ವಿದುರ ನೀತಿ - ಉದ್ಯೋಗ ಪರ್ವಂ, ಅಧ್ಯಾಯಃ 38
Vidura Neethi · ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ
॥ iti shreemahaabhaarate udyogaparvani prajaagaraparvani viduravaakye ashtatrimsho'dhyaayah ॥
vidura uvaacha
oordhvam praanaa hyutkraamanti yoonah sthavira aayati । pratyutthaanaabhivaadaabhyaam punastaanpatipadyate ॥ 1॥
peetham dattvaa saadhave'bhyaagataaya aaneeyaapah parinirnijya paadau । sukham prishtvaa prativedyaatma samstham tato dadyaadannamavekshya dheerah ॥ 2॥
yasyodakam madhuparkam cha gaam cha na mantravitpratigrihnaati gehe । lobhaadbhayaadarthakaarpanyato vaa tasyaanartham jeevitamaahuraaryaah ॥ 3॥
chikitsakah shakya kartaavakeernee stenah krooro madyapo bhroonahaa cha । senaajeevee shrutivikraayakash cha bhrisham priyo'pyatithirnodakaarhah ॥ 4॥
avikreyam lavanam pakvamannam dadhi ksheeram madhu tailam ghritam cha । tilaa maamsam moolaphalaani shaakam raktam vaasah sarvagandhaa gudash cha ॥ 5॥
aroshano yah samaloshta kaanchanah praheena shoko gatasandhi vigrahah । nindaa prashamsoparatah priyaapriye charannudaaseenavadesha bhikshukah ॥ 6॥
neevaara moolenguda shaakavrittih susamyataatmaagnikaaryeshvachodyah । vane vasannatithishvapramatto dhurandharah punyakridesha taapasah ॥ 7॥
apakritvaa buddhimato doorastho'smeeti naashvaset । deerghau buddhimato baahoo yaabhyaam himsati himsitah ॥ 8॥
na vishvasedavishvaste vishvaste naativishvaset । vishvaasaadbhayamutpannam moolaanyapi nikrintati ॥ 9॥
aneershyurguptadaarah syaatsamvibhaagee priyamvadah । shlakshno madhuravaakstreenaam na chaasaam vashago bhavet ॥ 10॥
poojaneeyaa mahaabhaagaah punyaashcha grihadeeptayah । striyah shriyo grihasyoktaastasmaadrakshyaa visheshatah ॥ 11॥
piturantahpuram dadyaanmaaturdadyaanmahaanasam । goshu chaatmasamam dadyaatsvayameva krishim vrajet । bhrityairvanijyaachaaram cha putraih seveta braahmanaan ॥ 12॥
adbhyo'gnirbrahmatah kshatramashmano lohamutthitam । teshaam sarvatragam tejah svaasu yonishu shaamyati ॥ 13॥
nityam santah kule jaataah paavakopama tejasah । kshamaavanto niraakaaraah kaashthe'gniriva sherate ॥ 14॥
yasya mantram na jaananti baahyaashchaabhyantaraash cha ye । sa raajaa sarvatashchakshushchiramaishvaryamashnute ॥ 15॥
karishyanna prabhaasheta kritaanyeva cha darshayet । dharmakaamaartha kaaryaani tathaa mantro na bhidyate ॥ 16॥
giriprishthamupaaruhya praasaadam vaa rahogatah । aranye nihshalaake vaa tatra mantro vidheeyate ॥ 17॥
naasuhritparamam mantram bhaarataarhati veditum । apandito vaapi suhritpandito vaapyanaatmavaan । amaatye hyarthalipsaa cha mantrarakshanameva cha ॥ 18॥
kritaani sarvakaaryaani yasya vaa paarshadaa viduh । goodhamantrasya nripatestasya siddhirasamshayam ॥ 19॥
aprashastaani karmaani yo mohaadanutishthati । sa teshaam viparibhramshe bhrashyate jeevitaadapi ॥ 20॥
karmanaam tu prashastaanaamanushthaanam sukhaavaham । teshaamevaananushthaanam pashchaattaapakaram mahat ॥ 21॥
sthaanavriddha kshayajnasya shaadgunya viditaatmanah । anavajnaata sheelasya svaadheenaa prithivee nripa ॥ 22॥
amoghakrodhaharshasya svayam krityaanvavekshinah । aatmapratyaya koshasya vasudheyam vasundharaa ॥ 23॥
naamamaatrena tushyeta chhatrena cha maheepatih । bhrityebhyo visrijedarthaannaikah sarvaharo bhavet ॥ 24॥
braahmano braahmanam veda bhartaa veda striyam tathaa । amaatyam nripatirveda raajaa raajaanameva cha ॥ 25॥
na shatrurankamaapanno moktavyo vadhyataam gatah । ahataaddhi bhayam tasmaajjaayate nachiraadiva ॥ 26॥
daivateshu cha yatnena raajasu braahmaneshu cha । niyantavyah sadaa krodho vriddhabaalaatureshu cha ॥ 27॥
nirartham kalaham praajno varjayenmoodha sevitam । keertim cha labhate loke na chaanarthena yujyate ॥ 28॥
prasaado nishphalo yasya krodhashchaapi nirarthakah । na tam bhartaaramichchanti shandham patimiva striyah ॥ 29॥
na buddhirdhanalaabhaaya na jaadyamasamriddhaye । lokaparyaaya vrittaantam praajno jaanaati netarah ॥ 30॥
vidyaa sheelavayovriddhaanbuddhivriddhaamshcha bhaarata । dhanaabhijana vriddhaamshcha nityam moodho'vamanyate ॥ 31॥
anaarya vrittamapraajnamasooyakamadhaarmikam । anarthaah kshipramaayaanti vaagdushtam krodhanam tathaa ॥ 32॥
avisamvaadanam daanam samayasyaavyatikramah । aavartayanti bhootaani samyakpranihitaa cha vaak ॥ 33॥
avisamvaadako dakshah kritajno matimaanrijuh । api sanksheena kosho'pi labhate parivaaranam ॥ 34॥
dhritih shamo damah shaucham kaarunyam vaaganishthuraa । mitraanaam chaanabhidrohah sataitaah samidhah shriyah ॥ 35॥
asamvibhaagee dushtaatmaa kritaghno nirapatrapah । taadrinnaraadhamo loke varjaneeyo naraadhipa ॥ 36॥
na sa raatrau sukham shete sa sarpa iva veshmani । yah kopayati nirdosham sa dosho'bhyantaram janam ॥ 37॥
yeshu dushteshu doshah syaadyogakshemasya bhaarata । sadaa prasaadanam teshaam devataanaamivaacharet ॥ 38॥
ye'rthaah streeshu samaasaktaah prathamotpatiteshu cha । ye chaanaarya samaasaktaah sarve te samshayam gataah ॥ 39॥
yatra stree yatra kitavo yatra baalo'nushaasti cha । majjanti te'vashaa deshaa nadyaamashmaplavaa iva ॥ 40॥
prayojaneshu ye saktaa na vishesheshu bhaarata । taanaham panditaanmanye visheshaa hi prasanginah ॥ 41॥
yam prashamsanti kitavaa yam prashamsanti chaaranaah । yam prashamsanti bandhakyo na sa jeevati maanavah ॥ 42॥
hitvaa taanparameshvaasaanpaandavaanamitaujasah । aahitam bhaarataishvaryam tvayaa duryodhane mahat ॥ 43॥
tam drakshyasi paribhrashtam tasmaattvam nachiraadiva । aishvaryamadasammoodham balim lokatrayaadiva ॥ 44॥
॥ iti shreemahaabhaarate udyogaparvani prajaagaraparvani viduravaakye ashtatrimsho'dhyaayah ॥ 38॥
ವಿದುರ ನೀತಿ - ಉದ್ಯೋಗ ಪರ್ವಂ, ಅಧ್ಯಾಯಃ 38 ಬಗ್ಗೆ
ಇದು ಮಹಾಭಾರತದ ಉದ್ಯೋಗಪರ್ವದ ೩೮ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ, ವಿದುರನೀತಿಯ ಭಾಗ. ಹಿರಿಯರು ಅತಿಥಿಗಳ ಕಡೆಗಿನ ಸೌಜನ್ಯದಿಂದ ವಿದುರ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ: ಹಿರಿಯರು ಬಂದಾಗ ಯುವಕನ ಪ್ರಾಣ ಮೇಲೇರುತ್ತದೆ, ಎದ್ದು ನಮಿಸಿದಾಗ ಮರಳುತ್ತದೆ; ಸಜ್ಜನ ಅತಿಥಿಗೆ ಆಸನ, ಪಾದ ತೊಳೆಯಲು ನೀರು, ಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಣೆ ನೀಡಬೇಕು. ನಂತರ ಯಾರನ್ನು ನಂಬಬಾರದು ನೇಮಿಸಬಾರದು, ಮಂತ್ರಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿಡುವ ಮೌಲ್ಯ, ರಾಜ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ಕಾಪಾಡುವುದು, ಜ್ಞಾನಿ ಅರಸನ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
ಮೂಲ: ಮಹಾಭಾರತ, ಉದ್ಯೋಗಪರ್ವ, ಪ್ರಜಾಗರಪರ್ವ, ೩೮ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ
ಯಾವಾಗ ಪಠಿಸಬೇಕು: ಮಹಾಭಾರತ ಪಠಣ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನೀತಿ ಸದಾಚಾರ ಕುರಿತ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ.
ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತೇ?
- ಹಿರಿಯರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಏಳುವ ಕುರಿತ ಇದರ ಶ್ಲೋಕ "ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಾಣಾ ಹ್ಯುತ್ಕ್ರಾಮಂತಿ" ಹಿರಿಯರ ಗೌರವದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ.
- ಉದ್ಯೋಗಪರ್ವದ ೩೩ ರಿಂದ ೪೦ನೇ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ವಿದುರನೀತಿ ಚಿಂತಾಕುಲ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ವಿದುರನ ರಾತ್ರಿಯಿಡೀ ಸಲಹೆ.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಹಿರಿಯರು ಬಂದಾಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?
ಎದ್ದು ಗೌರವದಿಂದ ನಮಿಸಬೇಕು.
ಅತಿಥಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸ್ವಾಗತಿಸಬೇಕು?
ಆಸನ, ಪಾದೋದಕ, ಕ್ಷೇಮ ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ.
ಈ ಅಧ್ಯಾಯ ಎಲ್ಲಿಂದ?
ಮಹಾಭಾರತ, ಉದ್ಯೋಗಪರ್ವ, ೩೮ನೇ ಅಧ್ಯಾಯ.
ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ. ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಭಕ್ತಿ ಪಠ್ಯಗಳು