MuhurtaNow

ತತ್ತ್ವಬೋಧ (ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ)

Shiva · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ

ಧ್ಯಾನಂ ವಾಸುದೇವೇಂದ್ರಯೋಗೀಂದ್ರಂ ನತ್ವಾ ಜ್ಞಾನಪ್ರದಂ ಗುರುಮ್ । ಮುಮುಕ್ಷೂಣಾಂ ಹಿತಾರ್ಥಾಯ ತತ್ತ್ವಬೋಧೋಭಿಧೀಯತೇ ॥

ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯಸಂಪನ್ನಾಧಿಕಾರಿಣಾಂ ಮೋಕ್ಷಸಾಧನಭೂತಂ ತತ್ತ್ವವಿವೇಕಪ್ರಕಾರಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ।

ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯಂ ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯಂ ಕಿಂ ? ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೇಕಃ । ಇಹಾಮುತ್ರಾರ್ಥಫಲಭೋಗವಿರಾಗಃ । ಶಮಾದಿಷಟ್ಕಸಂಪತ್ತಿಃ । ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವಂ ಚೇತಿ ।

ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೇಕಃ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೇಕಃ ಕಃ ? ನಿತ್ಯವಸ್ತ್ವೇಕಂ ಬ್ರಹ್ಮ ತದ್ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಂ ಸರ್ವಮನಿತ್ಯಮ್ । ಅಯಮೇವ ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯವಸ್ತುವಿವೇಕಃ ।

ವಿರಾಗಃ ವಿರಾಗಃ ಕಃ ? ಇಹಸ್ವರ್ಗಭೋಗೇಷು ಇಚ್ಛಾರಾಹಿತ್ಯಮ್ ।

ಶಮಾದಿಸಾಧನಸಂಪತ್ತಿಃ ಶಮಾದಿಸಾಧನಸಂಪತ್ತಿಃ ಕಾ ? ಶಮೋ ದಮ ಉಪರಮಸ್ತಿತಿಕ್ಷಾ ಶ್ರದ್ಧಾ ಸಮಾಧಾನಂ ಚ ಇತಿ ।ಶಮಃ ಕಃ ? ಮನೋನಿಗ್ರಹಃ । ದಮಃ ಕಃ ? ಚಕ್ಷುರಾದಿಬಾಹ್ಯೇಂದ್ರಿಯನಿಗ್ರಹಃ । ಉಪರಮಃ ಕಃ ? ಸ್ವಧರ್ಮಾನುಷ್ಠಾನಮೇವ । ತಿತಿಕ್ಷಾ ಕಾ ? ಶೀತೋಷ್ಣಸುಖದುಃಖಾದಿಸಹಿಷ್ಣುತ್ವಮ್ । ಶ್ರದ್ಧಾ ಕೀದೃಶೀ ? ಗುರುವೇದಾಂತವಾಕ್ಯಾದಿಷು ವಿಶ್ವಾಸಃ ಶ್ರದ್ಧಾ । ಸಮಾಧಾನಂ ಕಿಂ ? ಚಿತ್ತೈಕಾಗ್ರತಾ ।

ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವಂ ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವಂ ಕಿಂ ? ಮೋಕ್ಷೋ ಮೇ ಭೂಯಾದ್ ಇತಿ ಇಚ್ಛಾ । ಏತತ್ ಸಾಧನಚತುಷ್ಟಯಮ್ । ತತಸ್ತತ್ತ್ವವಿವೇಕಸ್ಯಾಧಿಕಾರಿಣೋ ಭವಂತಿ ।

ತತ್ತ್ವವಿವೇಕಃ ತತ್ತ್ವವಿವೇಕಃ ಕಃ ? ಆತ್ಮಾ ಸತ್ಯಂ ತದನ್ಯತ್ ಸರ್ವಂ ಮಿಥ್ಯೇತಿ ।ಆತ್ಮಾ ಕಃ ? ಸ್ಥೂಲಸೂಕ್ಷ್ಮಕಾರಣಶರೀರಾದ್ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಃ ಪಂಚಕೋಶಾತೀತಃ ಸನ್ ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯಸಾಕ್ಷೀ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪಃ ಸನ್ ಯಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಸ ಆತ್ಮಾ ।

ಶರೀರತ್ರಯಂ (ಸ್ಥೂಲಶರೀರಂ) ಸ್ಥೂಲಶರೀರಂ ಕಿಂ ? ಪಂಚೀಕೃತಪಂಚಮಹಾಭೂತೈಃ ಕೃತಂ ಸತ್ಕರ್ಮಜನ್ಯಂ ಸುಖದುಃಖಾದಿಭೋಗಾಯತನಂ ಶರೀರಂ ಅಸ್ತಿ ಜಾಯತೇ ವರ್ಧತೇ ವಿಪರಿಣಮತೇ ಅಪಕ್ಷೀಯತೇ ವಿನಶ್ಯತೀತಿ ಷಡ್ವಿಕಾರವದೇತತ್ಸ್ಥೂಲಶರೀರಮ್ ।

ಶರೀರತ್ರಯಂ (ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಂ) ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಂ ಕಿಂ ? ಅಪಂಚೀಕೃತಪಂಚಮಹಾಭೂತೈಃ ಕೃತಂ ಸತ್ಕರ್ಮಜನ್ಯಂ ಸುಖದುಃಖಾದಿಭೋಗಸಾಧನಂ ಪಂಚಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪಂಚಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಪಂಚಪ್ರಾಣಾದಯಃ ಮನಶ್ಚೈಕಂ ಬುದ್ಧಿಶ್ಚೈಕಾ ಏವಂ ಸಪ್ತದಶಾಕಲಾಭಿಃ ಸಹ ಯತ್ತಿಷ್ಠತಿ ತತ್ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಮ್ ।

ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಶ್ರೋತ್ರಂ ತ್ವಕ್ ಚಕ್ಷುಃ ರಸನಾ ಘ್ರಾಣಂ ಇತಿ ಪಂಚ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ । ಶ್ರೋತ್ರಸ್ಯ ದಿಗ್ದೇವತಾ । ತ್ವಚೋ ವಾಯುಃ । ಚಕ್ಷುಷಃ ಸೂರ್ಯಃ । ರಸನಾಯಾ ವರುಣಃ । ಘ್ರಾಣಸ್ಯ ಅಶ್ವಿನೌ । ಇತಿ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯದೇವತಾಃ । ಶ್ರೋತ್ರಸ್ಯ ವಿಷಯಃ ಶಬ್ದಗ್ರಹಣಮ್ । ತ್ವಚೋ ವಿಷಯಃ ಸ್ಪರ್ಶಗ್ರಹಣಮ್ । ಚಕ್ಷುಷೋ ವಿಷಯಃ ರೂಪಗ್ರಹಣಮ್ । ರಸನಾಯಾ ವಿಷಯಃ ರಸಗ್ರಹಣಮ್ । ಘ್ರಾಣಸ್ಯ ವಿಷಯಃ ಗಂಧಗ್ರಹಣಂ ಇತಿ ।

ಪಂಚಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ವಾಕ್ಪಾಣಿಪಾದಪಾಯೂಪಸ್ಥಾನೀತಿ ಪಂಚಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಾಣಿ । ವಾಚೋ ದೇವತಾ ವಹ್ನಿಃ । ಹಸ್ತಯೋರಿಂದ್ರಃ । ಪಾದಯೋರ್ವಿಷ್ಣುಃ । ಪಾಯೋರ್ಮೃತ್ಯುಃ । ಉಪಸ್ಥಸ್ಯ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಇತಿ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯದೇವತಾಃ । ವಾಚೋ ವಿಷಯಃ ಭಾಷಣಮ್ । ಪಾಣ್ಯೋರ್ವಿಷಯಃ ವಸ್ತುಗ್ರಹಣಮ್ । ಪಾದಯೋರ್ವಿಷಯಃ ಗಮನಮ್ । ಪಾಯೋರ್ವಿಷಯಃ ಮಲತ್ಯಾಗಃ । ಉಪಸ್ಥಸ್ಯ ವಿಷಯಃ ಆನಂದ ಇತಿ ।

ಕಾರಣಶರೀರಂ ಕಾರಣಶರೀರಂ ಕಿಂ ? ಅನಿರ್ವಾಚ್ಯಾನಾದ್ಯವಿದ್ಯಾರೂಪಂ ಶರೀರದ್ವಯಸ್ಯ ಕಾರಣಮಾತ್ರಂ ಸತ್ಸ್ವರೂಪಾಽಜ್ಞಾನಂ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಕರೂಪಂ ಯದಸ್ತಿ ತತ್ಕಾರಣಶರೀರಮ್ ।

ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯಂ ಅವಸ್ಥಾತ್ರಯಂ ಕಿಂ ? ಜಾಗ್ರತ್ಸ್ವಪ್ನಸುಷುಪ್ತ್ಯವಸ್ಥಾಃ ।

ಜಾಗ್ರದವಸ್ಥಾ ಜಾಗ್ರದವಸ್ಥಾ ಕಾ ? ಶ್ರೋತ್ರಾದಿಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯೈಃ ಶಬ್ದಾದಿವಿಷಯೈಶ್ಚ ಜ್ಞಾಯತೇ ಇತಿ ಯತ್ ಸಾ ಜಾಗ್ರದಾವಸ್ಥಾ । ಸ್ಥೂಲ ಶರೀರಾಭಿಮಾನೀ ಆತ್ಮಾ ವಿಶ್ವ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ।

ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥಾ ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥಾ ಕೇತಿ ಚೇತ್ ? ಜಾಗ್ರದವಸ್ಥಾಯಾಂ ಯದ್ದೃಷ್ಟಂ ಯದ್ ಶ್ರುತಂ ತಜ್ಜನಿತವಾಸನಯಾ ನಿದ್ರಾಸಮಯೇ ಯಃ ಪ್ರಪಂಚಃ ಪ್ರತೀಯತೇ ಸಾ ಸ್ವಪ್ನಾವಸ್ಥಾ । ಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಾಭಿಮಾನೀ ಆತ್ಮಾ ತೈಜಸ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ।

ಸುಷುಪ್ತ್ಯವಸ್ಥಾ ಅತಃ ಸುಷುಪ್ತ್ಯವಸ್ಥಾ ಕಾ ? ಅಹಂ ಕಿಮಪಿ ನ ಜಾನಾಮಿ ಸುಖೇನ ಮಯಾ ನಿದ್ರಾಽನುಭೂಯತ ಇತಿ ಸುಷುಪ್ತ್ಯವಸ್ಥಾ । ಕಾರಣಶರೀರಾಭಿಮಾನೀ ಆತ್ಮಾ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ।

ಪಂಚ ಕೋಶಾಃ ಪಂಚ ಕೋಶಾಃ ಕೇ ? ಅನ್ನಮಯಃ ಪ್ರಾಣಮಯಃ ಮನೋಮಯಃ ವಿಜ್ಞಾನಮಯಃ ಆನಂದಮಯಶ್ಚೇತಿ ।

ಅನ್ನಮಯಕೋಶಃ ಅನ್ನಮಯಃ ಕಃ ? ಅನ್ನರಸೇನೈವ ಭೂತ್ವಾ ಅನ್ನರಸೇನೈವ ವೃದ್ಧಿಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಅನ್ನರೂಪಪೃಥಿವ್ಯಾಂ ಯದ್ವಿಲೀಯತೇ ತದನ್ನಮಯಃ ಕೋಶಃ ಸ್ಥೂಲಶರೀರಮ್ ।

ಪ್ರಾಣಮಯಕೋಶಃ ಪ್ರಾಣಮಯಃ ಕಃ ? ಪ್ರಾಣಾದ್ಯಾಃ ಪಂಚವಾಯವಃ ವಾಗಾದೀಂದ್ರಿಯಪಂಚಕಂ ಪ್ರಾಣಮಯಃ ಕೋಶಃ ।

ಮನೋಮಯಕೋಶಃ ಮನೋಮಯಃ ಕೋಶಃ ಕಃ ? ಮನಶ್ಚ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಪಂಚಕಂ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಯೋ ಭವತಿ ಸ ಮನೋಮಯಃ ಕೋಶಃ ।

ವಿಜ್ಞಾನಮಯಕೋಶಃ ವಿಜ್ಞಾನಮಯಃ ಕಃ ? ಬುದ್ಧಿಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಪಂಚಕಂ ಮಿಲಿತ್ವಾ ಯೋ ಭವತಿ ಸ ವಿಜ್ಞಾನಮಯಃ ಕೋಶಃ

ಆನಂದಮಯಕೋಶಃ ಆನಂದಮಯಃ ಕಃ ? ಏವಮೇವ ಕಾರಣಶರೀರಭೂತಾವಿದ್ಯಾಸ್ಥಮಲಿನಸತ್ತ್ವಂ ಪ್ರಿಯಾದಿವೃತ್ತಿಸಹಿತಂ ಸತ್ ಆನಂದಮಯಃ ಕೋಶಃ । ಏತತ್ಕೋಶಪಂಚಕಮ್ ।

ಪಂಚಕೋಶಾತೀತ ಮದೀಯಂ ಶರೀರಂ ಮದೀಯಾಃ ಪ್ರಾಣಾಃ ಮದೀಯಂ ಮನಶ್ಚ ಮದೀಯಾ ಬುದ್ಧಿರ್ಮದೀಯಂ ಅಜ್ಞಾನಮಿತಿ ಸ್ವೇನೈವ ಜ್ಞಾಯತೇ ತದ್ಯಥಾ ಮದೀಯತ್ವೇನ ಜ್ಞಾತಂ ಕಟಕಕುಂಡಲ ಗೃಹಾದಿಕಂ ಸ್ವಸ್ಮಾದ್ಭಿನ್ನಂ ತಥಾ ಪಂಚಕೋಶಾದಿಕಂ ಸ್ವಸ್ಮಾದ್ಭಿನ್ನಂ ಮದೀಯತ್ವೇನ ಜ್ಞಾತಮಾತ್ಮಾ ನ ಭವತಿ ॥

ಆತ್ಮನ್ ಆತ್ಮಾ ತರ್ಹಿ ಕಃ ? ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪಃ । ಸತ್ಕಿಂ ? ಕಾಲತ್ರಯೇಽಪಿ ತಿಷ್ಠತೀತಿ ಸತ್ । ಚಿತ್ಕಿಂ ? ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಃ । ಆನಂದಃ ಕಃ ? ಸುಖಸ್ವರೂಪಃ । ಏವಂ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಸ್ವರೂಪಂ ಸ್ವಾತ್ಮಾನಂ ವಿಜಾನೀಯಾತ್ ।

ಜಗತ್ ಅಥ ಚತುರ್ವಿಂಶತಿತತ್ತ್ವೋತ್ಪತ್ತಿಪ್ರಕಾರಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ।

ಮಾಯಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಶ್ರಯಾ ಸತ್ತ್ವರಜಸ್ತಮೋಗುಣಾತ್ಮಿಕಾ ಮಾಯಾ ಅಸ್ತಿ ।

ಪಂಚಭೂತಾಃ ತತಃ ಆಕಾಶಃ ಸಂಭೂತಃ । ಆಕಾಶಾದ್ ವಾಯುಃ । ವಾಯೋಸ್ತೇಜಃ । ತೇಜಸ ಆಪಃ । ಅಭ್ಧಯಃ ಪೃಥಿವೀ ।

ಸತ್ತ್ವಗುಣಃ ಏತೇಷಾಂ ಪಂಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಆಕಾಶಸ್ಯ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ಶ್ರೋತ್ರೇಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ವಾಯೋಃ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ತ್ವಗಿಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ಅಗ್ನೇಃ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ಚಕ್ಷುರಿಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ಜಲಸ್ಯ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ರಸನೇಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ಪೃಥಿವ್ಯಾಃ ಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ಘ್ರಾಣೇಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ ।

ಅಂತಃಕರಣ ಏತೇಷಾಂ ಪಂಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಸಮಷ್ಟಿಸಾತ್ವಿಕಾಂಶಾತ್ ಮನೋಬುದ್ಧ್ಯಹಂಕಾರ ಚಿತ್ತಾಂತಃಕರಣಾನಿ ಸಂಭೂತಾನಿ । ಸಂಕಲ್ಪವಿಕಲ್ಪಾತ್ಮಕಂ ಮನಃ । ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಿಕಾ ಬುದ್ಧಿಃ । ಅಹಂಕರ್ತಾ ಅಹಂಕಾರಃ । ಚಿಂತನಕರ್ತೃ ಚಿತ್ತಮ್ । ಮನಸೋ ದೇವತಾ ಚಂದ್ರಮಾಃ । ಬುದ್ಧೇ ಬ್ರಹ್ಮಾ । ಅಹಂಕಾರಸ್ಯ ರುದ್ರಃ । ಚಿತ್ತಸ್ಯ ವಾಸುದೇವಃ ।

ರಜೋಗುಣಃ ಏತೇಷಾಂ ಪಂಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಆಕಾಶಸ್ಯ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ವಾಗಿಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ವಾಯೋಃ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಪಾಣೀಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ವನ್ಹೇಃ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಪಾದೇಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ಜಲಸ್ಯ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಉಪಸ್ಥೇಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ಪೃಥಿವ್ಯಾ ರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಗುದೇಂದ್ರಿಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ । ಏತೇಷಾಂ ಸಮಷ್ಟಿರಾಜಸಾಂಶಾತ್ ಪಂಚಪ್ರಾಣಾಃ ಸಂಭೂತಾಃ ।

ತಮೋಗುಣಃ ಏತೇಷಾಂ ಪಂಚತತ್ತ್ವಾನಾಂ ತಾಮಸಾಂಶಾತ್ ಪಂಚೀಕೃತಪಂಚತತ್ತ್ವಾನಿ ಭವಂತಿ । ಪಂಚೀಕರಣಂ ಕಥಂ ಇತಿ ಚೇತ್ । ಏತೇಷಾಂ ಪಂಚಮಹಾಭೂತಾನಾಂ ತಾಮಸಾಂಶಸ್ವರೂಪಂ ಏಕಮೇಕಂ ಭೂತಂ ದ್ವಿಧಾ ವಿಭಜ್ಯ ಏಕಮೇಕಮರ್ಧಂ ಪೃಥಕ್ ತೂಷ್ಣೀಂ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪ್ಯ ಅಪರಮಪರಮರ್ಧಂ ಚತುರ್ಧಾಂ ವಿಭಜ್ಯ ಸ್ವಾರ್ಧಮನ್ಯೇಷು ಅರ್ಧೇಷು ಸ್ವಭಾಗಚತುಷ್ಟಯಸಂಯೋಜನಂ ಕಾರ್ಯಮ್ । ತದಾ ಪಂಚೀಕರಣಂ ಭವತಿ । ಏತೇಭ್ಯಃ ಪಂಚೀಕೃತಪಂಚಮಹಾಭೂತೇಭ್ಯಃ ಸ್ಥೂಲಶರೀರಂ ಭವತಿ । ಏವಂ ಪಿಂಡಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಯೋರೈಕ್ಯಂ ಸಂಭೂತಮ್ ।

ಜೀವಃ, ಈಶ್ವರಃ ಚ ಸ್ಥೂಲಶರೀರಾಭಿಮಾನಿ ಜೀವನಾಮಕಂ ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರತಿಬಿಂಬಂ ಭವತಿ । ಸ ಏವ ಜೀವಃ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಸ್ವಸ್ಮಾತ್ ಈಶ್ವರಂ ಭಿನ್ನತ್ವೇನ ಜಾನಾತಿ । ಅವಿದ್ಯೋಪಾಧಿಃ ಸನ್ ಆತ್ಮಾ ಜೀವ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ । ಮಾಯೋಪಾಧಿಃ ಸನ್ ಈಶ್ವರ ಇತ್ಯುಚ್ಯತೇ । ಏವಂ ಉಪಾಧಿಭೇದಾತ್ ಜೀವೇಶ್ವರಭೇದದೃಷ್ಟಿಃ ಯಾವತ್ಪರ್ಯಂತಂ ತಿಷ್ಠತಿ ತಾವತ್ಪರ್ಯಂತಂ ಜನ್ಮಮರಣಾದಿರೂಪಸಂಸಾರೋ ನ ನಿವರ್ತತೇ । ತಸ್ಮಾತ್ಕಾರಣಾನ್ನ ಜೀವೇಶ್ವರಯೋರ್ಭೇದಬುದ್ಧಿಃ ಸ್ವೀಕಾರ್ಯಾ ।

ತತ್ ತ್ವಂ ಅಸಿ ನನು ಸಾಹಂಕಾರಸ್ಯ ಕಿಂಚಿಜ್ಜ್ಞಸ್ಯ ಜೀವಸ್ಯ ನಿರಹಂಕಾರಸ್ಯ ಸರ್ವಜ್ಞಸ್ಯ ಈಶ್ವರಸ್ಯ ತತ್ತ್ವಮಸೀತಿ ಮಹಾವಾಕ್ಯಾತ್ ಕಥಮಭೇದಬುದ್ಧಿಃ ಸ್ಯಾದುಭಯೋಃ ವಿರುದ್ಧಧರ್ಮಾಕ್ರಾಂತತ್ವಾತ್ । ಇತಿ ಚೇನ್ನ । ಸ್ಥೂಲಸೂಕ್ಷ್ಮಶರೀರಾಭಿಮಾನೀ ತ್ವಂಪದವಾಚ್ಯಾರ್ಥಃ । ಉಪಾಧಿವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಂ ಸಮಾಧಿದಶಾಸಂಪನ್ನಂ ಶುದ್ಧಂ ಚೈತನ್ಯಂ ತ್ವಂಪದಲಕ್ಷ್ಯಾರ್ಥಃ । ಏವಂ ಸರ್ವಜ್ಞತ್ವಾದಿವಿಶಿಷ್ಟ ಈಶ್ವರಃ ತತ್ಪದವಾಚ್ಯಾರ್ಥಃ । ಉಪಾಧಿಶೂನ್ಯಂ ಶುದ್ಧಚೈತನ್ಯಂ ತತ್ಪದಲಕ್ಷ್ಯಾರ್ಥಃ । ಏವಂ ಚ ಜೀವೇಶ್ವರಯೋ ಚೈತನ್ಯರೂಪೇಣಾಽಭೇದೇ ಬಾಧಕಾಭಾವಃ ।

ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಃ ಏವಂ ಚ ವೇದಾಂತವಾಕ್ಯೈಃ ಸದ್ಗುರೂಪದೇಶೇನ ಚ ಸರ್ವೇಷ್ವಪಿ ಭೂತೇಷು ಯೇಷಾಂ ಬ್ರಹ್ಮಬುದ್ಧಿರುತ್ಪನ್ನಾ ತೇ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಾಃ ಇತ್ಯರ್ಥಃ ।ನನು ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಃ ಕಃ ? ಯಥಾ ದೇಹೋಽಹಂ ಪುರುಷೋಽಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋಽಹಂ ಶೂದ್ರೋಽಹಮಸ್ಮೀತಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯಸ್ತಥಾ ನಾಹಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಃ ನ ಶೂದ್ರಃ ನ ಪುರುಷಃ ಕಿಂತು ಅಸಂಗಃ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸ್ವರೂಪಃ ಪ್ರಕಾಶರೂಪಃ ಸರ್ವಾಂತರ್ಯಾಮೀ ಚಿದಾಕಾಶರೂಪೋಽಸ್ಮೀತಿ ದೃಢನಿಶ್ಚಯ ರೂಪೋಽಪರೋಕ್ಷಜ್ಞಾನವಾನ್ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಃ ॥ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಹಮಸ್ಮೀತ್ಯಪರೋಕ್ಷಜ್ಞಾನೇನ ನಿಖಿಲಕರ್ಮಬಂಧವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಸ್ಯಾತ್ ।

ಕರ್ಮಾಣಿ ಕರ್ಮಾಣಿ ಕತಿವಿಧಾನಿ ಸಂತೀತಿ ಚೇತ್ ಆಗಾಮಿಸಂಚಿತಪ್ರಾರಬ್ಧಭೇದೇನ ತ್ರಿವಿಧಾನಿ ಸಂತಿ ।

ಆಗಾಮಿ ಕರ್ಮ ಜ್ಞಾನೋತ್ಪತ್ತ್ಯನಂತರಂ ಜ್ಞಾನಿದೇಹಕೃತಂ ಪುಣ್ಯಪಾಪರೂಪಂ ಕರ್ಮ ಯದಸ್ತಿ ತದಾಗಾಮೀತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ।

ಸಂಚಿತ ಕರ್ಮ ಸಂಚಿತಂ ಕರ್ಮ ಕಿಂ ? ಅನಂತಕೋಟಿಜನ್ಮನಾಂ ಬೀಜಭೂತಂ ಸತ್ ಯತ್ಕರ್ಮಜಾತಂ ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತಂ ತಿಷ್ಠತಿ ತತ್ ಸಂಚಿತಂ ಜ್ಞೇಯಮ್ ।

ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಕರ್ಮ ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ಕರ್ಮ ಕಿಮಿತಿ ಚೇತ್ । ಇದಂ ಶರೀರಮುತ್ಪಾದ್ಯ ಇಹ ಲೋಕೇ ಏವಂ ಸುಖದುಃಖಾದಿಪ್ರದಂ ಯತ್ಕರ್ಮ ತತ್ಪ್ರಾರಬ್ಧಂ ಭೋಗೇನ ನಷ್ಟಂ ಭವತಿ ಪ್ರಾರಬ್ಧಕರ್ಮಣಾಂ ಭೋಗಾದೇವ ಕ್ಷಯ ಇತಿ ।

ಕರ್ಮ ಮುಕ್ತಃ ಸಂಚಿತಂ ಕರ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮೈವಾಹಮಿತಿ ನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕಜ್ಞಾನೇನ ನಶ್ಯತಿ ।ಆಗಾಮಿ ಕರ್ಮ ಅಪಿ ಜ್ಞಾನೇನ ನಶ್ಯತಿ ಕಿಂಚ ಆಗಾಮಿ ಕರ್ಮಣಾಂ ನಲಿನೀದಲಗತಜಲವತ್ ಜ್ಞಾನಿನಾಂ ಸಂಬಂಧೋ ನಾಸ್ತಿ ।

ಜ್ಞಾನಿಃ ಕಿಂಚ ಯೇ ಜ್ಞಾನಿನಂ ಸ್ತುವಂತಿ ಭಜಂತಿ ಅರ್ಚಯಂತಿ ತಾನ್ಪ್ರತಿ ಜ್ಞಾನಿಕೃತಂ ಆಗಾಮಿ ಪುಣ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ । ಯೇ ಜ್ಞಾನಿನಂ ನಿಂದಂತಿ ದ್ವಿಷಂತಿ ದುಃಖಪ್ರದಾನಂ ಕುರ್ವಂತಿ ತಾನ್ಪ್ರತಿ ಜ್ಞಾನಿಕೃತಂ ಸರ್ವಮಾಗಾಮಿ ಕ್ರಿಯಮಾಣಂ ಯದವಾಚ್ಯಂ ಕರ್ಮ ಪಾಪಾತ್ಮಕಂ ತದ್ಗಚ್ಛತಿ । ಸುಹೃದಃ ಪುಣ್ಯಕೃತಂ ದುರ್ಹೃದಃ ಪಾಪಕೃತ್ಯಂ ಗೃಹ್ಣಂತಿ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದಂ ತಥಾ ಚಾತ್ಮವಿತ್ಸಂಸಾರಂ ತೀರ್ತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದಮಿಹೈವ ಪ್ರಾಪ್ನೋತಿ । ತರತಿ ಶೋಕಮಾತ್ಮವಿತ್ ಇತಿ ಶ್ರುತೇಃ । ತನುಂ ತ್ಯಜತು ವಾ ಕಾಶ್ಯಾಂ ಶ್ವಪಚಸ್ಯ ಗೃಹೇಽಥ ವಾ । ಜ್ಞಾನಸಂಪ್ರಾಪ್ತಿಸಮಯೇ ಮುಕ್ತಾಽಸೌ ವಿಗತಾಶಯಃ । ಇತಿ ಸ್ಮೃತೇಶ್ಚ ।ಇತಿ ಶ್ರೀಶಂಕರಭಗವತ್ಪಾದಾಚಾರ್ಯಪ್ರಣೀತಃ ತತ್ತ್ವಬೋಧಪ್ರಕರಣಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ।

ತತ್ತ್ವಬೋಧ (ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ) ಬಗ್ಗೆ

ತತ್ತ್ವಬೋಧ, "ಸತ್ಯದ ಜ್ಞಾನ", ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಸಣ್ಣ ಗದ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಕೆ. ಸಾಧನ ಚತುಷ್ಟಯವನ್ನು (ವಿವೇಕ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಶಮಾದಿ ಆರು ಸಂಪತ್ತುಗಳು, ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವ) ಹೇಳಿ, ಮೂರು ಶರೀರಗಳು, ಪಂಚಕೋಶಗಳು, ಮೂರು ಅವಸ್ಥೆಗಳು, ಪಂಚಭೂತಗಳು ಮತ್ತು "ತತ್ ತ್ವಮ್ ಅಸಿ"ಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಆತ್ಮವನ್ನು ಅರಿತು ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಶೋಕವನ್ನು ದಾಟುವ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತನ ವರ್ಣನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ.

ರಚನೆಕಾರರು: ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ

ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ವೇದಾಂತ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಓದುವ ಮೊದಲ ಗ್ರಂಥವಾಗಿ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?

  • ಅದರ ಫಲಶ್ರುತಿ ಶಂಕರ ಭಗವತ್ಪಾದರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ; ಆರಂಭದ ಶ್ಲೋಕ ವಾಸುದೇವೇಂದ್ರ ಎಂಬ ಗುರುವನ್ನು ನಮಿಸುವುದರಿಂದ, ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇದನ್ನು ಅವರ ಪರಂಪರೆಯ ನಂತರದ ಗುರುವಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.
  • ಅನೇಕ ವೇದಾಂತ ಪಾಠಕ್ರಮಗಳು ಉಪನಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ಗೀತೆಗೆ ಮುನ್ನ ತತ್ತ್ವಬೋಧದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ.

ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

ತತ್ತ್ವಬೋಧ ಎಂದರೇನು?

ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದ ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರವೇಶ ಗ್ರಂಥ.

ಇದನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?

ಫಲಶ್ರುತಿ ಹೇಳುವಂತೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ; ಕೆಲವರು ನಂತರದ ಗುರುವಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಧನ ಚತುಷ್ಟಯ ಯಾವುದು?

ವಿವೇಕ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಶಮಾದಿ ಷಟ್ಕ ಸಂಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಮುಕ್ಷುತ್ವ.

ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.