ஶிவ பாதா³தி³ கேஶாந்த வர்ணன ஸ்தோத்ரம்
Shiva · பாரம்பரிய பக்தி நூல்
కళ్యాణం నో విధత్తాం కటకతటలసత్కల్పవాటీనికుంజ- -క్రీడాసంసక్తవిద్యాధరనికరవధూగీతరుద్రాపదానః । తారైర్హేరంబనాదైస్తరళితనినదత్తారకారాతికేకీ కైలాసః శర్వనిర్వృత్యభిజనకపదః సర్వదా పర్వతేంద్రః ॥ 1 ॥
యస్య ప్రాహుః స్వరూపం సకలదివిషదాం సారసర్వస్వయోగం యస్యేషుః శార్ంగధన్వా సమజని జగతాం రక్షణే జాగరూకః । మౌర్వీ దర్వీకరాణామపి చ పరిబృఢః పూస్త్రయీ సా చ లక్ష్యం సోఽవ్యాదవ్యాజమస్మానశివభిదనిశం నాకినాం శ్రీపినాకః ॥ 2 ॥
ఆతంకావేగహారీ సకలదివిషదామంఘ్రిపద్మాశ్రయాణాం మాతంగాద్యుగ్రదైత్యప్రకరతనుగలద్రక్తధారాక్తధారః । క్రూరః సూరాయుతానామపి చ పరిభవం స్వీయభాసా వితన్వ- -న్ఘోరాకారః కుఠారో దృఢతరదురితాఖ్యాటవీం పాటయేన్నః ॥ 3 ॥
కాలారాతేః కరాగ్రే కృతవసతిరురఃశాణశాతో రిపూణాం కాలే కాలే కులాద్రిప్రవరతనయయా కల్పితస్నేహలేపః । పాయాన్నః పావకార్చిఃప్రసరసఖముఖః పాపహంతా నితాంతం శూలః శ్రీపాదసేవాభజనరసజుషాం పాలనైకాంతశీలః ॥ 4 ॥
దేవస్యాంకాశ్రయాయాః కులగిరిదుహితుర్నేత్రకోణప్రచార- -ప్రస్తారానత్యుదారాన్పిపఠిషురివ యో నిత్యమత్యాదరేణ । ఆధత్తే భంగితుంగైరనిశమవయవైరంతరంగం సమోదం సోమాపీడస్య సోఽయం ప్రదిశతు కుశలం పాణిరంగః కురంగః ॥ 5 ॥
కంఠప్రాంతావసజ్జత్కనకమయమహాఘంటికాఘోరఘోషైః కంఠారావైరకుంఠైరపి భరితజగచ్చక్రవాలాంతరాళః । చండః ప్రోద్దండశృంగః కకుదకబలితోత్తుంగకైలాసశృంగః కంఠేకాలస్య వాహః శమయతు శమలం శాశ్వతః శాక్వరేంద్రః ॥ 6 ॥
నిర్యద్దానాంబుధారాపరిమలతరలీభూతరోలంబపాలీ- -ఝంకారైః శంకరాద్రేః శిఖరశతదరీః పూరయన్భూరిఘోషైః । శార్వః సౌవర్ణశైలప్రతిమపృథువపుః సర్వవిఘ్నాపహర్తా శర్వాణ్యాః పూర్వసూనుః స భవతు భవతాం స్వస్తిదో హస్తివక్త్రః ॥ 7 ॥
యః పుణ్యైర్దేవతానాం సమజని శివయోః శ్లాఘ్యవీర్యైకమత్యా- -ద్యన్నామ్ని శ్రూయమాణే దితిజభటఘటా భీతిభారం భజంతే । భూయాత్సోఽయం విభూత్యై నిశితశరశిఖాపాటితక్రౌంచశైలః సంసారాగాధకూపోదరపతితసముత్తారకస్తారకారిః ॥ 8 ॥
ఆరూఢః ప్రౌఢవేగప్రవిజితపవనం తుంగతుంగం తురంగం చేలం నీలం వసానః కరతలవిలసత్కాండకోదండదండః । రాగద్వేషాదినానావిధమృగపటలీభీతికృద్భూతభర్తా కుర్వన్నాఖేటలీలాం పరిలసతు మనఃకాననే మామకీనే ॥ 9 ॥
అంభోజాభ్యాం చ రంభారథచరణలతాద్వంద్వకుంభీంద్రకుంభై- -ర్బింబేనేందోశ్చ కంబోరుపరి విలసతా విద్రుమేణోత్పలాభ్యామ్ । అంభోదేనాపి సంభావితముపజనితాడంబరం శంబరారేః శంభోః సంభోగయోగ్యం కిమపి ధనమిదం సంభవేత్సంపదే నః ॥ 10 ॥
వేణీసౌభాగ్యవిస్మాపితతపనసుతాచారువేణీవిలాసా- -న్వాణీనిర్ధూతవాణీకరతలవిధృతోదారవీణావిరావాన్ । ఏణీనేత్రాంతభంగీనిరసననిపుణాపాంగకోణానుపాసే శోణాన్ప్రాణానుదూఢప్రతినవసుషమాకందలానిందుమౌళేః ॥ 11 ॥
నృత్తారంభేషు హస్తాహతమురజధిమిద్ధింకృతైరత్యుదారై- -శ్చిత్తానందం విధత్తే సదసి భగవతః సంతతం యః స నందీ । చండీశాద్యాస్తథాన్యే చతురగుణగణప్రీణితస్వామిసత్కా- -రోత్కర్షోద్యత్ప్రసాదాః ప్రమథపరిబృఢాః పాంతు సంతోషిణో నః ॥ 12 ॥
ముక్తామాణిక్యజాలైః పరికలితమహాసాలమాలోకనీయం ప్రత్యుప్తానర్ఘరత్నైర్దిశి దిశి భవనైః కల్పితైర్దిక్పతీనామ్ । ఉద్యానైరద్రికన్యాపరిజనవనితామాననీయైః పరీతం హృద్యం హృద్యస్తు నిత్యం మమ భువనపతేర్ధామ సోమార్ధమౌళేః ॥ 13 ॥
స్తంభైర్జంభారిరత్నప్రవరవిరచితైః సంభృతోపాంతభాగం శుంభత్సోపానమార్గం శుచిమణినిచయైర్గుంభితానల్పశిల్పమ్ । కుంభైః సంపూర్ణశోభం శిరసి సుఘటితైః శాతకుంభైరపంకైః శంభోః సంభావనీయం సకలమునిజనైః స్వస్తిదం స్యాత్సదో నః ॥ 14 ॥
న్యస్తో మధ్యే సభాయాః పరిసరవిలసత్పాదపీఠాభిరామో హృద్యః పాదైశ్చతుర్భిః కనకమణిమయైరుచ్చకైరుజ్జ్వలాత్మా ॥ వాసోరత్నేన కేనాప్యధికమృదుతరేణాస్తృతో విస్తృతశ్రీః పీఠః పీడాభరం నః శమయతు శివయోః స్వైరసంవాసయోగ్యః ॥ 15 ॥
ఆసీనస్యాధిపీఠం త్రిజగదధిపతేరంఘ్రిపీఠానుషక్తౌ పాథోజాభోగభాజౌ పరిమృదులతలోల్లాసిపద్మాదిరేఖౌ । పాతాం పాదావుభౌ తౌ నమదమరకిరీటోల్లసచ్చారుహీర- -శ్రేణీశోణాయమానోన్నతనఖదశకోద్భాసమానౌ సమానౌ ॥ 16 ॥
యన్నాదో వేదవాచాం నిగదతి నిఖిలం లక్షణం పక్షికేతు- -ర్లక్ష్మీసంభోగసౌఖ్యం విరచయతి యయోశ్చాపరే రూపభేదే । శంభోః సంభావనీయే పదకమలసమాసంగతస్తుంగశోభే మాంగళ్యం నః సమగ్రం సకలసుఖకరే నూపురే పూరయేతామ్ ॥ 17 ॥
అంగే శృంగారయోనేః సపది శలభతాం నేత్రవహ్నౌ ప్రయాతే శత్రోరుద్ధృత్య తస్మాదిషుధియుగమధో న్యస్తమగ్రే కిమేతత్ । శంకామిత్థం నతానామమరపరిషదామంతరంకూరయత్త- -త్సంఘాతం చారు జంఘాయుగమఖిలపతేరంహసాం సంహరేన్నః ॥ 18 ॥
జానుద్వంద్వేన మీనధ్వజనృవరసముద్రోపమానేన సాకం రాజంతౌ రాజరంభాకరికరకనకస్తంభసంభావనీయౌ । ఊరూ గౌరీకరాంభోరుహసరససమామర్దనానందభాజౌ చారూ దూరీక్రియాస్తాం దురితముపచితం జన్మజన్మాంతరే నః ॥ 19 ॥
ఆముక్తానర్ఘరత్నప్రకరకరపరిష్వక్తకళ్యాణకాంచీ- -దామ్నా బద్దేన దుగ్ధద్యుతినిచయముషా చీనపట్టాంబరేణ । సంవీతే శైలకన్యాసుచరితపరిపాకాయమాణే నితంబే నిత్యం నర్నర్తు చిత్తం మమ నిఖిలజగత్స్వామినః సోమమౌళేః ॥ 20 ॥
సంధ్యాకాలానురజ్యద్దినకరసరుచా కాలధౌతేన గాఢం వ్యానద్ధః స్నిగ్ధముగ్ధః సరసముదరబంధేన వీతోపమేన । ఉద్దీప్తైః స్వప్రకాశైరుపచితమహిమా మన్మథారేరుదారో మధ్యో మిథ్యార్థసధ్ర్యఙ్మమ దిశతు సదా సంగతిం మంగళానామ్ ॥ 21 ॥
నాభీచక్రాలవాలాన్నవనవసుషమాదోహదశ్రీపరీతా- -దుద్గచ్ఛంతీ పురస్తాదుదరపథమతిక్రమ్య వక్షః ప్రయాంతి । శ్యామా కామాగమార్థప్రకథనలిపివద్భాసతే యా నికామం సా మా సోమార్ధమౌళేః సుఖయతు సతతం రోమవల్లీమతల్లీ ॥ 22 ॥
ఆశ్లేషేష్వద్రిజాయాః కఠినకుచతటీలిప్తకాశ్మీరపంక- -వ్యాసంగాదుద్యదర్కద్యుతిభిరుపచితస్పర్ధముద్దామహృద్యమ్ । దక్షారాతేరుదూఢప్రతినవమణిమాలావలీభాసమానం వక్షో విక్షోభితాఘం సతతనతిజుషాం రక్షతాదక్షతం నః ॥ 23 ॥
వామాంకే విస్ఫురంత్యాః కరతలవిలసచ్చారురక్తోత్పలాయాః కాంతాయా వామవక్షోరుహభరశిఖరోన్మర్దనవ్యగ్రమేకమ్ । అన్యాంస్త్రీనప్యుదారాన్వరపరశుమృగాలంకృతానిందుమౌళే- -ర్బాహూనాబద్ధహేమాంగదమణికటకానంతరాలోకయామః ॥ 24 ॥
సంభ్రాంతాయాః శివాయాః పతివిలయభియా సర్వలోకోపతాపా- -త్సంవిగ్నస్యాపి విష్ణోః సరభసముభయోర్వారణప్రేరణాభ్యామ్ । మధ్యే త్రైశంకవీయామనుభవతి దశాం యత్ర హాలాహలోష్మా సోఽయం సర్వాపదాం నః శమయతు నిచయం నీలకంఠస్య కంఠః ॥ 25 ॥
హృద్యైరద్రీంద్రకన్యామృదుదశనపదైర్ముద్రితో విద్రుమశ్రీ- -రుద్ద్యోతంత్యా నితాంతం ధవలధవలయా మిశ్రితో దంతకాంత్యా । ముక్తామాణిక్యజాలవ్యతికరసదృశా తేజసా భాసమానః సద్యోజాతస్య దద్యాదధరమణిరసౌ సంపదాం సంచయం నః ॥ 26 ॥
కర్ణాలంకారనానామణినికరరుచాం సంచయైరంచితాయాం వర్ణ్యాయాం స్వర్ణపద్మోదరపరివిలసత్కర్ణికాసంనిభాయామ్ । పద్ధత్యాం ప్రాణవాయోః ప్రణతజనహృదంభోజవాసస్య శంభో- -ర్నిత్యం నశ్చిత్తమేతద్విరచయతు సుఖేనాసికాం నాసికాయామ్ ॥ 27 ॥
అత్యంతం భాసమానే రుచిరతరరుచాం సంగమాత్సన్మణీనా- -ముద్యచ్చండాంశుధామప్రసరనిరసనస్పష్టదృష్టాపదానే । భూయాస్తాం భూతయే నః కరివరజయినః కర్ణపాశావలంబే భక్తాలీభాలసజ్జజ్జనిమరణలిపేః కుండలే కుండలే తే ॥ 28 ॥
యాభ్యాం కాలవ్యవస్థా భవతి తనుమతాం యో ముఖం దేవతానాం యేషామాహుః స్వరూపం జగతి మునివరా దేవతానాం త్రయీం తామ్ । రుద్రాణీవక్త్రపంకేరుహసతతవిహారోత్సుకేందిందిరేభ్య- -స్తేభ్యస్త్రిభ్యః ప్రణామాంజలిముపరచయే త్రీక్షణస్యేక్షణేభ్యః ॥ 29 ॥
వామం వామాంకగాయా వదనసరసిజే వ్యావలద్వల్లభాయా వ్యానమ్రేష్వన్యదన్యత్పునరలికభవం వీతనిఃశేషరౌక్ష్యమ్ । భూయో భూయోపి మోదాన్నిపతదతిదయాశీతలం చూతబాణే దక్షారేరీక్షణానాం త్రయమపహరతాదాశు తాపత్రయం నః ॥ 30 ॥
యస్మిన్నర్ధేందుముగ్ధద్యుతినిచయతిరస్కారనిస్తంద్రకాంతౌ కాశ్మీరక్షోదసంకల్పతమివ రుచిరం చిత్రకం భాతి నేత్రమ్ । తస్మిన్నుల్లీలచిల్లీనటవరతరుణీలాస్యరంగాయమాణే కాలారేః ఫాలదేశే విహరతు హృదయం వీతచింతాంతరం నః ॥ 31 ॥
స్వామిన్గంగామివాంగీకురు తవ శిరసా మామపీత్యర్థయంతీం ధన్యాం కన్యాం ఖరాంశోః శిరసి వహతి కిం న్వేష కారుణ్యశాలీ । ఇత్థం శంకాం జనానాం జనయదతిఘనం కైశికం కాలమేఘ- -చ్ఛాయం భూయాదుదారం త్రిపురవిజయినః శ్రేయసే భూయసే నః ॥ 32 ॥
శృంగారాకల్పయోగ్యైః శిఖరివరసుతాసత్సఖీహస్తలూనైః సూనైరాబద్ధమాలావలిపరివిలసత్సౌరభాకృష్టభృంగమ్ । తుంగం మాణిక్యకాంత్యా పరిహసితసురావాసశైలేంద్రశృంగం సంఘం నః సంకటానాం విఘటయతు సదా కాంకటీకం కిరీటమ్ ॥ 33 ॥
వక్రాకారః కలంకీ జడతనురహమప్యంఘ్రిసేవానుభావా- -దుత్తంసత్వం ప్రయాతః సులభతరఘృణాస్యందినశ్చంద్రమౌళేః । తత్సేవంతాం జనౌఘాః శివమితి నిజయావస్థయైవ బ్రువాణం వందే దేవస్య శంభోర్ముకుటసుఘటితం ముగ్ధపీయూషభానుమ్ ॥ 34 ॥
కాంత్యా సంఫుల్లమల్లీకుసుమధవళయా వ్యాప్య విశ్వం విరాజ- -న్వృత్తాకారో వితన్వన్ముహురపి చ పరాం నిర్వృతిం పాదభాజామ్ । సానందం నందిదోష్ణా మణికటకవతా వాహ్యమానః పురారేః శ్వేతచ్ఛత్రాఖ్యశీతద్యుతిరపహరతాదాపదస్తాపదా నః ॥ 35 ॥
దివ్యాకల్పోజ్జ్వలానాం శివగిరిసుతయోః పార్శ్వయోరాశ్రితానాం రుద్రాణీసత్సఖీనాం మదతరలకటాక్షాంచలైరంచితానామ్ । ఉద్వేల్లద్బాహువల్లీవిలసనసమయే చామరాందోలనీనా- -ముద్భూతః కంకణాలీవలయకలకలో వారయేదాపదో నః ॥ 36 ॥
స్వర్గౌకఃసుందరీణాం సులలితవపుషాం స్వామిసేవాపరాణాం వల్గద్భూషాణి వక్రాంబుజపరివిగలన్ముగ్ధగీతామృతాని । నిత్యం నృత్తాన్యుపాసే భుజవిధుతిపదన్యాసభావావలోక- -ప్రత్యుద్యత్ప్రీతిమాద్యత్ప్రమథనటనటీదత్తసంభావనాని ॥ 37 ॥
స్థానప్రాప్త్యా స్వరాణాం కిమపి విశదతాం వ్యంజయన్మంజువీణా- -స్వానావచ్ఛిన్నతాలక్రమమమృతమివాస్వాద్యమానం శివాభ్యామ్ । నానారాగాతిహృద్యం నవరసమధురస్తోత్రజాతానువిద్ధం గానం వీణామహర్షేః కలమతిలలితం కర్ణపూరయతాం నః ॥ 38 ॥
చేతో జాతప్రమోదం సపది విదధతీ ప్రాణినాం వాణినీనాం పాణిద్వంద్వాగ్రజాగ్రత్సులలితరణితస్వర్ణతాలానుకూలా । స్వీయారావేణ పాథోధరరవపటునా నాదయంతీ మయూరీం మాయూరీ మందభావం మణిమురజభవా మార్జనా మార్జయేన్నః ॥ 39 ॥
దేవేభ్యో దానవేభ్యః పితృమునిపరిషత్సిద్ధవిద్యాధరేభ్యః సాధ్యేభ్యశ్చారణేభ్యో మనుజపశుపతజ్జాతికీటాదికేభ్యః । శ్రీకైలాసప్రరూఢాస్తృణవిటపిముఖాశ్చాపి యే సంతి తేభ్యః సర్వేభ్యో నిర్విచారం నతిముపరచయే శర్వపాదాశ్రయేభ్యః ॥ 40 ॥
ధ్యాయన్నిత్థం ప్రభాతే ప్రతిదివసమిదం స్తోత్రరత్నం పఠేద్యః కిం వా బ్రూమస్తదీయం సుచరితమథవా కీర్తయామః సమాసాత్ । సంపజ్జాతం సమగ్రం సదసి బహుమతిం సర్వలోకప్రియత్వం సంప్రాప్యాయుఃశతాంతే పదమయతి పరబ్రహ్మణో మన్మథారేః ॥ 41 ॥
ఇతి శ్రీమత్పరమహంసపరివ్రాజకాచార్యస్య శ్రీగోవిందభగవత్పూజ్యపాదశిష్యస్య శ్రీమచ్ఛంకరభగవతః కృతౌ శ్రీ శివ పాదాదికేశాంతవర్ణన స్తోత్రమ్ ॥
ஶிவ பாதா³தி³ கேஶாந்த வர்ணன ஸ்தோத்ரம் பற்றி
The Shiva Padadi Keshanta Varnana Stotram describes Lord Shiva's form from the feet (pada) up to the hair (kesha), in long, richly woven verses; its colophon attributes it to Adi Shankaracharya, disciple of Govinda Bhagavatpada. It opens: may Shiva grant us welfare, whose great deeds are sung by the wives of the Vidyadharas sporting in the groves of wish-fulfilling trees on the slopes of Kailasa. It then praises the Lord whose true nature is called the essence of all the gods, and whose arrow became Vishnu, the bearer of the Sharnga bow, ever watchful to protect the worlds, and so moves limb by limb from his feet to his matted locks.
இயற்றியவர்: Traditionally attributed to Adi Shankaracharya, as its colophon states
எப்போது பாராயணம் செய்வது: In Shiva worship, on Mondays and Maha Shivaratri, and in meditation on Shiva's form.
உங்களுக்குத் தெரியுமா?
- Its companion, the Shiva Keshadi Padanta Varnana Stotram, describes Shiva the other way, from hair to feet.
- The arrow of Shiva at the burning of the three cities (Tripura) was Vishnu himself, as the second verse recalls.
அடிக்கடி கேட்கப்படும் கேள்விகள்
What does "padadi keshanta" mean?
"From the feet to the hair".
Who is it attributed to?
Adi Shankaracharya, as its colophon states.
Who became Shiva's arrow?
Vishnu, at the burning of Tripura.
வழிபாட்டிற்கும் கற்றலுக்குமாக வழங்கப்படுகிறது, கணிப்பாக அல்ல. வணிக நோக்கமற்றது.
மேலும் பக்தி நூல்கள்