ஶ்ரீ ராம சரித மானஸ - ஸுந்த³ரகாண்ட³
Vishnu · பாரம்பரிய பக்தி நூல்
shreejaanakeevallabho vijayate shreeraamacharitamaanasa panchama sopaana (sundarakaanda)
shaantam shaashvatamaprameyamanagham nirvaanashaantipradam brahmaashambhuphaneendrasevyamanisham vedaantavedyam vibhum । raamaakhyam jagadeeshvaram suragurum maayaamanushyam harim vande'ham karunaakaram raghuvaram bhoopaalachoodaamanim ॥ 1 ॥
naanyaa sprihaa raghupate hridaye'smadeeye satyam vadaami cha bhavaanakhilaantaraatmaa। bhaktim prayachchha raghupungava nirbharaam me kaamaadidosharahitam kuru maanasam cha ॥ 2 ॥
atulitabaladhaamam hemashailaabhadeham danujavanakrishaanum jnaaninaamagraganyam। sakalagunanidhaanam vaanaraanaamadheesham raghupatipriyabhaktam vaatajaatam namaami ॥ 3 ॥
jaamavanta ke bachana suhaae। suni hanumanta hridaya ati bhaae ॥ taba lagi mohi parikhehu tumha bhaai। sahi dukha kanda moola phala khaai ॥ jaba lagi aavaum seetahi dekhee। hoihi kaaju mohi harasha biseshee ॥ yaha kahi naai sabanhi kahum maathaa। chaleu harashi hiyam dhari raghunaathaa ॥ sindhu teera eka bhoodhara sundara। kautuka koodi chadhaeu taa oopara ॥ baara baara raghubeera sambhaaree। tarakeu pavanatanaya bala bhaaree ॥ jehim giri charana dei hanumantaa। chaleu so gaa paataala turantaa ॥ jimi amogha raghupati kara baanaa। ehee bhaanti chaleu hanumaanaa ॥ jalanidhi raghupati doota bichaaree। taim mainaaka hohi shramahaaree ॥
do. hanoomaana tehi parasaa kara puni keenha pranaama। raama kaaju keenhem binu mohi kahaam bishraama ॥ 1 ॥
jaata pavanasuta devanha dekhaa। jaanaim kahum bala buddhi biseshaa ॥ surasaa naama ahinha kai maataa। pathinhi aai kahee tehim baataa ॥ aaju suranha mohi deenha ahaaraa। sunata bachana kaha pavanakumaaraa ॥ raama kaaju kari phiri maim aavaum। seetaa ki sudhi prabhuhi sunaavaum ॥ taba tava badana paithihum aai। satya kahum mohi jaana de maai ॥ kabanehum jatana dei nahim jaanaa। grasasi na mohi kaheu hanumaanaa ॥ jojana bhari tehim badanu pasaaraa। kapi tanu keenha duguna bistaaraa ॥ soraha jojana mukha tehim thayoo। turata pavanasuta battisa bhayoo ॥ jasa jasa surasaa badanu badhaavaa। taasu doona kapi roopa dekhaavaa ॥ sata jojana tehim aanana keenhaa। ati laghu roopa pavanasuta leenhaa ॥ badana pithi puni baahera aavaa। maagaa bidaa taahi siru naavaa ॥ mohi suranha jehi laagi pathaavaa। budhi bala maramu tora mai paavaa ॥
do. raama kaaju sabu karihahu tumha bala buddhi nidhaana। aasisha deha gee so harashi chaleu hanumaana ॥ 2 ॥
nisichari eka sindhu mahum rahee। kari maayaa nabhu ke khaga gahee ॥ jeeva jantu je gagana udaaheem। jala biloki tinha kai parichhaaheem ॥ gahi chhaaham saka so na udaai। ehi bidhi sadaa gaganachara khaai ॥ soi chhala hanoomaana kaham keenhaa। taasu kapatu kapi turatahim cheenhaa ॥ taahi maari maarutasuta beeraa। baaridhi paara gayu matidheeraa ॥ tahaam jaai dekhee bana sobhaa। gunjata chanchareeka madhu lobhaa ॥ naanaa taru phala phoola suhaae। khaga mriga brinda dekhi mana bhaae ॥ saila bisaala dekhi eka aagem। taa para dhaai chadheu bhaya tyaagem ॥ umaa na kachhu kapi kai adhikaai। prabhu prataapa jo kaalahi khaai ॥ giri para chadhi lankaa tehim dekhee। kahi na jaai ati durga biseshee ॥ ati utanga jalanidhi chahu paasaa। kanaka kota kara parama prakaasaa ॥ chham=kanaka kota bichitra mani krita sundaraayatanaa ghanaa। chuhatta hatta subatta beetheem chaaru pura bahu bidhi banaa ॥ gaja baaji khachchara nikara padachara ratha baroothinha ko ganai ॥ bahuroopa nisichara jootha atibala sena baranata nahim banai ॥ 1 ॥
bana baaga upabana baatikaa sara koopa baapeem sohaheem। nara naaga sura gandharba kanyaa roopa muni mana mohaheem ॥ kahum maala deha bisaala saila samaana atibala garjaheem। naanaa akhaarenha bhirahim bahu bidhi eka ekanha tarjaheem ॥ 2 ॥
kari jatana bhata kotinha bikata tana nagara chahum disi rachchhaheem। kahum mahisha maanashu dhenu khara aja khala nisaachara bhachchaheem ॥ ehi laagi tulaseedaasa inha kee kathaa kachhu eka hai kahee। raghubeera sara teeratha sareeranhi tyaagi gati paihahim sahee ॥ 3 ॥
do. pura rakhavaare dekhi bahu kapi mana keenha bichaara। ati laghu roopa dharaum nisi nagara karaum pisaara ॥ 3 ॥
masaka samaana roopa kapi dharee। lankahi chaleu sumiri naraharee ॥ naama lankinee eka nisicharee। so kaha chalesi mohi nindaree ॥ jaanehi naheem maramu satha moraa। mora ahaara jahaam lagi choraa ॥ muthikaa eka mahaa kapi hanee। rudhira bamata dharaneem dhanamanee ॥ puni sambhaari uthi so lankaa। jori paani kara binaya samsakaa ॥ jaba raavanahi brahma bara deenhaa। chalata biranchi kahaa mohi cheenhaa ॥ bikala hosi taim kapi kem maare। taba jaanesu nisichara sanghaare ॥ taata mora ati punya bahootaa। dekheum nayana raama kara dootaa ॥
do. taata svarga apabarga sukha dharia tulaa eka anga। toola na taahi sakala mili jo sukha lava satasanga ॥ 4 ॥
prabisi nagara keeje saba kaajaa। hridayam raakhi kausalapura raajaa ॥ garala sudhaa ripu karahim mitaai। gopada sindhu anala sitalaai ॥ garuda sumeru renoo sama taahee। raama kripaa kari chitavaa jaahee ॥ ati laghu roopa dhareu hanumaanaa। paithaa nagara sumiri bhagavaanaa ॥ mandira mandira prati kari sodhaa। dekhe jaham taham aganita jodhaa ॥ gayu dasaanana mandira maaheem। ati bichitra kahi jaata so naaheem ॥ sayana kie dekhaa kapi tehee। mandira mahum na deekhi baidehee ॥ bhavana eka puni deekha suhaavaa। hari mandira taham bhinna banaavaa ॥
do. raamaayudha ankita griha sobhaa barani na jaai। nava tulasikaa brinda taham dekhi harashi kapiraai ॥ 5 ॥
lankaa nisichara nikara nivaasaa। ihaam kahaam sajjana kara baasaa ॥ mana mahum taraka karai kapi laagaa। teheem samaya bibheeshanu jaagaa ॥ raama raama tehim sumirana keenhaa। hridayam harasha kapi sajjana cheenhaa ॥ ehi sana hathi karihum pahichaanee। saadhu te hoi na kaaraja haanee ॥ bipra rupa dhari bachana sunaae। sunata bibheeshana uthi taham aae ॥ kari pranaama poonchhee kusalaai। bipra kahahu nija kathaa bujhaai ॥ kee tumha hari daasanha maham koi। morem hridaya preeti ati hoi ॥ kee tumha raamu deena anuraagee। aayahu mohi karana badabhaagee ॥
do. taba hanumanta kahee saba raama kathaa nija naama। sunata jugala tana pulaka mana magana sumiri guna graama ॥ 6 ॥
sunahu pavanasuta rahani hamaaree। jimi dasananhi mahum jeebha bichaaree ॥ taata kabahum mohi jaani anaathaa। karihahim kripaa bhaanukula naathaa ॥ taamasa tanu kachhu saadhana naaheem। preeti na pada saroja mana maaheem ॥ aba mohi bhaa bharosa hanumantaa। binu harikripaa milahim nahim santaa ॥ jau raghubeera anugraha keenhaa। tau tumha mohi darasu hathi deenhaa ॥ sunahu bibheeshana prabhu kai reetee। karahim sadaa sevaka para preetee ॥ kahahu kavana maim parama kuleenaa। kapi chanchala sabaheem bidhi heenaa ॥ praata lei jo naama hamaaraa। tehi dina taahi na milai ahaaraa ॥
do. asa maim adhama sakhaa sunu mohoo para raghubeera। keenhee kripaa sumiri guna bhare bilochana neera ॥ 7 ॥
jaanatahoom asa svaami bisaaree। phirahim te kaahe na hohim dukhaaree ॥ ehi bidhi kahata raama guna graamaa। paavaa anirbaachya bishraamaa ॥ puni saba kathaa bibheeshana kahee। jehi bidhi janakasutaa taham rahee ॥ taba hanumanta kahaa sunu bhraataa। dekhee chahum jaanakee maataa ॥ juguti bibheeshana sakala sunaai। chaleu pavanasuta bidaa karaai ॥ kari soi roopa gayu puni tahavaam। bana asoka seetaa raha jahavaam ॥ dekhi manahi mahum keenha pranaamaa। baithehim beeti jaata nisi jaamaa ॥ krisa tana seesa jataa eka benee। japati hridayam raghupati guna shrenee ॥
do. nija pada nayana diem mana raama pada kamala leena। parama dukhee bhaa pavanasuta dekhi jaanakee deena ॥ 8 ॥
taru pallava mahum rahaa lukaai। kari bichaara karaum kaa bhaai ॥ tehi avasara raavanu taham aavaa। sanga naari bahu kiem banaavaa ॥ bahu bidhi khala seetahi samujhaavaa। saama daana bhaya bheda dekhaavaa ॥ kaha raavanu sunu sumukhi sayaanee। mandodaree aadi saba raanee ॥ tava anuchareem karum pana moraa। eka baara biloku mama oraa ॥ trina dhari ota kahati baidehee। sumiri avadhapati parama sanehee ॥ sunu dasamukha khadyota prakaasaa। kabahum ki nalinee kari bikaasaa ॥ asa mana samujhu kahati jaanakee। khala sudhi nahim raghubeera baana kee ॥ satha soone hari aanehi mohi। adhama nilajja laaja nahim tohee ॥
do. aapuhi suni khadyota sama raamahi bhaanu samaana। parusha bachana suni kaadhai asi bolaa ati khisiana ॥ 9 ॥
seetaa taim mama krita apamaanaa। katihum tava sira kathina kripaanaa ॥ naahim ta sapadi maanu mama baanee। sumukhi hoti na ta jeevana haanee ॥ syaama saroja daama sama sundara। prabhu bhuja kari kara sama dasakandhara ॥ so bhuja kantha ki tava asi ghoraa। sunu satha asa pravaana pana moraa ॥ chandrahaasa haru mama paritaapam। raghupati biraha anala sanjaatam ॥ seetala nisita bahasi bara dhaaraa। kaha seetaa haru mama dukha bhaaraa ॥ sunata bachana puni maarana dhaavaa। mayatanayaam kahi neeti bujhaavaa ॥ kahesi sakala nisicharinha bolaai। seetahi bahu bidhi traasahu jaai ॥ maasa divasa mahum kahaa na maanaa। tau maim maarabi kaadhai kripaanaa ॥
do. bhavana gayu dasakandhara ihaam pisaachini brinda। seetahi traasa dekhaavahi dharahim roopa bahu manda ॥ 10 ॥
trijataa naama raachchhasee ekaa। raama charana rati nipuna bibekaa ॥ sabanhau boli sunaaesi sapanaa। seetahi sei karahu hita apanaa ॥ sapanem baanara lankaa jaaree। jaatudhaana senaa saba maaree ॥ khara aaroodha nagana dasaseesaa। mundita sira khandita bhuja beesaa ॥ ehi bidhi so dachchhina disi jaai। lankaa manahum bibheeshana paai ॥ nagara phiree raghubeera dohaai। taba prabhu seetaa boli pathaai ॥ yaha sapanaa mem kahum pukaaree। hoihi satya gem dina chaaree ॥ taasu bachana suni te saba dareem। janakasutaa ke charananhi pareem ॥
do. jaham taham geem sakala taba seetaa kara mana socha। maasa divasa beetem mohi maarihi nisichara pocha ॥ 11 ॥
trijataa sana bolee kara joree। maatu bipati sangini taim moree ॥ tajaum deha karu begi upaai। dusahu birahu aba nahim sahi jaai ॥ aani kaatha rachu chitaa banaai। maatu anala puni dehi lagaai ॥ satya karahi mama preeti sayaanee। sunai ko shravana soola sama baanee ॥ sunata bachana pada gahi samujhaaesi। prabhu prataapa bala sujasu sunaaesi ॥ nisi na anala mila sunu sukumaaree। asa kahi so nija bhavana sidhaaree ॥ kaha seetaa bidhi bhaa pratikoolaa। milahi na paavaka mitihi na soolaa ॥ dekhiata pragata gagana angaaraa। avani na aavata eku taaraa ॥ paavakamaya sasi stravata na aagee। maanahum mohi jaani hatabhaagee ॥ sunahi binaya mama bitapa asokaa। satya naama karu haru mama sokaa ॥ nootana kisalaya anala samaanaa। dehi agini jani karahi nidaanaa ॥ dekhi parama birahaakula seetaa। so chhana kapihi kalapa sama beetaa ॥
so. kapi kari hridayam bichaara deenhi mudrikaa daaree taba। janu asoka angaara deenhi harashi uthi kara gaheu ॥ 12 ॥
taba dekhee mudrikaa manohara। raama naama ankita ati sundara ॥ chakita chitava mudaree pahichaanee। harasha bishaada hridayam akulaanee ॥ jeeti ko saki ajaya raghuraai। maayaa tem asi rachi nahim jaai ॥ seetaa mana bichaara kara naanaa। madhura bachana boleu hanumaanaa ॥ raamachandra guna baranaim laagaa। sunatahim seetaa kara dukha bhaagaa ॥ laageem sunaim shravana mana laai। aadihu tem saba kathaa sunaai ॥ shravanaamrita jehim kathaa suhaai। kahi so pragata hoti kina bhaai ॥ taba hanumanta nikata chali gayoo। phiri baintheem mana bisamaya bhayoo ॥ raama doota maim maatu jaanakee। satya sapatha karunaanidhaana kee ॥ yaha mudrikaa maatu maim aanee। deenhi raama tumha kaham sahidaanee ॥ nara baanarahi sanga kahu kaisem। kahi kathaa bhi sangati jaisem ॥
do. kapi ke bachana saprema suni upajaa mana bisvaasa ॥ jaanaa mana krama bachana yaha kripaasindhu kara daasa ॥ 13 ॥
harijana jaani preeti ati gaadhai। sajala nayana pulakaavali baadhai ॥ boodata biraha jaladhi hanumaanaa। bhayu taata mom kahum jalajaanaa ॥ aba kahu kusala jaaum balihaaree। anuja sahita sukha bhavana kharaaree ॥ komalachita kripaala raghuraai। kapi kehi hetu dharee nithuraai ॥ sahaja baani sevaka sukha daayaka। kabahunka surati karata raghunaayaka ॥ kabahum nayana mama seetala taataa। hoihahi nirakhi syaama mridu gaataa ॥ bachanu na aava nayana bhare baaree। ahaha naatha haum nipata bisaaree ॥ dekhi parama birahaakula seetaa। bolaa kapi mridu bachana bineetaa ॥ maatu kusala prabhu anuja sametaa। tava dukha dukhee sukripaa niketaa ॥ jani jananee maanahu jiyam oonaa। tumha te premu raama kem doonaa ॥
do. raghupati kara sandesu aba sunu jananee dhari dheera। asa kahi kapi gada gada bhayu bhare bilochana neera ॥ 14 ॥
kaheu raama biyoga tava seetaa। mo kahum sakala bhe bipareetaa ॥ nava taru kisalaya manahum krisaanoo। kaalanisaa sama nisi sasi bhaanoo ॥ kubalaya bipina kunta bana sarisaa। baarida tapata tela janu barisaa ॥ je hita rahe karata tei peeraa। uraga svaasa sama tribidha sameeraa ॥ kahehoo tem kachhu dukha ghati hoi। kaahi kahaum yaha jaana na koi ॥ tattva prema kara mama aru toraa। jaanata priyaa eku manu moraa ॥ so manu sadaa rahata tohi paaheem। jaanu preeti rasu etenahi maaheem ॥ prabhu sandesu sunata baidehee। magana prema tana sudhi nahim tehee ॥ kaha kapi hridayam dheera dharu maataa। sumiru raama sevaka sukhadaataa ॥ ura aanahu raghupati prabhutaai। suni mama bachana tajahu kadaraai ॥
do. nisichara nikara patanga sama raghupati baana krisaanu। jananee hridayam dheera dharu jare nisaachara jaanu ॥ 15 ॥
jaum raghubeera hoti sudhi paai। karate nahim bilambu raghuraai ॥ raamabaana rabi uem jaanakee। tama barootha kaham jaatudhaana kee ॥ abahim maatu maim jaaum lavaai। prabhu aayasu nahim raama dohaai ॥ kachhuka divasa jananee dharu dheeraa। kapinha sahita aihahim raghubeeraa ॥ nisichara maari tohi lai jaihahim। tihum pura naaradaadi jasu gaihahim ॥ haim suta kapi saba tumhahi samaanaa। jaatudhaana ati bhata balavaanaa ॥ morem hridaya parama sandehaa। suni kapi pragata keenha nija dehaa ॥ kanaka bhoodharaakaara sareeraa। samara bhayankara atibala beeraa ॥ seetaa mana bharosa taba bhayoo। puni laghu roopa pavanasuta layoo ॥
do. sunu maataa saakhaamriga nahim bala buddhi bisaala। prabhu prataapa tem garudahi khaai parama laghu byaala ॥ 16 ॥
mana santosha sunata kapi baanee। bhagati prataapa teja bala saanee ॥ aasisha deenhi raamapriya jaanaa। hohu taata bala seela nidhaanaa ॥ ajara amara gunanidhi suta hohoo। karahum bahuta raghunaayaka chhohoo ॥ karahum kripaa prabhu asa suni kaanaa। nirbhara prema magana hanumaanaa ॥ baara baara naaesi pada seesaa। bolaa bachana jori kara keesaa ॥ aba kritakritya bhayum maim maataa। aasisha tava amogha bikhyaataa ॥ sunahu maatu mohi atisaya bhookhaa। laagi dekhi sundara phala rookhaa ॥ sunu suta karahim bipina rakhavaaree। parama subhata rajaneechara bhaaree ॥ tinha kara bhaya maataa mohi naaheem। jaum tumha sukha maanahu mana maaheem ॥
do. dekhi buddhi bala nipuna kapi kaheu jaanakeem jaahu। raghupati charana hridayam dhari taata madhura phala khaahu ॥ 17 ॥
chaleu naai siru paitheu baagaa। phala khaaesi taru toraim laagaa ॥ rahe tahaam bahu bhata rakhavaare। kachhu maaresi kachhu jaai pukaare ॥ naatha eka aavaa kapi bhaaree। tehim asoka baatikaa ujaaree ॥ khaaesi phala aru bitapa upaare। rachchhaka mardi mardi mahi daare ॥ suni raavana pathe bhata naanaa। tinhahi dekhi garjeu hanumaanaa ॥ saba rajaneechara kapi sanghaare। ge pukaarata kachhu adhamaare ॥ puni pathayu tehim achchhakumaaraa। chalaa sanga lai subhata apaaraa ॥ aavata dekhi bitapa gahi tarjaa। taahi nipaati mahaadhuni garjaa ॥
do. kachhu maaresi kachhu mardesi kachhu milesi dhari dhoori। kachhu puni jaai pukaare prabhu markata bala bhoori ॥ 18 ॥
suni suta badha lankesa risaanaa। pathesi meghanaada balavaanaa ॥ maarasi jani suta baandhesu taahee। dekhia kapihi kahaam kara aahee ॥ chalaa indrajita atulita jodhaa। bandhu nidhana suni upajaa krodhaa ॥ kapi dekhaa daaruna bhata aavaa। katakataai garjaa aru dhaavaa ॥ ati bisaala taru eka upaaraa। biratha keenha lankesa kumaaraa ॥ rahe mahaabhata taake sangaa। gahi gahi kapi mardi nija angaa ॥ tinhahi nipaati taahi sana baajaa। bhire jugala maanahum gajaraajaa। muthikaa maari chadhaa taru jaai। taahi eka chhana muruchhaa aai ॥ uthi bahori keenhisi bahu maayaa। jeeti na jaai prabhanjana jaayaa ॥
do. brahma astra tehim saandhaa kapi mana keenha bichaara। jaum na brahmasara maanum mahimaa miti apaara ॥ 19 ॥
brahmabaana kapi kahum tehi maaraa। paratihum baara kataku sanghaaraa ॥ tehi dekhaa kapi muruchhita bhayoo। naagapaasa baandhesi lai gayoo ॥ jaasu naama japi sunahu bhavaanee। bhava bandhana kaatahim nara gyaanee ॥ taasu doota ki bandha taru aavaa। prabhu kaaraja lagi kapihim bandhaavaa ॥ kapi bandhana suni nisichara dhaae। kautuka laagi sabhaam saba aae ॥ dasamukha sabhaa deekhi kapi jaai। kahi na jaai kachhu ati prabhutaai ॥ kara jorem sura disipa bineetaa। bhrikuti bilokata sakala sabheetaa ॥ dekhi prataapa na kapi mana sankaa। jimi ahigana mahum garuda asankaa ॥
do. kapihi biloki dasaanana bihasaa kahi durbaada। suta badha surati keenhi puni upajaa hridayam bishaada ॥ 20 ॥
kaha lankesa kavana taim keesaa। kehim ke bala ghaalehi bana kheesaa ॥ kee dhaum shravana sunehi nahim mohee। dekhum ati asanka satha tohee ॥ maare nisichara kehim aparaadhaa। kahu satha tohi na praana ki baadhaa ॥ suna raavana brahmaanda nikaayaa। paai jaasu bala birachita maayaa ॥ jaakem bala biranchi hari eesaa। paalata srijata harata dasaseesaa। jaa bala seesa dharata sahasaanana। andakosa sameta giri kaanana ॥ dhari jo bibidha deha suratraataa। tumha te sathanha sikhaavanu daataa। hara kodanda kathina jehi bhanjaa। tehi sameta nripa dala mada ganjaa ॥ khara dooshana trisiraa aru baalee। badhe sakala atulita balasaalee ॥
do. jaake bala lavalesa tem jitehu charaachara jhaari। taasu doota maim jaa kari hari aanehu priya naari ॥ 21 ॥
jaanum maim tumhaari prabhutaai। sahasabaahu sana paree laraai ॥ samara baali sana kari jasu paavaa। suni kapi bachana bihasi biharaavaa ॥ khaayum phala prabhu laagee bhoonkhaa। kapi subhaava tem toreum rookhaa ॥ saba kem deha parama priya svaamee। maarahim mohi kumaaraga gaamee ॥ jinha mohi maaraa te maim maare। tehi para baandheu tanayam tumhaare ॥ mohi na kachhu baandhe ki laajaa। keenha chahum nija prabhu kara kaajaa ॥ binatee karum jori kara raavana। sunahu maana taji mora sikhaavana ॥ dekhahu tumha nija kulahi bichaaree। bhrama taji bhajahu bhagata bhaya haaree ॥ jaakem dara ati kaala deraai। jo sura asura charaachara khaai ॥ taasom bayaru kabahum nahim keejai। more kahem jaanakee deejai ॥
do. pranatapaala raghunaayaka karunaa sindhu kharaari। gem sarana prabhu raakhihaim tava aparaadha bisaari ॥ 22 ॥
raama charana pankaja ura dharahoo। lankaa achala raaja tumha karahoo ॥ rishi pulista jasu bimala mamyakaa। tehi sasi mahum jani hohu kalankaa ॥ raama naama binu giraa na sohaa। dekhu bichaari tyaagi mada mohaa ॥ basana heena nahim soha suraaree। saba bhooshana bhooshita bara naaree ॥ raama bimukha sampati prabhutaai। jaai rahee paai binu paai ॥ sajala moola jinha saritanha naaheem। barashi ge puni tabahim sukhaaheem ॥ sunu dasakantha kahum pana ropee। bimukha raama traataa nahim kopee ॥ sankara sahasa bishnu aja tohee। sakahim na raakhi raama kara drohee ॥
do. mohamoola bahu soola prada tyaagahu tama abhimaana। bhajahu raama raghunaayaka kripaa sindhu bhagavaana ॥ 23 ॥
jadapi kahi kapi ati hita baanee। bhagati bibeka birati naya saanee ॥ bolaa bihasi mahaa abhimaanee। milaa hamahi kapi gura bada gyaanee ॥ mrityu nikata aai khala tohee। laagesi adhama sikhaavana mohee ॥ ulataa hoihi kaha hanumaanaa। matibhrama tora pragata maim jaanaa ॥ suni kapi bachana bahuta khisianaa। begi na harahum moodha kara praanaa ॥ sunata nisaachara maarana dhaae। sachivanha sahita bibheeshanu aae। naai seesa kari binaya bahootaa। neeti birodha na maaria dootaa ॥ aana danda kachhu karia gosaanee। sabaheem kahaa mantra bhala bhaai ॥ sunata bihasi bolaa dasakandhara। anga bhanga kari pathia bandara ॥ do. kapi kem mamataa poonchha para sabahi kahum samujhaai। tela bori pata baandhi puni paavaka dehu lagaai ॥ 24 ॥
poonchhaheena baanara taham jaaihi। taba satha nija naathahi li aaihi ॥ jinha kai keenhasi bahuta badaai। dekheunumaim tinha kai prabhutaai ॥ bachana sunata kapi mana musukaanaa। bhi sahaaya saarada maim jaanaa ॥ jaatudhaana suni raavana bachanaa। laage rachaim moodha soi rachanaa ॥ rahaa na nagara basana ghrita telaa। baadhai poonchha keenha kapi khelaa ॥ kautuka kaham aae purabaasee। maarahim charana karahim bahu haamsee ॥ baajahim dhola dehim saba taaree। nagara pheri puni poonchha prajaaree ॥ paavaka jarata dekhi hanumantaa। bhayu parama laghu rupa turantaa ॥ nibuki chadhaeu kapi kanaka ataareem। bhee sabheeta nisaachara naareem ॥
do. hari prerita tehi avasara chale maruta unachaasa। attahaasa kari garjaa kapi badhai laaga akaasa ॥ 25 ॥
deha bisaala parama haruai। mandira tem mandira chadha dhaai ॥ jari nagara bhaa loga bihaalaa। jhapata lapata bahu koti karaalaa ॥ taata maatu haa sunia pukaaraa। ehi avasara ko hamahi ubaaraa ॥ hama jo kahaa yaha kapi nahim hoi। baanara roopa dharem sura koi ॥ saadhu avagyaa kara phalu aisaa। jari nagara anaatha kara jaisaa ॥ jaaraa nagaru nimisha eka maaheem। eka bibheeshana kara griha naaheem ॥ taa kara doota anala jehim sirijaa। jaraa na so tehi kaarana girijaa ॥ ulati palati lankaa saba jaaree। koodi paraa puni sindhu majhaaree ॥
do. poonchha bujhaai khoi shrama dhari laghu roopa bahori। janakasutaa ke aagem thaadha bhayu kara jori ॥ 26 ॥
maatu mohi deeje kachhu cheenhaa। jaisem raghunaayaka mohi deenhaa ॥ choodaamani utaari taba dayoo। harasha sameta pavanasuta layoo ॥ kahehu taata asa mora pranaamaa। saba prakaara prabhu pooranakaamaa ॥ deena dayaala biridu sambhaaree। harahu naatha mama sankata bhaaree ॥ taata sakrasuta kathaa sunaaehu। baana prataapa prabhuhi samujhaaehu ॥ maasa divasa mahum naathu na aavaa। tau puni mohi jiata nahim paavaa ॥ kahu kapi kehi bidhi raakhaum praanaa। tumhahoo taata kahata aba jaanaa ॥ tohi dekhi seetali bhi chhaatee। puni mo kahum soi dinu so raatee ॥
do. janakasutahi samujhaai kari bahu bidhi dheeraju deenha। charana kamala siru naai kapi gavanu raama pahim keenha ॥ 27 ॥
chalata mahaadhuni garjesi bhaaree। garbha stravahim suni nisichara naaree ॥ naaghi sindhu ehi paarahi aavaa। sabada kilakilaa kapinha sunaavaa ॥ harashe saba biloki hanumaanaa। nootana janma kapinha taba jaanaa ॥ mukha prasanna tana teja biraajaa। keenhesi raamachandra kara kaajaa ॥ mile sakala ati bhe sukhaaree। talaphata meena paava jimi baaree ॥ chale harashi raghunaayaka paasaa। poonchhata kahata navala itihaasaa ॥ taba madhubana bheetara saba aae। angada sammata madhu phala khaae ॥ rakhavaare jaba barajana laage। mushti prahaara hanata saba bhaage ॥
do. jaai pukaare te saba bana ujaara jubaraaja। suni sugreeva harasha kapi kari aae prabhu kaaja ॥ 28 ॥
jaum na hoti seetaa sudhi paai। madhubana ke phala sakahim ki khaai ॥ ehi bidhi mana bichaara kara raajaa। aai ge kapi sahita samaajaa ॥ aai sabanhi naavaa pada seesaa। mileu sabanhi ati prema kapeesaa ॥ poonchhee kusala kusala pada dekhee। raama kripaam bhaa kaaju biseshee ॥ naatha kaaju keenheu hanumaanaa। raakhe sakala kapinha ke praanaa ॥ suni sugreeva bahuri tehi mileu। kapinha sahita raghupati pahim chaleu। raama kapinha jaba aavata dekhaa। kiem kaaju mana harasha biseshaa ॥ phatika silaa baithe dvau bhaai। pare sakala kapi charananhi jaai ॥
do. preeti sahita saba bhete raghupati karunaa punja। poonchhee kusala naatha aba kusala dekhi pada kanja ॥ 29 ॥
jaamavanta kaha sunu raghuraayaa। jaa para naatha karahu tumha daayaa ॥ taahi sadaa subha kusala nirantara। sura nara muni prasanna taa oopara ॥ soi bijee binee guna saagara। taasu sujasu treloka ujaagara ॥ prabhu keem kripaa bhayu sabu kaajoo। janma hamaara suphala bhaa aajoo ॥ naatha pavanasuta keenhi jo karanee। sahasahum mukha na jaai so baranee ॥ pavanatanaya ke charita suhaae। jaamavanta raghupatihi sunaae ॥ sunata kripaanidhi mana ati bhaae। puni hanumaana harashi hiyam laae ॥ kahahu taata kehi bhaanti jaanakee। rahati karati rachchhaa svapraana kee ॥
do. naama paaharu divasa nisi dhyaana tumhaara kapaata। lochana nija pada jantrita jaahim praana kehim baata ॥ 30 ॥
chalata mohi choodaamani deenhee। raghupati hridayam laai soi leenhee ॥ naatha jugala lochana bhari baaree। bachana kahe kachhu janakakumaaree ॥ anuja sameta gahehu prabhu charanaa। deena bandhu pranataarati haranaa ॥ mana krama bachana charana anuraagee। kehi aparaadha naatha haum tyaagee ॥ avaguna eka mora maim maanaa। bichhurata praana na keenha payaanaa ॥ naatha so nayananhi ko aparaadhaa। nisarata praana karihim hathi baadhaa ॥ biraha agini tanu toola sameeraa। svaasa jari chhana maahim sareeraa ॥ nayana stravahi jalu nija hita laagee। jaraim na paava deha birahaagee। seetaa ke ati bipati bisaalaa। binahim kahem bhali deenadayaalaa ॥
do. nimisha nimisha karunaanidhi jaahim kalapa sama beeti। begi chaliya prabhu aania bhuja bala khala dala jeeti ॥ 31 ॥
suni seetaa dukha prabhu sukha ayanaa। bhari aae jala raajiva nayanaa ॥ bachana kaamya mana mama gati jaahee। sapanehum boojhia bipati ki taahee ॥ kaha hanumanta bipati prabhu soi। jaba tava sumirana bhajana na hoi ॥ ketika baata prabhu jaatudhaana kee। ripuhi jeeti aanibee jaanakee ॥ sunu kapi tohi samaana upakaaree। nahim kau sura nara muni tanudhaaree ॥ prati upakaara karaum kaa toraa। sanamukha hoi na sakata mana moraa ॥ sunu suta urina maim naaheem। dekheum kari bichaara mana maaheem ॥ puni puni kapihi chitava suratraataa। lochana neera pulaka ati gaataa ॥
do. suni prabhu bachana biloki mukha gaata harashi hanumanta। charana pareu premaakula traahi traahi bhagavanta ॥ 32 ॥
baara baara prabhu chahi uthaavaa। prema magana tehi uthaba na bhaavaa ॥ prabhu kara pankaja kapi kem seesaa। sumiri so dasaa magana gaureesaa ॥ saavadhaana mana kari puni sankara। laage kahana kathaa ati sundara ॥ kapi uthaai prabhu hridayam lagaavaa। kara gahi parama nikata baithaavaa ॥ kahu kapi raavana paalita lankaa। kehi bidhi daheu durga ati bankaa ॥ prabhu prasanna jaanaa hanumaanaa। bolaa bachana bigata abhimaanaa ॥ saakhaamriga ke badai manusaai। saakhaa tem saakhaa para jaai ॥ naaghi sindhu haatakapura jaaraa। nisichara gana bidhi bipina ujaaraa। so saba tava prataapa raghuraai। naatha na kachhoo mori prabhutaai ॥
do. taa kahum prabhu kachhu agama nahim jaa para tumha anukula। taba prabhaavam badavaanalahim jaari saki khalu toola ॥ 33 ॥
naatha bhagati ati sukhadaayanee। dehu kripaa kari anapaayanee ॥ suni prabhu parama sarala kapi baanee। evamastu taba kaheu bhavaanee ॥ umaa raama subhaau jehim jaanaa। taahi bhajanu taji bhaava na aanaa ॥ yaha samvaada jaasu ura aavaa। raghupati charana bhagati soi paavaa ॥ suni prabhu bachana kahahim kapibrindaa। jaya jaya jaya kripaala sukhakandaa ॥ taba raghupati kapipatihi bolaavaa। kahaa chalaim kara karahu banaavaa ॥ aba bilambu kehi kaarana keeje। turata kapinha kahum aayasu deeje ॥ kautuka dekhi sumana bahu barashee। nabha tem bhavana chale sura harashee ॥
do. kapipati begi bolaae aae joothapa jootha। naanaa barana atula bala baanara bhaalu barootha ॥ 34 ॥
prabhu pada pankaja naavahim seesaa। garajahim bhaalu mahaabala keesaa ॥ dekhee raama sakala kapi senaa। chiti kripaa kari raajiva nainaa ॥ raama kripaa bala paai kapindaa। bhe pachchhajuta manahum girindaa ॥ harashi raama taba keenha payaanaa। saguna bhe sundara subha naanaa ॥ jaasu sakala mangalamaya keetee। taasu payaana saguna yaha neetee ॥ prabhu payaana jaanaa baideheem। pharaki baama anga janu kahi deheem ॥ joi joi saguna jaanakihi hoi। asaguna bhayu raavanahi soi ॥ chalaa kataku ko baranaim paaraa। garjahi baanara bhaalu apaaraa ॥ nakha aayudha giri paadapadhaaree। chale gagana mahi ichchhaachaaree ॥ keharinaada bhaalu kapi karaheem। dagamagaahim diggaja chikkaraheem ॥
chham. chikkarahim diggaja dola mahi giri lola saagara kharabhare। mana harasha sabha gandharba sura muni naaga kinnara dukha tare ॥ katakatahim markata bikata bhata bahu koti kotinha dhaavaheem। jaya raama prabala prataapa kosalanaatha guna gana gaavaheem ॥ 1 ॥
sahi saka na bhaara udaara ahipati baara baarahim mohee। gaha dasana puni puni kamatha prishta kathora so kimi sohee ॥ raghubeera ruchira prayaana prasthiti jaani parama suhaavanee। janu kamatha kharpara sarparaaja so likhata abichala paavanee ॥ 2 ॥
do. ehi bidhi jaai kripaanidhi utare saagara teera। jaham taham laage khaana phala bhaalu bipula kapi beera ॥ 35 ॥
uhaam nisaachara rahahim sasankaa। jaba te jaari gayu kapi lankaa ॥ nija nija griham saba karahim bichaaraa। nahim nisichara kula kera ubaaraa ॥ jaasu doota bala barani na jaai। tehi aaem pura kavana bhalaai ॥ dootanhi sana suni purajana baanee। mandodaree adhika akulaanee ॥ rahasi jori kara pati paga laagee। bolee bachana neeti rasa paagee ॥ kanta karasha hari sana pariharahoo। mora kahaa ati hita hiyam dharahu ॥ samujhata jaasu doota ki karanee। stravaheem garbha rajaneechara dharanee ॥ taasu naari nija sachiva bolaai। pathavahu kanta jo chahahu bhalaai ॥ taba kula kamala bipina dukhadaai। seetaa seeta nisaa sama aai ॥ sunahu naatha seetaa binu deenhem। hita na tumhaara sambhu aja keenhem ॥
do. -raama baana ahi gana sarisa nikara nisaachara bheka। jaba lagi grasata na taba lagi jatanu karahu taji teka ॥ 36 ॥
shravana sunee satha taa kari baanee। bihasaa jagata bidita abhimaanee ॥ sabhaya subhaau naari kara saachaa। mangala mahum bhaya mana ati kaachaa ॥ jaum aavi markata katakaai। jiahim bichaare nisichara khaai ॥ kampahim lokapa jaakee traasaa। taasu naari sabheeta badai haasaa ॥ asa kahi bihasi taahi ura laai। chaleu sabhaam mamataa adhikaai ॥ mandodaree hridayam kara chintaa। bhayu kanta para bidhi bipareetaa ॥ baitheu sabhaam khabari asi paai। sindhu paara senaa saba aai ॥ boojhesi sachiva uchita mata kahahoo। te saba hamse mashta kari rahahoo ॥ jitehu suraasura taba shrama naaheem। nara baanara kehi lekhe maahee ॥
do. sachiva baida gura teeni jaum priya bolahim bhaya aasa। raaja dharma tana teeni kara hoi begiheem naasa ॥ 37 ॥
soi raavana kahum bani sahaai। astuti karahim sunaai sunaai ॥ avasara jaani bibheeshanu aavaa। bhraataa charana seesu tehim naavaa ॥ puni siru naai baitha nija aasana। bolaa bachana paai anusaasana ॥ jau kripaala poonchhihu mohi baataa। mati anurupa kahum hita taataa ॥ jo aapana chaahai kalyaanaa। sujasu sumati subha gati sukha naanaa ॥ so paranaari lilaara gosaaim। taju chuthi ke chanda ki naai ॥ chaudaha bhuvana eka pati hoi। bhootadroha tishti nahim soi ॥ guna saagara naagara nara jou। alapa lobha bhala kahi na kou ॥
do. kaama krodha mada lobha saba naatha naraka ke pantha। saba parihari raghubeerahi bhajahu bhajahim jehi santa ॥ 38 ॥
taata raama nahim nara bhoopaalaa। bhuvanesvara kaalahu kara kaalaa ॥ brahma anaamaya aja bhagavantaa। byaapaka ajita anaadi anantaa ॥ go dvija dhenu deva hitakaaree। kripaasindhu maanusha tanudhaaree ॥ jana ranjana bhanjana khala braataa। beda dharma rachchhaka sunu bhraataa ॥ taahi bayaru taji naaia maathaa। pranataarati bhanjana raghunaathaa ॥ dehu naatha prabhu kahum baidehee। bhajahu raama binu hetu sanehee ॥ sarana gem prabhu taahu na tyaagaa। bisva droha krita agha jehi laagaa ॥ jaasu naama traya taapa nasaavana। soi prabhu pragata samujhu jiyam raavana ॥
do. baara baara pada laagum binaya karum dasaseesa। parihari maana moha mada bhajahu kosalaadheesa ॥ 39(ka) ॥
muni pulasti nija sishya sana kahi pathee yaha baata। turata so maim prabhu sana kahee paai suavasaru taata ॥ 39(kha) ॥
maalyavanta ati sachiva sayaanaa। taasu bachana suni ati sukha maanaa ॥ taata anuja tava neeti bibhooshana। so ura dharahu jo kahata bibheeshana ॥ ripu utakarasha kahata satha dou। doori na karahu ihaam hi kou ॥ maalyavanta griha gayu bahoree। kahi bibheeshanu puni kara joree ॥ sumati kumati saba kem ura rahaheem। naatha puraana nigama asa kahaheem ॥ jahaam sumati taham sampati naanaa। jahaam kumati taham bipati nidaanaa ॥ tava ura kumati basee bipareetaa। hita anahita maanahu ripu preetaa ॥ kaalaraati nisichara kula keree। tehi seetaa para preeti ghaneree ॥
do. taata charana gahi maagum raakhahu mora dulaara। seeta dehu raama kahum ahita na hoi tumhaara ॥ 40 ॥
budha puraana shruti sammata baanee। kahee bibheeshana neeti bakhaanee ॥ sunata dasaanana uthaa risaai। khala tohi nikata mutyu aba aai ॥ jiasi sadaa satha mora jiavaa। ripu kara pachchha moodha tohi bhaavaa ॥ kahasi na khala asa ko jaga maaheem। bhuja bala jaahi jitaa maim naahee ॥ mama pura basi tapasinha para preetee। satha milu jaai tinhahi kahu neetee ॥ asa kahi keenhesi charana prahaaraa। anuja gahe pada baarahim baaraa ॥ umaa santa ki ihi badaai। manda karata jo kari bhalaai ॥ tumha pitu sarisa bhalehim mohi maaraa। raamu bhajem hita naatha tumhaaraa ॥ sachiva sanga lai nabha patha gayoo। sabahi sunaai kahata asa bhayoo ॥ do0=raamu satyasankalpa prabhu sabhaa kaalabasa tori।
mai raghubeera sarana aba jaaum dehu jani khori ॥ 41 ॥
asa kahi chalaa bibheeshanu jabaheem। aayooheena bhe saba tabaheem ॥ saadhu avagyaa turata bhavaanee। kara kalyaana akhila kai haanee ॥ raavana jabahim bibheeshana tyaagaa। bhayu bibhava binu tabahim abhaagaa ॥ chaleu harashi raghunaayaka paaheem। karata manoratha bahu mana maaheem ॥ dekhihum jaai charana jalajaataa। aruna mridula sevaka sukhadaataa ॥ je pada parasi taree rishinaaree। dandaka kaanana paavanakaaree ॥ je pada janakasutaam ura laae। kapata kuranga sanga dhara dhaae ॥ hara ura sara saroja pada jei। ahobhaagya mai dekhihum tei ॥ do0= jinha paayanha ke paadukanhi bharatu rahe mana laai।
te pada aaju bilokihum inha nayananhi aba jaai ॥ 42 ॥
ehi bidhi karata saprema bichaaraa। aayu sapadi sindhu ehim paaraa ॥ kapinha bibheeshanu aavata dekhaa। jaanaa kau ripu doota biseshaa ॥ taahi raakhi kapeesa pahim aae। samaachaara saba taahi sunaae ॥ kaha sugreeva sunahu raghuraai। aavaa milana dasaanana bhaai ॥ kaha prabhu sakhaa boojhiai kaahaa। kahi kapeesa sunahu naranaahaa ॥ jaani na jaai nisaachara maayaa। kaamaroopa kehi kaarana aayaa ॥ bheda hamaara lena satha aavaa। raakhia baandhi mohi asa bhaavaa ॥ sakhaa neeti tumha neeki bichaaree। mama pana saranaagata bhayahaaree ॥ suni prabhu bachana harasha hanumaanaa। saranaagata bachchhala bhagavaanaa ॥ do0=saranaagata kahum je tajahim nija anahita anumaani।
te nara paavamra paapamaya tinhahi bilokata haani ॥ 43 ॥
koti bipra badha laagahim jaahoo। aaem sarana tajum nahim taahoo ॥ sanamukha hoi jeeva mohi jabaheem। janma koti agha naasahim tabaheem ॥ paapavanta kara sahaja subhaau। bhajanu mora tehi bhaava na kau ॥ jaum pai dushtahridaya soi hoi। morem sanamukha aava ki soi ॥ nirmala mana jana so mohi paavaa। mohi kapata chhala chhidra na bhaavaa ॥ bheda lena pathavaa dasaseesaa। tabahum na kachhu bhaya haani kapeesaa ॥ jaga mahum sakhaa nisaachara jete। lachhimanu hani nimisha mahum tete ॥ jaum sabheeta aavaa saranaai। rakhihum taahi praana kee naai ॥ do0=ubhaya bhaanti tehi aanahu hamsi kaha kripaaniketa।
jaya kripaala kahi chale angada hanoo sameta ॥ 44 ॥
saadara tehi aagem kari baanara। chale jahaam raghupati karunaakara ॥ doorihi te dekhe dvau bhraataa। nayanaananda daana ke daataa ॥ bahuri raama chhabidhaama bilokee। raheu thatuki ekataka pala rokee ॥ bhuja pralamba kanjaaruna lochana। syaamala gaata pranata bhaya mochana ॥ singha kandha aayata ura sohaa। aanana amita madana mana mohaa ॥ nayana neera pulakita ati gaataa। mana dhari dheera kahee mridu baataa ॥ naatha dasaanana kara maim bhraataa। nisichara bamsa janama suratraataa ॥ sahaja paapapriya taamasa dehaa। jathaa ulookahi tama para nehaa ॥
do. shravana sujasu suni aayum prabhu bhanjana bhava bheera। traahi traahi aarati harana sarana sukhada raghubeera ॥ 45 ॥
asa kahi karata dandavata dekhaa। turata uthe prabhu harasha biseshaa ॥ deena bachana suni prabhu mana bhaavaa। bhuja bisaala gahi hridayam lagaavaa ॥ anuja sahita mili dhiga baithaaree। bole bachana bhagata bhayahaaree ॥ kahu lankesa sahita parivaaraa। kusala kuthaahara baasa tumhaaraa ॥ khala mandaleem basahu dinu raatee। sakhaa dharama nibahi kehi bhaantee ॥ maim jaanum tumhaari saba reetee। ati naya nipuna na bhaava aneetee ॥ baru bhala baasa naraka kara taataa। dushta sanga jani dei bidhaataa ॥ aba pada dekhi kusala raghuraayaa। jaum tumha keenha jaani jana daayaa ॥
do. taba lagi kusala na jeeva kahum sapanehum mana bishraama। jaba lagi bhajata na raama kahum soka dhaama taji kaama ॥ 46 ॥
taba lagi hridayam basata khala naanaa। lobha moha machchhara mada maanaa ॥ jaba lagi ura na basata raghunaathaa। dharem chaapa saayaka kati bhaathaa ॥ mamataa taruna tamee andhiaree। raaga dvesha ulooka sukhakaaree ॥ taba lagi basati jeeva mana maaheem। jaba lagi prabhu prataapa rabi naaheem ॥ aba maim kusala mite bhaya bhaare। dekhi raama pada kamala tumhaare ॥ tumha kripaala jaa para anukoolaa। taahi na byaapa tribidha bhava soolaa ॥ maim nisichara ati adhama subhaau। subha aacharanu keenha nahim kau ॥ jaasu roopa muni dhyaana na aavaa। tehim prabhu harashi hridayam mohi laavaa ॥
do. -ahobhaagya mama amita ati raama kripaa sukha punja। dekheum nayana biranchi siba sebya jugala pada kanja ॥ 47 ॥
sunahu sakhaa nija kahum subhaau। jaana bhusundi sambhu girijau ॥ jaum nara hoi charaachara drohee। aave sabhaya sarana taki mohee ॥ taji mada moha kapata chhala naanaa। karum sadya tehi saadhu samaanaa ॥ jananee janaka bandhu suta daaraa। tanu dhanu bhavana suhrada parivaaraa ॥ saba kai mamataa taaga batoree। mama pada manahi baandha bari doree ॥ samadarasee ichchhaa kachhu naaheem। harasha soka bhaya nahim mana maaheem ॥ asa sajjana mama ura basa kaisem। lobhee hridayam basi dhanu jaisem ॥ tumha saarikhe santa priya morem। dharum deha nahim aana nihorem ॥
do. saguna upaasaka parahita nirata neeti dridha nema। te nara praana samaana mama jinha kem dvija pada prema ॥ 48 ॥
sunu lankesa sakala guna torem। taatem tumha atisaya priya morem ॥ raama bachana suni baanara joothaa। sakala kahahim jaya kripaa baroothaa ॥ sunata bibheeshanu prabhu kai baanee। nahim aghaata shravanaamrita jaanee ॥ pada ambuja gahi baarahim baaraa। hridayam samaata na premu apaaraa ॥ sunahu deva sacharaachara svaamee। pranatapaala ura antarajaamee ॥ ura kachhu prathama baasanaa rahee। prabhu pada preeti sarita so bahee ॥ aba kripaala nija bhagati paavanee। dehu sadaa siva mana bhaavanee ॥ evamastu kahi prabhu ranadheeraa। maagaa turata sindhu kara neeraa ॥ jadapi sakhaa tava ichchhaa naaheem। mora darasu amogha jaga maaheem ॥ asa kahi raama tilaka tehi saaraa। sumana brishti nabha bhee apaaraa ॥
do. raavana krodha anala nija svaasa sameera prachanda। jarata bibheeshanu raakheu deenhehu raaju akhanda ॥ 49(ka) ॥
jo sampati siva raavanahi deenhi diem dasa maatha। soi sampadaa bibheeshanahi sakuchi deenha raghunaatha ॥ 49(kha) ॥
asa prabhu chhaadai bhajahim je aanaa। te nara pasu binu poonchha bishaanaa ॥ nija jana jaani taahi apanaavaa। prabhu subhaava kapi kula mana bhaavaa ॥ puni sarbagya sarba ura baasee। sarbaroopa saba rahita udaasee ॥ bole bachana neeti pratipaalaka। kaarana manuja danuja kula ghaalaka ॥ sunu kapeesa lankaapati beeraa। kehi bidhi taria jaladhi gambheeraa ॥ sankula makara uraga jhasha jaatee। ati agaadha dustara saba bhaantee ॥ kaha lankesa sunahu raghunaayaka। koti sindhu soshaka tava saayaka ॥ jadyapi tadapi neeti asi gaai। binaya karia saagara sana jaai ॥
do. prabhu tumhaara kulagura jaladhi kahihi upaaya bichaari। binu prayaasa saagara tarihi sakala bhaalu kapi dhaari ॥ 50 ॥
sakhaa kahee tumha neeki upaai। karia daiva jaum hoi sahaai ॥ mantra na yaha lachhimana mana bhaavaa। raama bachana suni ati dukha paavaa ॥ naatha daiva kara kavana bharosaa। soshia sindhu karia mana rosaa ॥ kaadara mana kahum eka adhaaraa। daiva daiva aalasee pukaaraa ॥ sunata bihasi bole raghubeeraa। aisehim karaba dharahu mana dheeraa ॥ asa kahi prabhu anujahi samujhaai। sindhu sameepa ge raghuraai ॥ prathama pranaama keenha siru naai। baithe puni tata darbha dasaai ॥ jabahim bibheeshana prabhu pahim aae। paachem raavana doota pathaae ॥
do. sakala charita tinha dekhe dharem kapata kapi deha। prabhu guna hridayam saraahahim saranaagata para neha ॥ 51 ॥
pragata bakhaanahim raama subhaau। ati saprema gaa bisari durau ॥ ripu ke doota kapinha taba jaane। sakala baandhi kapeesa pahim aane ॥ kaha sugreeva sunahu saba baanara। anga bhanga kari pathavahu nisichara ॥ suni sugreeva bachana kapi dhaae। baandhi kataka chahu paasa phiraae ॥ bahu prakaara maarana kapi laage। deena pukaarata tadapi na tyaage ॥ jo hamaara hara naasaa kaanaa। tehi kosalaadheesa kai aanaa ॥ suni lachhimana saba nikata bolaae। dayaa laagi hamsi turata chhodaae ॥ raavana kara deejahu yaha paatee। lachhimana bachana baachu kulaghaatee ॥
do. kahehu mukhaagara moodha sana mama sandesu udaara। seetaa dei milehu na ta aavaa kaala tumhaara ॥ 52 ॥
turata naai lachhimana pada maathaa। chale doota baranata guna gaathaa ॥ kahata raama jasu lankaam aae। raavana charana seesa tinha naae ॥ bihasi dasaanana poonchhee baataa। kahasi na suka aapani kusalaataa ॥ puni kahu khabari bibheeshana keree। jaahi mrityu aai ati neree ॥ karata raaja lankaa satha tyaagee। hoihi jaba kara keeta abhaagee ॥ puni kahu bhaalu keesa katakaai। kathina kaala prerita chali aai ॥ jinha ke jeevana kara rakhavaaraa। bhayu mridula chita sindhu bichaaraa ॥ kahu tapasinha kai baata bahoree। jinha ke hridayam traasa ati moree ॥
do. -kee bhi bhenta ki phiri ge shravana sujasu suni mora। kahasi na ripu dala teja bala bahuta chakita chita tora ॥ 53 ॥
naatha kripaa kari poonchhehu jaisem। maanahu kahaa krodha taji taisem ॥ milaa jaai jaba anuja tumhaaraa। jaatahim raama tilaka tehi saaraa ॥ raavana doota hamahi suni kaanaa। kapinha baandhi deenhe dukha naanaa ॥ shravana naasikaa kaatai laage। raama sapatha deenhe hama tyaage ॥ poonchhihu naatha raama katakaai। badana koti sata barani na jaai ॥ naanaa barana bhaalu kapi dhaaree। bikataanana bisaala bhayakaaree ॥ jehim pura daheu hateu suta toraa। sakala kapinha maham tehi balu thoraa ॥ amita naama bhata kathina karaalaa। amita naaga bala bipula bisaalaa ॥
do. dvibida mayanda neela nala angada gada bikataasi। dadhimukha kehari nisatha satha jaamavanta balaraasi ॥ 54 ॥
e kapi saba sugreeva samaanaa। inha sama kotinha gani ko naanaa ॥ raama kripaam atulita bala tinhaheem। trina samaana trelokahi ganaheem ॥ asa maim sunaa shravana dasakandhara। paduma athaaraha joothapa bandara ॥ naatha kataka maham so kapi naaheem। jo na tumhahi jeetai rana maaheem ॥ parama krodha meejahim saba haathaa। aayasu pai na dehim raghunaathaa ॥ soshahim sindhu sahita jhasha byaalaa। pooraheem na ta bhari kudhara bisaalaa ॥ mardi garda milavahim dasaseesaa। aisei bachana kahahim saba keesaa ॥ garjahim tarjahim sahaja asankaa। maanahu grasana chahata hahim lankaa ॥
do. -sahaja soora kapi bhaalu saba puni sira para prabhu raama। raavana kaala koti kahu jeeti sakahim sangraama ॥ 55 ॥
raama teja bala budhi bipulaai। taba bhraatahi poonchheu naya naagara ॥ taasu bachana suni saagara paaheem। maagata pantha kripaa mana maaheem ॥ sunata bachana bihasaa dasaseesaa। jaum asi mati sahaaya krita keesaa ॥ sahaja bheeru kara bachana dridhaai। saagara sana thaanee machalaai ॥ moodha mrishaa kaa karasi badaai। ripu bala buddhi thaaha maim paai ॥ sachiva sabheeta bibheeshana jaakem। bijaya bibhooti kahaam jaga taakem ॥ suni khala bachana doota risa baadhai। samaya bichaari patrikaa kaadhai ॥ raamaanuja deenhee yaha paatee। naatha bachaai judaavahu chhaatee ॥ bihasi baama kara leenhee raavana। sachiva boli satha laaga bachaavana ॥
do. -baatanha manahi rijhaai satha jani ghaalasi kula kheesa। raama birodha na ubarasi sarana bishnu aja eesa ॥ 56(ka) ॥
kee taji maana anuja iva prabhu pada pankaja bhringa। hohi ki raama saraanala khala kula sahita patanga ॥ 56(kha) ॥
sunata sabhaya mana mukha musukaai। kahata dasaanana sabahi sunaai ॥ bhoomi paraa kara gahata akaasaa। laghu taapasa kara baaga bilaasaa ॥ kaha suka naatha satya saba baanee। samujhahu chhaadai prakriti abhimaanee ॥ sunahu bachana mama parihari krodhaa। naatha raama sana tajahu birodhaa ॥ ati komala raghubeera subhaau। jadyapi akhila loka kara rau ॥ milata kripaa tumha para prabhu karihee। ura aparaadha na eku dharihee ॥ janakasutaa raghunaathahi deeje। etanaa kahaa mora prabhu keeje। jaba tehim kahaa dena baidehee। charana prahaara keenha satha tehee ॥ naai charana siru chalaa so tahaam। kripaasindhu raghunaayaka jahaam ॥ kari pranaamu nija kathaa sunaai। raama kripaam aapani gati paai ॥ rishi agasti keem saapa bhavaanee। raachhasa bhayu rahaa muni gyaanee ॥ bandi raama pada baarahim baaraa। muni nija aashrama kahum pagu dhaaraa ॥
do. binaya na maanata jaladhi jada ge teena dina beeti। bole raama sakopa taba bhaya binu hoi na preeti ॥ 57 ॥
lachhimana baana saraasana aanoo। soshaum baaridhi bisikha krisaanoo ॥ satha sana binaya kutila sana preetee। sahaja kripana sana sundara neetee ॥ mamataa rata sana gyaana kahaanee। ati lobhee sana birati bakhaanee ॥ krodhihi sama kaamihi hari kathaa। oosara beeja bem phala jathaa ॥ asa kahi raghupati chaapa chadhaavaa। yaha mata lachhimana ke mana bhaavaa ॥ sanghaaneu prabhu bisikha karaalaa। uthee udadhi ura antara jvaalaa ॥ makara uraga jhasha gana akulaane। jarata jantu jalanidhi jaba jaane ॥ kanaka thaara bhari mani gana naanaa। bipra roopa aayu taji maanaa ॥
do. kaatehim pi kadaree phari koti jatana kau seencha। binaya na maana khagesa sunu daatehim pi nava neecha ॥ 58 ॥
sabhaya sindhu gahi pada prabhu kere। chhamahu naatha saba avaguna mere ॥ gagana sameera anala jala dharanee। inha ki naatha sahaja jada karanee ॥ tava prerita maayaam upajaae। srishti hetu saba granthani gaae ॥ prabhu aayasu jehi kaham jasa ahee। so tehi bhaanti rahe sukha lahee ॥ prabhu bhala keenhee mohi sikha deenhee। marajaadaa puni tumharee keenhee ॥ dhola gavaamra soodra pasu naaree। sakala taadanaa ke adhikaaree ॥ prabhu prataapa maim jaaba sukhaai। utarihi kataku na mori badaai ॥ prabhu agyaa apela shruti gaai। karaum so begi jau tumhahi sohaai ॥
do. sunata bineeta bachana ati kaha kripaala musukaai। jehi bidhi utarai kapi kataku taata so kahahu upaai ॥ 59 ॥
naatha neela nala kapi dvau bhaai। larikaai rishi aasisha paai ॥ tinha ke parasa kiem giri bhaare। tarihahim jaladhi prataapa tumhaare ॥ maim puni ura dhari prabhutaai। karihum bala anumaana sahaai ॥ ehi bidhi naatha payodhi bandhaaia। jehim yaha sujasu loka tihum gaaia ॥ ehi sara mama uttara tata baasee। hatahu naatha khala nara agha raasee ॥ suni kripaala saagara mana peeraa। turatahim haree raama ranadheeraa ॥ dekhi raama bala paurusha bhaaree। harashi payonidhi bhayu sukhaaree ॥ sakala charita kahi prabhuhi sunaavaa। charana bandi paathodhi sidhaavaa ॥
chham. nija bhavana gavaneu sindhu shreeraghupatihi yaha mata bhaayoo। yaha charita kali malahara jathaamati daasa tulasee gaayoo ॥ sukha bhavana samsaya samana davana bishaada raghupati guna ganaa ॥ taji sakala aasa bharosa gaavahi sunahi santata satha manaa ॥
do. sakala sumangala daayaka raghunaayaka guna gaana। saadara sunahim te tarahim bhava sindhu binaa jalajaana ॥ 60 ॥
maasapaaraayana, chaubeesavaam vishraama iti shreemadraamacharitamaanase sakalakalikalushavidhvamsane panchamah sopaanah samaaptah । (sundarakaanda samaapta)
ஶ்ரீ ராம சரித மானஸ - ஸுந்த³ரகாண்ட³ பற்றி
Sundara Kanda, the fifth book (sopana) of Goswami Tulsidas's Ramcharitmanas, in Awadhi. Hanuman leaps across the ocean to Lanka, finds Sita in the Ashoka grove and gives her Rama's ring, destroys the grove, faces Ravana's court and sets Lanka on fire, then returns with Sita's token. The book also tells of Vibhishana taking refuge with Rama and of Rama asking the ocean for a path. It is widely recited on its own.
இயற்றியவர்: Goswami Tulsidas (16th century)
எப்போது பாராயணம் செய்வது: On Tuesdays and Saturdays, in Hanuman worship, and in full Manas parayana.
உங்களுக்குத் தெரியுமா?
- Many devotees recite the Sundara Kanda on its own as a complete prayer to Hanuman.
- In the 30-day Manas parayana, this book ends the 24th day's reading, as its closing line states.
அடிக்கடி கேட்கப்படும் கேள்விகள்
Who wrote the Ramcharitmanas?
Goswami Tulsidas, in the 16th century, in Awadhi.
What happens in the Sundara Kanda?
Hanuman finds Sita in Lanka, burns the city and returns to Rama.
When is it usually recited?
On Tuesdays and Saturdays, in Hanuman worship.
வழிபாட்டிற்கும் கற்றலுக்குமாக வழங்கப்படுகிறது, கணிப்பாக அல்ல. வணிக நோக்கமற்றது.
மேலும் பக்தி நூல்கள்