గీతగోవిందం ప్రథమః సర్గః - సామోద దామోదరః
Sri Krishna · సాంప్రదాయ భక్తి గ్రంథం
॥ ഗീതഗോവിംദമ് ॥ ॥ അഷ്ടപദീ ॥
॥ ശ്രീ ഗോപാലക ധ്യാനമ് ॥
യദ്ഗോപീവദനേംദുമംഡനമഭൂത്കസ്തൂരികാപത്രകം യല്ലക്ഷ്മീകുചശാതകുംഭ കലശേ വ്യാഗോചമിംദീവരമ് । യന്നിർവാണവിധാനസാധനവിധൌ സിദ്ധാംജനം യോഗിനാം തന്നശ്യാമളമാവിരസ്തു ഹൃദയേ കൃഷ്ണാഭിധാനം മഹഃ ॥ 1 ॥
॥ ശ്രീ ജയദേവ ധ്യാനമ് ॥
രാധാമനോരമരമാവരരാസലീല-ഗാനാമൃതൈകഭണിതം കവിരാജരാജമ് । ശ്രീമാധവാര്ച്ചനവിധവനുരാഗസദ്മ-പദ്മാവതീപ്രിയതമം പ്രണതോസ്മി നിത്യമ് ॥ 2 ॥
ശ്രീഗോപലവിലാസിനീ വലയസദ്രത്നാദിമുഗ്ധാകൃതി ശ്രീരാധാപതിപാദപദ്മഭജനാനംദാബ്ധിമഗ്നോഽനിശമ് ॥ ലോകേ സത്കവിരാജരാജ ഇതി യഃ ഖ്യാതോ ദയാംഭോനിധിഃ തം വംദേ ജയദേവസദ്ഗുരുമഹം പദ്മാവതീവല്ലഭമ് ॥ 3 ॥
॥ പ്രഥമഃ സര്ഗഃ ॥ ॥ സാമോദദാമോദരഃ ॥
മേഘൈര്മേദുരമംബരം വനഭുവഃ ശ്യാമാസ്തമാലദ്രുമൈ-ര്നക്തം ഭീരുരയം ത്വമേവ തദിമം രാധേ ഗൃഹം പ്രാപയ । ഇത്ഥം നംദനിദേശിതശ്ചലിതയോഃ പ്രത്യധ്വകുംജദ്രുമം രാധാമാധവയോര്ജയംതി യമുനാകൂലേ രഹഃകേലയഃ ॥ 1 ॥
വാഗ്ദേവതാചരിതചിത്രിതചിത്തസദ്മാ പദ്മാവതീചരണചാരണചക്രവര്തീ । ശ്രീവാസുദേവരതികേലികഥാസമേതം ഏതം കരോതി ജയദേവകവിഃ പ്രബംധമ് ॥ 2 ॥
യദി ഹരിസ്മരണേ സരസം മനോ യദി വിലാസകലാസു കുതൂഹലമ് । മധുരകോമലകാംതപദാവലീം ശൃണു തദാ ജയദേവസരസ്വതീമ് ॥ 3 ॥
വാചഃ പല്ലവയത്യുമാപതിധരഃ സംദര്ഭശുദ്ധിം ഗിരാം ജാനീതേ ജയദേവ ഏവ ശരണഃ ശ്ലാഘ്യോ ദുരൂഹദ്രുതേ । ശൃംഗാരോത്തരസത്പ്രമേയരചനൈരാചാര്യഗോവര്ധന-സ്പര്ധീ കോഽപി ന വിശ്രുതഃ ശ്രുതിധരോ ധോയീ കവിക്ഷ്മാപതിഃ ॥ 4 ॥
॥ ഗീതം 1 ॥
പ്രലയപയോധിജലേ ധൃതവാനസി വേദമ് । വിഹിതവഹിത്രചരിത്രമഖേദമ് ॥ കേശവ ധൃതമീനശരീര ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ 1 ॥
ക്ഷിതിരതിവിപുലതരേ തവ തിഷ്ഠതി പൃഷ്ഠേ । ധരണിധരണകിണചക്രഗരിഷ്ഠേ ॥ കേശവ ധൃതകച്ഛപരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ 2 ॥
വസതി ദശനശിഖരേ ധരണീ തവ ലഗ്നാ । ശശിനി കലംകകലേവ നിമഗ്നാ ॥ കേശവ ധൃതസൂകരരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ 3 ॥
തവ കരകമലവരേ നഖമദ്ഭുതശൃംഗമ് । ദലിതഹിരണ്യകശിപുതനുഭൃംഗമ് ॥ കേശവ ധൃതനരഹരിരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ 4 ॥
ഛലയസി വിക്രമണേ ബലിമദ്ഭുതവാമന । പദനഖനീരജനിതജനപാവന ॥ കേശവ ധൃതവാമനരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ 5 ॥
ക്ഷത്രിയരുധിരമയേ ജഗദപഗതപാപമ് । സ്നപയസി പയസി ശമിതഭവതാപമ് ॥ കേശവ ധൃതഭൃഘുപതിരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ 6 ॥
വിതരസി ദിക്ഷു രണേ ദിക്പതികമനീയമ് । ദശമുഖമൌലിബലിം രമണീയമ് ॥ കേശവ ധൃതരാമശരീര ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ 7 ॥
വഹസി വപുഷി വിശദേ വസനം ജലദാഭമ് । ഹലഹതിഭീതിമിലിതയമുനാഭമ് ॥ കേശവ ധൃതഹലധരരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ 8 ॥
നിംദസി യജ്ഞവിധേരഹഹ ശ്രുതിജാതമ് । സദയഹൃദയദര്ശിതപശുഘാതമ് ॥ കേശവ ധൃതബുദ്ധശരീര ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ 9 ॥
മ്ലേച്ഛനിവഹനിധനേ കലയസി കരവാലമ് । ധൂമകേതുമിവ കിമപി കരാലമ് ॥ കേശവ ധൃതകല്കിശരീര ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ 10 ॥
ശ്രീജയദേവകവേരിദമുദിതമുദാരമ് । ശൃണു സുഖദം ശുഭദം ഭവസാരമ് ॥ കേശവ ധൃതദശവിധരൂപ ജയ ജഗദീശ ഹരേ ॥ 11 ॥
വേദാനുദ്ധരതേ ജഗന്നിവഹതേ ഭൂഗോലമുദ്ബിഭ്രതേ ദൈത്യം ദാരയതേ ബലിം ഛലയതേ ക്ഷത്രക്ഷയം കുർവതേ । പൌലസ്ത്യം ജയതേ ഹലം കലയതേ കാരുണ്യമാതന്വതേ മ്ലേച്ഛാന്മൂര്ച്ഛയതേ ദശാകൃതികൃതേ കൃഷ്ണായ തുഭ്യം നമഃ ॥ 5 ॥
॥ ഗീതം 2 ॥
ശ്രിതകമലാകുചമംഡല! ധൃതകുംഡല! । കലിതലലിതവനമാല! ജയ, ജയ, ദേവ! ഹരേ! ॥ 1 ॥
ദിനമണീമംഡലമംഡന! ഭവഖംഡന! । മുനിജനമാനസഹംസ! ജയ, ജയ, ദേവ! ഹരേ! ॥ 2 ॥
കാലിയവിഷധരഗംജന! ജനരംജന! । യദുകുലനലിനദിനേശ! ജയ, ജയ, ദേവ! ഹരേ! ॥ 3 ॥
മധുമുരനരകവിനാശന! ഗരുഡാസന! । സുരകുലകേലിനിദാന! ജയ, ജയ, ദേവ! ഹരേ! ॥ 4 ॥
അമലകമലദലലോചന! ഭവമോചന്! । ത്രിഭുവനഭവനനിധാന! ജയ, ജയ, ദേവ! ഹരേ! ॥ 5 ॥
ജനകസുതാകൃതഭൂഷണ! ജിതദൂഷണ! । സമരശമിതദശകംഠ! ജയ, ജയ, ദേവ! ഹരേ! ॥ 6 ॥
അഭിനവജലധരസുംദര! ധൃതമംദര! । ശ്രീമുഖചംദ്രചകോര! ജയ, ജയ, ദേവ! ഹരേ! ॥ 7 ॥
ശ്രീജയദേവകവേരിദം കുരുതേ മുദമ് । മംഗലമുജ്ജ്വലഗീതം; ജയ, ജയ, ദേവ! ഹരേ! ॥ 8 ॥
പദ്മാപയോധരതടീപരിരംഭലഗ്ന-കാശ്മീരമുദ്രിതമുരോ മധുസൂദനസ്യ । വ്യക്താനുരാഗമിവ ഖേലദനംഗഖേദ-സ്വേദാംബുപൂരമനുപൂരയതു പ്രിയം വഃ ॥ 6 ॥
വസംതേ വാസംതീകുസുമസുകുമാരൈരവയവൈ-ര്ഭ്രമംതീം കാംതാരേ ബഹുവിഹിതകൃഷ്ണാനുസരണാമ് । അമംദം കംദര്പജ്വരജനിതചിംതാകുലതയാ വലദ്ബാധാം രാധാം സരസമിദമുചേ സഹചരീ ॥ 7 ॥
॥ ഗീതം 3 ॥
ലലിതലവംഗലതാപരിശീലനകോമലമലയസമീരേ । മധുകരനികരകരംബിതകോകിലകൂജിതകുംജകുടീരേ ॥ വിഹരതി ഹരിരിഹ സരസവസംതേ നൃത്യതി യുവതിജനേന സമം സഖി വിരഹിജനസ്യ ദുരംതേ ॥ 1 ॥
ഉന്മദമദനമനോരഥപഥികവധൂജനജനിതവിലാപേ । അലികുലസംകുലകുസുമസമൂഹനിരാകുലബകുലകലാപേ ॥ 2 ॥
മൃഗമദസൌരഭരഭസവശംവദനവദലമാലതമാലേ । യുവജനഹൃദയവിദാരണമനസിജനഖരുചികിംശുകജാലേ ॥ 3 ॥
മദനമഹീപതികനകദംഡരുചികേശരകുസുമവികാസേ । മിലിതശിലീമുഖപാടലിപടലകൃതസ്മരതൂണവിലാസേ ॥ 4 ॥
വിഗലിതലജ്ജിതജഗദവലോകനതരുണകരുണകൃതഹാസേ । വിരഹിനികൃംതനകുംതമുഖാകൃതികേതകദംതുരിതാശേ ॥ 5 ॥
മാധവികാപരിമലലലിതേ നവമാലികജാതിസുഗംധൌ । മുനിമനസാമപി മോഹനകാരിണി തരുണാകാരണബംധൌ ॥ 6 ॥
സ്ഫുരദതിമുക്തലതാപരിരംഭണമുകുലിതപുലകിതചൂതേ । ബൃംദാവനവിപിനേ പരിസരപരിഗതയമുനാജലപൂതേ ॥ 7 ॥
ശ്രീജയദേവഭണിതമിദമുദയതി ഹരിചരണസ്മൃതിസാരമ് । സരസവസംതസമയവനവര്ണനമനുഗതമദനവികാരമ് ॥ 8 ॥
ദരവിദലിതമല്ലീവല്ലിചംചത്പരാഗ-പ്രകടിതപടവാസൈർവാസയന് കാനനാനി । ഇഹ ഹി ദഹതി ചേതഃ കേതകീഗംധബംധുഃ പ്രസരദസമബാണപ്രാണവദ്ഗംധവാഹഃ ॥ 8 ॥
ഉന്മീലന്മധുഗംധലുബ്ധമധുപവ്യാധൂതചൂതാംകുര-ക്രീഡത്കോകിലകാകലീകലകലൈരുദ്ഗീര്ണകര്ണജ്വരാഃ । നീയംതേ പഥികൈഃ കഥംകഥമപി ധ്യാനാവധാനക്ഷണ-പ്രാപ്തപ്രാണസമാസമാഗമരസോല്ലാസൈരമീ വാസരാഃ ॥ 9 ॥
അനേകനാരീപരിരംഭസംഭ്രമ-സ്ഫുരന്മനോഹാരിവിലാസലാലസമ് । മുരാരിമാരാദുപദര്ശയംത്യസൌ സഖീ സമക്ഷം പുനരാഹ രാധികാമ് ॥ 10 ॥
॥ ഗീതം 4 ॥
ചംദനചര്ചിതനീലകലേബരപീതവസനവനമാലീ । കേലിചലന്മണികുംഡലമംഡിതഗംഡയുഗസ്മിതശാലീ ॥ ഹരിരിഹമുഗ്ധവധൂനികരേ വിലാസിനി വിലസതി കേലിപരേ ॥ 1 ॥
പീനപയോധരഭാരഭരേണ ഹരിം പരിരമ്യ സരാഗമ് । ഗോപവധൂരനുഗായതി കാചിദുദംചിതപംചമരാഗമ് ॥ 2 ॥
കാപി വിലാസവിലോലവിലോചനഖേലനജനിതമനോജമ് । ധ്യായതി മുഗ്ധവധൂരധികം മധുസൂദനവദനസരോജമ് ॥ 3 ॥
കാപി കപോലതലേ മിലിതാ ലപിതും കിമപി ശ്രുതിമൂലേ । ചാരു ചുചുംബ നിതംബവതീ ദയിതം പുലകൈരനുകൂലേ ॥ 4 ॥
കേലികലാകുതുകേന ച കാചിദമും യമുനാജലകൂലേ । മംജുലവംജുലകുംജഗതം വിചകര്ഷ കരേണ ദുകൂലേ ॥ 5 ॥
കരതലതാലതരലവലയാവലികലിതകലസ്വനവംശേ । രാസരസേ സഹനൃത്യപരാ ഹരിണാ യുവതിഃ പ്രശശംസേ ॥ 6 ॥
ശ്ലിഷ്യതി കാമപി ചുംബതി കാമപി കാമപി രമയതി രാമാമ് । പശ്യതി സസ്മിതചാരുപരാമപരാമനുഗച്ഛതി വാമാമ് ॥ 7 ॥
ശ്രീജയദേവകവേരിദമദ്ഭുതകേശവകേലിരഹസ്യമ് । വൃംദാവനവിപിനേ ലലിതം വിതനോതു ശുഭാനി യശസ്യമ് ॥ 8 ॥
വിശ്വേഷാമനുരംജനേന ജനയന്നാനംദമിംദീവര-ശ്രേണീശ്യാമലകോമലൈരുപനയന്നംഗൈരനംഗോത്സവമ് । സ്വച്ഛംദം വ്രജസുംദരീഭിരഭിതഃ പ്രത്യംഗമാലിംകിതഃ ശൃംഗാരഃ സഖി മൂര്തിമാനിവ മധൌ മുഗ്ധോ ഹരിഃ ക്രീഡതി ॥ 11 ॥
അദ്യോത്സംഗവസദ്ഭുജംഗകവലക്ലേശാദിവേശാചലം പ്രാലേയപ്ലവനേച്ഛയാനുസരതി ശ്രീഖംഡശൈലാനിലഃ । കിം ച സ്നിഗ്ധരസാലമൌലിമുകുലാന്യാലോക്യ ഹര്ഷോദയാ-ദുന്മീലംതി കുഹൂഃ കുഹൂരിതി കലോത്താലാഃ പികാനാം ഗിരഃ ॥ 12 ॥
രാസോല്ലാസഭരേണവിഭ്രമഭൃതാമാഭീരവാമഭ്രുവാ-മഭ്യര്ണം പരിരമ്യനിര്ഭരമുരഃ പ്രേമാംധയാ രാധയാ । സാധു ത്വദ്വദനം സുധാമയമിതി വ്യാഹൃത്യ ഗീതസ്തുതി-വ്യാജാദുദ്ഭടചുംബിതസ്മിതമനോഹരീ ഹരിഃ പാതു വഃ ॥ 13 ॥
॥ ഇതി ശ്രീഗീതഗോവിംദേ സാമോദദാമോദരോ നാമ പ്രഥമഃ സര്ഗഃ ॥
గీతగోవిందం ప్రథమః సర్గః - సామోద దామోదరః గురించి
The first canto of Jayadeva's Gita Govinda, "Samoda Damodara", Krishna joyful, opens the great song of Radha and Krishna. It begins with the verse "Meghair meduram ambaram", in which Nanda asks Radha to take the young Krishna home through the dark, cloud-covered forest. It contains the famous Dashavatara song, "Pralaya payodhi jale", with the refrain "Jaya Jagadisha Hare", praising the ten avatars, and the spring song in which Krishna plays with the gopis while Radha looks on.
రచయిత: Jayadeva (12th century)
ఎప్పుడు పఠించాలి: In Odissi and other dance, in bhajans and concerts, and in the Gita Govinda seva at the Jagannath temple, Puri.
మీకు తెలుసా?
- The Dashavatara ashtapadi, "Jaya Jagadisha Hare", is one of the most widely sung songs in Indian classical and devotional music.
- Jayadeva (12th century) composed the Gita Govinda in Sanskrit, and its songs are still sung daily before Lord Jagannath at Puri.
- Jayadeva names the Buddha as one of the ten avatars, in place of Balarama in some lists.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
What does "Samoda Damodara" mean?
"Krishna joyful", the title of the first canto.
Which famous song is in this canto?
The Dashavatara song, "Pralaya payodhi jale... Jaya Jagadisha Hare".
Who wrote the Gita Govinda?
Jayadeva, in the 12th century.
ఆరాధన, అధ్యయనం కోసం అందించబడింది, జోస్యంగా కాదు. వాణిజ్యేతరం.
మరిన్ని భక్తి గ్రంథాలు