అరుణప్రశ్నః
Vedic · సాంప్రదాయ భక్తి గ్రంథం
taittireeya aaranyaka 1
ha̠ri̠h om ॥ bhaa̠ska̠raaya̍ vi̠dmahe̍ mahaddyutika̠raaya̍ dheemahi । tanno̍ aadityah pracho̠dayaa̎t ॥
o-mbha̠dra-nkarne̍bhi-shshrinu̠yaama̍ devaah । bha̠dra-mpa̍shyemaa̠kshabhi̠-ryaja̍traah । sthi̠rairangai̎stushtu̠vaagm sa̍sta̠noobhi̍h । vyashe̍ma de̠vahi̍ta̠m yadaayu̍h । sva̠sti na̠ indro̍ vri̠ddhashra̍vaah । sva̠sti na̍h poo̠shaa vi̠shvave̍daah । sva̠sti na̠staarkshyo̠ ari̍shtanemih । sva̠sti no̠ briha̠spati̍-rdadhaatu ॥ om shaanti̠-shshaanti̠-shshaanti̍h ॥
anuvaakah 1 bha̠dra-nkarne̍bhi-shshrinu̠yaama̍ devaah । bha̠dra-mpa̍shyemaa̠kshabhi̠-ryaja̍traah । sthi̠rairangai̎stushtu̠vaagm sa̍sta̠noobhi̍h । vyashe̍ma de̠vahi̍ta̠m yadaayu̍h । sva̠sti na̠ indro̍ vri̠ddhashra̍vaah । sva̠sti na̍h poo̠shaa vi̠shvave̍daah । sva̠sti na̠staarkshyo̠ ari̍shtanemih । sva̠sti no̠ briha̠spati̍-rdadhaatu । aapa̍maapaama̠pa-ssarvaa̎h । a̠smaa-da̠smaa-di̠to-'muta̍h ॥ 1 ॥ a̠gnirvaa̠yushcha̠ soorya̍shcha । sa̠ha sa̍ncha-ska̠rardhi̍yaa । vaa̠yvashvaa̍ rashmi̠pata̍yah । maree̎chyaatmaano̠ adru̍hah । de̠vee-rbhu̍vana̠ soova̍reeh । pu̠tra̠va̠tvaaya̍ me suta । mahaanaamnee-rma̍haamaa̠naah । ma̠ha̠so ma̍hasa̠-ssva̍h । de̠veeh pa̍rjanya̠ soova̍reeh । pu̠tra̠va̠tvaaya̍ me suta ॥ 2 ॥ a̠paashnyu̍shni-ma̠paa raksha̍h । a̠paashnyu̍shni-ma̠paa ragha̎m । apaa̎ghraa̠mapa̍ chaa̠varti̎m । apa̍ de̠veeri̠to hi̍ta । vajra̍-nde̠veerajee̍taagshcha । bhuva̍na-ndeva̠soova̍reeh । aa̠di̠tyaanadi̍ti-nde̠veem । yoni̍nordhva-mu̠deesha̍ta । shi̠vaa na̠-shshanta̍maa bhavantu । di̠vyaa aapa̠ osha̍dhayah । su̠mri̠dee̠kaa sara̍svati । maa te̠ vyo̍ma sa̠ndrishi̍ ॥ 3 ॥ (a̠muta̍h - su̠ - tausha̍dhayo̠ dve cha̍ )
anuvaakah 2 smriti̍h pra̠tyaksha̍-maiti̠hya̎m । anu̍maana-shchatushta̠yam । e̠tairaadi̍tya mandalam । sarvai̍reva̠ vidhaa̎syate । sooryo̠ maree̍chi̠maada̍tte । sarvasmaa̎-dbhuva̍naada̠dhi । tasyaah paaka vi̍sheshe̠na । smri̠ta-nkaa̍la vi̠shesha̍nam ॥ na̠deeva̠ prabha̍vaa-tkaa̠chit । a̠kshayyaa̎-thsyanda̠te ya̍thaa ॥ 4 ॥ taannadyo-'bhi sa̍maaya̠nti । so̠ru-ssatee̍ na ni̠varta̍te । e̠vannaa̠naa sa̍mutthaa̠naah । kaa̠laa-ssa̍mvathsa̠ragg shri̍taah । anushashcha ma̍hasha̠shcha । sarve̍ samava̠yantri̍ tam । sa tai̎-ssa̠rvai-ssa̍maavi̠shtah । oo̠ru-ssa̍nna ni̠varta̍te । adhisamvathsa̍ram vi̠dyaat । tadeva̍ laksha̠ne ॥ 5 ॥ anubhishcha ma̍hadbhi̠shcha । sa̠maaroo̍dhah pra̠drishya̍te । samvathsarah pra̍tyakshe̠na । naa̠dhisa̍vah pra̠drishya̍te । pa̠taro̍ vikli̍dhah pi̠ngah । e̠ta-dva̍runa̠ laksha̍nam । yatraita̍-dupa̠drishya̍te । sa̠hasra̍-ntatra̠ neeya̍te । ekagm hi shiro naa̍naa mu̠khe । kri̠thsna-nta̍drita̠ laksha̍nam ॥ 6 ॥ ubhayata-ssapte̎mdriyaa̠ni । ja̠lpita̍-ntveva̠ dihya̍te । shuklakrishne samva̍thsara̠sya । dakshina vaama̍yoh paa̠rshvayoh । tasyai̠shaa bhava̍ti ॥ shu̠kra-nte̍ a̠nyadya̍ja̠ta-nte̍ a̠nyat । vishu̍roope̠ aha̍nee̠ dyauri̍vaasi । vishvaa̠ hi maa̠yaa ava̍si svadhaavah । bha̠draa te̍ pooshanni̠ha raa̠tira̠stviti̍ । naatra̠ bhuva̍nam । na poo̠shaa । na pa̠shava̍h । naaditya-ssamvathsara eva pratyakshena priyata̍mam vi̠dyaat । etadvai samvathsarasya priyata̍magm roo̠pam । yo-'sya mahaanartha utpathsyamaa̍no bha̠vati । ida-mpunya-nku̍rushve̠ti । tamaahara̍na-nda̠dyaat ॥ 7 ॥ (ya̠thaa̠ - la̠ksha̠na - ri̍tu̠laksha̍na̠m - bhuva̍nagm sa̠pta cha̍)
anuvaakah 3 saa̠ka̠njaanaagm̍ sa̠ptatha̍maahu-reka̠jam । shadu̍dya̠maa risha̍yo deva̠jaa iti̍ । teshaa̍mi̠shtaani̠ vihi̍taani dhaama̠shah । sthaa̠tre re̍jante̠ vikri̍taani roopa̠shah । konu̍ maryaa̠ ami̍thitah । sakhaa̠ sakhaa̍yamabraveet । jahaa̍ko a̠smadee̍shate । yasti̠tyaaja̍ sakhi̠vida̠gm̠ sakhaa̍yam । na tasya̍ vaa̠chyapi̍ bhaa̠go a̍sti । yadeegm̍ shri̠notya̠lakagm̍ shrinoti ॥ 8 ॥ na hi pra̠veda̍ sukri̠tasya̠ panthaa̠miti̍ । ri̠tur-ri̍tunaa nu̠dyamaa̍nah । vina̍naadaa̠bhidhaa̍vah । shashtishcha trigmsha̍kaa va̠lgaah । shu̠klakri̍shnau cha̠ shaashti̍kau । saa̠raa̠ga̠va̠strai-rja̠rada̍kshah । va̠sa̠nto vasu̍bhi-ssa̠ha । sa̠mva̠thsa̠rasya̍ savi̠tuh । prai̠sha̠kri-tpra̍tha̠ma-ssmri̍tah । a̠moonaa̠daya̍-tetya̠nyaan ॥ 9 ॥ a̠moogshcha̍ pari̠raksha̍tah । e̠taa vaa̠chah pra̍yujya̠nte । yatrai ta̍dupa̠drishya̍te ॥ e̠tade̠va vi̍jaanee̠yaat । pra̠maana̍-nkaala̠parya̍ye । vi̠she̠sha̠na-ntu̍ vakshyaa̠mah । ri̠toonaa̎-ntanni̠bodha̍ta ॥ shuklavaasaa̍ rudra̠ganah । gree̠shmenaa̍varta̠te sa̍ha । ni̠jaha̍-nprithi̍veegm sa̠rvaam ॥ 10 ॥ jyo̠tishaa̎ 'prati̠khyena̍ sah । vi̠shva̠roo̠paani̍ vaasaa̠gm̠si । aa̠di̠tyaanaa̎-nni̠bodha̍ta । samvathsareena̍-nkarma̠phalam । varshaabhi-rda̍dataa̠gm̠ saha । aduhkho̍ duhkha cha̍kshuri̠va । tadmaa̍ peeta iva̠ drishya̍te । sheetenaa̎ vyatha̍yanni̠va । ru̠ruda̍ksha iva̠ drishya̍te ॥ hlaadayate̎ jvala̍tashchai̠va । shaa̠myata̍shchaasya̠ chakshu̍shi । yaavai prajaa bhra̍ggshya̠nte । samvathsaraattaa bhra̍ggshya̠nte ॥ yaa̠h prati̍tishtha̠nti । samvathsare taah prati̍tishtha̠nti । va̠r̠shaabhya̍ itya̠rthah ॥ 11 ॥ (shri̠no̠ - tya̠nyaanth - sa̠rvaa - me̠va shatcha̍)
anuvaakah 4 akshi̍du̠hkhotthi̍tasyai̠va । vi̠prasa̍nne ka̠neeni̍ke । aankte chaadga̍na-nnaa̠sti । ri̠bhoonaa̎-ntanni̠bodha̍ta । ka̠na̠kaa̠bhaani̍ vaasaa̠gm̠si । a̠hataa̍ni ni̠bodha̍ta । annamashrneeta̍ mrijmee̠ta । a̠ham vo̍ jeeva̠napra̍dah । e̠taa vaa̠chah pra̍yujya̠nte । sha̠radya̍tropa̠ drishya̍te ॥ 12 ॥ abhidhoonvanto-'bhighna̍nta i̠va । vaa̠tava̍nto ma̠rudga̍naah । amuto jetumishumu̍khami̠va । sannaddhaa-ssaha da̍drishe̠ ha । apaddhvastai-rvastiva̍rnairi̠va । vi̠shi̠khaasa̍h kapa̠rdinah ।akruddhasya yothsya̍maana̠sya । kri̠ddhasye̍va̠ lohi̍nee । hematashchakshu̍shee vi̠dyaat । a̠kshnayo̎h, kshipa̠nori̍va ॥ 13 ॥ durbhiksha-ndeva̍loke̠shu । ma̠noonaa̍muda̠ka-ngri̍he । e̠taa vaa̠chah pra̍vada̠nteeh । vai̠dyuto̍ yaanti̠ shaishi̍reeh । taa a̠gnih pava̍maanaa̠ anvai̎kshata । i̠ha jee̍vi̠kaama-pa̍ripashyann । tasyai̠shaa bhava̍ti । i̠heha va̍-ssvata̠pasah । maru̍ta̠-ssoorya̍tvachah । sharma̍ sa̠prathaa̠ aavri̍ne ॥ 14 ॥ (drishya̍ta - i̠vaa - vri̍ne)
anuvaakamj 5 ati̍ taa̠mraani̍ vaasaa̠gm̠si । a̠shtiva̍jri sha̠taghni̍ cha । vishve devaa vipra̍hara̠nti । a̠gniji̍hva a̠sashcha̍ta । naiva devo̍ na ma̠rtyah । na raajaa va̍runo̠ vibhuh । naagni-rnendro na pa̍vamaa̠nah । maa̠trikka̍chcha na̠ vidya̍te । di̠vyasyaikaa̠ dhanu̍raartnih । pri̠thi̠vyaamapa̍raa shri̠taa ॥ 15 ॥ tasyendro vamri̍roope̠na । dha̠nurjyaa̍-machhi̠nathsva̍yam । tadi̍ndra̠dhanu̍ritya̠jyam । a̠bhrava̍rneshu̠ chaksha̍te । etadeva shamyo-rbaarha̍spatya̠sya । e̠ta-dru̍drasya̠ dhanuh । ru̠drasya̍ tveva̠ dhanu̍raartnih । shira̠ utpi̍pesha । sa pra̍va̠rgyo̍-'bhavat । tasmaa̠-dya-ssapra̍va̠rgyena̍ ya̠jnena̠ yaja̍te । ru̠drasya̠ sa shira̠h prati̍dadhaati । nainagm̍ ru̠dra aaru̍ko bhavati । ya e̠vam veda̍ ॥ 16 ॥ (shri̠taa - yaja̍te̠ treeni̍ cha)
anuvaakah 6 a̠tyoo̠rdhvaa̠ksho-'ti̍rashchaat । shishi̍rah pra̠drishya̍te । naiva roopa-nna̍ vaasaa̠gm̠si । na chakshu̍h prati̠drishya̍te । a̠nyonya̠-ntu na̍ higgsraa̠tah । sa̠ta sta̍-ddeva̠laksha̍nam । lohito-'kshni shaa̍rashee̠rshnih । soo̠ryasyo̍daya̠na-mpra̍ti । tva-nkaroshi̍ nyanja̠likaam । tva̠-nkaro̍shi ni̠jaanu̍kaam ॥ 17 ॥ nijaanukaame̎ nyanja̠likaa । amee vaacha-mupaasa̍taami̠ti । tasmai sarva ritavo̍ nama̠nte । maryaadaa karatvaa-tpra̍puro̠dhaam । braahmana̍ aapno̠ti । ya e̍vam ve̠da । sa khalu samvathsara etai-ssenaanee̍bhi-ssa̠ha । indraaya sarvaan-kaamaana̍bhiva̠hati । sa dra̠phsah । tasyai̠shaa bhava̍ti ॥ 18 ॥ ava̍ dra̠phso agm̍sha̠matee̍matishthat । i̠yaa̠nah kri̠shno da̠shabhi̍-ssa̠hasrai̎h । aava̠rta-mindra̠-shshachyaa̠ dhama̍ntam । upasnuhi ta-nnrimanaa-matha̍draami̠ti । etayai vendra-ssalaa vri̍kyaa sa̠ha । asuraa-npa̍rivri̠shchati । prithi̍vya̠gm̠ shuma̍tee । taama̠nva-va̍sthita-ssamvathsa̠ro di̠vancha̍ । naivam vidushaa-''chaaryaa̎-ntevaa̠sinau । anyonyasmai̎ druhyaa̠taam । yo dru̠hyati । bhrashyate sva̍rgaa-llo̠kaat । ityritu ma̍ndalaa̠ni । soorya mandalaa̎ nyaakhyaa̠yikaah । ata oordhvagmsa̍nirva̠chanaah ॥ 19 ॥ (ni̠jaanu̍kaa̠m - bhava̍ti - druhyaa̠taa-mpancha̍ cha)
anuvaakah 7 aarogo bhraajah patara̍h pata̠ngah । svarnaro jyotisheemaan̍. vibhaa̠sah । te asmai sarve divamaa̍tapa̠nti । oorja-nduhaanaa anapasphura̍nta i̠ti । kashya̍po-'shta̠mah । sa mahaameru-nna̍ jahaa̠ti । tasyai̠shaa bhava̍ti । yatte̠ shilpa̍-nkashyapa rocha̠naava̍t । i̠ndri̠yaava̍-tpushka̠la-nchi̠trabhaa̍nu । yasmi̠-nthsooryaa̠ arpi̍taa-ssa̠pta saa̠kam ॥ 20 ॥ tasmi-nraajaana-madhivishraye̍mami̠ti । te asmai sarve kashyapaa-jjyoti̍-rlabha̠nte । taanthsomah kashyapaadadhi̍ nirdha̠mati । bhrastaa karma kri̍divai̠vam ॥ praano jeevaaneendriya̍ jeevaa̠ni । sapta sheersha̍nyaah praa̠naah । sooryaa i̍tyaachaa̠ryaah । apashyamaha metaan-thsapta soo̎ryaani̠ti । panchakarno̍ vaathsyaa̠yanah । saptakarna̍shcha plaa̠kshih ॥ 21 ॥ aanushravika eva nau kashya̍pa i̠ti । ubhau̍ veda̠yite । na hi shekumiva mahaame̍ru-nga̠ntum । apashyamahameta-thsooryamandala-mpariva̍rtamaa̠nam । gaa̠rgyah praa̍natraa̠tah । gachchhanta ma̍haame̠rum । eka̍nchaaja̠hatam । bhraajapatara pata̍ngaa ni̠hane । tishthannaa̍tapa̠nti । tasmaa̍di̠ha taptri̍ tapaah ॥ 22 ॥ a̠mutre̠tare । tasmaa̍di̠haa taptri̍ tapaah । teshaa̍meshaa̠ bhava̍ti । sa̠pta sooryaa̠ diva̠-manu̠ pravi̍shtaah । taana̠nveti̍ pa̠thibhi̍-rdakshi̠naavaan̍ । te asmai sarve ghritamaa̍tapa̠nti । oorja-nduhaanaa anapasphura̍nta i̠ti ॥ saptartvija-ssooryaa i̍tyaachaa̠ryaah । teshaa̍meshaa̠ bhava̍ti । sa̠pta disho̠ naanaa̍ sooryaah ॥ 23 ॥ sa̠pta hotaa̍ra ri̠tvija̍h । devaa aadityaa̍ ye sa̠pta । tebhi-ssomaabhee raksha̍na i̠ti । tada̍pyaamnaa̠yah । digbhraaja ritoo̎n karo̠ti । eta̍yaivaa̠vritaa ''sahasrasooryataayaa iti vai̍shampaa̠yanah । tasyai̠shaa bhava̍ti । yaddyaava̍ indra te sha̠tagm sha̠ta-mbhoomee̎h । u̠ta syuh । na tvaa̍ vajrin-thsa̠hasra̠gm̠ sooryaa̎h । 24 ॥ anu na jaatamashta roda̍see i̠ti । naanaa lingatvaa-dritoonaa-nnaanaa̍ soorya̠tvam ॥ ashtau tu vyavasi̍taa i̠ti । sooryamandalaa-nyashtaa̍ta oo̠rdhvam । teshaa̍meshaa̠ bhava̍ti ॥ chi̠tra-nde̠vaanaa̠-muda̍gaa̠danee̍kam । chakshu̍-rmi̠trasya̠ varu̍nasyaa̠gneh । aa-'praa̠ dyaavaa̍ prithi̠vee a̠ntari̍ksham । soorya aatmaa jagatastasthu̍shashche̠ti ॥ 25 ॥ (saa̠kam - plaa̠kshi - staptri̍tapaa̠ - naanaa̍sooryaa̠h - sooryaa̠ - +nava̍ cha)
anuvaakah 8 kvedamabhra̍-nnivi̠shate । kvaayagm̍ samvathsa̠ro mi̍thah । kvaahah kveya-nde̍va raa̠tree । kva maasaa ri̍tava̠-shshritaah ॥ ardhamaasaa̍ muhoo̠rtaah । nimeshaastu̍tibhi̠h (nimeshaastra̍tibhi̠h) saha । kvemaa aapo ni̍visha̠nte । ya̠deeto̍ yaanti̠ sampra̍ti ॥ kaalaa aphsu ni̍visha̠nte । aa̠pa-ssoorye̍ sa̠maahi̍taah । 26 । abhraa̎nya̠pah pra̍padya̠nte । vi̠dyuthsoorye̍ sa̠maahi̍taa । anavarne i̍me bhoo̠mee । i̠yanchaa̍sau cha̠ roda̍see । kigg svidatraanta̍raa bhoo̠tam । ye̠neme vi̍dhrite̠ ubhe । vi̠shnunaa̍ vidhri̍te bhoo̠mee । i̠ti va̍thsasya̠ veda̍naa । iraa̍vatee dhenu̠matee̠ hi bhoo̠tam । soo̠ya̠va̠sinee̠ manu̍she dasha̠sye̎ । 27 । vya̍shtabhnaa̠-droda̍see̠ vishna̍ve̠te । daa̠dhartha̍ prithi̠vee-ma̠bhito̍ ma̠yookhai̎h । kinta-dvishno rbala̍maa̠huh । kaa̠ deepti̍h ki-mpa̠raaya̍nam । eko̍ ya̠ddhaa-ra̍ya dde̠vah । re̠jatee̍ roda̠see u̍bhe । vaataadvishno-rba̍la maa̠huh । a̠ksharaa̎-ddeepti̠ ruchya̍te । tri̠padaa̠ddhaara̍ya-dde̠vah । yadvishno̍reka̠-mutta̍mam ॥ 28 ॥ a̠gnayo̍ vaaya̍vashchai̠va । e̠tada̍sya pa̠raaya̍nam । prichchhaami tvaa pa̍ra-mmri̠tyum । a̠vama̍-mmaddhya̠mancha̍tum । lo̠kancha̠ punya̍paapaa̠naam । e̠ta-tpri̍chchhaami̠ sampra̍ti ॥ a̠mumaa̍huh pa̍ra-mmri̠tyum । pa̠vamaa̍na-ntu̠ maddhya̍mam । a̠gnire̠vaava̍mo mri̠tyuh । cha̠ndramaa̎-shchatu̠ruchya̍te ॥ 29 ॥ a̠naa̠bho̠gaah pa̍ra-mmri̠tyum । paa̠paa-ssa̍myanti̠ sarva̍daa । aabhogaastveva̍ samya̠nti । ya̠tra pu̍nyakri̠to ja̍naah । tato̍ ma̠ddhyama̍maaya̠nti । cha̠tuma̍gnincha̠ sampra̍ti । prichchhaami tvaa̍ paapa̠kritah । ya̠tra yaa̍taya̠te ya̍mah । tvannasta--dbrahma̍-nprabroo̠hi । ya̠di ve̎tthaa-'sa̠to gri̍haan ॥ 30 ॥ ka̠shyapaa̍ dudi̍taa-ssoo̠ryaah । paa̠paanni̍rghnanti̠ sarva̍daa । rodasyoranta̍-rdeshe̠shu । tatra nyasyante̍ vaasa̠vaih । te 'shareeraah pra̍padya̠nte । ya̠thaa 'pu̍nyasya̠ karma̍nah । apaa̎nya̠paada̍ keshaa̠sah । ta̠tra te̍-'yoni̠jaa ja̍naah । mritvaa punarmrityu-maa̍padya̠nte । a̠dyamaa̍naa-ssva̠karma̍bhih । 31 । aashaatikaah krima̍ya i̠va । tatah pooyante̍ vaasa̠vaih । apai̍ta-mmri̠tyu-nja̍yati । ya e̠vam veda̍ । sa khalvaiva̍m vidbraa̠hmanah । dee̠rghashru̍ttamo̠ bhava̍ti । kashya̍pa̠syaati̍thi̠-ssiddhaga̍mana̠-ssiddhaaga̍manah । tasyai̠shaa bhava̍ti ॥ aayasmin̎-thsa̠pta vaa̍sa̠vaah । roha̍nti poo̠rvyaa̍ ruha̍h । 32 । rishi̍rha deergha̠shrutta̍mah । indrasya gharmo ati̍thiri̠ti । kashyapah pashya̍ko bha̠vati । yathsarva-mparipashyatee̍ti sau̠kshmyaat । athaagne̍rashtapu̍rusha̠sya । tasyai̠shaa bhava̍ti । agne̠ naya̍ su̠pathaa̍ raa̠ye a̠smaan । vishvaa̍ni deva va̠yunaa̍ni vi̠dvaan । yu̠yo̠ddhya̍sma-jju̍huraa̠namena̍h । bhooyishthaante nama uktim vi̍dheme̠ti ॥ 33 ॥ (sa̠maahi̍taa - dasha̠sye̍ - utta̍ma̠-muchya̍te-grihaan-thsva̠karma̍bhih-poo̠rvyaa̍ ruha̍-i̠ti)
anuvaakah 9 agnishcha jaata̍vedaa̠shcha । sahojaa a̍jiraa̠prabhuh । vaishvaanaro na̍ryaapaa̠shcha । pa̠nktiraa̍dhaashcha̠ sapta̍mah । visarpevaa-'shta̍mo-'gnee̠naam । ete-'shtau vasavah, kshi̍taa i̠ti । yathartve-vaagne-rarchirvarna̍ vishe̠shaah । neelaarchishcha peetakaa̎rchishche̠ti । atha vaayo-rekaadasha-purushasyaikaadasha̍streeka̠sya । prabhraajamaanaa vya̍vadaa̠taah ॥ 34 ॥ yaashcha vaasu̍ki vai̠dyutaah । rajataah paru̍shaa-shshyaa̠maah । kapilaa a̍tilo̠hitaah । oordhvaa avapa̍tantaa̠shcha । vaidyuta i̍tyekaa̠dasha । nainam vaidyuto̍ hina̠sti । ya e̍vam ve̠da । sa hovaacha vyaasah paa̍raasha̠ryah । vidyudvadhamevaaha-mmrityumai̎chchhami̠ti । na tvakaa̍magm ha̠nti ॥ 35 ॥ ya e̍vam ve̠da । atha ga̍ndharva̠ganaah । svaana̠ bhraat । anghaa̍ri̠-rbambhaa̍rih । hasta̠-ssuha̍stah । krishaa̍nurvi̠shvaava̍suh । moordhanvaan-thsoo̎ryava̠rchaah । kritirityekaadasha ga̍ndharva̠ganaah । devaashcha ma̍haade̠vaah । rashmayashcha devaa̍ gara̠girah ॥ 36 ॥ naina-ngaro̍ hina̠sti । ya e̍vam ve̠da । gau̠ree mi̍maaya sali̠laani̠ taksha̍tee । eka̍padee dvi̠padee̠ saa chatu̍shpadee । a̠shtaapa̍dee̠ nava̍padee babhoo̠vushee̎ । sahasraaksharaa parame vyo̍manni̠ti । vaacho̍ vishe̠shanam । atha nigada̍vyaakhyaa̠taah । taananukra̍mishyaa̠mah । va̠raahava̍h-svata̠pasah ॥ 37 ॥ vi̠dyu-nma̍haso̠ dhoopa̍yah । shvaapayo grihamedhaa̎shchetye̠te । ye̠ cheme-'shi̍mivi̠dvishah । parjanyaa-ssapta prithiveemabhiva̍rsha̠nti । vrishti̍bhiri̠ti । etayaiva vibhakti vi̍paree̠taah । sa̠ptabhi̠rvaatai̍ rudee̠ritaah । amoom lokaa-nabhiva̍rsha̠nti । teshaa̍meshaa̠ bhava̍ti । sa̠maa̠na-me̠taduda̍kam ॥ 38 ॥ u̠chchaitya̍va̠ chaaha̍bhih । bhoomi̍-mpa̠rjanyaa̠ jinva̍nti । diva-njinvan-tyagna̍ya i̠ti । yadaksha̍ra-mbhoo̠takri̍tam । vishve̍ devaa u̠paasa̍te । ma̠harshi̍masya go̠ptaara̎m । ja̠mada̍gni̠-maku̍rvata । ja̠mada̍gni̠-raapyaa̍yate । chhando̍bhi-shchaturutta̠raih । raajna̠-ssoma̍sya tri̠ptaasa̍h ॥ 39 ॥ brahma̍naa vee̠ryaa̍vataa । shi̠vaa na̍h pra̠disho̠ disha̍h ॥ tachchha̠myoraa vri̍neemahe । gaa̠tum ya̠jnaaya̍ । gaa̠tum ya̠jnapa̍taye । daivee̎ sva̠stira̍stu nah । sva̠sti-rmaanu̍shebhyah । oo̠rdhva-nji̍gaatu bhesha̠jam । shanno̍ astu dvi̠pade̎ । shanchatu̍shpade । somapaa(3) asomapaa(3) iti nigada̍vyaakhyaa̠taah ॥ 40 ॥ (vya̠va̠daa̠taa - ha̠nti-ga̍ra̠gira - sta̠pasa - uda̍kam - triptaasa̠ - shvatu̍shpada̠ eka̍-ncha)
anuvaakah 10 sa̠ha̠sra̠vridi̍ya-mbhoo̠mih । pa̠ram vyo̍ma sa̠hasra̍vrit । a̠shvinaa̍ bhujyoo̍ naasa̠tyaa । vi̠shvasya̍ jaga̠taspa̍tee ॥ jaayaa bhoomih pa̍tirvyo̠ma । mi̠thuna̍ntaa a̠turya̍thuh । putro brihaspa̍tee ru̠drah । sa̠ramaa̍ iti̍ streepu̠mam ॥ shu̠kram vaa̍ma̠nyadya̍ja̠tam vaa̍ma̠nyat । vishu̍roope̠ aha̍nee̠ dyauri̍va sthah ॥ 41 ॥ vishvaa̠ hi maa̠yaa ava̍tha-ssvadhaavantau । bha̠draa vaa̎-mpooshanaavi̠ha raa̠tira̍stu । vaasaa̎tyau chi̠trau jaga̍to ni̠dhaanau̎ । dyaavaa̍bhoomee cha̠ratha̍-ssa̠gm̠ sakhaa̍yau । taava̠shvinaa̍ raa̠sabhaa̎shvaa̠ hava̍-mme । shu̠bha̠spa̠tee̠ aa̠gatagm̍ soo̠ryayaa̍ sa̠ha । tyugro̍ ha bhu̠jyu-ma̍shvinoda me̠ghe । ra̠yinna kashchi̍-nmamri̠vaam(2) avaa̍haah । tamoo̍hathu-rnau̠bhiraa̎tma̠n-vatee̍bhih । a̠nta̠ri̠ksha̠ prudbhi̠ra-po̍dakaabhih ॥ 42 ॥ ti̠srah, kshapa̠strirahaa̍ 'ti̠vraja̍dbhih । naasa̍tyaa bhu̠jyumoo̍hathuh pata̠ngaih । sa̠mu̠drasya̠ dhanva̍nnaa̠rdrasya̍ paa̠re । tri̠bhee rathai̎-shsha̠tapa̍dbhi̠-shshada̍shvaih । sa̠vi̠taara̠m vita̍nvantam । anu̍baddhnaati shaamba̠rah । aapapoorsham-ba̍rashchai̠va । sa̠vitaa̍ 'repa̠so̍ 'bhavat । tyagm sutriptam vi̍ditvai̠va । ba̠huso̍ma gi̠ram va̍shee ॥ 43 ॥ anveti tugro va̍kriyaa̠ntam । aayasooyaan-thsoma̍triphsu̠shu । sa sangraama-stamo̎dyo-'tyo̠tah । vaacho gaah pi̍paati̠ tat । sa tadgobhi-sstavaa̎ 'tyetya̠nye । ra̠kshasaa̍ 'nanvi̠taashcha̍ ye । a̠nveti̠ pari̍vrittyaa̠-'stah । e̠vame̠tau stho̍ ashvinaa । te e̠te dyu̍h prithi̠vyoh । aha̍raha̠-rgarbha̍ndadhaathe ॥ 44 ॥ tayo̍ re̠tau va̠thsaa va̍horaa̠tre । pri̠thi̠vyaa aha̍h । di̠vo raatri̍h । taa avi̍srishtau । dampa̍tee e̠va bha̍vatah ॥ tayo̍ re̠tau va̠thsau । a̠gnishchaa̍-di̠tyashcha̍ । raa̠trerva̠thsah । shve̠ta aa̍di̠tyah । ahno̠-'gnih ॥ 45 ॥ taa̠mro a̍ru̠nah । taa avi̍srishtau । dampa̍tee e̠va bha̍vatah ॥ tayo̍ re̠tau va̠thsau । vri̠trashcha̍ vaidyu̠tashcha̍ । a̠gnervri̠trah । vai̠dyuta̍ aadi̠tyasya̍ । taa avi̍srishtau । dampa̍tee e̠va bha̍vatah ॥ tayo̍ re̠tau va̠thsau ॥ 46 ॥ u̠shmaa cha̍ neehaa̠rashcha̍ । vri̠trasyo̠shmaa । vai̠dyu̠tasya̍ neehaa̠rah । tau taave̠va prati̍padyete ॥ seyagm raatree̍ ga̠rbhinee̍ pu̠trena̠ samva̍sati । tasyaa̠ vaa e̠tadu̠lbana̎m । yadraatrau̍ ra̠shmaya̍h । yathaa̠ gorga̠rbhinyaa̍ u̠lbana̎m । e̠vame̠tasyaa̍ u̠lbana̎m । prajayishnuh prajayaa cha pashubhi̍shcha bha̠vati । ya e̍vam ve̠da । etamudyanta-mapiya̍ntanche̠ti । aadityah punya̍sya va̠thsah । atha pavi̍traangi̠rasah ॥ 47 ॥ (stho - 'po̍dakaabhi--r vashee - dadhaathe - a̠gni - stayo̍ re̠tau va̠thsau - bha̠vati cha̠tvaari̍ cha)
anuvaakah 11 pa̠vitra̍vanta̠h pari̠vaaja̠maasa̍te । pi̠taishaa̎-mpra̠tno a̠bhira̍kshati vra̠tam । ma̠hassa̍mu̠dram varu̍na sti̠roda̍dhe । dheeraa̍ ichchheku̠rddharu̍neshvaa̠rabha̎m । pa̠vitra̍-nte̠ vita̍ta̠-mbrahma̍na̠spate̎ । prabhu̠rgaatraa̍ni̠ parye̍shi vi̠shvata̍h । ata̍ptatanoo̠-rna tadaa̠mo a̍shnute । shri̠taasa̠ idvaha̍n-ta̠sta-thsamaa̍shata । bra̠hmaa de̠vaanaa̎m । asa̍ta-ssa̠dye tata̍kshuh ॥ 48 ॥ risha̍ya-ssa̠ptaatri̍shcha̠ yat । sarve-'trayo a̍gastya̠shcha । naksha̍trai̠-shshankri̍to 'vasann । atha̍ savitu̠-shshyaavaashva̠syaa 'varti̍kaamasya । a̠mee ya rikshaa̠ nihi̍taa sa u̠chchaa । nakta̠-ndadri̍shre̠ kuha̍chi̠ddive̍yuh । ada̍bdhaani̠ varu̍nasya vra̠taani̍ । vi̠chaa̠kasha̍-chcha̠ndramaa̠ naksha̍trameti । ta-thsa̍vi̠tu-rvare̎nyam । bhargo̍ de̠vasya̍ dheemahi ॥ 49 । dhiyo̠ yo na̍h pracho̠dayaa̎t ॥ tathsa̍vi̠tu-rvri̍neemahe । va̠ya-nde̠vasya̠ bhoja̍nam । shreshthagm̍ sarva̠dhaata̍mam । tura̠-mbhaga̍sya dheemahi । apaa̍goohata savitaa̠ tribheen̍ । sarvaa̎-ndi̠vo andha̍sah । nakta̍nta;̠taanya̍bhava-ndri̠she । asthya̠sthnaa sambha̍vishyaamah ॥ naama̠ naamai̠va naa̠ma me̎ ॥ 50 ॥ napugmsa̍ka̠-mpumaa̠g̠strya̍smi । sthaava̍ro-'smyatha̠ janga̍mah । ya̠je-'yakshi̠ yashtaa̠he cha̍ । mayaa̍ bhoo̠taanya̍yakshata । pa̠shavo̍ mama̍ bhootaa̠ni । anoobandhyo 'smya̍ham vi̠bhuh । striya̍-ssa̠teeh । taa u̍ me pu̠gm̠sa aa̍huh । pashya̍daksha̠nvaanna-viche̍tada̠ndhah । ka̠viryah pu̠tra-ssa i̠maa chi̍keta ॥ 51 ॥ yastaa vi̍jaa̠naa-thsa̍vi̠tuh pi̠taa-'sa̍t । a̠ndho manima̍vindat । tama̍nanguli̠-raava̍yat । a̠gree̠vah pratya̍munchat । tamaji̍hva a̠sashcha̍ta । oordhvamoola-ma̍vaakchhaa̠kham । vri̠ksham yaa̍ veda̠ sampra̍ti । na sa jaatu jana̍-shshradda̠ddhyaat । mri̠tyurmaa̍ maara̠yaadi̍tih । hasitagm rudi̍tangee̠tam ॥ 52 ॥ veenaa̍ pana va̠laasi̍tam । mri̠tanjee̠vancha̍ yatki̠nchit । a̠ngaani̍ sneva̠ viddhi̍ tat । atri̍shya̠gg̠strishya̍ dhyaayat । a̠smaajjaa̠taa me̍ mithoo̠ charann̍ । putro nir-rityaa̍ vaide̠hah । a̠chetaa̍ yashcha̠ cheta̍nah । sa̠ ta-mmanima̍vindat । so̍-'nanguli̠raava̍yat । so̠-'gree̠vah pratya̍munchat ॥ 53 । so-'ji̍hvo a̠sashcha̍ta । naitamrishim viditvaa naga̍ra-mpra̠vishet । ya̍di pra̠vishet । mi̠thau chari̍tvaa pra̠vishet । tathsambhava̍sya vra̠tam । aa̠ tama̍gne ra̠thanti̍shtha । ekaa̎shvameka̠ yoja̍nam । ekachakra̍-meka̠dhuram । vaa̠ta dhraa̍ji ga̠tim vi̍bho । na̠ ri̠shyati̍ na vya̠thate ॥ 54 ॥ naa̠syaaksho̍ yaatu̠ sajja̍ti । yachchhvetaa̎-nrohi̍taagshchaa̠gneh । ra̠the yu̍ktvaa-'dhi̠tishtha̍ti । ekayaa cha dashabhishcha̍ svabhoo̠te । dvaabhyaa mishtaye vigm̍shatyaa̠ cha । tisribhishcha vahase trigm̍shataa̠ cha । niyudbhi-rvaayaviha taa̍ vimu̠ncha ॥ 55 ॥ (tata̍kshu--r dheemahi - naa̠ma me̍ - chiketa - gee̠tam - pratya̍muncha-d- vya̠thate - +sa̠pta cha̍)
anuvaakah 12 aata̍nushva̠ prata̍nushva । u̠ddhamaadha̍ma̠ sandha̍ma । aaditye chandra̍varnaa̠naam । garbha̠ maa dhe̍hi̠ yah pumaan̍ । i̠ta-ssi̠ktagm soorya̍gatam । cha̠ndrama̍se̠ rasa̍nkridhi । vaaraada-njana̍yaa-gre̠-'gnim । ya eko̍ rudra̠ uchya̍te । a̠sa̠-nkhyaa̠taa-ssa̍hasraa̠ni । sma̠ryate̍ na cha̠ drishya̍te ॥ 56 ॥ e̠vame̠tanni̍bodhata । aa ma̠ndrai-ri̍ndra̠ hari̍bhih । yaa̠ hi ma̠yoora̍-romabhih । maatvaa kechinniye muri̍nna paa̠shinah । da̠dha̠nveva̠ taa i̍hi । maa ma̠ndrai-ri̍ndra̠ hari̍bhih । yaa̠mi ma̠yoora̍ romabhih । maa maa kechinniye muri̍nna paa̠shinah । ni̠dha̠nveva̠ taam(2) i̍mi । anubhishcha ma̍hadbhi̠shcha ॥ 57 ॥ ni̠ghrishvai̍ rasa̠maayu̍taih । kaalair-haritva̍maapa̠nnaih । indraayaa̍hi sa̠hasra̍ yuk । a̠gni-rvi̠bhraashti̍ vasanah । vaa̠yu-shshveta̍sikadru̠kah । sa̠mva̠thsa̠ro vi̍shoo̠ varnai̎h । nityaa̠ste 'nucha̍raasta̠va । subrahmanyogm subrahmanyogm su̍brahma̠nyom । indraagachchha hariva aagachchha me̍dhaati̠theh । mesha vrishanashva̍sya me̠ne ॥ 58 ॥ gauraavaskandinna-halyaa̍yai jaa̠ra । kaushika-braahmana gautama̍bruvaa̠na । a̠ru̠naashvaa̍ i̠haaga̍taah । vasa̍vah prithivi̠ kshita̍h । a̠shtau di̠gvaasa̍so̠ 'gnaya̍h । agnishcha jaatavedaa̎shchetye̠te । taamraashvaa̎-staamra̠rathaah । taamravarnaa̎ stathaa̠-'sitaah । dandahastaa̎h khaada̠gdatah । ito rudraa̎h paraa̠ngataah । 59 । uktagg sthaana-mpramaanancha̍ pura̠ ita । briha̠spati̍shcha savi̠taa cha̍ । vi̠shvaroo̍pai-ri̠haaga̍taam । rathe̍nodaka̠vartma̍naa । a̠phsushaa̍ iti̠ taddva̍yoh । ukto vesho̍ vaasaa̠gm̠si cha । kaalaavayavaanaa-mita̍h pratee̠jyaa । vaasaatyaa̍ itya̠shvinoh । ko-'ntarikshe shabdanka̍rotee̠ti । vaasishtha rauhino meemaagm̍saa-ncha̠kre । tasyai̠shaa bhava̍ti ॥ vaa̠shreva̍ vi̠dyuditi̍ ॥ brahma̍na u̠dara̍namasi । brahma̍na udee̠rana̍masi ।brahma̍na aa̠stara̍namasi । brahma̍na upa̠stara̍namasi ॥ 60 ॥ (drishya̍te̠ - cha - me̠ne - pa̍raa̠-ngataa - shcha̠kre shat cha̍)
anuvaakah 13 [apa̍kraamata garbhi̠nya̍h ] a̠shtayo̍nee-ma̠shtapu̍traam । a̠shtapa̍tnee-mi̠maa-mmahee̎m । a̠ham veda̠ na me̍ mrityuh । na chaamri̍tyura̠ghaaha̍rat । a̠shtayo̎nya̠shta pu̍tram । a̠shtapa̍di̠da-ma̠ntari̍ksham । a̠ham veda̠ na me̍ mrityuh । na chaamri̍tyura̠ghaaha̍rat । a̠shtayo̍nee-ma̠shtapu̍traam । a̠shtapa̍tnee-ma̠moondiva̎m ॥ 61 ॥ a̠ham veda̠ na me̍ mrityuh । na chaamri̍tyura̠ghaaha̍rat । su̠traamaa̍na-mma̠heemoo̠shu । adi̍ti̠rdyau-radi̍ti-ra̠ntari̍ksham । adi̍ti rmaa̠taa sa pi̠taa sa pu̠trah । vishve̍ de̠vaa adi̍ti̠h pancha̠ janaa̎h । adi̍ti-rjaa̠ta-madi̍ti̠-rjani̍tvam । a̠shtau pu̠traaso̠ adi̍teh । ye jaa̠taa sta̠nva̍h pari̍ । de̠vaam (2) upa̍prai-thsa̠ptabhi̍h ॥ 62 ॥ pa̠raa̠ maa̠rtaa̠ndamaasya̍t । sa̠ptabhi̍h pu̠trai-radi̍tih । upa̠ prai-tpoo̠rvya̍m yuga̎m । pra̠jaayai̍ mri̠tyave ta̍t । pa̠raa̠ maa̠rtaa̠nda-maabha̍ra̠diti̍ । taananukra̍mishyaa̠mah । mi̠trashcha̠ varu̍nashcha । dhaa̠taa chaa̎rya̠maa cha̍ । agmsha̍shcha̠ bhaga̍shcha । indrashcha vivasvaag̍shchetye̠te । hi̠ra̠nya̠ga̠rbho ha̠gm̠sasshu̍chi̠shat । brahma̍ jajnaa̠na-ntadi-tpa̠damiti̍ । ga̠rbhah praa̍jaapa̠tyah । atha̠ puru̍sha-ssa̠ptapuru̍shah ॥ 63 ॥ [ ya̠thaa̠sthaa̠na-nga̍rbhi̠nya̍h ] (a̠moo-ndivagm̍ - sa̠ptabhi̍ - re̠te cha̠tvaari̍ cha)
anuvaakah 14 yo-'sau̍ ta̠pannu̠deti̍ । sa sarve̍shaa-mbhoo̠taanaa̎-mpraa̠naanaa̠daayo̠deti̍ । maa me̎ pra̠jaayaa̠ maa pa̍shoo̠naam । maa mama̍ praa̠naanaa̠daayoda̍gaah । a̠sau yo̎ 'sta̠meti̍ । sa sarve̍shaa-mbhoo̠taanaa̎-mpraa̠naanaa̠daayaa̠stameti̍ । maa me̎ pra̠jaayaa̠ maa pa̍shoo̠naam । maa mama̍ praa̠naanaa̠daayaa sta̍ngaah । a̠sau ya aa̠poorya̍ti । sa sarve̍shaa-mbhoo̠taanaa̎-mpraa̠nai raa̠poorya̍ti । 64 । maa me̎ pra̠jaayaa̠ maa pa̍shoo̠naam । maa mama̍ praa̠nai-raa̠poori̍shthaah । a̠sau yo̍-'pa̠ksheeya̍ti । sa sarve̍shaa-mbhoo̠taanaa̎-mpraa̠nai-rapa̍ksheeyati । maa me̎ pra̠jaayaa̠ maa pa̍shoo̠naam । maa mama̍ praa̠nai-rapa̍ksheshthaah । a̠mooni̠ naksha̍traani । sarve̍shaa-mbhoo̠taanaa̎-mpraa̠nairapa̍ prasarpanti̠ chothsa̍rpanti cha । maa me̎ pra̠jaayaa̠ maa pa̍shoo̠naam । maa mama̍ praa̠nairapa̍ prasripata̠ mothsri̍pata ॥ 65 ॥ i̠me maasaa̎-shchaardhamaa̠saashcha̍ । sarve̍shaa-mbhoo̠taanaa̎-mpraa̠nairapa̍ prasarpanti̠ chothsa̍rpanti cha । maa me̎ pra̠jaayaa̠ maa pa̍shoo̠naam । maa mama̍ praa̠nairapa̍ prasripata̠ mothsri̍pata । i̠ma ri̠tava̍h । sarve̍shaa-mbhoo̠taanaa̎-mpraa̠nairapa̍ prasarpanti̠ chothsa̍rpanti cha । maa me̎ pra̠jaayaa̠ maa pa̍shoo̠naam । maa mama̍ praa̠nairapa̍ prasripata̠ mothsri̍pata । a̠yagm sa̍mvathsa̠rah । sarve̍shaa-mbhoo̠taanaa̎-mpraa̠nairapa̍ prasarpati̠ chothsa̍rpati cha ॥ 66 ॥ maa me̎ pra̠jaayaa̠ maa pa̍shoo̠naam । maa mama̍ praa̠nairapa̍ prasripa̠ mothsri̍pa । i̠damaha̍h । sarve̍shaa-mbhoo̠taanaa̎-mpraa̠nai-rapa̍ prasarpati̠ chothsa̍rpati cha । maa me̎ pra̠jaayaa̠ maa pa̍shoo̠naam । maa mama̍ praa̠nairapa̍ prasripa̠ mothsri̍pa । i̠yagm raatri̍h । sarve̍shaa-mbhoo̠taanaa̎-mpraa̠nai-rapa̍ prasarpati̠ chothsa̍rpati cha । maa me̎ pra̠jaayaa̠ maa pa̍shoo̠naam । maa mama̍ praa̠nairapa̍ prasripa̠ mothsri̍pa । au-mbhoorbhuva̠ssva̍h । etadvo mithuna-mmaa no mithu̍nagm ree̠dhvam ॥ 67 ॥ (praa̠nairaa̠poorya̍ti̠-mothsri̍pata̠-chothsa̍rpati cha̠ - mothsri̍pa̠ dve cha̍)
anuvaakah 15 athaadityasyaashta pu̍rusha̠sya । vasoonaa maadityaanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । rudraanaa-maadityaanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । aadityaanaa-maadityaanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । sataagm̍satyaa̠naam । aadityaanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । abhidhoonvataa̍-mabhi̠ghnataam । vaatava̍taa-mma̠rutaam । aadityaanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । ribhoonaa-maadityaanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । vishveshaa̎-ndevaa̠naam । aadityaanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । samvathsara̍sya sa̠vituh । aadityasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । au-mbhoorbhuva̠ssva̍h । rashmayo vo mithuna-mmaa no mithu̍nagm ree̠dhvam ॥ 68 ॥ (ribhoonaamaadityaanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni shatcha̍)
anuvaakah 16 aarogasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । bhraajasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । patarasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । patangasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । svarnarasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । jyotisheematasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । vibhaasasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । kashyapasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । au-mbhoorbhuva̠ssva̍h । aapo vo mithuna-mmaa no mithu̍nagm ree̠dhvam ॥ 69 ॥ (aarogasya dasha̍)
anuvaakah 17 atha vaayo-rekaadasha-purushasyaikaadasha̍-streeka̠sya । prabhraajamaanaanaagm rudraanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । vyavadaataanaagm rudraanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । vaasukivaidyutaanaagm rudraanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । rajataanaagm rudraanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । parushaanaagm rudraanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । shyaamaanaagm rudraanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । kapilaanaagm rudraanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । atilohitaanaagm rudraanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । oordhvaanaagm rudraanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni ॥ 70 ॥ avapatantaanaagm rudraanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । vaidyutaanaagm rudraanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । prabhraajamaaneenaagm rudraaneenaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । vyavadaateenaagm rudraaneenaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । vaasukivaidyuteenaagm rudraaneenaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । rajataanaagm rudraaneenaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । parushaanaagm rudraaneenaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । shyaamaanaagm rudraaneenaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । kapilaanaagm rudraaneenaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । atilohiteenaagm rudraaneenaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । oordhvaanaagm rudraaneenaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । avapatanteenaagm rudraaneenaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । vaidyuteenaagm rudraaneenaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । au-mbhoorbhuva̠ssva̍h । roopaani vo mithuna-mmaa no mithu̍nagm ree̠dhvam ॥ 71 ॥ (oordhvaanaagm rudraanaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ - nyatilohiteenaagm rudraaneenaag sthaane svateja̍saa bhaa̠ni pancha̍ cha)
anuvaakah 18 athaagne̍rashta pu̍rusha̠sya ॥ agneh poorva-dishyasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । jaatavedasa upadishyasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । sahojaso dakshina-dishyasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । ajiraaprabhava upadishyasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । vaishvaanarasyaaparadishyasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । naryaapasa upadishyasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । panktiraadhasa udagdishyasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । visarpina upadishyasya sthaane svateja̍saa bhaa̠ni । au-mbhoorbhuva̠ssva̍h । disho vo mithuna-mmaa no mithu̍nagm ree̠dhvam ॥ 72 ॥ (sva̍reka̍-ncha)
anuvaakah 19 dakshinapoorva-syaandishi visa̍rpee na̠rakah । tasmaannah pa̍ripaa̠hi । dakshinaa-parasyaa-ndishya visa̍rpee na̠rakah । tasmaannah pa̍ripaa̠hi । uttara-poorvasyaa-ndishi vishaa̍dee na̠rakah । tasmaannah pa̍ripaa̠hi । uttaraa-parasyaa-ndishya vishaa̍dee na̠rakah । tasmaannah pa̍ripaa̠hi । aa yasminthsapta vaasavaa indriyaani shatakrata̍ vitye̠te ॥ 73 ॥ (dakshinapoorvasyaa-nnava̍)
anuvaakah 20 i̠ndra̠ gho̠shaa vo̠ vasu̍bhih pu̠rastaa̠-dupa̍dadhataam । mano̍javaso vah pi̠tribhi̍-rdakshina̠ta upa̍dadhataam । prache̍taa vo ru̠draih pa̠shchaa-dupa̍dadhataam । vi̠shvaka̍rmaa va aadi̠tyai-ru̍ttara̠ta upa̍dadhataam । tvashtaa̍ vo roo̠pai-ru̠pari̍shtaa̠-dupa̍dadhataam । s anjnaanam vah pa̍shchaadi̠ti । aa̠di̠tya-ssarvo̠-'gnih pri̍thi̠vyaam । vaa̠yura̠ntari̍kshe । sooryo̍ di̠vi । cha̠ndramaa̍ di̠kshu । naksha̍traani̠ svalo̠ke । e̠vaa hye̍va । e̠vaa hya̍gne । e̠vaa hi vaa̍yo । e̠vaa hee̎mdra । e̠vaa hi poo̍shann । e̠vaa hi de̍vaah ॥ 74 ॥ (di̠kshu sa̠pta cha̍)
anuvaakah 21 aapa̍maapaama̠pa-ssarvaa̎h । a̠smaa-da̠smaadi̠to-'muta̍h । a̠gnirvaa̠yushcha̠ soorya̍shcha । sa̠ha sa̍nchaska̠rardhi̍yaa । vaa̠yvashvaa̍ rashmi̠ pata̍yah । maree̎chyaatmaano̠ adru̍hah । de̠vee rbhu̍vana̠ soova̍reeh । pu̠tra̠va̠vaaya̍ me suta । mahaanaamnee-rma̍haamaa̠naah । ma̠ha̠so ma̍hasa̠ssva̍h ॥ 75 ॥ de̠veeh pa̍rjanya̠ soova̍reeh । pu̠tra̠va̠vaaya̍ me suta । a̠paashnyu̍shni-ma̠paa raksha̍h । a̠paashnyu̍shni-ma̠paa ragha̎m । apaa̎ghraa̠mapa̍ chaa̠varti̎m । apa̍ de̠veeri̠to hi̍ta । vajra̍-nde̠veerajee̍taagshcha । bhuva̍na-ndeva̠ soova̍reeh । aa̠di̠tyaanadi̍ti-nde̠veem । yoni̍nordhva-mu̠deesha̍ta ॥ 76 ॥ bha̠dra-nkarne̍bhi-shshrinu̠yaama̍ devaah । bha̠dra-mpa̍shyemaa̠kshabhi̠-ryaja̍traah । sthi̠rairangai̎ stushtu̠vaagm sa̍sta̠noobhi̍h । vyashe̍ma de̠vahi̍ta̠m yadaayu̍h । sva̠sti na̠ indro̍ vri̠ddhashra̍vaah । sva̠sti na̍h poo̠shaa vi̠shvave̍daah । sva̠sti na̠staarkshyo̠ ari̍shtanemih । sva̠sti no̠ briha̠spati̍-rdadhaatu । ke̠tavo̠ aru̍naasashcha । ri̠sha̠yo vaata̍rasha̠naah। pra̠ti̠shthaagm sha̠tadhaa̍ hi । sa̠maahi̍taaso sahasra̠dhaaya̍sam ॥ shi̠vaa na̠-shshanta̍maa bhavantu । di̠vyaa aapa̠ osha̍dhayah ॥ su̠mri̠dee̠kaa sara̍svati । maate̠ vyo̍ma sa̠ndrishi̍ ॥ 77 ॥ (sva̍ - ru̠deesha̍ta̠ - vaata̍rasha̠naa-shshatcha̍)
anuvaakah 22 yo̍-'paa-mpushpa̠m veda̍ । pushpa̍vaa-npra̠jaavaa̎-npashu̠maa-nbha̍vati । cha̠ndramaa̠ vaa a̠paa-mpushpa̎m । pushpa̍vaa-npra̠jaavaa̎-npashu̠maa-nbha̍vati । ya e̠vam veda̍ ॥ yo̍-'paamaa̠yata̍na̠m veda̍ । aa̠yata̍navaa-nbhavati । a̠gnirvaa a̠paamaa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati । yo̎-'gneraa̠yata̍na̠m veda̍ ॥ 78 ॥ aa̠yata̍navaa-nbhavati । aapo̠ vaa a̠gneraa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati । ya e̠vam veda̍ । yo̍-'paamaa̠yata̍na̠m veda̍ । aa̠yata̍navaa-nbhavati । vaa̠yurvaa a̠paamaa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati । yo vaa̠yoraa̠yata̍na̠m veda̍ । aa̠yata̍navaa-nbhavati ॥ 79 ॥ aapo̠ vai vaa̠yoraa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati । ya e̠vam veda̍ ॥ yo̍-'paamaa̠yata̍na̠m veda̍ । aa̠yata̍navaa-nbhavati । a̠sau vai tapa̍nna̠paa-maa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati । yo̍-'mushya̠-tapa̍ta aa̠yata̍na̠m veda̍ । aa̠yata̍navaa-nbhavati । aapo̠vaa a̠mushya̠-tapa̍ta aa̠yata̍nam ॥ 80 ॥ aa̠yata̍navaa-nbhavati । ya e̠vam veda̍ । yo̍-'paamaa̠yata̍na̠m veda̍ । aa̠yata̍navaa-nbhavati । cha̠ndramaa̠ vaa a̠paamaa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati । yashcha̠ndrama̍sa aa̠yata̍na̠m veda̍ । aa̠yata̍navaa-nbhavati । aapo̠ vai cha̠ndrama̍sa aa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati ॥ 81 ॥ ya e̠vam veda̍ ॥ yo̍-'paamaa̠yata̍na̠m veda̍ । aa̠yata̍navaa-nbhavati । naksha̍traani̠ vaa a̠paamaa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati । yo naksha̍traanaa-maa̠yata̍na̠m veda̍ । aa̠yata̍navaa-nbhavati । aapo̠ vai naksha̍traanaa-maa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati । ya e̠vam veda̍ ॥ 82 ॥ yo̍-'paamaa̠yata̍na̠m veda̍ । aa̠yata̍navaa-nbhavati । pa̠rjanyo̠ vaa a̠paamaa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati । yah pa̠rjanya̍-syaa̠yata̍na̠m veda̍ । aa̠yata̍navaa-nbhavati । aapo̠ vai pa̠rjanya̍-syaa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati । ya e̠vam veda̍ । yo̍-'paamaa̠yata̍na̠m veda̍ ॥ 83 ॥ aa̠yata̍navaa-nbhavati । sa̠mva̠thsa̠ro vaa a̠paamaa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati । ya-ssa̍mvathsa̠ra-syaa̠yata̍na̠m veda̍ । aa̠yata̍navaa-nbhavati । aapo̠ vai sa̍mvathsa̠ra-syaa̠yata̍nam । aa̠yata̍navaa-nbhavati । ya e̠vam veda̍ । yo̎-'phsu naava̠-mprati̍shthitaa̠m veda̍ । pratye̠va ti̍shthati । 84 । i̠me vai lo̠kaa a̠phsu prati̍shthitaah । tade̠shaa-'bhyanoo̎ktaa । a̠paagm rasa̠muda̍yagmsann । soorye̍ shu̠kragm sa̠maabhri̍tam । a̠paagm rasa̍sya̠ yo rasa̍h । tam vo̍ grihnaa-myutta̠mamiti̍ । i̠me vai lo̠kaa a̠paagm rasa̍h । te̍-'mushmi̍-nnaadi̠tye sa̠maabha̍taah । jaa̠nu̠da̠ghnee-mu̍ttara-ve̠deenkhaa̠tvaa । a̠paa-mpoo̍rayi̠tvaa gu̍lphada̠ghnam ॥ 85 । pushkaraparnaih pushkaradandaih pushkaraishcha̍ saggstee̠rya । tasmi̍n. vihaa̠yase । a̠gni-mpra̠neeyo̍pa-samaa̠dhaaya̍ । bra̠hma̠vaa̠dino̍ vadanti । kasmaa̎-tpranee̠te-'ya-ma̠gnishchee̠yate̎ । saappra̍nee̠te-'yama̠phsu hyaya̍nchee̠yate̎ । a̠sau bhuva̍ne̠-'pya-naa̍hitaagni-re̠taah । tama̠bhita̍ e̠taa a̠bheeshta̍kaa̠ upa̍dadhaati । a̠gni̠ho̠tre da̍rshapoorna-maa̠sayo̎h । pa̠shu̠ba̠ndhe chaa̍turmaa̠syeshu̍ ॥ 86 ॥ atho̍ aahuh । sarve̍shu yajnakra̠tushviti̍ । e̠taddha̍ sma̠ vaa aa̍hu-shshandi̠laah । kama̠gninchi̍nute । sa̠tri̠ya-ma̠gninchi̍nvaa̠nah । sa̠mva̠thsa̠ra-mpra̠tyakshe̍na । kama̠gninchi̍nute । saa̠vi̠tra-ma̠gninchi̍nvaa̠nah । a̠mumaa̍di̠tya-mpra̠tyakshe̍na ॥ kama̠gninchi̍nute ॥ 87 । naa̠chi̠ke̠ta-ma̠gninchi̍nvaa̠nah । praa̠naa-npra̠tyakshe̍na । kama̠gninchi̍nute । chaa̠tu̠r̠ho̠tri̠ya-ma̠gninchi̍nvaa̠nah । brahma̍ pra̠tyakshe̍na ॥ kama̠gninchi̍nute । vai̠shva̠sri̠ja-ma̠gninchi̍nvaa̠nah । sharee̍ra-mpra̠tyakshe̍na । kama̠gninchi̍nute । u̠paa̠nu̠vaa̠kya̍maa̠shu-ma̠gninchi̍nvaa̠nah ॥ 88 ॥ i̠maan mlo̠kaa-npra̠tyakshe̍na ॥ kama̠gninchi̍nute । i̠mamaa̍runa-ketuka-ma̠gninchi̍nvaa̠na iti̍ । ya e̠vaasau । i̠tashchaa̠-muta̍shchaa-vyateepaa̠tee । tamiti̍ ॥ yo̎-'gnermi̍thoo̠yaa veda̍ । mi̠thu̠na̠vaa-nbha̍vati । aapo̠ vaa a̠gnermi̍thoo̠yaah । mi̠thu̠na̠vaa-nbha̍vati । ya e̠vam veda̍ ॥ 89 ॥ (veda̍ - bhava - tyaa̠yata̍nam - bhavati̠ - veda̠ - veda̍ - tishthati - gulphada̠ghnam - chaa̍turmaa̠sye - shva̠mumaa̍di̠tya-mpra̠tyakshe̍na̠ kama̠gni-nchi̍nuta - upaanuvaa̠kya̍maa̠shuma̠gni-nchi̍nvaa̠no - mi̍thoo̠yaa mi̍thuna̠vaa-nbha̍va̠tyeka̍-ncha)
anuvaakah 23 aapo̠ vaa i̠damaa̍san-thsali̠lame̠va । sa pra̠jaapa̍ti̠reka̍h pushkarapa̠rne sama̍bhavat । tasyaanta̠-rmana̍si kaama̠-ssama̍vartata । i̠dagm sri̍jeya̠miti̍ । tasmaa̠dya-tpuru̍sho̠ mana̍saa-'bhi̠gachchha̍ti । tadvaa̠chaa va̍dati । tatkarma̍naa karoti । tade̠shaa 'bhyanoo̎ktaa । kaama̠stadagre̠ sama̍varta̠taadhi̍ । mana̍so̠ reta̍h pratha̠mam yadaasee̎t ॥ 90 ॥ sa̠to bandhu̠masa̍ti̠ nira̍vindann । hri̠di pra̠teeshyaa̍ ka̠vayo̍ manee̠sheti̍ । upai̍na̠ntadupa̍namati । ya-tkaa̍mo̠ bhava̍ti । ya e̠vam veda̍ । sa tapo̍-'tapyata । sa tapa̍sta̠ptvaa । sharee̍ramadhoonuta । tasya̠ ya-nmaa̠gm̠samaasee̎t । tato̍-'ru̠naah ke̠tavo̠ vaata̍rasha̠naa risha̍ya̠ uda̍tishthann ॥ 91 ॥ ye nakhaa̎h । te vai̍khaana̠saah । ye vaalaa̎h । te vaa̍lakhi̠lyaah । yo rasa̍h । so̍-'paam । a̠nta̠ra̠tah koo̠rma-mbhoo̠tagm sarpa̍ntam । tama̍braveet । mama̠ vai tvam-maa̠gm̠saa । sama̍bhoot ॥ 92 ॥ netya̍braveet । poorva̍me̠vaaha-mi̠haasa̠miti̍ । tatpuru̍shasya purusha̠tvam । sa sa̠hasra̍sheershaa̠ puru̍shah । sa̠ha̠sraa̠ksha-ssa̠hasra̍paat । bhoo̠tvoda̍tishthat । tama̍braveet । tvam vai poorvagm̍ sama̍bhooh । tvami̠da-mpoorva̍h kuru̠shveti̍ । sa i̠ta aa̠daayaapa̍h ॥ 93 ॥ a̠nja̠linaa̍ pu̠rastaa̍-du̠paada̍dhaat । e̠vaa hye̠veti̍ । tata̍ aadi̠tya uda̍tishthat । saa praachee̠ dik । athaa̍ru̠nah ke̠tu-rda̍kshina̠ta u̠paada̍dhaat । e̠vaa hyagna̠ iti̍ । tato̠ vaa a̠gniruda̍tishthat । saa da̍kshi̠naa dik । athaa̍ru̠nah ke̠tuh pa̠shchaadu̠paada̍dhaat । e̠vaa hi vaayo̠ iti̍ ॥ 94 ॥ tato̍ vaa̠yuruda̍tishthat । saa pra̠teechee̠ dik । athaa̍ru̠nah ke̠tu-ru̍ttara̠ta u̠paada̍dhaat । e̠vaa heendreti̍ । tato̠ vaa indra̠ uda̍tishthat । sodee̍chee̠ dik । athaa̍ru̠nah ke̠tu-rmaddhya̍ u̠paada̍dhaat । e̠vaa hi poosha̠nniti̍ । tato̠ vai poo̠shoda̍tishthat । seyandik । 95 । athaa̍ru̠nah ke̠turu̠pari̍shtaa-du̠paada̍dhaat । e̠vaa hi devaa̠ iti̍ । tato̍ deva manu̠shyaah pi̠tara̍h । ga̠ndha̠rvaa̠-phsa̠rasa̠ shchoda̍-tishthann । sordhvaa dik । yaa vi̠prusho̍ vi̠paraa̍patann । taabhyo-'su̍raa̠ rakshaagm̍si pishaa̠chaashcho-da̍tishthann । tasmaa̠tte paraa̍bhavann । vi̠prudbhyo̠ hi te sama̍bhavann । tade̠shaa-'bhyanoo̎ktaa ॥ 96 ॥ aapo̍ ha̠ ya-dbri̍ha̠tee-rgarbha̠maayann̍ । daksha̠-ndadhaa̍naa ja̠naya̍ntee-ssvaya̠mbhum । tata̍ i̠me-'ddhya-sri̍jyanta̠ sargaa̎h । adbhyo̠ vaa i̠dagm sama̍bhoot । tasmaa̍di̠dagm sarva̠-mbrahma̍ svaya̠bhvinti̍ । tasmaa̍di̠dagm sarva̠gm̠ shithi̍la-mi̠vaa dhruva̍-mivaabhavat । pra̠jaapa̍ti̠-rvaava tat । aa̠tmanaa̠-''tmaana̍m vi̠dhaaya̍ । tade̠vaanu̠ praavi̍shat ॥ tade̠shaa-'bhyanoo̎ktaa ॥ 97 ॥ vi̠dhaaya̍ lo̠kaan. vi̠dhaaya̍ bhoo̠taani̍ । vi̠dhaaya̠ sarvaa̎h pra̠disho̠ disha̍shcha । pra̠jaapa̍tih prathama̠jaa ri̠tasya̍ । aa̠tmanaa̠-''tmaa-na̍ma̠bhi-samvi̍ve̠sheti̍ । sarva̍me̠vedamaa̠ptvaa । sarva̍-mava̠ruddhya̍ । tade̠vaanu̠ pravi̍shati । ya e̠vam veda̍ ॥ 98 ॥ (aasee̍ - datishthan - nabhoo̠ - dapo̠ - vaayo̠ iti - seya-ndiga̠ - bhyanoo̎ktaa̠ - 'bhyanoo̎ktaa̠ -+-'shtau cha̍)
anuvaakah 24 chatu̍shtayya̠ aapo̍ grihnaati । cha̠tvaari̠ vaa a̠paagm roo̠paani̍ । megho̍ vi̠dyut । sta̠na̠yi̠tnu-rvri̠shtih । taanye̠vaa va̍rundhe । aa̠tapa̍ti̠ varshyaa̍ grihnaati । taah pu̠rastaa̠-dupa̍dadhaati । e̠taa vai bra̍hmavarcha̠syaa aapa̍h । mu̠kha̠ta e̠va bra̍hmavarcha̠sa-mava̍rundhe । tasmaa̎-nmukha̠to bra̍hmavarcha̠sita̍rah ॥ 99 ॥ koopyaa̍ grihnaati । taa da̍kshina̠ta upa̍dadhaati । e̠taa vai te̍ja̠svinee̠raapa̍h । teja̍ e̠vaasya̍ dakshina̠to da̍dhaati । tasmaa̠-ddakshi̠nordha̍ 'steja̠svita̍rah । sthaa̠va̠raa gri̍hnaati । taah pa̠shchaadupa̍dadhaati । prati̍shthitaa̠ vai sthaa̍va̠raah । pa̠shchaade̠va prati̍tishthati । vaha̍ntee-rgrihnaati ॥ 100 ॥ taa u̍ttara̠ta upa̍dadhaati । oja̍saa̠ vaa e̠taa vaha̍nteeri̠vo-dga̍teeri̠va aakooja̍teeri̠va dhaava̍nteeh । oja̍ e̠vaasyo̎ttara̠to da̍dhaati । tasmaa̠dutta̠ro-'ddha̍ oja̠svita̍rah ॥ sa̠bhaa̠mryaa gri̍hnaati । taa maddhya̠ upa̍dadhaati । i̠yam vai sa̍bhaa̠mryaah । a̠syaame̠va prati̍tishthati । pa̠lva̠lyaa gri̍hnaati । taa u̠pari̍shtaa-du̠paada̍dhaati ॥ 101 । a̠sau vai pa̍lva̠lyaah । a̠mushyaa̍me̠va prati̍tishthati । di̠kshoopa̍dadhaati । di̠kshu vaa aapa̍h । anna̠m vaa aapa̍h । a̠dbhyo vaa anna̍njaayate । yade̠vaadbhyo-'nna̠-njaaya̍te । tadava̍rundhe । tam vaa e̠tama̍ru̠naah ke̠tavo̠ vaata̍rasha̠naa risha̍yo-'chinvann । tasmaa̍-daaruna ke̠tuka̍h ॥tade̠shaa-'bhyanoo̎ktaa ॥ ke̠tavo̠ aru̍naasashcha । ri̠sha̠yo vaata̍rasha̠naah । pra̠ti̠shthaagm sha̠tadhaa̍ hi । sa̠maahi̍taaso sahasra̠dhaaya̍sa̠miti̍ । sha̠tasha̍shchai̠va 'sa̠hasra̍shashcha̠ prati̍tishthati । ya e̠tama̠gninchi̍nu̠te । ya u̍chainame̠vam veda̍ ॥ 102 ॥ (bra̠hma̠va̠rcha̠sita̍ro̠ - vaha̍ntee-rgrihnaati̠ - taa u̠pari̍shtaadu̠paada̍dhaa - tyaarunake̠tuko̠-'shtau cha̍)
anuvaakah 25 jaa̠nu̠da̠ghnee-mu̍ttarave̠deenkhaa̠tvaa । a̠paa-mpoo̍rayati । a̠paagm sa̍rva̠tvaaya̍ । pu̠shka̠ra̠pa̠rnagm ru̠kma-mpuru̍sha̠-mityupa̍dadhaati । tapo̠ vai pu̍shkarapa̠rnam । sa̠tyagm ru̠kmah । a̠mrita̠-mpuru̍shah । e̠taava̠dvaa vaa̎sti । yaava̍de̠tat । yaava̍de̠vaasti̍ ॥ 103 ॥ tadava̍rundhe । koo̠rmamupa̍dadhaati । a̠paame̠va medha̠mava̍rundhe । atho̎ sva̠rgasya̍ lo̠kasya̠ sama̍shtyai । aapa̍maapaama̠pa-ssarvaa̎h । a̠smaada̠smaa di̠to-'muta̍h । a̠gnirvaa̠yushcha̠ soorya̍shcha । sa̠ha sa̍nchaska̠rardhi̍yaa̠ iti̍ । vaa̠yvashva̍ rashmi̠pata̍yah । lo̠ka-mpri̍nachchhi̠dra-mpri̍na ॥ 104 ॥ yaasti̠srah pa̍rama̠jaah । i̠ndra̠gho̠shaa vo̠ vasu̍bhire̠vaa hye̠veti̍ । pancha̠ chita̍ya̠ upa̍dadhaati । paankta̠-'gnih । yaavaa̍ne̠vaagnih । tanchi̍nute । lo̠ka-mpri̍nayaa dvi̠teeyaa̠-mupa̍dadhaati । pancha̍padaa̠ vai vi̠raat । tasyaa̠ vaa i̠ya-mpaada̍h । a̠ntari̍ksha̠-mpaada̍h । dyauh paada̍h । disha̠h paada̍h । pa̠rora̍jaa̠h paada̍h । vi̠raajye̠va prati̍tishthati । ya e̠tama̠gninchi̍nu̠te । ya u̍chainame̠vam veda̍ ॥ 105 ॥ (asti̍ - prinaa̠ - ntari̍ksha̠-mpaada̠-shshatcha̍)
anuvaakah 26 a̠gni-mpra̠neeyo̍pa-samaa̠dhaaya̍ । tama̠bhita̍ e̠taa a̠bheeshta̍kaa̠ upa̍dadhaati । a̠gni̠ho̠tre da̍rshapoorna-maa̠sayo̎h । pa̠shu̠ba̠ndhe chaa̍turmaa̠syeshu̍ । atho̍ aahuh । sarve̍shu yajnakra̠tushviti̍ । atha̍ hasmaa haaru̠na-ssvaa̍ya̠mbhuva̍h । saa̠vi̠tra-ssarvo̠-'gni-rityana̍nushanga-mmanyaamahe । naanaa̠ vaa e̠teshaa̎m vee̠ryaa̍ni ॥ kama̠gninchi̍nute ॥ 106 ॥ sa̠tri̠ya ma̠gninchi̍nvaa̠nah । kama̠gninchi̍nute । saa̠vi̠tra ma̠gninchi̍nvaa̠nah । kama̠gninchi̍nute । naa̠chi̠ke̠ta ma̠gninchi̍nvaa̠nah । kama̠gninchi̍nute । chaa̠tu̠r̠ ho̠tri̠ya-ma̠gninchi̍nvaa̠nah । kama̠gninchi̍nute । vai̠shva̠sri̠ja ma̠gninchi̍nvaa̠nah । kama̠gninchi̍nute ॥ 107 ॥ u̠paa̠nu̠vaa̠kya̍-maa̠shu ma̠gninchi̍nvaa̠nah । kama̠gninchi̍nute । i̠mamaa̍runa-ketuka ma̠gninchi̍nvaa̠na iti̍ ॥ vrishaa̠ vaa a̠gnih । vrishaa̍nau̠ saggsphaa̍layet । ha̠nyetaa̎sya ya̠jnah । tasmaa̠nnaanu̠shajya̍h ॥ sotta̍rave̠dishu̍ kra̠tushu̍ chinveeta । u̠tta̠ra̠ve̠dyaag hya̍gnishchee̠yate̎ ॥ pra̠jaakaa̍mashchinveeta । 108 । praa̠jaa̠pa̠tyo vaa e̠sho̎-'gnih । praa̠jaa̠pa̠tyaah pra̠jaah । pra̠jaavaa̎-nbhavati । ya e̠vam veda̍ । pa̠shukaa̍mashchinveeta । sa̠njnaana̠m vaa e̠ta-tpa̍shoo̠naam । yadaapa̍h । pa̠shoo̠naame̠va sa̠jnaanne̠ 'gninchi̍nute । pa̠shu̠maa-nbha̍vati । ya e̠vam veda̍ ॥ 109 ॥ vrishti̍kaamashchinveeta । aapo̠ vai vrishti̍h । pa̠rjanyo̠ varshu̍ko bhavati । ya e̠vam veda̍ । aa̠ma̠yaa̠vee chi̍nveeta । aapo̠ vai bhe̍sha̠jam । bhe̠sha̠ja-me̠vaasmai̍ karoti । sarva̠maayu̍reti । a̠bhi̠charagg̍ shchinveeta । vajro̠ vaa aapa̍h ॥ 110 ॥ vajra̍me̠va bhraatri̍vyebhya̠h praha̍rati । stri̠nu̠ta e̍nam । teja̍skaamo̠ yasha̍skaamah । bra̠hma̠va̠rcha̠sakaa̍ma-ssva̠rgakaa̍mashchinveeta । e̠taa va̠dvaa vaa̎sti । yaava̍de̠tat । yaava̍de̠vaasti̍ । tadava̍rundhe । tasyai̠ tadvra̠tam । varsha̍ti̠ na dhaa̍vet ॥ 111 ॥ a̠mrita̠m vaa aapa̍h । a̠mrita̠syaa-na̍ntarityai ॥ naaphsu-mootra̍puree̠shanku̍ryaat । na nishthee̍vet । na vi̠vasa̍na-ssnaayaat । guhyo̠ vaa e̠sho̎-'gnih । e̠tasyaa̠gne rana̍ti daahaaya ॥ na pu̍shkarapa̠rnaani̠ hira̍nya̠m vaa-'dhi̠tishthe̎t । e̠tasyaa̠gne-rana̍bhyaarohaaya ॥ na koorma̠syaashnee̍yaat । noda̠kasyaa̠-ghaatu̍kaa̠nyena̍-moda̠kaani̍ bhavanti । a̠ghaatu̍kaa̠ aapa̍h । ya e̠tama̠gninchi̍nu̠te । ya u̍chainame̠vam veda̍ ॥ 112 ॥ (chi̠nu̠te̠ - chi̠nu̠te̠ - pra̠jaakaa̍mashchinveeta̠-ya e̠vam vedaa-po̍-dhaave̠-dashnee̍yaachcha̠tvaari̍ cha)
anuvaakah 27 i̠maa nu̍ka̠-mbhuva̍naa seeshadhema । indra̍shcha̠ vishve̍cha de̠vaah । ya̠jnancha̍ nasta̠nvancha̍ pra̠jaancha̍ । aa̠di̠tyairinda̍-ssa̠ha see̍shadhaatu । aa̠di̠tyairindra̠-ssaga̍no-ma̠rudbhi̍h । a̠smaaka̍-mbhootvavi̠taa ta̠noonaa̎m ॥ aapla̍vasva̠ prapla̍vasva । aa̠ndee bha̍va ja̠ maa mu̠huh । sukhaadeendu̍h khani̠dhanaam । prati̍munchasva̠ svaa-mpu̠ram ॥ 113 ॥ maree̍chaya-ssvaayambhu̠vaah । ye sha̍ree̠raanya̍ kalpayann । te te̍ de̠hanka̍lpayantu । maa cha̍ te̠ khyaa sma̍ teerishat । utti̍shthata̠ maa sva̍pta । a̠gni-mi̍chchhaddhva̠-mbhaara̍taah । raajna̠-ssoma̍sya tri̠ptaasa̍h । soorye̍na sa̠yujo̍shasah ॥ yuvaa̍ su̠vaasaa̎h । a̠shtaacha̍kraa̠ nava̍dvaaraa ॥ 114 ॥ de̠vaanaa̠-mpoora̍yo̠ddhyaa । tasyaagm̍ hiranma̍yah ko̠shah । sva̠rgo lo̠ko jyoti̠shaa ''vri̍tah । yo vai taa̎-mbrahma̍no ve̠da । a̠mrite̍naavri̠taa-mpu̍reem । tasmai̎ brahma cha̍ brahmaa̠ cha । aa̠yuh keerti̍-mpra̠jaanda̍duh ॥ vi̠bhraaja̍maanaa̠gm̠ hari̍neem । ya̠shasaa̍ sampa̠reevri̍taam । puragm̍ hiranma̍yee-mbra̠hmaa ॥ 115 ॥ vi̠veshaa̍pa̠raaji̍taa ॥ paraangetya̍ (paraanatya̍) jyaama̠yee । paraangetya̍ (paraanatya̍) naasha̠kee । i̠ha chaa̍mutra̍ chaanve̠ti । vi̠dvaa-nde̍vaasu̠raanu̍bha̠yaan । yatku̍maa̠ree ma̠ndraya̍te । ya̠dyo̠shidya-tpa̍ti̠vrataa̎ । ari̍shta̠m yatkincha̍ kri̠yate̎ । a̠gni-stadanu̍ vedhati । a̠shritaa̍sa-shshri̍taasa̠shcha ॥ 116 ॥ ya̠jvaano̠ ye-'pya̍ya̠jvana̍h । sva̍ryanto̠ naape̎kshante । indra̍-ma̠gnincha̍ ye vi̠duh । sika̍taa iva sa̠myanti̍ । ra̠shmibhi̍h-samu̠deeri̍taah । a̠smaa-llo̠kaada̍-mushmaa̠chcha । ri̠shibhi̍-radaat-pri̠shnibhi̍h । ape̍ta̠ veeta̠ vi cha̍ sarpa̠taata̍h । ye-'tra̠ stha pu̍raa̠naa ye cha̠ noota̍naah । aho̍bhi-ra̠dbhi-ra̠ktubhi̠-rvya̍ktam ॥ 117 ॥ ya̠mo da̍daatva-va̠saana̍masmai । nri mu̍nantu nri paa̠tvarya̍h । a̠kri̠shtaa ye cha̠ krishta̍jaah । ku̠maaree̍shu ka̠neenee̍shu । jaa̠rinee̍shu cha̠ ye hi̠taah । reta̍h peetaa̠ aanda̍peetaah । angaa̍reshu cha̠ ye hu̠taah । u̠bhayaa̎-nputra̍ pautra̠kaan । yu̠ve̠-'ham ya̠maraaja̍gaan । sha̠taminnu sha̠rada̍h । ado̠ yadbrahma̍ vila̠bam । pi̠tri̠naancha̍ ya̠masya̍ cha । varu̍na̠-syaashvi̍no-ra̠gneh । ma̠rutaa̎mcha vi̠haaya̍saam । kaa̠ma̠pra̠yava̍na-mme astu । sa hye̍vaasmi̍ sa̠naata̍nah । iti naako brahmishravo̍ raayo̠ dhanam । pu̠traanaapo̍ de̠veeri̠haahi̍taa ॥ 118 ॥ (pu̠ram - nava̍dvaaraa - bra̠hmaa - cha - vya̍ktagm - sha̠rado̠-'shtau cha̍)
anuvaakah 28 vishee̎rshnee̠-ngriddhra̍-sheershneencha । apeto̍ nir-ri̠tigm ha̍thah । paribaadhagg shve̍taku̠ksham । ni̠janghagm̍ shaba̠loda̍ram । sa̠ taan. vaa̠chyaaya̍yaa sa̠ha । agne̠ naasha̍ya sa̠ndrisha̍h । ee̠rshyaa̠soo̠ye bu̍bhu̠kshaam । ma̠nyu-nkri̠tyaa-ncha̍ deedhire । rathe̍na kigmshu̠kaava̍taa । agne̠ naasha̍ya sa̠ndrisha̍h ॥ 119 ॥ (vishee̎rshnee̠-ndasha̍)
anuvaakah 29 pa̠rjanyaa̍ya̠ pragaa̍yata । di̠vaspu̠traaya̍ mee̠dhushe̎ । sa no̍ ya̠vasa̍michchhatu । i̠dam vacha̍h pa̠rjanyaa̍ya sva̠raaje̎ । hri̠do a̠stvanta̍ra̠nta-dyu̍yota । ma̠yo̠bhoorvaato̍ vi̠shvakri̍shtaya-ssantva̠sme । su̠pi̠ppa̠laa osha̍dhee-rde̠vago̍paah । yo garbha̠-mosha̍dheenaam । gavaa̎mkri̠notyarva̍taam । pa̠rjanya̍h puru̠sheenaa̎m ॥ 120 ॥ (pa̠rjanyaa̍ya̠ dasha̍)
anuvaakah 30 puna̍rmaamaitvindri̠yam । puna̠raayu̠h puna̠rbhaga̍h । puna̠-rbraahma̍na-maitu maa । puna̠-rdravi̍na maitu maa । yanme̠-'dya reta̍h prithi̠veemaskaan̍ । yadosha̍dheera̠pyasa̍ra̠-dyadaapa̍h । i̠danta-tpuna̠raada̍de । dee̠rghaa̠yu̠tvaaya̠ varcha̍se । yanme̠ reta̠h prasi̍chyate । yanma̠ aajaa̍yate̠ puna̍h । tena̍ maama̠mrita̍-nkuru । tena̍ supra̠jasa̍nkuru ॥ 121 ॥ (puna̠rdve cha̍)
anuvaakah 31 a̠dbhaya-stiro̠dhaa jaa̍yata । tava̍ vaishrava̠na-ssa̍daa । tiro̍ dhehi sapa̠tnaanna̍h । ye apo̠-'shnanti̍ kecha̠na । tvaa̠shtree-mmaa̠yaam va̎shrava̠nah । rathagm̍ sahasra̠ vandhu̍ram । pu̠ru̠shcha̠kragm saha̍sraashvam । aasthaa̠ yaayaa̍hi no ba̠lim । yasmai̍ bhoo̠taani̍ ba̠limaava̍hanti । dhana̠ngaavo̠ hasti̠ hira̍nya̠mashvaan̍ ॥ 122 ॥ asaa̍ma suma̠tau ya̠jniya̍sya । shriya̠-mbibhra̠to 'nna̍mukheem vi̠raaja̎m । su̠da̠r̠sha̠ne cha̍ krau̠nche cha̍ । mai̠naa̠ge cha̍ ma̠haagi̍rau । sha̠tadvaa̠ttara̍gama̠ntaa (sa̠tadvaa̠ttara̍gama̠ntaa) । sa̠gm̠haarya̠-nnaga̍ra̠-ntava̍ । iti mantraa̎h । kalpo̍-'ta oo̠rdhvam ॥ yadi̠ bali̠gm̠ hare̎t । hi̠ra̠nya̠naa̠bhaye̍ vitu̠daye̍ kaube̠raayaa̠ya-mba̍lih ॥ 123 ॥ sarvabhootaadhipataye na̍ma i̠ti । atha baligm hritvopa̍tishthe̠ta । ksha̠tra-nksha̠tram vai̎shrava̠nah । braahmanaa̍ vaya̠gg̠ smah । nama̍ste astu̠ maa maa̍ higmseeh । asmaa-tpravishyaanna̍maddhee̠ti । atha tamagni-maa̍dadhee̠ta । yasminne tatkarma pra̍yunjee̠ta । ti̠rodhaa̠ bhooh । ti̠rodhaa̠ bhuva̍h ॥ 124 ॥ ti̠rodhaa̠-ssva̍h । ti̠rodhaa̠ bhoorbhuva̠ssva̍h । sarveshaam lokaanaa-maadhipatye̍ seede̠ti । atha tamagni̍-mindhee̠ta । yasminne tatkarma pra̍yunjee̠ta । ti̠rodhaa̠ bhoo-ssvaahaa̎ । ti̠rodhaa̠ bhuva̠-ssvaahaa̎ । ti̠rodhaa̠-ssva̍-ssvaahaa̎ । ti̠rodhaa̠ bhoorbhuva̠ssva̍ssvaahaa̎ । yasminnasya kaale sarvaa aahuteer-hutaa̍ bhave̠yuh ॥ 125 ॥ api braahmana̍mukhee̠naah । tasminnahnah kaale pra̍yunjee̠ta । para̍-ssu̠ptaja̍naadve̠pi । maa sma pramaadyanta̍ maaddhyaa̠payet । sarvaarthaa̎-ssiddhya̠nte । ya e̍vam ve̠da । kshuddhya-nnida̍majaa̠nataam । sarvaarthaa na̍ siddhya̠nte । yaste̍ vi̠ghaatu̍ko bhraa̠taa । mamaantar-hri̍daye̠ shritah ॥ 126 ॥ tasmaa̍ i̠mamagra̠ pinda̍njuhomi । sa me̎-'rthaa̠-nmaa viva̍dheet । mayi̠ svaahaa̎ ॥ raa̠jaa̠dhi̠raa̠jaaya̍ prasahya saa̠hine̎ । namo̍ va̠yam vai̎shrava̠naaya̍ kurmahe । sa me̠ kaamaa̠n kaama̠ kaamaa̍ya̠ mahya̎m । kaa̠me̠shva̠ro vai̎shrava̠no da̍daatu । ku̠be̠raaya̍ vaishrava̠naaya̍ । ma̠haa̠raa̠jaaya̠ nama̍h । ke̠tavo̠ aru̍naasashcha । ri̠sha̠yo vaata̍rasha̠naah । pra̠ti̠shthaagm sha̠tadhaa̍ hi । sa̠maahi̍taaso sahasra̠dhaaya̍sam । shi̠vaa na̠-shshanta̍maa bhavantu । di̠vyaa aapa̠ osha̍dhayah । su̠mri̠dee̠kaa sara̍svati । maa te̠ vyo̍ma sa̠ndrishi̍ ॥ 127 ॥ (ashvaa̎n-bali̠-rbhuvo̍ - bhave̠yuh - shrita - shcha̍ sa̠pta cha̍)
anuvaakah 32 samvathsarameta̍-dvrata̠ncharet । dvau̍ vaa maa̠sau । niyama-ssa̍maase̠na । tasmi-nniyama̍ vishe̠shaah । trishavana-mudako̍paspa̠r̠shee । chaturtha kaalapaana̍bhakta̠-ssyaat । aharaharvaa bhaiksha̍mashna̠yaat । audumbareebhi-ssamidbhi-ragni̍-mpari̠charet । punarmaa maitvindriya-mityetenaa-'nu̍vaake̠na । uddhrita paripootaabhiradbhih kaarya̍-nkurvee̠ta ॥ 128 ॥ a̍sancha̠yavaan । agnaye vaayave̍ sooryaa̠ya । brahmane pra̍jaapa̠taye । chandramase na̍kshatre̠bhyah । ritubhya-ssamva̍thsaraa̠ya । varunaa-yaarunaayeti vra̍taho̠maah । pra̠va̠rgyava̍daade̠shah । arunaah kaa̎nda ri̠shayah ॥ aranye̍-'dheeyee̠rann । bhadrankarnebhiriti dve̍ japi̠tvaa ॥ 129 ॥ mahaanaamneebhi-rudakagm sagg̍spa̠rshya । tamaachaa̎ryo da̠dyaat । shivaana-shshantame-tyoshadhee̍raala̠bhate । sumrideeke̍ti bhoo̠mim । evama̍pava̠rge । dhe̍nu-rda̠kshinaa । kagm samvaasa̍shcha kshau̠mam । anya̍dvaa shu̠klam । ya̍thaa sha̠kti vaa । evagg svaaddhyaaya̍ dharme̠na । aranye̍-'dheeyee̠ta । tapasvee punyo bhavati tapasvee pu̍nyo bha̠vati ॥ 130 ॥ (ku̠rvee̠ta - ja̍pi̠tvaa - svaaddhyaaya̍dharme̠na dve cha̍)
anuvaakaani (bha̠dragg - smriti̍h - saaka̠jaannaa̠ - makshya- ti̍taa̠mraa - nya̍tyurdhvaa̠ksha - aarogah - kveda - magnishcha - sa̍hasra̠vrit - pa̠vitra̍vanta̠ -aata̍nushvaa̠ -shtayo̍nee̠m - myo-'saa̠ - vathaaditya - syaaroga-syaatha vaayo- rathaagne̠--r dakshinapoorvasyaa - mi̍ndragho̠shaa va̠-aapa̍maapaa̠myo̍-'paa - maapo̠ vai - chatu̍shtayyo - jaanuda̠ghnee - ma̠gni-mpra̠neeye̠ - maa nu̍ ka̠m - mvishee̎rshneem - pa̠rjanyaa̍ya̠ - puna̍ - ra̠dbhyah -samvathsara-ndvaatrigm̍shat) (bhadram - tapasvee punyo bhavati tapasvee pu̍nyo bha̠vati)
॥ hari̍h om ॥ ॥ krishna yajurvedeeya taittireeya aaranyake prathamah prapaathakah (arunaprashnah) samaaptah ॥
అరుణప్రశ్నః గురించి
The Aruna Prashna is the first prapathaka of the Taittiriya Aranyaka of the Krishna Yajurveda, a long Vedic text in praise of the Sun and of the cosmic fire altar. It opens with the Surya Gayatri, "Bhaskaraya vidmahe, mahadyutikaraya dhimahi, tanno adityah prachodayat". Its sections speak of the Sun's rays, the seasons, the year and the many gods, and it is the text traditionally chanted with Surya Namaskara, the salutation to the Sun, one section with each round of prostrations.
మూలం: Krishna Yajurveda, Taittiriya Aranyaka 1
ఎప్పుడు పఠించాలి: At sunrise, especially on Sundays and Ratha Saptami, and during Surya Namaskara.
మీకు తెలుసా?
- Because it is chanted with Surya Namaskara, the Aruna Prashna is also called the "Surya Namaskara Prashna".
- Its name comes from "Aruna", the reddish dawn and the charioteer of the Sun.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
Where is the Aruna Prashna from?
The first prapathaka of the Taittiriya Aranyaka.
With what practice is it chanted?
Surya Namaskara, salutations to the Sun.
How does it begin?
With the Surya Gayatri, "Bhaskaraya vidmahe".
ఆరాధన, అధ్యయనం కోసం అందించబడింది, జోస్యంగా కాదు. వాణిజ్యేతరం.