryaprasaktaanaam tayaapahritachetasaam । vyavasaayaatmikaa buddhih samaadhau na vidheeyate ॥ 44 ॥

traigunyavishayaa vedaa nistraigunyo bhavaarjuna । nirdvandvo nityasattvastho niryogakshema aatmavaan ॥ 45 ॥

yaavaanartha udapaane sarvatah samplutodake । taavaansarveshu vedeshu braahmanasya vijaanatah ॥ 46 ॥

karmanyevaadhikaaraste maa phaleshu kadaachana । maa karmaphalaheturbhoormaa te sango'stvakarmani ॥ 47 ॥

yogasthah kuru karmaani sangam tyaktvaa dhananjaya । siddhyasiddhyoh samo bhootvaa samatvam yoga uchyate ॥ 48 ॥

doorena hyavaram karma buddhiyogaaddhananjaya । buddhau sharanamanvichchha kripanaah phalahetavah ॥ 49 ॥

buddhiyukto jahaateeha ubhe sukritadushkrite । tasmaadyogaaya yujyasva yogah karmasu kaushalam ॥ 50 ॥

karmajam buddhiyuktaa hi phalam tyaktvaa maneeshinah । janmabandhavinirmuktaah padam gachchantyanaamayam ॥ 51 ॥

yadaa te mohakalilam buddhirvyatitarishyati । tadaa gantaasi nirvedam shrotavyasya shrutasya cha ॥ 52 ॥

shrutivipratipannaa te yadaa sthaasyati nishchalaa । samaadhaavachalaa buddhistadaa yogamavaapsyasi ॥ 53 ॥

arjuna uvaacha

sthitaprajnasya kaa bhaashaa samaadhisthasya keshava । sthitadheeh kim prabhaasheta kimaaseeta vrajeta kim ॥ 54

shreebhagavaanuvaacha

prajahaati yadaa kaamaansarvaanpaartha manogataan । aatmanyevaatmanaa tushtah sthitaprajnastadochyate ॥ 55

duhkheshvanudvignamanaah sukheshu vigatasprihah । veetaraagabhayakrodhah sthitadheermuniruchyate ॥ 56 ॥

yah sarvatraanabhisnehastattatpraapya shubhaashubham । naabhinandati na dveshti tasya prajnaa pratishthitaa ॥ 57 ॥

yadaa samharate chaayam koormo'ngaaneeva sarvashah । indriyaaneendriyaarthebhyastasya prajnaa pratishthitaa ॥ 58 ॥

vishayaa vinivartante niraahaarasya dehinah । rasavarjam raso'pyasya param drishtvaa nivartate ॥ 59 ॥

yatato hyapi kaunteya purushasya vipashchitah । indriyaani pramaatheeni haranti prasabham manah ॥ 60 ॥

taani sarvaani samyamya yukta aaseeta matparah । vashe hi yasyendriyaani tasya prajnaa pratishthitaa ॥ 61 ॥

dhyaayato vishayaanpumsah sangasteshoopajaayate । sangaatsanjaayate kaamah kaamaatkrodho'bhijaayate ॥ 62 ॥

krodhaadbhavati sammohah sammohaatsmritivibhramah । smritibhramshaadbuddhinaasho buddhinaashaatpranashyati ॥ 63 ॥

raagadveshavimuktaistu vishayaanindriyaishcharan । aatmavashyairvidheyaatmaa prasaadamadhigachchati ॥ 64 ॥

prasaade sarvaduhkhaanaam haanirasyopajaayate । prasannachetaso hyaashu buddhih paryavatishthate ॥ 65 ॥

naasti buddhirayuktasya na chaayuktasya bhaavanaa । na chaabhaavayatah shaantirashaantasya kutah sukham ॥ 66 ॥

indriyaanaam hi charataam yanmano'nuvidheeyate । tadasya harati prajnaam vaayurnaavamivaambhasi ॥ 67 ॥

tasmaadyasya mahaabaaho nigriheetaani sarvashah । indriyaaneendriyaarthebhyastasya prajnaa pratishthitaa ॥ 68 ॥

yaa nishaa sarvabhootaanaam tasyaam jaagarti samyamee । yasyaam jaagrati bhootaani saa nishaa pashyato muneh ॥ 69 ॥

aapooryamaanamachalapratishtham samudramaapah pravishanti yadvat। tadvatkaamaa yam pravishanti sarve sa shaantimaapnoti na kaamakaamee ॥ 70 ॥

vihaaya kaamaanyah sarvaanpumaamshcharati nihsprihah । nirmamo nirahankaarah sa shaantimadhigachchati ॥ 71 ॥

eshaa braahmee sthitih paartha nainaam praapya vimuhyati । sthitvaasyaamantakaale'pi brahmanirvaanamrichchati ॥ 72 ॥

om tatsaditi shreemadbhagavadgeetaasoopanishatsu brahmavidyaayaam yogashaastre shreekrishnaarjunasamvaade saankhyayogo naama dviteeyo'dhyaayah ॥2 ॥

ಶ್ರೀಮದ್ಭಗವದ್ಗೀತಾ ಮೂಲಂ - ದ್ವಿತೀಯೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಬಗ್ಗೆ

ಭಗವದ್ಗೀತೆಯ ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಸಾಂಖ್ಯಯೋಗದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಬೋಧನೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಅರ್ಜುನನನ್ನು ಕಂಡು ಕೃಷ್ಣ ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಾನೆ; ಕರ್ತವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗೊಂದಲಗೊಂಡ ಅರ್ಜುನ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಬೋಧಿಸು ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆತ್ಮ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ತೊಡುವಂತೆ ಹೊಸ ದೇಹ ಧರಿಸುತ್ತದೆ, ಜಯಾಪಜಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕರ್ತವ್ಯ ಮಾಡಬೇಕು: "ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನ ಅಧಿಕಾರ, ಫಲದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಅಲ್ಲ" ಎಂದು ಕೃಷ್ಣ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ದುಃಖ ಸುಖಗಳಿಂದ ಅಲುಗದ ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞನ ಚಿತ್ರದೊಡನೆ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ಮೂಲ: ಮಹಾಭಾರತ, ಭೀಷ್ಮಪರ್ವ (ಭಗವದ್ಗೀತೆ, 2ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ)

ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ದಿನನಿತ್ಯದ ಗೀತಾಪಠಣದಲ್ಲಿ, ಗೀತಾಜಯಂತಿ ಮತ್ತು ಏಕಾದಶಿಯಂದು.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

  • ೪೭ನೇ ಶ್ಲೋಕ "ಕರ್ಮಣ್ಯೇವಾಧಿಕಾರಸ್ತೇ" ಬಹುಶಃ ಗೀತೆಯ ಅತಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಶ್ಲೋಕ.
  • ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಗೀತೆ ಬೀಜರೂಪದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಆಚಾರ್ಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

೪೭ನೇ ಶ್ಲೋಕ ಏನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ?

"ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಿನ್ನ ಅಧಿಕಾರ, ಫಲದಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಅಲ್ಲ."

ಆತ್ಮ ದೇಹಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ?

ಮನುಷ್ಯ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ತೊಡುವಂತೆ.

ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞ ಯಾರು?

ದುಃಖ ಸುಖಗಳಿಂದ ಅಲುಗದ ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯವನು.

ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.