గీతగోవిందం సప్తమః సర్గః - నాగర నారయణః
Sri Krishna · సాంప్రదాయ భక్తి గ్రంథం
॥ ಸಪ್ತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥ ॥ ನಾಗರನಾರಾಯಣಃ ॥
ಅತ್ರಾಂತರೇ ಚ ಕುಲಟಾಕುಲವರ್ತ್ಮಪಾತ-ಸಂಜಾತಪಾತಕ ಇವ ಸ್ಫುಟಲಾಂಛನಶ್ರೀಃ । ವೃಂದಾವನಾಂತರಮದೀಪಯದಂಶುಜಾಲೈ-ರ್ದಿಕ್ಸುಂದರೀವದನಚಂದನಬಿಂದುರಿಂದುಃ ॥ 40 ॥
ಪ್ರಸರತಿ ಶಶಧರಬಿಂಬೇ ವಿಹಿತವಿಲಂಬೇ ಚ ಮಾಧವೇ ವಿಧುರಾ । ವಿರಚಿತವಿವಿಧವಿಲಾಪಂ ಸಾ ಪರಿತಾಪಂ ಚಕಾರೋಚ್ಚೈಃ ॥ 41 ॥
॥ ಗೀತಂ 13 ॥
ಕಥಿತಸಮಯೇಽಪಿ ಹರಿರಹಹ ನ ಯಯೌ ವನಮ್ । ಮಮ ವಿಫಲಮಿದಮಮಲರೂಪಮಪಿ ಯೌವನಮ್ ॥ ಯಾಮಿ ಹೇ ಕಮಿಹ ಶರಣಂ ಸಖೀಜನವಚನವಂಚಿತಾ ॥ 1 ॥
ಯದನುಗಮನಾಯ ನಿಶಿ ಗಹನಮಪಿ ಶೀಲಿತಮ್ । ತೇನ ಮಮ ಹೃದಯಮಿದಮಸಮಶರಕೀಲಿತಮ್ ॥ 2 ॥
ಮಮ ಮರಣಮೇವ ವರಮತಿವಿತಥಕೇತನಾ । ಕಿಮಿಹ ವಿಷಹಾಮಿ ವಿರಹಾನಲಚೇತನಾ ॥ 3 ॥
ಮಾಮಹಹ ವಿಧುರಯತಿ ಮಧುರಮಧುಯಾಮಿನೀ । ಕಾಪಿ ಹರಿಮನುಭವತಿ ಕೃತಸುಕೃತಕಾಮಿನೀ ॥ 4 ॥
ಅಹಹ ಕಲಯಾಮಿ ವಲಯಾದಿಮಣೀಭೂಷಣಮ್ । ಹರಿವಿರಹದಹನವಹನೇನ ಬಹುದೂಷಣಮ್ ॥ 5 ॥
ಕುಸುಮಸುಕುಮಾರತನುಮತನುಶರಲೀಲಯಾ । ಸ್ರಗಪಿ ಹೃದಿ ಹಂತಿ ಮಾಮತಿವಿಷಮಶೀಲಯಾ ॥ 6 ॥
ಅಹಮಿಹ ನಿವಸಾಮಿ ನಗಣಿತವನವೇತಸಾ । ಸ್ಮರತಿ ಮಧುಸೂದನೋ ಮಾಮಪಿ ನ ಚೇತಸಾ ॥ 7 ॥
ಹರಿಚರಣಶರಣಜಯದೇವಕವಿಭಾರತೀ । ವಸತು ಹೃದಿ ಯುವತಿರಿವ ಕೋಮಲಕಲಾವತೀ ॥ 8 ॥
ತತ್ಕಿಂ ಕಾಮಪಿ ಕಾಮಿನೀಮಭಿಸೃತಃ ಕಿಂ ವಾ ಕಲಾಕೇಲಿಭಿ-ರ್ಬದ್ಧೋ ಬಂಧುಭಿರಂಧಕಾರಿಣಿ ವನೋಪಾಂತೇ ಕಿಮು ಭ್ರಾಮ್ಯತಿ । ಕಾಂತಃ ಕ್ಲಾಂತಮನಾ ಮನಾಗಪಿ ಪಥಿ ಪ್ರಸ್ಥಾತುಮೇವಾಕ್ಷಮಃ ಸಂಕೇತೀಕೃತಮಂಜುವಂಜುಲಲತಾಕುಂಜೇಽಪಿ ಯನ್ನಾಗತಃ ॥ 42 ॥
ಅಥಾಗತಾಂ ಮಾಧವಮಂತರೇಣ ಸಖೀಮಿಯಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ವಿಷಾದಮೂಕಾಮ್ । ವಿಶಂಕ್ಮಾನಾ ರಮಿತಂ ಕಯಾಪಿ ಜನಾರ್ದನಂ ದೃಷ್ಟವದೇತದಾಹ ॥ 43 ॥
॥ ಗೀತಂ 14 ॥
ಸ್ಮರಸಮರೋಚಿತವಿರಚಿತವೇಶಾ । ಗಲಿತಕುಸುಮದರವಿಲುಲಿತಕೇಶಾ ॥ ಕಾಪಿ ಮಧುರಿಪುಣಾ ವಿಲಸತಿ ಯುವತಿರಧಿಕಗುಣಾ ॥ 1 ॥
ಹರಿಪರಿರಂಭಣವಲಿತವಿಕಾರಾ । ಕುಚಕಲಶೋಪರಿ ತರಲಿತಹಾರಾ ॥ 2 ॥
ವಿಚಲದಲಕಲಲಿತಾನನಚಂದ್ರಾ । ತದಧರಪಾನರಭಸಕೃತತಂದ್ರಾ ॥ 3 ॥
ಚಂಚಲಕುಂಡಲದಲಿತಕಪೋಲಾ । ಮುಖರಿತರಸನಜಘನಗಲಿತಲೋಲಾ ॥ 4 ॥
ದಯಿತವಿಲೋಕಿತಲಜ್ಜಿತಹಸಿತಾ । ಬಹುವಿಧಕೂಜಿತರತಿರಸರಸಿತಾ ॥ 5 ॥
ವಿಪುಲಪುಲಕಪೃಥುವೇಪಥುಭಂಗಾ । ಶ್ವಸಿತನಿಮೀಲಿತವಿಕಸದನಂಗಾ ॥ 6 ॥
ಶ್ರಮಜಲಕಣಭರಸುಭಗಶರೀರಾ । ಪರಿಪತಿತೋರಸಿ ರತಿರಣಧೀರಾ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಭಣಿತಹರಿರಮಿತಮ್ । ಕಲಿಕಲುಷಂ ಜನಯತು ಪರಿಶಮಿತಮ್ ॥ 8 ॥
ವಿರಹಪಾಂಡುಮುರಾರಿಮುಖಾಂಬುಜ-ದ್ಯುತಿರಿಯಂ ತಿರಯನ್ನಪಿ ಚೇತನಾಮ್ । ವಿಧುರತೀವ ತನೋತಿ ಮನೋಭುವಃ ಸಹೃದಯೇ ಹೃದಯೇ ಮದನವ್ಯಥಾಮ್ ॥ 44 ॥
॥ ಗೀತಂ 15 ॥
ಸಮುದಿತಮದನೇ ರಮಣೀವದನೇ ಚುಂಬನವಲಿತಾಧರೇ । ಮೃಗಮದತಿಲಕಂ ಲಿಖತಿ ಸಪುಲಕಂ ಮೃಗಮಿವ ರಜನೀಕರೇ ॥ ರಮತೇ ಯಮುನಾಪುಲಿನವನೇ ವಿಜಯೀ ಮುರಾರಿರಧುನಾ ॥ 1 ॥
ಘನಚಯರುಚಿರೇ ರಚಯತಿ ಚಿಕುರೇ ತರಲಿತತರುಣಾನನೇ । ಕುರಬಕಕುಸುಮಂ ಚಪಲಾಸುಷಮಂ ರತಿಪತಿಮೃಗಕಾನನೇ ॥ 2 ॥
ಘಟಯತಿ ಸುಘನೇ ಕುಚಯುಗಗಗನೇ ಮೃಗಮದರುಚಿರೂಷಿತೇ । ಮಣಿಸರಮಮಲಂ ತಾರಕಪಟಲಂ ನಖಪದಶಶಿಭೂಷಿತೇ ॥ 3 ॥
ಜಿತಬಿಸಶಕಲೇ ಮೃದುಭುಜಯುಗಲೇ ಕರತಲನಲಿನೀದಲೇ । ಮರಕತವಲಯಂ ಮಧುಕರನಿಚಯಂ ವಿತರತಿ ಹಿಮಶೀತಲೇ ॥ 4 ॥
ರತಿಗೃಹಜಘನೇ ವಿಪುಲಾಪಘನೇ ಮನಸಿಜಕನಕಾಸನೇ । ಮಣಿಮಯರಸನಂ ತೋರಣಹಸನಂ ವಿಕಿರತಿ ಕೃತವಾಸನೇ ॥ 5 ॥
ಚರಣಕಿಸಲಯೇ ಕಮಲಾನಿಲಯೇ ನಖಮಣಿಗಣಪೂಜಿತೇ । ಬಹಿರಪವರಣಂ ಯಾವಕಭರಣಂ ಜನಯತಿ ಹೃದಿ ಯೋಜಿತೇ ॥ 6 ॥
ರಮಯತಿ ಸದೃಶಂ ಕಾಮಪಿ ಸುಭೃಶಂ ಖಲಹಲಧರಸೋದರೇ । ಕಿಮಫಲಮವಸಂ ಚಿರಮಿಹ ವಿರಸಂ ವದ ಸಖಿ ವಿಟಪೋದರೇ ॥ 7 ॥
ಇಹ ರಸಭಣನೇ ಕೃತಹರಿಗುಣನೇ ಮಧುರಿಪುಪದಸೇವಕೇ । ಕಲಿಯುಗಚರಿತಂ ನ ವಸತು ದುರಿತಂ ಕವಿನೃಪಜಯದೇವಕೇ ॥ 8 ॥
ನಾಯಾತಃ ಸಖಿ ನಿರ್ದಯೋ ಯದಿ ಶಠಸ್ತ್ವಂ ದೂತಿ ಕಿಂ ದೂಯಸೇ ಸ್ವಚ್ಛಂದಂ ಬಹುವಲ್ಲಭಃ ಸ ರಮತೇ ಕಿಂ ತತ್ರ ತೇ ದೂಷಣಮ್ । ಪಶ್ಯಾದ್ಯ ಪ್ರಿಯಸಮ್ಗಮಾಯ ದಯಿತಸ್ಯಾಕೃಷ್ಯಮಾಣಂ ಗಣೈ-ರುತ್ಕಂಠಾರ್ತಿಭರಾದಿವ ಸ್ಫುಟದಿದಂ ಚೇತಃ ಸ್ವಯಂ ಯಾಸ್ಯತಿ ॥ 45 ॥
॥ ಗೀತಂ 16 ॥
ಅನಿಲತರಲಕುವಲಯನಯನೇನ । ತಪತಿ ನ ಸಾ ಕಿಸಲಯಶಯನೇನ ॥ ಸಖಿ ಯಾ ರಮಿತಾ ವನಮಾಲಿನಾ ॥ 1 ॥
ವಿಕಸಿತಸರಸಿಜಲಲಿತಮುಖೇನ । ಸ್ಫುಟತಿ ನ ಸಾ ಮನಸಿಜವಿಶಿಖೇನ ॥ 2 ॥
ಅಮೃತಮಧುರಮೃದುತರವಚನೇನ । ಜ್ವಲತಿ ನ ಸಾ ಮಲಯಜಪವನೇನ ॥ 3 ॥
ಸ್ಥಲಜಲರುಹರುಚಿಕರಚರಣೇನ । ಲುಠತಿ ನ ಸಾ ಹಿಮಕರಕಿರಣೇನ ॥ 4 ॥
ಸಜಲಜಲದಸಮುದಯರುಚಿರೇಣ । ದಲತಿ ನ ಸಾ ಹೃದಿ ಚಿರವಿರಹೇಣ ॥ 5 ॥
ಕನಕನಿಕಷರುಚಿಶುಚಿವಸನೇನ । ಶ್ವಸತಿ ನ ಸಾ ಪರಿಜನಹಸನೇನ ॥ 6 ॥
ಸಕಲಭುವನಜನವರತರುಣೇನ । ವಹತಿ ನ ಸಾ ರುಜಮತಿಕರುಣೇನ ॥ 7 ॥
ಶ್ರೀಜಯದೇವಭಣಿತವಚನೇನ । ಪ್ರವಿಶತು ಹರಿರಪಿ ಹೃದಯಮನೇನ ॥ 8 ॥
ಮನೋಭವಾನಂದನ ಚಂದನಾನಿಲ ಪ್ರಸೀದ ರೇ ದಕ್ಷಿಣ ಮುಂಚ ವಾಮತಾಮ್ । ಕ್ಷಣಂ ಜಗತ್ಪ್ರಾಣ ವಿಧಾಯ ಮಾಧವಂ ಪುರೋ ಮಮ ಪ್ರಾಣಹರೋ ಭವಿಷ್ಯಸಿ ॥ 46 ॥
ರಿಪುರಿವ ಸಖೀಸಂವಾಸೋಽಯಂ ಶಿಖೀವ ಹಿಮಾನಿಲೋ ವಿಷಮಿವ ಸುಧಾರಶ್ಮಿರ್ಯಸ್ಮಿಂದುನೋತಿ ಮನೋಗತೇ । ಹೃದಯಮದಯೇ ತಸ್ಮಿನ್ನೇವಂ ಪುನರ್ವಲತೇ ಬಲಾತ್ ಕುವಲಯದೃಶಾಂ ವಾಮಃ ಕಾಮೋ ನಿಕಾಮನಿರಂಕುಶಃ ॥ 47 ॥
ಬಾಧಾಂ ವಿಧೇಹಿ ಮಲಯಾನಿಲ ಪಂಚಬಾಣ ಪ್ರಾಣಾನ್ಗೃಹಾಣ ನ ಗೃಹಂ ಪುನರಾಶ್ರಯಿಷ್ಯೇ । ಕಿಂ ತೇ ಕೃತಾಂತಭಗಿನಿ ಕ್ಷಮಯಾ ತರಂಗೈ-ರಂಗಾನಿ ಸಿಂಚ ಮಮ ಶಾಮ್ಯತು ದೇಹದಾಹಃ ॥ 48 ॥
ಪ್ರಾತರ್ನೀಲನಿಚೋಲಮಚ್ಯುತಮುರಸ್ಸಂವೀತಪೀತಾಂಬರಂ ರಧಾಯಾಶ್ಕಿತಂ ವಿಲೋಕ್ಯ ಹಸತಿ ಸ್ವೈರಂ ಸಖೀಮಂಡಲೇ । ವ್ರೀಡಾಚಂಚಲಮಂಚಲಂ ನಯನಯೋರಾಧಾಯ ರಾಧಾನನೇ ಸ್ವಾದುಸ್ಮೇರಮುಖೋಽಯಮಸ್ತು ಜಗದಾನಂದಾಯ ನಂದಾತ್ಮಜಃ॥ (ಕಸ್ಮಿಂಶ್ಚನ ಪಾಠಾಂತರೇ ಇದಂ ಪದ್ಯಂ ವಿದ್ಯತೇ)
॥ ಇತಿ ಗೀತಗೋವಿಂದೇ ವಿಪ್ರಲಬ್ಧಾವರ್ಣನೇ ನಾಗನಾರಾಯಣೋ ನಾಮ ಸಪ್ತಮಃ ಸರ್ಗಃ ॥
గీతగోవిందం సప్తమః సర్గః - నాగర నారయణః గురించి
The seventh canto of Jayadeva's Gita Govinda, "Nagara Narayana" (Narayana the clever lover), describes Radha as the disappointed heroine (vipralabdha). The moon rises over Vrindavana, its spot showing like a stain of guilt, yet Krishna does not come to the place of their meeting. Radha, waiting in vain, imagines him in the arms of another, and her songs pour out her grief and longing: the friend has not returned, the night is passing, and the cool moonlight burns her like fire.
రచయిత: Jayadeva (12th century)
ఎప్పుడు పఠించాలి: In Odissi and other classical dance, in Ashtapadi singing, and in Krishna temples, especially at Puri.
మీకు తెలుసా?
- The songs of this canto include the ashtapadi "Kathita samaye'pi harir ahaha na yayau vanam", "even at the appointed time Hari did not come to the grove".
- The Gita Govinda is sung daily in the Jagannatha temple at Puri.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
What does "Nagara Narayana" mean?
"Narayana the clever lover".
What is Radha's state in this canto?
Disappointed, waiting in vain for Krishna.
Who wrote the Gita Govinda?
Jayadeva, in the 12th century.
ఆరాధన, అధ్యయనం కోసం అందించబడింది, జోస్యంగా కాదు. వాణిజ్యేతరం.
మరిన్ని భక్తి గ్రంథాలు