ತೋಟಕಾಷ್ಟಕಂ
Shiva · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
ವಿದಿತಾಖಿಲ ಶಾಸ್ತ್ರ ಸುಧಾ ಜಲಧೇ ಮಹಿತೋಪನಿಷತ್-ಕಥಿತಾರ್ಥ ನಿಧೇ । ಹೃದಯೇ ಕಲಯೇ ವಿಮಲಂ ಚರಣಂ ಭವ ಶಂಕರ ದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್ ॥ 1 ॥
ಕರುಣಾ ವರುಣಾಲಯ ಪಾಲಯ ಮಾಂ ಭವಸಾಗರ ದುಃಖ ವಿದೂನ ಹೃದಮ್ । ರಚಯಾಖಿಲ ದರ್ಶನ ತತ್ತ್ವವಿದಂ ಭವ ಶಂಕರ ದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್ ॥ 2 ॥
ಭವತಾ ಜನತಾ ಸುಹಿತಾ ಭವಿತಾ ನಿಜಬೋಧ ವಿಚಾರಣ ಚಾರುಮತೇ । ಕಲಯೇಶ್ವರ ಜೀವ ವಿವೇಕ ವಿದಂ ಭವ ಶಂಕರ ದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್ ॥ 3 ॥
ಭವ ಎವ ಭವಾನಿತಿ ಮೆ ನಿತರಾಂ ಸಮಜಾಯತ ಚೇತಸಿ ಕೌತುಕಿತಾ । ಮಮ ವಾರಯ ಮೋಹ ಮಹಾಜಲಧಿಂ ಭವ ಶಂಕರ ದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್ ॥ 4 ॥
ಸುಕೃತೇಽಧಿಕೃತೇ ಬಹುಧಾ ಭವತೋ ಭವಿತಾ ಸಮದರ್ಶನ ಲಾಲಸತಾ । ಅತಿ ದೀನಮಿಮಂ ಪರಿಪಾಲಯ ಮಾಂ ಭವ ಶಂಕರ ದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್ ॥ 5 ॥
ಜಗತೀಮವಿತುಂ ಕಲಿತಾಕೃತಯೋ ವಿಚರಂತಿ ಮಹಾಮಾಹ ಸಚ್ಛಲತಃ । ಅಹಿಮಾಂಶುರಿವಾತ್ರ ವಿಭಾಸಿ ಗುರೋ ಭವ ಶಂಕರ ದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್ ॥ 6 ॥
ಗುರುಪುಂಗವ ಪುಂಗವಕೇತನ ತೇ ಸಮತಾಮಯತಾಂ ನ ಹಿ ಕೋಽಪಿ ಸುಧೀಃ । ಶರಣಾಗತ ವತ್ಸಲ ತತ್ತ್ವನಿಧೇ ಭವ ಶಂಕರ ದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್ ॥ 7 ॥
ವಿದಿತಾ ನ ಮಯಾ ವಿಶದೈಕ ಕಲಾ ನ ಚ ಕಿಂಚನ ಕಾಂಚನಮಸ್ತಿ ಗುರೋ । ದೃತಮೇವ ವಿಧೇಹಿ ಕೃಪಾಂ ಸಹಜಾಂ ಭವ ಶಂಕರ ದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್ ॥ 8 ॥
ತೋಟಕಾಷ್ಟಕಂ ಬಗ್ಗೆ
ತೋಟಕಾಷ್ಟಕ ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯ ತೋಟಕಾಚಾರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಗುರುವಿನ ಸ್ತುತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ ಎಂಟು ಶ್ಲೋಕಗಳು; ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ "ಭವ ಶಂಕರ ದೇಶಿಕ ಮೇ ಶರಣಮ್", ಗುರು ಶಂಕರರೇ ನನಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿ ಎಂದು ಮುಗಿಯುತ್ತದೆ. ಸಕಲ ಶಾಸ್ತ್ರಸುಧಾಸಾಗರ, ಉಪನಿಷದರ್ಥನಿಧಿ, ಕರುಣಾಲಯನಾಗಿ ಶಂಕರರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ದುಃಖಸಾಗರದಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತಿ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತದೆ.
ರಚನೆಕಾರರು: ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ಶಿಷ್ಯ ತೋಟಕಾಚಾರ್ಯರು
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಶಂಕರ ಜಯಂತಿಯಂದು, ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು, ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಗುರುಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಇತರರು ಮಂದ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಶಿಷ್ಯ ಗಿರಿ ಗುರುವಿನ ಬಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ತೋಟಕ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸ್ಫೂರ್ತಿಯಿಂದ ಈ ಸ್ತೋತ್ರ ಹಾಡಿ ತೋಟಕಾಚಾರ್ಯ ಎನಿಸಿಕೊಂಡನು ಎನ್ನುತ್ತದೆ ಕಥೆ.
- ಶಂಕರರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಮಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಬದರಿಯ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಠದ ಮೊದಲ ಪೀಠಾಧಿಪತಿ ತೋಟಕಾಚಾರ್ಯರು.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ತೋಟಕಾಷ್ಟಕವನ್ನು ಬರೆದವರು ಯಾರು?
ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರ ನೇರ ಶಿಷ್ಯ ತೋಟಕಾಚಾರ್ಯರು.
ಇದಕ್ಕೆ "ತೋಟಕ" ಎಂದು ಏಕೆ ಹೆಸರು?
ಇದು ತೋಟಕ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದೆ; ಅದೇ ಕರ್ತೃವಿಗೆ ಹೆಸರಾಯಿತು.
ಇದನ್ನು ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ?
ಶಂಕರ ಜಯಂತಿ, ಗುರುಪೂರ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ ಗುರುಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು