MuhurtaNow

ചാണക്യ നീതി - ഷോഡശോഽധ്യായഃ

Chanakya Neethi · പരമ്പരാഗത ഭക്തിഗ്രന്ഥം

न ध्यातं पदमीश्वरस्य विधिवत्संसारविच्छित्तये स्वर्गद्वारकपाटपाटनपटुर्धर्मोऽपि नोपार्जितः । नारीपीनपयोधरोरुयुगला स्वप्नेऽपि नालिंगितं मातुः केवलमेव यौवनवनच्छेदे कुठारा वयम् ॥ 01 ॥

जल्पंति सार्धमन्येन पश्यंत्यन्यं सविभ्रमाः । हृदये चिंतयंत्यन्यं न स्त्रीणामेकतो रतिः ॥ 02 ॥

यो मोहान्मन्यते मूढो रक्तेयं मयि कामिनी । स तस्या वशगो भूत्वा नृत्येत् क्रीडाशकुंतवत् ॥ 03 ॥

कोऽर्थान्प्राप्य न गर्वितो विषयिणः कस्यापदोऽस्तं गताः स्त्रीभिः कस्य न खंडितं भुवि मनः को नाम राजप्रियः । कः कालस्य न गोचरत्वमगमत् कोऽर्थी गतो गौरवं को वा दुर्जनदुर्गमेषु पतितः क्षेमेण यातः पथि ॥ 04 ॥

न निर्मितो न चैव न दृष्टपूर्वो न श्रूयते हेममयः कुरंगः । तथाऽपि तृष्णा रघुनंदनस्य विनाशकाले विपरीतबुद्धिः ॥ 05 ॥

गुणैरुत्तमतां याति नोच्चैरासनसंस्थिताः । प्रासादशिखरस्थोऽपि काकः किं गरुडायते ॥ 06 ॥

गुणाः सर्वत्र पूज्यंते न महत्योऽपि संपदः । पूर्णेंदुः किं तथा वंद्यो निष्कलंको यथा कृशः ॥ 07 ॥

परैरुक्तगुणो यस्तु निर्गुणोऽपि गुणी भवेत् । इंद्रोऽपि लघुतां याति स्वयं प्रख्यापितैर्गुणैः ॥ 08 ॥

विवेकिनमनुप्राप्ता गुणा यांति मनोज्ञताम् । सुतरां रत्नमाभाति चामीकरनियोजितम् ॥ 09 ॥

गुणैः सर्वज्ञतुल्योऽपि सीदत्येको निराश्रयः । अनर्घ्यमपि माणिक्यं हेमाश्रयमपेक्षते ॥ 10 ॥

अतिक्लेशेन यद्द्रव्यमतिलोभेन यत्सुखम् । शत्रूणां प्रणिपातेन ते ह्यर्था मा भवंतु मे ॥ 11 ॥

किं तया क्रियते लक्ष्म्या या वधूरिव केवला । या तु वेश्येव सामान्या पथिकैरपि भुज्यते ॥ 12 ॥

धनेषु जीवितव्येषु स्त्रीषु चाहारकर्मसु । अतृप्ताः प्राणिनः सर्वे याता यास्यंति यांति च ॥ 13 ॥

क्षीयंते सर्वदानानि यज्ञहोमबलिक्रियाः । न क्षीयते पात्रदानमभयं सर्वदेहिनाम् ॥ 14 ॥

तृणं लघु तृणात्तूलं तूलादपि च याचकः । वायुना किं न नीतोऽसौ मामयं याचयिष्यति ॥ 15 ॥

वरं प्राणपरित्यागो मानभंगेन जीवनात् । प्राणत्यागे क्षणं दुःखं मानभंगे दिने दिने ॥ 16 ॥

प्रियवाक्यप्रदानेन सर्वे तुष्यंति जंतवः । तस्मात्तदेव वक्तव्यं वचने का दरिद्रता ॥ 17 ॥

संसारकटुवृक्षस्य द्वे फलेऽमृतोपमे । सुभाषितं च सुस्वादु संगतिः सज्जने जने ॥ 18 ॥

जन्म जन्म यदभ्यस्तं दानमध्ययनं तपः । तेनैवाऽभ्यासयोगेन देही चाभ्यस्यते पुनः ॥ 19 ॥

पुस्तकस्था तु या विद्या परहस्तगतं धनम् । कार्यकाले समुत्पन्ने न सा विद्या न तद्धनम् ॥ 20 ॥

ചാണക്യ നീതി - ഷോഡശോഽധ്യായഃ - ഒരു പരിചയം

This is the sixteenth chapter of the Chanakya Niti, the collection of practical maxims traditionally attributed to Chanakya (Kautilya). It opens with a lament for a wasted life: one who has not meditated on the feet of the Lord to end worldly bondage, nor earned the merit that opens heaven's door, has only been an axe to his mother's youth. Its verses speak of how greatness comes from good qualities, not from a high seat, and of the value of sweet speech and generosity; it ends with the well-known verse that knowledge left in books and money in others' hands are of no use when the time of need comes.

രചയിതാവ്: Traditionally attributed to Chanakya (Kautilya)

എപ്പോൾ ജപിക്കാം: In reading and study of practical wisdom (niti), and in talks on conduct.

നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?

  • Verse 20, "Pustakastha tu ya vidya", is often quoted to students: knowledge must be in one's own mind, not only in books.
  • Some verses of the Chanakya Niti reflect the attitudes of their age and are read today with that in mind.

പതിവ് ചോദ്യങ്ങൾ

Who is the Chanakya Niti attributed to?

Traditionally to Chanakya (Kautilya).

What does the last verse teach?

Knowledge in books and money in others' hands are useless in need.

What gives greatness, according to this chapter?

Good qualities, not a high seat.

ആരാധനയ്ക്കും പഠനത്തിനുമായി നൽകുന്നു, പ്രവചനമായല്ല. വാണിജ്യേതരം.