MuhurtaNow

4.1 - യുഞ്ജാനഃ പ്രഥമമ്മനഃ - കൃഷ്ണ യജുർവേദ തൈത്തിരീയ സംഹിതാ പാഠഃ

Kanda 4 - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita · പരമ്പരാഗത ഭക്തിഗ്രന്ഥം

krishna yajurvedeeya taittireeya samhitaayaa-nchaturthakaande prathamah prashnah- agnichityanga mantrapaathaabhidhaanam

o-nnamah paramaatmane, shree mahaaganapataye namah, shree gurubhyo namah । ha̠ri̠h om ॥

yu̠njaa̠nah pra̍tha̠ma-mmana̍sta̠tvaaya̍ savi̠taa dhiya̍h । a̠gni-njyoti̍rni̠chaayya̍ prithi̠vyaa addhyaa 'bha̍rat ॥ yu̠ktvaaya̠ mana̍saa de̠vaan-thsuva̍rya̠to dhi̠yaa diva̎m । bri̠hajjyoti̍h karishya̠ta-ssa̍vi̠taa prasu̍vaati̠ taan ॥ yu̠ktena̠ mana̍saa va̠ya-nde̠vasya̍ savi̠tu-ssa̠ve । su̠va̠rgeyaa̍ya̠ shaktyai̎ ॥ yu̠njate̠ mana̍ u̠ta yu̍njate̠ dhiyo̠ vipraa̠ vipra̍sya briha̠to vi̍pa̠shchita̍h । vi hotraa̍ dadhe vayunaa̠ videka̠ i- [vayunaa̠ videka̠ it, ma̠hee de̠vasya̍] 1

-nma̠hee de̠vasya̍ savi̠tuh pari̍shtutih ॥ yu̠je vaa̠-mbrahma̍ poo̠rvya-nnamo̍bhi̠rvi shlokaa̍ yanti pa̠thye̍va̠ sooraa̎h । shri̠nvanti̠ vishve̍ a̠mrita̍sya pu̠traa aa ye dhaamaa̍ni di̠vyaani̍ ta̠sthuh ॥ yasya̍ pra̠yaana̠manva̠nya idya̠yurde̠vaa de̠vasya̍ mahi̠maana̠marcha̍tah । yah paarthi̍vaani vima̠me sa eta̍sho̠ rajaagm̍si de̠va-ssa̍vi̠taa ma̍hitva̠naa ॥ deva̍ savita̠h prasu̍va ya̠jna-mprasa̍va [ ] 2

ya̠jnapa̍ti̠-mbhagaa̍ya di̠vyo ga̍ndha̠rvah । ke̠ta̠pooh keta̍nnah punaatu vaa̠chaspati̠rvaacha̍ma̠dya sva̍daati nah ॥ i̠ma-nno̍ deva savitarya̠jna-mprasu̍va devaa̠yuvagm̍ sakhi̠vidagm̍ satraa̠jita̍-ndhana̠jitagm̍ suva̠rjita̎m ॥ ri̠chaa stoma̠gm̠ sama̍rdhaya gaaya̠trena̍ rathanta̠ram । bri̠ha-dgaa̍ya̠trava̍rtani ॥ de̠vasya̍ tvaa savi̠tuh pra̍sa̠ve̎ 'shvino̎rbaa̠hubhyaa̎-mpoo̠shno hastaa̎bhyaa-ngaaya̠trena̠ chhanda̠saa ''da̍de-'ngira̠svadabhri̍rasi̠ naari̍- [naari̍h, a̠si̠ pri̠thi̠vyaa-ssa̠dhasthaa̍-] 3

-rasi prithi̠vyaa-ssa̠dhasthaa̍-da̠gni-mpu̍ree̠shya̍mangira̠svadaa bha̍ra̠ traishtu̍bhena tvaa̠ chhanda̠saa ''da̍de-'ngira̠sva-dbabhri̍rasi̠ naari̍rasi̠ tvayaa̍ va̠yagm sa̠dhastha̠ aagnigm sha̍kema̠ khani̍tu-mpuree̠shya̍-njaaga̍tena tvaa̠ chhanda̠saa ''da̍de-'ngira̠svaddhasta̍ aa̠dhaaya̍ savi̠taa bibhra̠dabhrigm̍ hira̠nyayee̎m । tayaa̠ jyoti̠raja̍sra̠-mida̠gni-nkhaa̠tvee na̠ aa bha̠raanu̍shtubhena tvaa̠ chhanda̠saa ''da̍de-'ngira̠svat ॥ 4 ॥ (i--dya̠jna-mprasu̍va̠ - naari̠ - raanu̍shtubhena tvaa̠ chhanda̍saa̠ - treeni̍ cha) (a. 1)

i̠maama̍gribhna-nrasha̠naamri̠tasya̠ poorva̠ aayu̍shi vi̠dathe̍shu ka̠vyaa । tayaa̍ de̠vaa-ssu̠tamaa ba̍bhoovur-ri̠tasya̠ saama̎m-thsa̠ramaa̠rapa̍ntee ॥ pratoo̎rtam vaaji̠nnaa dra̍va̠ vari̍shthaa̠manu̍ sa̠mvata̎m । di̠vi te̠ janma̍ para̠mama̠ntari̍kshe̠ naabhi̍h prithi̠vyaamadhi̠ yoni̍h ॥ yu̠njaathaa̠gm̠ raasa̍bham yu̠vama̠smin. yaame̍ vrishanvasoo । a̠gni-mbhara̍ntamasma̠yum ॥ yoge̍yoge ta̠vasta̍ra̠m vaaje̍vaaje havaamahe । sakhaa̍ya̠ indra̍ma̠taye̎ ॥ pra̠toorva̠- [pra̠toorvann̍, ehya̍va̠kraama̠nnasha̍stee] 5

-nnehya̍va̠kraama̠nnasha̍stee ru̠drasya̠ gaana̍patyaa-nmayo̠bhoorehi̍ । u̠rva̍ntari̍ksha̠manvi̍hi sva̠sti ga̍vyooti̠rabha̍yaani kri̠nvann ॥ poo̠shnaa sa̠yujaa̍ sa̠ha । pri̠thi̠vyaa-ssa̠dhasthaa̍da̠gni-mpu̍ree̠shya̍-mangira̠sva-dachchhe̎hya̠gni-mpu̍ree̠shya̍ -mangira̠svada-chchhe̍mo̠-'gni-mpu̍ree̠shya̍-mangira̠sva-dbha̍rishyaamo̠-'gni-mpu̍ree̠shya̍-mangira̠sva-dbha̍raamah ॥ anva̠gniru̠shasaa̠-magra̍makhya̠-danvahaa̍ni pratha̠mo jaa̠tave̍daah । anu̠ soorya̍sya [soorya̍sya, pu̠ru̠traa cha̍] 6

puru̠traa cha̍ ra̠shmeenanu̠ dyaavaa̍prithi̠vee aa ta̍taana ॥ aa̠gatya̍ vaa̠jyaddhva̍na̠-ssarvaa̠ mridho̠ vidhoo̍nute । a̠gnigm sa̠dhasthe̍ maha̠ti chakshu̍shaa̠ ni chi̍keeshate ॥ aa̠kramya̍ vaaji-nprithi̠veema̠gnimi̍chchha ru̠chaa tvam । bhoomyaa̍ vri̠tvaaya̍ no broohi̠ yata̠h khanaa̍ma̠ tam va̠yam ॥ dyauste̍ pri̠shtha-mpri̍thi̠vee sa̠dhastha̍maa̠tmaa 'ntari̍kshagm samu̠draste̠ yoni̍h । vi̠khyaaya̠ chakshu̍shaa̠ tvama̠bhi ti̍shtha [tvama̠bhi ti̍shtha, pri̠ta̠nya̠tah ।] 7

pritanya̠tah ॥ utkraa̍ma maha̠te saubha̍gaayaa̠-smaadaa̠sthaanaa̎-ddravino̠daa vaa̍jinn । va̠yagg syaa̍ma suma̠tau pri̍thi̠vyaa a̠gni-nkha̍ni̠shyanta̍ u̠pasthe̍ asyaah ॥ uda̍kramee-ddravino̠daa vaa̠jyarvaa-'ka̠-ssa lo̠kagm sukri̍ta-mprithi̠vyaah । tata̍h khanema su̠pratee̍kama̠gnigm suvo̠ ruhaa̍naa̠ adhi̠ naaka̍ utta̠me ॥ a̠po de̠veerupa̍ srija̠ madhu̍mateeraya̠kshmaaya̍ pra̠jaabhya̍h । taasaa̠g̠ sthaanaa̠dujji̍hataa̠-mosha̍dhaya-ssupippa̠laah ॥ jigha̍- [jigha̍rmi, a̠gni-mmana̍saa] 8

-rmya̠gni-mmana̍saa ghri̠tena̍ prati̠kshyanta̠-mbhuva̍naani̠ vishvaa̎ । pri̠thu-nti̍ra̠shchaa vaya̍saa bri̠hanta̠m vyachi̍shtha̠mannagm̍ rabha̠sam vidaa̍nam ॥ aa tvaa̍ jigharmi̠ vacha̍saa ghri̠tenaa̍-'ra̠kshasaa̠ mana̍saa̠ tajju̍shasva । marya̍shree-sspriha̠ya-dva̍rno a̠gnirnaa-'bhi̠mrishe̍ ta̠nuvaa̠ jarhri̍shaanah ॥ pari̠ vaaja̍patih ka̠vira̠gnir-ha̠vyaanya̍krameet । dadha̠-dratnaa̍ni daa̠shushe̎ ॥ pari̍ tvaa-'gne̠ pura̍m va̠yam vipragm̍ sahasya dheemahi । dhri̠sha-dva̍rna-ndi̠vedi̍ve bhe̠ttaara̍-mbhangu̠raava̍tah ॥ tvama̍gne̠ dyubhi̠stva-maa̍shushu̠kshani̠stva-ma̠dbhyastva-mashma̍na̠spari̍ । tvam vane̎bhya̠ stvamosha̍dheebhya̠ stva-nnri̠naa-nnri̍pate jaayase̠ shuchi̍h ॥ 9 ॥ (pra̠toorva̠nth - soorya̍sya - tishtha̠ - jigha̍rmi - bhe̠ttaara̍m - mvigmsha̠tishcha̍) (a. 2)

de̠vasya̍ tvaa savi̠tuh pra̍sa̠ve̎-'shvino̎ rbaa̠hubhyaa̎-mpoo̠shno hastaa̎bhyaa-mprithi̠vyaa-ssa̠dhasthe̠-'gni-mpu̍ree̠shya̍-mangira̠sva-tkha̍naami ॥ jyoti̍shmanta-ntvaa-'gne su̠pratee̍ka̠maja̍srena bhaa̠nunaa̠ deedyaa̍nam । shi̠va-mpra̠jaabhyo-'higm̍ santa-mprithi̠vyaa-ssa̠dhasthe̠-'gni-mpu̍ree̠shya̍ -mangira̠sva-tkha̍naami ॥ a̠paa-mpri̠shthama̍si sa̠prathaa̍ u̠rva̍gni-mbha̍ri̠shyadapa̍raavapishtham । vardha̍maana-mma̠ha aa cha̠ pushka̍ra-ndi̠vo maatra̍yaa vari̠naa pra̍thasva ॥ sharma̍ cha stho̠ [sharma̍ cha sthah, varma̍ cha] 10

varma̍ cha stho̠ achchhi̍dre bahu̠le u̠bhe । vyacha̍svatee̠ sam va̍saathaa-mbha̠rtama̠gni-mpu̍ree̠shya̎m ॥ samva̍saathaagm suva̠rvidaa̍ sa̠meechee̠ ura̍saa̠ tmanaa̎ । a̠gnima̠nta rbha̍ri̠shyantee̠ jyoti̍shmanta̠ maja̍sra̠mit ॥ pu̠ree̠shyo̍-'si vi̠shvabha̍raah । atha̍rvaa tvaa pratha̠mo nira̍manthadagne ॥ tvaama̍gne̠ pushka̍raa̠daddhyatha̍rvaa̠ nira̍manthata । moo̠rdhno vishva̍sya vaa̠ghata̍h ॥ tamu̍ tvaa da̠ddhyannrishi̍h pu̠tra ee̍dhe̠ [pu̠tra ee̍dhe, atha̍rvanah ।] 11

atha̍rvanah । vri̠tra̠hana̍-mpuranda̠ram ॥ tamu̍ tvaa paa̠thyo vrishaa̠ samee̍dhe dasyu̠hanta̍mam । dha̠na̠nja̠yagm rane̍rane ॥ seeda̍ hota̠-ssva u̍ lo̠ke chi̍ki̠tvaan-thsaa̠dayaa̍ ya̠jnagm su̍kri̠tasya̠ yonau̎ । de̠vaa̠veerde̠vaan. ha̠vishaa̍ yajaa̠syagne̍ bri̠ha-dyaja̍maane̠ vayo̍ dhaah ॥ ni hotaa̍ hotri̠shada̍ne̠ vidaa̍nastve̠sho dee̍di̠vaagm a̍sada-thsu̠daksha̍h । ada̍bdhavrata pramati̠rvasi̍shtha-ssahasra-mbha̠ra-shshuchi̍jihvo a̠gnih ॥ sagm see̍dasva ma̠haagm a̍si̠ shocha̍sva [shocha̍sva, de̠va̠veeta̍mah ।] 12

deva̠veeta̍mah । vi dhoo̠mama̍gne aru̠sha-mmi̍yeddhya sri̠ja pra̍shasta darsha̠tam ॥ jani̍shvaa̠ hi jenyo̠ agre̠ ahnaagm̍ hi̠to hi̠teshva̍ru̠sho vane̍shu । dame̍dame sa̠pta ratnaa̠ dadhaa̍no̠-'gnirhotaa̠ ni sha̍saadaa̠ yajee̍yaan ॥ 13 ॥ (stha̠ - ee̠dhe̠ - shocha̍sva - sa̠ptavigm̍shatishcha) - (a. 3)

sa-nte̍ vaa̠yurmaa̍ta̠rishvaa̍ dadhaatoottaa̠naayai̠ hrida̍ya̠m yadvili̍shtam । de̠vaanaa̠m yashchara̍ti praa̠nathe̍na̠ tasmai̍ cha devi̠ vasha̍dastu̠ tubhya̎m ॥ sujaa̍to̠ jyoti̍shaa sa̠ha sharma̠ varoo̍tha̠maa-'sa̍da̠-ssuva̍h । vaaso̍ agne vi̠shvaroo̍pa̠gm̠ samvya̍yasva vibhaavaso ॥ udu̍ tishtha svaddhva̠raavaa̍ no de̠vyaa kri̠paa । dri̠she cha̍ bhaa̠saa bri̍ha̠taa su̍shu̠kvani̠raa-'gne̍ yaahi susha̠stibhi̍h ॥ 14 ॥

oo̠rdhva oo̠ shu na̍ oo̠taye̠ tishthaa̍ de̠vo na sa̍vi̠taa । oo̠rdhvo vaaja̍sya̠ sani̍taa̠ yada̠njibhi̍-rvaa̠ghadbhi̍-rvi̠hvayaa̍mahe ॥ sa jaa̠to garbho̍ asi̠ roda̍syo̠ragne̠ chaaru̠rvibhri̍ta̠ osha̍dheeshu । chi̠tra-shshishu̠h pari̠ tamaag̍sya̠ktah pra maa̠tribhyo̠ adhi̠ kani̍kradadgaah ॥ sthi̠ro bha̍va vee̠dva̍nga aa̠shurbha̍va vaa̠jya̍rvann । pri̠thurbha̍va su̠shada̠stvama̠gneh pu̍reesha̠vaaha̍nah ॥ shi̠vo bha̍va [ ] 15

pra̠jaabhyo̠ maanu̍sheebhya̠stvama̍ngirah । maa dyaavaa̍prithi̠vee a̠bhi shoo̍shucho̠ maa-'ntari̍ksha̠-mmaa vana̠spateen̍ ॥ praitu̍ vaa̠jee kani̍krada̠-nnaana̍da̠-draasa̍bha̠h patvaa̎ । bhara̍nna̠gni-mpu̍ree̠shya̍-mmaa paa̠dyaayu̍shah pu̠raa ॥ raasa̍bho vaa̠-nkani̍krada̠-thsuyu̍kto vrishanaa̠ rathe̎ । sa vaa̍ma̠gni-mpu̍ree̠shya̍maa̠shurdoo̠to va̍haadi̠tah ॥ vrishaa̠-'gnim vrisha̍na̠-mbhara̍nna̠paa-ngarbhagm̍ samu̠driya̎m । agna̠ aa yaa̍hi [ ] 16

vee̠taya̍ ri̠tagm sa̠tyam ॥ osha̍dhaya̠h prati̍ grihneetaa̠-'gnime̠tagm shi̠vamaa̠yanta̍ma̠bhyatra̍ yu̠shmaan । vyasya̠n vishvaa̠ ama̍tee̠raraa̍tee-rni̠sheeda̍nno̠ apa̍ durma̠tigm ha̍nat ॥ osha̍dhaya̠h prati̍ modaddhvamena̠-mpushpaa̍vatee-ssupippa̠laah । a̠yam vo̠ garbha̍ ri̠tviya̍h pra̠tnagm sa̠dhastha̠maa 'sa̍dat ॥ 17 ॥ (su̠sha̠stibhi̍h - shi̠vo bha̍va - yaahi̠ - shattrigm̍shachcha) (a. 4)

vi paaja̍saa pri̠thunaa̠ shoshu̍chaano̠ baadha̍sva dvi̠sho ra̠kshaso̠ amee̍vaah । su̠sharma̍no briha̠ta-shsharma̍ni syaama̠gnera̠hagm su̠hava̍sya̠ pranee̍tau ॥ aapo̠ hi shthaa ma̍yo̠bhuva̠staa na̍ oo̠rje da̍dhaatana । ma̠he ranaa̍ya̠ chaksha̍se ॥ yo va̍-shshi̠vata̍mo̠ rasa̠stasya̍ bhaajayate̠ha na̍h । u̠sha̠teeri̍va maa̠tara̍h ॥ tasmaa̠ ara̍-ngamaama vo̠ yasya̠ kshayaa̍ya̠ jinva̍tha । aapo̍ ja̠naya̍thaa cha nah ॥ mi̠tra- [mi̠trah, sa̠gm̠srijya̍] 18

-ssa̠gm̠srijya̍ prithi̠vee-mbhoomi̍-ncha̠ jyoti̍shaa sa̠ha । sujaa̍ta-njaa̠tave̍dasama̠gnim vai̎shvaana̠ram vi̠bhum ॥ a̠ya̠kshmaaya̍ tvaa̠ sagm sri̍jaami pra̠jaabhya̍h । vishve̎ tvaa de̠vaa vai̎shvaana̠raa-ssagm sri̍ja̠ntvaa-nu̍shtubhena̠ chhanda̍saa-'ngira̠svat ॥ ru̠draa-ssa̠bhrintya̍ prithi̠vee-mbri̠hajjyoti̠-ssamee̍dhire । teshaa̎-mbhaa̠nuraja̍sra̠ ichchhu̠kro de̠veshu̍ rochate ॥ sagm sri̍shtaa̠m vasu̍bhee ru̠drairdheerai̎h karma̠nyaa̎-mmrida̎m । hastaa̎bhyaa-mmri̠dvee-nkri̠tvaa si̍neevaa̠lee ka̍rotu̠ [si̍neevaa̠lee ka̍rotu, taam ।] 19

taam ॥ si̠nee̠vaa̠lee su̍kapa̠rdaa su̍kuree̠raa svau̍pa̠shaa । saa tubhya̍madite maha̠ okhaa-nda̍dhaatu̠ hasta̍yoh ॥ u̠khaa-nka̍rotu̠ shaktyaa̍ baa̠hubhyaa̠-madi̍tirdhi̠yaa । maa̠taa pu̠tram yatho̠pasthe̠ saa-'gni-mbi̍bhartu̠ garbha̠ aa ॥ ma̠khasya̠ shiro̍-'si ya̠jnasya̍ pa̠de stha̍h । vasa̍vastvaa krinvantu gaaya̠trena̠ chhanda̍saa 'ngira̠sva-tpri̍thi̠vya̍si ru̠draastvaa̍ krinvantu̠ traishtu̍bhena̠ chhanda̍saa 'ngira̠svada̠ntari̍kshama- [-'ngira̠svada̠ntari̍kshamasi, aa̠di̠tyaastvaa̍] 20

-syaadi̠tyaastvaa̍ krinvantu̠ jaaga̍tena̠ chhanda̍saa-'ngira̠sva-ddyaura̍si̠ vishve̎ tvaa de̠vaa vai̎shvaana̠raah kri̍nva̠ntvaanu̍shtubhena̠ chhanda̍saa-'ngira̠sva-ddisho̍-'si dhru̠vaa-'si̍ dhaa̠rayaa̠ mayi̍ pra̠jaagm raa̠yasposha̍-ngaupa̠tyagm su̠veeryagm̍ sajaa̠taan. yaja̍maanaa̠yaa-'di̍tyai̠ raasnaa̠-'sya di̍tiste̠ bila̍-ngrihnaatu̠ paankte̍na̠ chhanda̍saa 'ngira̠svat ॥ kri̠tvaaya̠ saa ma̠heemu̠khaa-mmri̠nmayee̠m yoni̍ma̠gnaye̎ । taa-mpu̠trebhya̠-ssa-mpraa ya̍chchha̠dadi̍ti-shshra̠payaa̠niti̍ ॥ 21 ॥ (mi̠trah - ka̍ro - tva̠ntari̍kshamasi̠ - pra - cha̠tvaari̍ cha) (a. 5)

vasa̍vastvaa dhoopayantu gaaya̠trena̠ chhanda̍saa-'ngira̠sva-dru̠draastvaa̍ dhoopayantu̠ traishtu̍bhena̠ chhanda̍saa-'ngira̠sva-daa̍di̠tyaastvaa̍ dhoopayantu̠ jaaga̍tena̠ chhanda̍saa-'ngira̠svad- vishve̎ tvaa de̠vaa vai̎shvaana̠raa dhoo̍paya̠ntvaanu̍shtubhena̠ chhanda̍saa-'ngira̠sva-dindra̍stvaa dhoopayatvangira̠sva--dvishnu̍stvaa dhoopayatvangira̠sva-dvaru̍nastvaa dhoopayatvangira̠sva-dadi̍tistvaa de̠vee vi̠shvade̎vyaavatee prithi̠vyaa-ssa̠dhasthe̎-'ngira̠sva-tkha̍natvavata de̠vaanaa̎-ntvaa̠ patnee̎- [patnee̎h, de̠vee-rvi̠shvade̎vyaavateeh] 22

-rde̠vee-rvi̠shvade̎vyaavateeh prithi̠vyaa-ssa̠dhasthe̎-'ngira̠sva-dda̍dhatookhe dhi̠shanaa̎stvaa de̠veervi̠shvade̎vyaavateeh prithi̠vyaa-ssa̠dhasthe̎-'ngira̠sva-da̠bheendha̍taamukhe̠ gnaastvaa̍ de̠veervi̠shvade̎vyaavateeh prithi̠vyaa-ssa̠dhasthe̎-'ngira̠sva-chchhra̍payantookhe̠ varoo̎trayo̠ jana̍yastvaa de̠veervi̠shvade̎vyaavateeh prithi̠vyaa-ssa̠dhasthe̎-'ngira̠sva-tpa̍chantookhe । mitrai̠taamu̠khaa-mpa̍chai̠shaa maa bhe̍di । e̠taa-nte̠ pari̍ dadaa̠myabhi̍ttyai ॥ a̠bheemaa- [a̠bheemaam, ma̠hi̠naa diva̍-mmi̠tro] 23

-mma̍hi̠naa diva̍-mmi̠tro ba̍bhoova sa̠prathaa̎h । u̠ta shrava̍saa prithi̠veem ॥ mi̠trasya̍ charshanee̠dhrita̠-shshravo̍ de̠vasya̍ saana̠sim । dyu̠mna-nchi̠trashra̍vastamam ॥ de̠vastvaa̍ savi̠todva̍patu supaa̠ni-ssva̍ngu̠rih । su̠baa̠huru̠ta shaktyaa̎ ॥ apa̍dyamaanaa prithi̠vyaashaa̠ disha̠ aa pri̍na । utti̍shtha briha̠tee bha̍vo̠rdhvaa ti̍shtha dhru̠vaa tvam ॥ vasa̍va̠stvaa ''chchhri̍ndantu gaaya̠trena̠ chhanda̍saa-'ngira̠sva-dru̠draastvaa-'' chchhri̍ndantu̠ traishtu̍bhena̠ chhanda̍saa-'ngira̠sva-daa̍di̠tyaastvaa ''chchhri̍ndantu̠ jaaga̍tena̠ chhanda̍saa-'ngira̠sva-dvishve̎ tvaa de̠vaa vai̎shvaana̠raa aa chchhri̍nda̠ntvaanu̍shtubhena̠ chhanda̍saa-'ngira̠svat ॥ 24 ॥ (patnee̍ - ri̠maagm - ru̠draastvaa-'' chchhri̍nda̠ntve - kaa̠nna vigm̍sha̠tishcha̍) (a. 6)

samaa̎stvaa-'gna ri̠tavo̍ vardhayantu samvathsa̠raa risha̍yo̠ yaani̍ sa̠tyaa । sa-ndi̠vyena̍ deedihi rocha̠nena̠ vishvaa̠ aa bhaa̍hi pra̠disha̍h prithi̠vyaah ॥ sa-nche̠ddhyasvaa̎-'gne̠ pra cha̍ bodhayaina̠muchcha̍ tishtha maha̠te saubha̍gaaya । maa cha̍ rishadupasa̠ttaa te̍ agne bra̠hmaana̍ste ya̠shasa̍-ssantu̠ maa-'nye ॥ tvaama̍gne vrinate braahma̠naa i̠me shi̠vo a̍gne [ ] 25

sa̠m vara̍ne bhavaa nah । sa̠pa̠tna̠haa no̍ abhimaati̠jichcha̠ sve gaye̍ jaagri̠hya pra̍yuchchhann ॥ i̠haivaagne̠ adhi̍ dhaarayaa ra̠yi-mmaa tvaa̠ nikra̍-npoorva̠chito̍ nikaa̠rina̍h । ksha̠trama̍gne su̠yama̍mastu̠ tubhya̍mupasa̠ttaa va̍rdhataa-nte̠ ani̍shtritah ॥ ksha̠trenaa̎-'gne̠ svaayu̠-ssagm ra̍bhasva mi̠trenaa̎-'gne mitra̠dheye̍ yatasva । sa̠jaa̠taanaa̎-mmaddhyama̠sthaa e̍dhi̠ raajnaa̍magne viha̠vyo̍ deedihee̠ha ॥ ati̠ [ati̍, niho̠ ati̠ sridho] 26

niho̠ ati̠ sridho 'tyachi̍tti̠-matyaraa̍timagne । vishvaa̠ hya̍gne duri̠taa saha̠svaathaa̠smabhyagm̍ sa̠havee̍raagm ra̠yindaa̎h ॥ a̠naa̠dhri̠shyo jaa̠tava̍daa̠ ani̍shtrito vi̠raada̍gne kshatra̠bhri-ddee̍dihee̠ha । vishvaa̠ aashaa̎h pramu̠ncha-nmaanu̍sheerbhi̠ya-shshi̠vaabhi̍ra̠dya pari̍ paahi no vri̠dhe ॥ briha̍spate savitarbo̠dhayai̍na̠gm̠ sagmshi̍ta-nchithsa-nta̠raagm sagm shi̍shaadhi । va̠rdhayai̍na-mmaha̠te saubha̍gaaya̠ [saubha̍gaaya, vishva̍ ena̠manu̍ madantu de̠vaah ।] 27

vishva̍ ena̠manu̍ madantu de̠vaah ॥ a̠mu̠tra̠bhooyaa̠dadha̠ yadya̠masya̠ briha̍spate a̠bhisha̍ste̠ra mu̍nchah । pratyau̍hataa-ma̠shvinaa̍ mri̠tyuma̍smaa-dde̠vaanaa̍-magne bhi̠shajaa̠ shachee̍bhih ॥ udva̠ya-ntama̍sa̠spari̠ pashya̍nto̠ jyoti̠rutta̍ram । de̠va-nde̍va̠traa soorya̠maga̍nma̠ jyoti̍rutta̠mam ॥ 28 ॥ (i̠me shi̠vo a̠gne - 'ti̠ - saubha̍gaaya̠ - chatu̍strigmshachcha) (a. 7)

oo̠rdhvaa a̍sya sa̠midho̍ bhavantyoo̠rdhvaa shu̠kraa sho̠cheegshya̠gneh । dyu̠matta̍maa su̠pratee̍kasya soo̠noh ॥ tanoo̠napaa̠dasu̍ro vi̠shvave̍daa de̠vo de̠veshu̍ de̠vah । pa̠tha aa-'na̍kti̠ maddhvaa̍ ghri̠tena̍ ॥ maddhvaa̍ ya̠jna-nna̍kshase preenaa̠no naraa̠shagmso̍ agne । su̠kridde̠va-ssa̍vi̠taa vi̠shvavaa̍rah ॥ achchhaa̠yame̍ti̠ shava̍saa ghri̠tene̍daa̠no vahni̠rnama̍saa । a̠gnigg srucho̍ addhva̠reshu̍ pra̠yathsu̍ ॥ sa ya̍kshadasya mahi̠maana̍ma̠gne-ssa [mahi̠maana̍ma̠gne-ssah, ee̠ ma̠ndraasu̍ pra̠yasa̍h ।] 29

ee̍ ma̠ndraasu̍ pra̠yasa̍h । vasu̠shcheti̍shtho vasu̠dhaata̍mashcha ॥ dvaaro̍ de̠veeranva̍sya̠ vishve̎ vra̠taa da̍dante a̠gneh । u̠ru̠vyacha̍so̠ dhaamnaa̠ patya̍maanaah ॥ te a̍sya̠ yosha̍ne di̠vye na yonaa̍vu̠shaasaa̠naktaa̎ । i̠mam ya̠jnama̍vataa maddhva̠ra-nna̍h ॥ daivyaa̍ hotaaraavoo̠rdhva-ma̍ddhva̠ra-nno̠-'gnerji̠hvaama̠bhi gri̍neetam । kri̠nu̠ta-nna̠-ssvi̍shtim ॥ ti̠sro de̠veerba̠r̠hiredagm sa̍da̠ntvidaa̠ sara̍svatee̠ [sara̍svatee, bhaara̍tee ।] 30

bhaara̍tee । ma̠hee gri̍naa̠naa ॥ tanna̍stu̠reepa̠madbhu̍ta-mpuru̠kshu tvashtaa̍ su̠veera̎m । raa̠yasposha̠m vi shya̍tu̠ naabhi̍ma̠sme ॥ vana̍spa̠te-'va̍ srijaa̠ raraa̍na̠stmanaa̍ de̠veshu̍ । a̠gnirha̠vyagm sha̍mi̠taa soo̍dayaati ॥ agne̠ svaahaa̍ krinuhi jaataveda̠ indraa̍ya ha̠vyam । vishve̍ de̠vaa ha̠viri̠da-nju̍shantaam ॥ hi̠ra̠nya̠ga̠rbha-ssama̍varta̠taagre̍ bhoo̠tasya̍ jaa̠tah pati̠reka̍ aaseet । sa daa̍dhaara prithi̠vee-ndyaa- [prithi̠vee-ndyaam, u̠temaa-nkasmai̍] 31

-mu̠temaa-nkasmai̍ de̠vaaya̍ ha̠vishaa̍ vidhema ॥ yah praa̍na̠to ni̍misha̠to ma̍hi̠tvaika̠ idraajaa̠ jaga̍to ba̠bhoova̍ । ya eeshe̍ a̠sya dvi̠pada̠shchatu̍shpada̠h kasmai̍ de̠vaaya̍ ha̠vishaa̍ vidhema ॥ ya aa̎tma̠daa ba̍la̠daa yasya̠ vishva̍ u̠paasa̍te pra̠shisha̠m yasya̍ de̠vaah । yasya̍ chhaa̠yaa-'mrita̠m yasya̍ mri̠tyuh kasmai̍ de̠vaaya̍ ha̠vishaa̍ vidhema ॥ yasye̠me hi̠mava̍nto mahi̠tvaa yasya̍ samu̠dragm ra̠sayaa̍ sa̠haa- [sa̠ha, aa̠huh ।] 32

-''huh । yasye̠maah pra̠disho̠ yasya̍ baa̠hoo kasmai̍ de̠vaaya̍ ha̠vishaa̍ vidhema ॥ ya-nkranda̍see̠ ava̍saa tastabhaa̠ne a̠bhyaikshe̍taa̠-mmana̍saa̠ reja̍maane । yatraadhi̠ soora̠ udi̍tau̠ vyeti̠ kasmai̍ de̠vaaya̍ ha̠vishaa̍ vidhema ॥ yena̠ dyauru̠graa pri̍thi̠vee cha̍ dri̠dhe yena̠ su̠va̍-sstabhi̠tam yena̠ naaka̍h । yo a̠ntari̍kshe̠ raja̍so vi̠maana̠h kasmai̍ de̠vaaya̍ ha̠vishaa̍ vidhema ॥ aapo̍ ha̠ yanma̍ha̠tee rvishva̠- [yanma̍ha̠tee rvishva̎m, aya̠-ndaksha̠-ndadhaa̍naa] 33

-maaya̠-ndaksha̠-ndadhaa̍naa ja̠naya̍nteera̠gnim । tato̍ de̠vaanaa̠-nnira̍varta̠taasu̠reka̠h kasmai̍ de̠vaaya̍ ha̠vishaa̍ vidhema ॥ yashchi̠daapo̍ mahi̠naa pa̠ryapa̍shya̠-ddaksha̠-ndadhaa̍naa ja̠naya̍nteera̠gnim । yo de̠veshvadhi̍ de̠va eka̠ aasee̠-tkasmai̍ de̠vaaya̍ ha̠vishaa̍ vidhema ॥ 34 ॥ (a̠gne-ssa - sara̍svatee̠ - dyaagm - sa̠ha - vishva̠m - chatu̍strigmshachcha) (a. 8)

(oo̠rdhvaa - yah praa̍na̠to - ya aa̎tma̠daa - yasye̠me - yankranda̍see̠ - yena̠ dyau- raapo̍ ha̠ yat - tato̍ de̠vaanaa̠m - myashchi̠daapo̠ - yo de̠veshu̠ - nava̍ )

aakoo̍tima̠gni-mpra̠yuja̠gg̠ svaahaa̠ mano̍ me̠dhaama̠gni-mpra̠yuja̠gg̠ svaahaa̍ chi̠ttam vijnaa̍tama̠gni-mpra̠yuja̠gg̠ svaahaa̍ vaa̠cho vidhri̍tima̠gni-mpra̠yuja̠gg̠ svaahaa̎ pra̠jaapa̍taye̠ mana̍ve̠ svaahaa̠-'gnaye̍ vaishvaana̠raaya̠ svaahaa̠ vishve̍ de̠vasya̍ ne̠turmarto̍ vrineeta sa̠khyam vishve̍ raa̠ya i̍shuddhyasi dyu̠mnam vri̍neeta pu̠shyase̠ svaahaa̠ maa su bhi̍tthaa̠ maa su ri̍sho̠ drigmha̍sva vee̠daya̍sva̠ su । amba̍ dhrishnu vee̠raya̍svaa̠- [vee̠raya̍sva, a̠gnishche̠da-nka̍rishyathah ।] 35

-'gnishche̠da-nka̍rishyathah ॥ drigmha̍sva devi prithivi sva̠staya̍ aasu̠ree maa̠yaa sva̠dhayaa̍ kri̠taa-'si̍ । jushta̍-nde̠vaanaa̍mi̠dama̍stu ha̠vyamari̍shtaa̠ tvamudi̍hi ya̠jne a̠sminn ॥ mitrai̠taamu̠khaa-nta̍pai̠shaa maa bhe̍di । e̠taa-nte̠ pari̍ dadaa̠myabhi̍ttyai ॥ druva̍nna-ssa̠rpiraa̍sutih pra̠tno hotaa̠ vare̎nyah । saha̍saspu̠tro adbhu̍tah ॥ para̍syaa̠ adhi̍ sa̠mvato-'va̍raagm a̠bhyaa [a̠bhyaa, ta̠ra̠ ।] 36

ta̍ra । yatraa̠hamasmi̠ taagm a̍va ॥ pa̠ra̠masyaa̎h paraa̠vato̍ ro̠hida̍shva i̠haa-'ga̍hi । pu̠ree̠shya̍h purupri̠yo-'gne̠ tva-nta̍raa̠ mridha̍h ॥ seeda̠ tva-mmaa̠tura̠syaa u̠pasthe̠ vishvaa̎nyagne va̠yunaa̍ni vi̠dvaan । mainaa̍ma̠rchishaa̠ maa tapa̍saa̠-'bhi shoo̍shucho̠-'ntara̍syaagm shu̠kra jyo̍ti̠rvi bhaa̍hi ॥ a̠ntara̍gne ru̠chaa tvamu̠khaayai̠ sada̍ne̠ sve । tasyaa̠stvagm hara̍saa̠ tapa̠n jaata̍veda-shshi̠vo bha̍va ॥ shi̠vo bhoo̠tvaa mahya̍ma̠gne-'tho̍ seeda shi̠vastvam । shi̠vaah kri̠tvaa disha̠-ssarvaa̠-ssvaam yoni̍mi̠haa-''sa̍dah ॥ 37 ॥ (vee̠raya̠svaa - '' - tapa̍n - vigmsha̠tishcha̍) (a. 9)

yada̍gne̠ yaani̠ kaani̠ chaa-''te̠ daaroo̍ni da̠ddhmasi̍ । tada̍stu̠ tubhya̠mi-dghri̠ta-ntajju̍shasva yavishthya ॥ yadattyu̍pa̠jihvi̍kaa̠ yadva̠mro a̍ti̠sarpa̍ti । sarva̠-ntada̍stu te ghri̠ta-ntajju̍shasva yavishthya ॥ raatrigm̍ raatri̠mapra̍yaava̠-mbhara̠nto-'shvaa̍yeva̠ tishtha̍te ghaa̠sama̍smai । raa̠yasposhe̍na̠ sami̠shaa mada̠nto-'gne̠ maa te̠ prati̍veshaa rishaama ॥ naabhaa̍ [naabhaa̎, pri̠thi̠vyaa-ssa̍midhaa̠na-] 38

prithi̠vyaa-ssa̍midhaa̠na-ma̠gnigm raa̠yasposhaa̍ya briha̠te ha̍vaamahe । i̠ra̠mma̠da-mbri̠hadu̍ktha̠m yaja̍tra̠-njetaa̍rama̠gni-mprita̍naasu saasa̠him ॥ yaa-ssenaa̍ a̠bheetva̍reeraa-vyaa̠dhinee̠-ruga̍naa u̠ta । ye ste̠naa ye cha̠ taska̍raa̠staagste̍ a̠gne-'pi̍ dadhaamyaa̠sye̎ ॥ daggshtraa̎bhyaa-mma̠limloo̠n jambhyai̠-staska̍raagm u̠ta । hanoo̎bhyaag ste̠naan-bha̍gava̠staag-stva-nkhaa̍da̠ sukhaa̍ditaan ॥ ye jane̍shu ma̠limla̍va-sste̠naasa̠-staska̍raa̠ vane̎ । ye [ ] 39

kakshe̎shvaghaa̠ yava̠staagste̍ dadhaami̠ jambha̍yoh ॥ yo a̠smabhya̍maraatee̠yaa-dyashcha̍ no̠ dvesha̍te̠ jana̍h । nindaa̠dyo a̠smaa-ndiphsaa̎chcha̠ sarva̠-nta-mma̍sma̠saa ku̍ru ॥ sagmshi̍ta-mme̠ brahma̠ sagmshi̍tam vee̠rya̍-mbala̎m । sagmshi̍ta-nksha̠tra-nji̠shnu yasyaa̠-'hamasmi̍ pu̠rohi̍tah ॥ ude̍shaa-mbaa̠hoo a̍tira̠mudvarcha̠ udoo̠ bala̎m । kshi̠nomi̠ brahma̍naa̠-'mitraa̠nunna̍yaami̠ [-'mitraa̠-nunna̍yaami, svaagm a̠ham ।] 40

svaagm a̠ham ॥ dri̠shaa̠no ru̠kma u̠rvyaa vya̍dyauddu̠rmarsha̠maayu̍-shshri̠ye ru̍chaa̠nah । a̠gnira̠mrito̍ abhava̠dvayo̍-bhi̠ryade̍na̠-ndyauraja̍naya-thsu̠retaa̎h ॥ vishvaa̍ roo̠paani̠ prati̍ munchate ka̠vih praa-'saa̍veedbha̠dra-ndvi̠pade̠ chatu̍shpade । vi naaka̍makhya-thsavi̠taa vare̠nyo-'nu̍ pra̠yaana̍mu̠shaso̠ vi raa̍jati ॥ nakto̠shaasaa̠ sama̍nasaa̠ viroo̍pe dhaa̠paye̍te̠ shishu̠mekagm̍ samee̠chee । dyaavaa̠ kshaamaa̍ ru̠kmo [ru̠kmah, a̠ntarvi bhaa̍ti] 41

a̠ntarvi bhaa̍ti de̠vaa a̠gni-ndhaa̍raya-ndravino̠daah ॥ su̠pa̠rno̍-'si ga̠rutmaa̎-ntri̠vritte̠ shiro̍ gaaya̠tra-nchakshu̠-sstoma̍ aa̠tmaa saama̍ te ta̠noorvaa̍made̠vya-mbri̍ha-drathanta̠re pa̠kshau ya̍jnaaya̠jniya̠-mpuchchha̠-nchhandaa̠g̠syangaa̍ni̠ dhishni̍yaa-shsha̠phaa yajoogm̍shi̠ naama̍ ॥ su̠pa̠rno̍-'si ga̠rutmaa̠-ndiva̍-ngachchha̠ suva̍h pata ॥ 42 ॥ (naabhaa̠ - vane̠ ye - na̍yaami̠ - kshaamaa̍ ru̠kmo̎ - 'shtaatrigm̍shachcha) (a. 10)

agne̠ yam ya̠jnama̍ddhva̠ram vi̠shvata̍h pari̠bhoorasi̍ । sa idde̠veshu̍ gachchhati ॥ soma̠ yaaste̍ mayo̠bhuva̍ oo̠taya̠-ssanti̍ daa̠shushe̎ । taabhi̍rno-'vi̠taa bha̍va ॥ a̠gnirmoo̠rdhaa bhuva̍h ॥ tvanna̍-ssoma̠ , yaa te̠ dhaamaa̍ni ॥ ta-thsa̍vi̠turvare̎nya̠-mbhargo̍ de̠vasya̍ dheemahi । dhiyo̠ yo na̍h pracho̠dayaa̎t ॥ achi̍ttee̠ yachcha̍kri̠maa daivye̠ jane̍ dee̠nairdakshai̠h prabhoo̍tee poorusha̠tvataa̎ । 43

de̠veshu̍ cha savita̠rmaanu̍sheshu cha̠ tvanno̠ atra̍ suvataa̠danaa̍gasah ॥ cho̠da̠yi̠tree soo̠nritaa̍naa̠-ncheta̍ntee sumatee̠naam । ya̠jna-nda̍dhe̠ sara̍svatee ॥ paavee̍ravee ka̠nyaa̍ chi̠traayu̠-ssara̍svatee vee̠rapa̍tnee̠ dhiya̍-ndhaat । gnaabhi̠rachchhi̍dragm shara̠nagm sa̠joshaa̍ duraa̠dharsha̍-ngrina̠te sharma̍ yagmsat ॥ poo̠shaa gaa anve̍tu nah poo̠shaa ra̍ksha̠tvarva̍tah । poo̠shaa vaajagm̍ sanotu nah ॥ shu̠kra-nte̍ a̠nyadya̍ja̠ta-nte̍ a̠nya- [a̠nyat, vishu̍roope̠ aha̍nee̠ dyauri̍vaasi ।] 44

-dvishu̍roope̠ aha̍nee̠ dyauri̍vaasi । vishvaa̠ hi maa̠yaa ava̍si svadhaavo bha̠draa te̍ pooshanni̠ha raa̠tira̍stu ॥ te̍-'vardhanta̠ svata̍vaso mahitva̠naa ''naaka̍-nta̠sthuru̠ru cha̍krire̠ sada̍h । vishnu̠ ryaddhaa-''va̠-dvrisha̍na-mmada̠chyuta̠m vayo̠ na see̍da̠nnadhi̍ ba̠r̠hishi̍ pri̠ye ॥ prachi̠trama̠rka-ngri̍na̠te tu̠raaya̠ maaru̍taaya̠ svata̍vase bharaddhvam । ye sahaagm̍si̠ saha̍saa̠ saha̍nte̠ [saha̍nte, reja̍te agne prithi̠vee ma̠khebhya̍h ।] 45

reja̍te agne prithi̠vee ma̠khebhya̍h ॥ vishve̍ de̠vaa vishve̍ devaah ॥ dyaavaa̍ nah prithi̠vee i̠magm si̠ddhrama̠dya di̍vi̠sprisha̎m । ya̠jna-nde̠veshu̍ yachchhataam ॥ pra poo̎rva̠je pi̠taraa̠ navya̍seebhirgee̠rbhih kri̍nuddhva̠gm̠ sada̍ne ri̠tasya̍ । aa no̎ dyaavaaprithivee̠ daivye̍na̠ jane̍na yaata̠-mmahi̍ vaa̠m varoo̍tham ॥ a̠gnigg stome̍na bodhaya samidhaa̠no ama̍rtyam । ha̠vyaa de̠veshu̍ no dadhat ॥ sa ha̍vya̠vaadama̍rtya u̠shigdoo̠tashchano̍hitah । a̠gnirdhi̠yaa samri̍nvati ॥ shanno̍ bhavantu̠, vaaje̍vaaje ॥ 46 ॥ (pu̠ru̠sha̠tvataa̍ - yaja̠tante̍ a̠nyath - saha̍nte̠ - chano̍hito̠ - 'shtau cha̍ ) (a. 11)

(yu̠njaa̠na - i̠maama̍gribhnan - de̠vasya̠ - sante̠ - vi paaja̍saa̠ - vasa̍vastvaa̠ - samaa̎stvo̠ - rdhvaa - a̠syaakoo̍ti̠m - myada̍gne̠ yaan - yagne̠ yam ya̠jna - mekaa̍dasha)

(yu̠njaa̠no - varma̍ cha stha - aadi̠tyastvaa̠ - bhaara̍tee̠ - svaagm a̠hagm - shatcha̍tvaarigmshat )

(yu̠njaa̠no, vaaje̍vaaje)

॥ hari̍h om ॥

॥ krishna yajurvedeeya taittireeya samhitaayaa-nchaturtha kaande prathamah prashna-ssamaaptah ॥

4.1 - യുഞ്ജാനഃ പ്രഥമമ്മനഃ - കൃഷ്ണ യജുർവേദ തൈത്തിരീയ സംഹിതാ പാഠഃ - ഒരു പരിചയം

This is the first prashna of the fourth kanda of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita, which begins the mantras of the agnichayana, the building of the great fire altar. It opens with the verse "Yunjanah prathamam manah", "Savitr, first yoking the mind and spreading out thought for truth, discerned the light of Agni and brought it from the earth", and goes on with the mantras for gathering clay, making the fire-pot and kindling the sacred fire.

ഉറവിടം: Krishna Yajurveda, Taittiriya Samhita 4.1

എപ്പോൾ ജപിക്കാം: In Vedic chanting and in traditional study of the Taittiriya Samhita.

നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?

  • The opening verses, "Yunjanah prathamam manah", are also used at the start of the second chapter of the Shvetashvatara Upanishad, on yoga.
  • The fourth kanda gives the mantras of the agnichayana, and the fifth kanda explains them.

പതിവ് ചോദ്യങ്ങൾ

How does this prashna begin?

With "Yunjanah prathamam manah", yoking the mind first.

Which Veda is it from?

The Krishna Yajurveda, Taittiriya Samhita 4.1.

What is a prashna?

A chapter of a Vedic text.

ആരാധനയ്ക്കും പഠനത്തിനുമായി നൽകുന്നു, പ്രവചനമായല്ല. വാണിജ്യേതരം.