MuhurtaNow

దక్షిణా మూర్తి స్తోత్రం

Shiva · సాంప్రదాయ భక్తి గ్రంథం

ശാംതിപാഠഃ ഓം യോ ബ്രഹ്മാണം വിദധാതി പൂർവം യോ വൈ വേദാംശ്ച പ്രഹിണോതി തസ്മൈ । തം ഹ ദേവമാത്മബുദ്ധിപ്രകാശം മുമുക്ഷുർവൈ ശരണമഹം പ്രപദ്യേ ॥

ധ്യാനമ് ഓം മൌനവ്യാഖ്യാ പ്രകടിത പരബ്രഹ്മതത്ത്വം യുവാനം വര്ഷിഷ്ഠാംതേ വസദൃഷിഗണൈരാവൃതം ബ്രഹ്മനിഷ്ഠൈഃ । ആചാര്യേംദ്രം കരകലിത ചിന്മുദ്രമാനംദമൂര്തിം സ്വാത്മാരാമം മുദിതവദനം ദക്ഷിണാമൂര്തിമീഡേ ॥ 1 ॥

വടവിടപിസമീപേഭൂമിഭാഗേ നിഷണ്ണം സകലമുനിജനാനാം ജ്ഞാനദാതാരമാരാത് । ത്രിഭുവനഗുരുമീശം ദക്ഷിണാമൂര്തിദേവം ജനനമരണദുഃഖച്ഛേദദക്ഷം നമാമി ॥ 2 ॥

ചിത്രം വടതരോര്മൂലേ വൃദ്ധാഃ ശിഷ്യാ ഗുരുര്യുവാ । ഗുരോസ്തു മൌനം വ്യാഖ്യാനം ശിഷ്യാസ്തുച്ഛിന്നസംശയാഃ ॥ 3 ॥

നിധയേ സർവവിദ്യാനാം ഭിഷജേ ഭവരോഗിണാമ് । ഗുരവേ സർവലോകാനാം ദക്ഷിണാമൂര്തയേ നമഃ ॥ 4 ॥

ഓം നമഃ പ്രണവാര്ഥായ ശുദ്ധജ്ഞാനൈകമൂര്തയേ । നിര്മലായ പ്രശാംതായ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ നമഃ ॥ 5 ॥

ചിദ്ധനായ മഹേശായ വടമൂലനിവാസിനേ । സച്ചിദാനംദരൂപായ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ നമഃ ॥ 6 ॥

ഈശ്വരോ ഗുരുരാത്മേതി മൂര്തിഭേദവിഭാഗിനേ । വ്യോമവദ്വ്യാപ്തദേഹായ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ നമഃ ॥ 7 ॥

അംഗുഷ്ഠതര്ജനീ യോഗമുദ്രാ വ്യാജേനയോഗിനാമ് । ശൃത്യര്ഥം ബ്രഹ്മജീവൈക്യം ദര്ശയന്യോഗതാ ശിവഃ ॥ 8 ॥

ഓം ശാംതിഃ ശാംതിഃ ശാംതിഃ ॥

സ്തോത്രമ് വിശ്വം ദര്പണ-ദൃശ്യമാന-നഗരീ തുല്യം നിജാംതര്ഗതം പശ്യന്നാത്മനി മായയാ ബഹിരിവോദ്ഭൂതം യഥാ നിദ്രയാ । യസ്സാക്ഷാത്കുരുതേ പ്രബോധസമയേ സ്വാത്മാനമേ വാദ്വയം തസ്മൈ ശ്രീഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ ॥ 1 ॥

ബീജസ്യാംതരി-വാംകുരോ ജഗദിതം പ്രാങ്നിർവികല്പം പുനഃ മായാകല്പിത ദേശകാലകലനാ വൈചിത്ര്യചിത്രീകൃതമ് । മായാവീവ വിജൃംഭയത്യപി മഹായോഗീവ യഃ സ്വേച്ഛയാ തസ്മൈ ശ്രീഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ ॥ 2 ॥

യസ്യൈവ സ്ഫുരണം സദാത്മകമസത്കല്പാര്ഥകം ഭാസതേ സാക്ഷാത്തത്വമസീതി വേദവചസാ യോ ബോധയത്യാശ്രിതാന് । യസ്സാക്ഷാത്കരണാദ്ഭവേന്ന പുനരാവൃത്തിര്ഭവാംഭോനിധൌ തസ്മൈ ശ്രീഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ ॥ 3 ॥

നാനാച്ഛിദ്ര ഘടോദര സ്ഥിത മഹാദീപ പ്രഭാഭാസ്വരം ജ്ഞാനം യസ്യ തു ചക്ഷുരാദികരണ ദ്വാരാ ബഹിഃ സ്പംദതേ । ജാനാമീതി തമേവ ഭാംതമനുഭാത്യേതത്സമസ്തം ജഗത് തസ്മൈ ശ്രീ ഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ ॥ 4 ॥

ദേഹം പ്രാണമപീംദ്രിയാണ്യപി ചലാം ബുദ്ധിം ച ശൂന്യം വിദുഃ സ്ത്രീ ബാലാംധ ജഡോപമാസ്ത്വഹമിതി ഭ്രാംതാഭൃശം വാദിനഃ । മായാശക്തി വിലാസകല്പിത മഹാവ്യാമോഹ സംഹാരിണേ തസ്മൈ ശ്രീ ഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ ॥ 5 ॥

രാഹുഗ്രസ്ത ദിവാകരേംദു സദൃശോ മായാ സമാച്ഛാദനാത് സന്മാത്രഃ കരണോപ സംഹരണതോ യോഽഭൂത്സുഷുപ്തഃ പുമാന് । പ്രാഗസ്വാപ്സമിതി പ്രബോധസമയേ യഃ പ്രത്യഭിജ്ഞായതേ തസ്മൈ ശ്രീ ഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ ॥ 6 ॥

ബാല്യാദിഷ്വപി ജാഗ്രദാദിഷു തഥാ സർവാസ്വവസ്ഥാസ്വപി വ്യാവൃത്താ സ്വനു വര്തമാന മഹമിത്യംതഃ സ്ഫുരംതം സദാ । സ്വാത്മാനം പ്രകടീകരോതി ഭജതാം യോ മുദ്രയാ ഭദ്രയാ തസ്മൈ ശ്രീ ഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ ॥ 7 ॥

വിശ്വം പശ്യതി കാര്യകാരണതയാ സ്വസ്വാമിസംബംധതഃ ശിഷ്യചാര്യതയാ തഥൈവ പിതൃ പുത്രാദ്യാത്മനാ ഭേദതഃ । സ്വപ്നേ ജാഗ്രതി വാ യ ഏഷ പുരുഷോ മായാ പരിഭ്രാമിതഃ തസ്മൈ ശ്രീ ഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ ॥ 8 ॥

ഭൂരംഭാംസ്യനലോഽനിലോംബര മഹര്നാഥോ ഹിമാംശുഃ പുമാന് ഇത്യാഭാതി ചരാചരാത്മകമിദം യസ്യൈവ മൂര്ത്യഷ്ടകമ് । നാന്യത്കിംചന വിദ്യതേ വിമൃശതാം യസ്മാത്പരസ്മാദ്വിഭോ തസ്മൈ ശ്രീ ഗുരുമൂര്തയേ നമ ഇദം ശ്രീ ദക്ഷിണാമൂര്തയേ ॥ 9 ॥

സർവാത്മത്വമിതി സ്ഫുടീകൃതമിദം യസ്മാദമുഷ്മിന് സ്തവേ തേനാസ്വ ശ്രവണാത്തദര്ഥ മനനാദ്ധ്യാനാച്ച സംകീര്തനാത് । സർവാത്മത്വ മഹാവിഭൂതിസഹിതം സ്യാദീശ്വരത്വം സ്വതഃ സിദ്ധ്യേത്തത്പുനരഷ്ടധാ പരിണതം ചൈശ്വര്യ-മവ്യാഹതമ് ॥ 10 ॥

॥ ഇതി ശ്രീമച്ഛംകരാചാര്യവിരചിതം ദക്ഷിണാമൂര്തിസ്തോത്രം സംപൂര്ണമ് ॥

దక్షిణా మూర్తి స్తోత్రం గురించి

The Dakshinamurthy Stotram is Adi Shankaracharya's great hymn to Shiva as Dakshinamurthy, the silent teacher. Its meditation verse pictures him as a youth seated under a banyan tree, revealing the truth of Brahman through silence to aged sages, showing the chin mudra. Each verse, ending "tasmai shri gurumurtaye nama idam shri Dakshinamurtaye", presents a deep Advaita teaching: the world, like a city seen in a mirror, appears within the Self as if outside, by the power of Maya.

రచయిత: Adi Shankaracharya, as its colophon states

ఎప్పుడు పఠించాలి: On Thursdays and Guru Purnima, at the start of study, and in Vedanta classes.

మీకు తెలుసా?

  • Dakshinamurthy, "the one facing south", is shown as a young guru teaching aged disciples, so that "the teacher is young, the disciples old; the teaching is silence, yet their doubts are cleared".
  • Its opening peace chant, "Yo Brahmanam vidadhati purvam", is from the Shvetashvatara Upanishad.
  • Sureshvaracharya, Shankara's disciple, wrote the Manasollasa commentary on it.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

Who is Dakshinamurthy?

Shiva as the silent teacher, facing south under a banyan tree.

How does he teach?

Through silence and the chin mudra.

Who wrote the stotram?

Adi Shankaracharya, as its colophon states.

ఆరాధన, అధ్యయనం కోసం అందించబడింది, జోస్యంగా కాదు. వాణిజ్యేతరం.