2.6 - సమిధో యజతి వసన్తం - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః
Kanda 2 - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita · సాంప్రదాయ భక్తి గ్రంథం
krishna yajurvedeeya taittireeya samhitaayaa-ndviteeyakaande shashthah prashnah - avashishtakarmaabhidhaanam
o-nnamah paramaatmane, shree mahaaganapataye namah, shree gurubhyo namah । ha̠ri̠h om ॥
sa̠midho̍ yajati vasa̠ntame̠vartoo̠naamava̍ rundhe̠ tanoo̠napaa̍tam yajati gree̠shmame̠vaava̍ rundha i̠do ya̍jati va̠r̠shaa e̠vaava̍ rundhe ba̠r̠hirya̍jati sha̠rada̍me̠vaava̍ rundhe svaahaakaa̠ram ya̍jati hema̠ntame̠vaava̍ rundhe̠ tasmaa̠-thsvaahaa̍kritaa̠ hema̍-npa̠shavo-'va̍ seedanti sa̠midho̍ yajatyu̠shasa̍ e̠va de̠vataa̍naa̠mava̍ rundhe̠ tanoo̠napaa̍tam yajati ya̠jname̠vaava̍ rundha [ya̠jname̠vaava̍ rundha, i̠do ya̍jati] 1
i̠do ya̍jati pa̠shoone̠vaava̍ rundhe ba̠rhirya̍jati pra̠jaame̠vaava̍ rundhe sa̠maana̍yata upa̠bhrita̠stejo̠ vaa aajya̍-mpra̠jaa ba̠r̠hih pra̠jaasve̠va tejo̍ dadhaati svaahaakaa̠ram ya̍jati̠ vaacha̍me̠vaava̍ rundhe̠ dasha̠ sa-mpa̍dyante̠ dashaa̎ksharaa vi̠raadanna̍m vi̠raadvi̠raajai̠ vaannaadya̠mava̍ rundhe sa̠midho̍ yajatya̠sminne̠va lo̠ke prati̍tishthati̠ tanoo̠napaa̍tam yajati [ ] 2
ya̠jna e̠vaantari̍kshe̠ prati̍ tishthatee̠do ya̍jati pa̠shushve̠va prati̍tishthati ba̠ra̠.hirya̍jati̠ ya e̠va de̍va̠yaanaa̠h panthaa̍na̠steshve̠va prati̍tishthati svaahaakaa̠ram ya̍jati suva̠rga e̠va lo̠ke prati̍ tishthatye̠taava̍nto̠ vai de̍valo̠kaasteshve̠va ya̍thaapoo̠rva-mprati̍tishthati devaasu̠raa e̠shu lo̠keshva̍spardhanta̠ te de̠vaah pra̍yaa̠jaire̠bhyo lo̠kebhyo 'su̍raa̠-npraanu̍danta̠ ta-tpra̍yaa̠jaanaa̎- [ta-tpra̍yaa̠jaanaa̎m, pra̠yaa̠ja̠tva-] 3
-mprayaaja̠tvam yasyai̠vam vi̠dusha̍h prayaa̠jaa i̠jyante̠ praibhyo lo̠kebhyo̠ bhraatri̍vyaannudate 'bhi̠kraama̍-njuhotya̠bhiji̍tyai̠ yo vai pra̍yaa̠jaanaa̎-mmithu̠nam veda̠ pra pra̠jayaa̍ pa̠shubhi̍ rmithu̠nai rjaa̍yate sa̠midho̍ ba̠hveeri̍va yajati̠ tanoo̠napaa̍ta̠meka̍miva mithu̠na-ntadi̠do ba̠hveeri̍va yajati ba̠r̠hireka̍miva mithu̠na-ntade̠tadvai pra̍yaa̠jaanaa̎-mmithu̠nam ya e̠vam veda̠ pra [ ] 4
pra̠jayaa̍ pa̠shubhi̍ rmithu̠nai rjaa̍yate de̠vaanaa̠m vaa ani̍shtaa de̠vataa̠ aasa̠nnathaasu̍raa ya̠jnama̍jighaagm sa̠-nte de̠vaa gaa̍ya̠treem vyau̍ha̠-npanchaa̠ksharaa̍ni praa̠cheenaa̍ni̠ treeni̍ pratee̠cheenaa̍ni̠ tato̠ varma̍ ya̠jnaayaabha̍va̠dvarma̠ yaja̍maanaaya̠ ya-tpra̍yaajaanooyaa̠jaa i̠jyante̠ varmai̠va tadya̠jnaaya̍ kriyate̠ varma̠ yaja̍maanaaya̠ bhraatri̍vyaabhibhootyai̠ tasmaa̠-dvaroo̍tha-mpu̠rastaa̠-dvarshee̍yah pa̠shchaaddhrasee̍yo de̠vaa vai pu̠raa raksho̎bhya̠ [pu̠raa raksho̎bhyah, iti̍ svaahaakaa̠rena̍] 5
iti̍ svaahaakaa̠rena̍ prayaa̠jeshu̍ ya̠jnagm sa̠gg̠sthaapya̍mapashya̠-ntagg svaa̍haakaa̠rena̍ prayaa̠jeshu̠ sama̍sthaapaya̠n vi vaa e̠ta-dya̠jna-nchhi̍ndanti̠ ya-thsvaa̍haakaa̠rena̍ prayaa̠jeshu̍ saggsthaa̠paya̍nti prayaa̠jaani̠shtvaa ha̠veegshya̠bhi ghaa̍rayati ya̠jnasya̠ santa̍tyaa̠ atho̍ ha̠vire̠vaaka̠ratho̍ yathaapoo̠rvamupai̍ti pi̠taa vai pra̍yaa̠jaah pra̠jaa-'noo̍yaa̠jaa ya-tpra̍yaa̠jaani̠shtvaa ha̠veegshya̍bhighaa̠raya̍ti pi̠taiva ta-tpu̠trena̠ saadhaa̍rana- [saadhaa̍ranam, ku̠ru̠te̠ tasmaa̍daahu̠-] 6
-nkurute̠ tasmaa̍daahu̠-ryashchai̠vam veda̠ yashcha̠ na ka̠thaa pu̠trasya̠ keva̍la-nka̠thaa saadhaa̍rana-mpi̠turityaska̍nname̠va tadya-tpra̍yaa̠jeshvi̠shteshu̠ skanda̍ti gaaya̠trye̍va tena̠ garbha̍-ndhatte̠ saa pra̠jaa-mpa̠shoon. yaja̍maanaaya̠ praja̍nayati ॥ 7 ॥ (ya̠ja̠ti̠ ya̠jnaame̠vaava̍ rundhe̠ - tanoo̠napaa̍tam yajati - prayaa̠jaanaa̍ tta me̠vam veda̠ pra - raksho̎bhya̠h - saadhaa̍rana̠m - pancha̍trigmshachcha ) (a. 1)
chakshu̍shee̠ vaa e̠te ya̠jnasya̠ yadaajya̍bhaagau̠ yadaajya̍bhaagau̠ yaja̍ti̠ chakshu̍shee e̠va ta-dya̠jnasya̠ prati̍ dadhaati poorvaa̠rdhe ju̍hoti̠ tasmaa̎-tpoorvaa̠rdhe chakshu̍shee pra̠baahu̍g-juhoti̠ tasmaa̎-tpra̠baahu̠kchakshu̍shee devalo̠kam vaa a̠gninaa̠ yaja̍maa̠no-'nu̍ pashyati pitrilo̠kagm some̍nottaraa̠rdhe̎ 'gnaye̍ juhoti dakshinaa̠rdhe somaa̍yai̠vami̍va̠ heemau lo̠kaava̠nayo̎ rlo̠kayo̠ranu̍khyaatyai̠ raajaa̍nau̠ vaa e̠tau de̠vataa̍naa̠m- [de̠vataa̍naam, yada̠gneeshomaa̍vanta̠raa] 8
myada̠gneeshomaa̍vanta̠raa de̠vataa̍ ijyete de̠vataa̍naa̠m vidhri̍tyai̠ tasmaa̠-draajnaa̍ manu̠shyaa̍ vidhri̍taa brahmavaa̠dino̍ vadanti̠ ki-nta-dya̠jne yaja̍maanah kurute̠ yenaa̠nyato̍datashcha pa̠shoo-ndaa̠dhaa-ro̍bha̠yato̍data̠-shchetyricha̍-ma̠noochyaa ''jya̍bhaagasya jushaa̠nena̍ yajati̠ tenaa̠nyato̍dato daadhaa̠rarcha̍ma̠noochya̍ ha̠visha̍ ri̠chaa ya̍jati̠ teno̍bha̠yato̍dato daadhaara moordha̠nvatee̍ puro-'nuvaa̠kyaa̍ bhavati moo̠rdhaana̍me̠vainagm̍ samaa̠naanaa̎-nkaroti [ ] 9
ni̠yutva̍tyaa yajati̠ bhraatri̍vyasyai̠va pa̠shoo-nni yu̍vate ke̠shinagm̍ha daa̠rbhya-nke̠shee satya̍kamiruvacha sa̠ptapa̍daa-nte̠ shakva̍ree̠g̠ shvo ya̠jne pra̍yo̠ktaase̠ yasyai̍ vee̠rye̍na̠ pra jaa̠taa-nbhraatri̍vyaannu̠date̠ prati̍ jani̠shyamaa̍naa̠n̠. yasyai̍ vee̠rye̍no̠bhayo̎ rlo̠kayo̠ rjyoti̍ rdha̠tte yasyai̍ vee̠rye̍na poorvaa̠rdhenaa̍na̠dvaa-nbhu̠nakti̍ jaghanaa̠rdhena̍ dhe̠nuriti̍ pu̠rastaa̎llakshmaa puro-'nuvaa̠kyaa̍ bhavati jaa̠taane̠va bhraatri̍vyaa̠-npranu̍data u̠pari̍shtaallakshmaa [ ] 10
yaa̠jyaa̍ jani̠shyamaa̍naane̠va prati̍nudate pu̠rastaa̎llakshmaa puro-'nuvaa̠kyaa̍ bhavatya̠sminne̠va lo̠ke jyoti̍rdhatta u̠pari̍shtaallakshmaa yaa̠jyaa̍-'mushmi̍nne̠va lo̠ke jyoti̍rdhatte̠ jyoti̍shmantaavasmaa i̠mau lo̠kau bha̍vato̠ ya e̠vam veda̍ pu̠rastaa̎llakshmaa puro-'nuvaa̠kyaa̍ bhavati̠ tasmaa̎-tpoorvaa̠rdhenaa̍na̠dvaa-nbhu̍naktyu̠pari̍shtaallakshmaa yaa̠jyaa̍ tasmaa̎jjaghanaa̠rdhena̍ dhe̠nurya e̠vam veda̍ bhu̠nkta e̍name̠tau vajra̠ aajya̠m vajra̠ aajya̍bhaagau̠ [aajya̍bhaagau̠, vajro̍] 11
vajro̍ vashatkaa̠rastri̠vrita̍me̠va vajragm̍ sa̠mbhritya̠ bhraatri̍vyaaya̠ pra ha̍ra̠tyachchha̍mbatkaara-mapa̠goorya̠ vasha̍tkaroti̠ strityai̍ gaaya̠tree pu̍ro-'nuvaa̠kyaa̍ bhavati tri̠shtug yaa̠jyaa̎ brahma̍nne̠va ksha̠trama̠nvaara̍-mbhayati̠ tasmaa̎dbraahma̠no mukhyo̠ mukhyo̍ bhavati̠ ya e̠vam veda̠ praivaina̍-mpuro-'nuvaa̠kya̍yaa ''ha̠ prana̍yati yaa̠jya̍yaa ga̠maya̍ti vashatkaa̠renaivaina̍-mpuro-'nuvaa̠kya̍yaa datte̠ praya̍chchhati yaa̠jya̍yaa̠ prati̍ [yaa̠jya̍yaa̠ prati̍, va̠sha̠tkaa̠rena̍] 12
vashatkaa̠rena̍ sthaapayati tri̠padaa̍ puro-'nuvaa̠kyaa̍ bhavati̠ traya̍ i̠me lo̠kaa e̠shve̍va lo̠keshu̠ prati̍tishthati̠ chatu̍shpadaa yaa̠jyaa̍ chatu̍shpada e̠va pa̠shoonava̍ rundhe dvyaksha̠ro va̍shatkaa̠ro dvi̠paa-dyaja̍maanah pa̠shushve̠vopari̍shtaa̠-tprati̍tishthati gaaya̠tree pu̍ro-'nuvaa̠kyaa̍ bhavati tri̠shtug yaa̠jyai̍shaa vai sa̠ptapa̍daa̠ shakva̍ree̠ yadvaa e̠tayaa̍ de̠vaa ashi̍ksha̠-ntada̍shaknuva̠n̠. ya e̠vam veda̍ sha̠knotye̠va yachchhiksha̍ti ॥ 13 ॥ (de̠vataa̍naam - karotyu̠ - pari̍shtaalla̠kshmaa - ''jya̍bhaagau̠ - prati̍ - sha̠krotye̠va - dve cha̍ ) (a. 2)
pra̠jaapa̍ti rde̠vebhyo̍ ya̠jnaan vyaadi̍sha̠-thsa aa̠tmannaajya̍madhatta̠ ta-nde̠vaa a̍bruvanne̠sha vaava ya̠jno yadaajya̠mapye̠va no-'traa̠stviti̠ so̎-'bravee̠-dyajaan̍ va̠ aajya̍bhaagaa̠vupa̍ strinaana̠bhi ghaa̍rayaa̠niti̠ tasmaa̠-dyaja̠ntyaa-jya̍bhaagaa̠vupa̍ strinantya̠bhi ghaa̍rayanti brahmavaa̠dino̍ vadanti̠ kasmaa̎-thsa̠tyaa-dyaa̠tayaa̍maanya̠nyaani̍ ha̠veeg-shyayaa̍tayaama̠-maajya̠miti̍ praajaapa̠tya- [praajaapa̠tyam, iti̍] 14
-miti̍ brooyaa̠dayaa̍tayaamaa̠ hi de̠vaanaa̎-mpra̠jaapa̍ti̠riti̠ chhandaagm̍si de̠vebhyo-'paa̎kraama̠-nna vo̍-'bhaa̠gaani̍ ha̠vyam va̍kshyaama̠ iti̠ tebhya̍ e̠ta-chcha̍turava̠tta-ma̍dhaaraya-npuro-'nuvaa̠kyaa̍yai yaa̠jyaa̍yai de̠vataa̍yai vashatkaa̠raaya̠ yachcha̍turava̠tta-nju̠hoti̠ chhandaag̍sye̠va ta-tpree̍naati̠ taanya̍sya pree̠taani̍ de̠vebhyo̍ ha̠vyam va̍ha̠ntyangi̍raso̠ vaa i̠ta u̍tta̠maa-ssu̍va̠rgam lo̠kamaa̍ya̠-ntadrisha̍yo yajnavaa̠stva̍bhya̠vaaya̠-nte̍- [yajnavaa̠stva̍bhya̠vaaya̠-nte, a̠pa̠shya̠-npu̠ro̠daasha̍-] 15
-'pashya-npuro̠daasha̍-nkoo̠rma-mbhoo̠tagm sarpa̍nta̠-ntama̍bruva̠nnindraa̍ya dhriyasva̠ bri̠haspata̍ye dhriyasva̠ vishve̎bhyo de̠vebhyo̎ dhriya̠sveti̠ sa naaddhri̍yata̠ tama̍bruvanna̠gnaye̎ dhriya̠sveti̠ so̎-'gnaye̎-'ddhriyata̠ yadaa̎gne̠yo̎- 'shtaaka̍paalo- 'maavaa̠syaa̍yaa-ncha paurnamaa̠syaa-nchaa̎chyu̠to bhava̍ti suva̠rgasya̍ lo̠kasyaa̠bhiji̍tyai̠ tama̍bruvan ka̠thaa-'haa̎sthaa̠ ityanu̍paakto 'bhoova̠mitya̍bravee̠-dyathaa-'ksho-'nu̍paakto̠- [-'nu̍paaktah, a̠vaarchchha̍tye̠va-] 16
-'vaarchchha̍tye̠va-mavaa̍-''ra̠mityu̠pari̍shtaa-da̠bhyajyaa̠dhastaa̠-dupaa̍nakti suva̠rgasya̍ lo̠kasya̠ sama̍shtyai̠ sarvaa̍ni ka̠paalaa̎nya̠bhi pra̍thayati̠ taava̍tah puro̠daashaa̍na̠mushmi̍n mlo̠ke̍-'bhi ja̍yati̠ yo vida̍gdha̠-ssa nai̍r-ri̠to yo-'shri̍ta̠-ssa rau̠dro ya-shshri̠ta-ssa sade̍va̠stasmaa̠davi̍dahataa shrita̠krintya̍-ssadeva̠tvaaya̠ bhasma̍naa̠-'bhi vaa̍sayati̠ tasmaa̎nmaa̠gm̠ senaasthi̍ chha̠nnam ve̠denaa̠bhi vaa̍sayati̠ tasmaa̠- [tasmaa̎t, keshai̠-] 17
-tkeshai̠-shshira̍-shchha̠nna-mprachyu̍ta̠m vaa e̠tada̠smaa-llo̠kaadaga̍ta-ndevalo̠kam yachchhri̠tagm ha̠virana̍bhighaarita-mabhi̠ghaaryo-dvaa̍sayati deva̠traivaina̍-dgamayati̠ yadyeka̍-nka̠paala̠-nnashye̠deko̠ maasa̍-ssamvathsa̠rasyaana̍veta̠-ssyaadatha̠ yaja̍maana̠h pramee̍yeta̠ ya-ddve nashye̍taa̠-ndvau maasau̍ samvathsa̠rasyaana̍vetau̠ syaataa̠matha̠ yaja̍maana̠h pramee̍yeta sa̠nkhyaayo-dvaa̍sayati̠ yaja̍maanasya [yaja̍maanasya, go̠pee̠thaaya̠ yadi̠] 18
gopee̠thaaya̠ yadi̠ nashye̍daashvi̠na-ndvi̍kapaa̠la-nnirva̍pe-ddyaavaaprithi̠vya̍- meka̍kapaalama̠shvinau̠ vai de̠vaanaa̎-mbhi̠shajau̠ taabhyaa̍me̠vaasmai̍ bhesha̠ja-nka̍roti dyaavaaprithi̠vya̍ eka̍kapaalo bhavatya̠nayo̠rvaa e̠tanna̍shyati̠ yannashya̍- tya̠nayo̍re̠vaina̍-dvindati̠ prati̍shthityai ॥ 19 ॥ (pra̠jaa̠pa̠tyam - te - 'ksho-'nu̍paakto - ve̠denaa̠bhi vaa̍sayati̠ tasmaa̠--dyaja̍maanasya̠ - dvaatrigm̍shachcha) (a. 3)
de̠vasya̍ tvaa savi̠tuh pra̍sa̠va iti̠ sphyamaa da̍tte̠ prasoo̎tyaa a̠shvino̎ rbaa̠hubhyaa̠mityaa̍haa̠-shvinau̠ hi de̠vaanaa̍maddhva̠ryoo aastaa̎-mpoo̠shno hastaa̎bhyaa̠mityaa̍ha̠ yatyai̍ sha̠tabhri̍shtirasi vaanaspa̠tyo dvi̍sha̠to va̠dha ityaa̍ha̠ vajra̍me̠va ta-thsaggshya̍ti̠ bhraatri̍vyaaya prahari̠shyan-thsta̍mba ya̠jur-ha̍ratye̠taava̍tee̠ vai pri̍thi̠vee yaava̍tee̠ vedi̠stasyaa̍ e̠taava̍ta e̠va bhraatri̍vya̠-nnirbha̍jati̠ [-nirbha̍jati̠, tasmaa̠nnaabhaa̠ga-] 20
tasmaa̠nnaabhaa̠ga-nnirbha̍janti̠ trirha̍rati̠ traya̍ i̠me lo̠kaa e̠bhya e̠vaina̍m lo̠kebhyo̠ nirbha̍jati too̠shnee-ncha̍tu̠rthagm ha̍ra̠tyapa̍rimitaade̠vaina̠-nnirbha̍ja̠tyuddha̍nti̠ yade̠vaasyaa̍ ame̠ddhya-ntadapa̍ ha̠ntyuddha̍nti̠ tasmaa̠dosha̍dhaya̠h paraa̍ bhavanti̠ moola̍-nchhinatti̠ bhraatri̍vyasyai̠va moola̍-nchhinatti pitrideva̠tyaa-'ti̍khaa̠teya̍tee-nkhanati pra̠jaapa̍tinaa [pra̠jaapa̍tinaa, yajnamu̠khena̠ sammi̍taa̠maa] 21
yajnamu̠khena̠ sammi̍taa̠maa pra̍ti̠shthaayai̍ khanati̠ yaja̍maaname̠va pra̍ti̠shthaa-nga̍mayati dakshina̠to varshee̍yasee-nkaroti deva̠yaja̍nasyai̠va roo̠pama̍ka̠h puree̍shavatee-nkaroti pra̠jaavai pa̠shava̠h puree̍sha-mpra̠jayai̠vaina̍-mpa̠shubhi̠h puree̍shavanta-nkaro̠tyutta̍ra-mparigraa̠ha-mpari̍ grihnaatye̠taava̍tee̠ vai pri̍thi̠vee yaava̍tee̠ vedi̠stasyaa̍ e̠taava̍ta e̠va bhraatri̍vya-nni̠rbhajyaa̠-''tmana̠ utta̍ra-mparigraa̠ha-mpari̍grihnaati kroo̠rami̍va̠ vaa [kroo̠rami̍va̠ vai, e̠ta-tka̍roti̠] 22
e̠ta-tka̍roti̠ yadvedi̍-nka̠roti̠ dhaa a̍si sva̠dhaa a̠seeti̍ yoyupyate̠ shaantyai̠ proksha̍nee̠raa saa̍daya̠tyaapo̠ vai ra̍ksho̠ghnee raksha̍saa̠mapa̍hatyai̠ sphyasya̠vartman̎-thsaadayati ya̠jnasya̠ santa̍tyai̠ya-ndvi̠shyaa-tta-ndhyaa̍yechchhu̠chaivaina̍marpayati ॥ 23 ॥ (bha̠ja̠ti̠ - pra̠jaapa̍tine- va̠ vai - traya̍strigmshachcha) (a. 4)
bra̠hma̠vaa̠dino̍ vadantya̠dbhir-ha̠veegmshi̠ praukshee̠h kenaa̠pa iti̠ brahma̠neti̍ brooyaada̠dbhir-hye̍va ha̠veegmshi̍ pro̠kshati̠ brahma̍naa̠-'pa i̠ddhmaaba̠r̠hih proksha̍ti̠ meddhya̍me̠vaina̍-tkaroti̠ vedi̠-mproksha̍tyri̠kshaa vaa ̠shaa-'lo̠makaa̍-'me̠ddhyaa ya-dvedi̠rmeddhyaa̍-me̠vainaa̎-nkaroti di̠ve tvaa̠-'ntari̍kshaaya tvaa prithi̠vyai tveti̍ ba̠r̠hi-raa̠saadya̠ pro- [ba̠r̠hi-raa̠saadya̠ pra, uksha̍tye̠bhya] 24
-ksha̍tye̠bhya e̠vaina̍llo̠kebhya̠h proksha̍ti kroo̠rami̍va̠ vaa e̠ta-tka̍roti̠ ya-tkhana̍tya̠po nina̍yati̠ shaantyai̍ pu̠rastaa̎-tprasta̠ra-ngri̍hnaati̠ mukhya̍me̠vaina̍-nkaro̠teeya̍nta-ngrihnaati pra̠jaapa̍tinaa yajnamu̠khena̠ sammi̍ta-mba̠r̠hi-sstri̍naati pra̠jaa vai ba̠r̠hih pri̍thi̠vee vedi̍h pra̠jaa e̠va pri̍thi̠vyaa-mprati̍shthaapaya̠tyana̍tidrishnagg strinaati pra̠jayai̠vaina̍-mpa̠shubhi̠-rana̍tidrishna-nkaro̠- [-rana̍tidrishna-nkaroti, utta̍ra-mba̠r̠hisha̍h] 25
-tyutta̍ra-mba̠r̠hisha̍h prasta̠ragm saa̍dayati pra̠jaa vai ba̠r̠hi ryaja̍maanah prasta̠royaja̍maana-me̠vaaya̍jamaanaa̠-dutta̍ra-nkaroti̠ tasmaa̠-dyaja̍maa̠no-'ya̍jamaanaa̠dutta̍ro̠-'ntarda̍dhaati̠ vyaavri̍ttyaa a̠nakti̍ ha̠vishkri̍tame̠vainagm̍ suva̠rgam lo̠ka-nga̍mayatitre̠dhaa-'na̍kti̠ traya̍ i̠me lo̠kaa e̠bhya e̠vaina̍m lo̠kebhyo̍-'nakti̠ na prati̍ shrinaati̠ya-tpra̍tishrinee̠yaadanoo̎rdhva-mbhaavuka̠m yaja̍maanasya syaadu̠paree̍va̠ pra ha̍ra- [pra ha̍rati, u̠paree̍va̠ hi] 26
-tyu̠paree̍va̠ hi su̍va̠rgo lo̠ko niya̍chchhati̠ vrishti̍me̠vaasmai̠ niya̍chchhati̠ naatya̍gra̠-mpra ha̍re̠dyadatya̍gra-mpra̠hare̍da-tyaasaa̠rinya̍ddhva̠ryo-rnaashu̍kaa syaa̠nna pu̠rastaa̠-tpratya̍sye̠dya-tpu̠rastaa̎-tpra̠tyasye̎-thsuva̠rgaallo̠kaa-dyaja̍maana̠-mprati̍ nude̠-tpraancha̠-mpraha̍rati̠ yaja̍maaname̠va su̍va̠rgam lo̠ka-nga̍mayati̠ na vishva̍ncha̠m vi yu̍yaa̠-dya-dvishva̍ncham viyu̠yaa- [-viyu̠yaat, strya̍sya jaayeto̠rdhva-] 27
-thstrya̍sya jaayeto̠rdhva-mudyau̎tyoo̠rdhvami̍va̠ hi pu̠gm̠sah pumaa̍ne̠vaasya̍ jaayate̠ ya-thsphyena̍ vopave̠shena̍ vaa yoyu̠pyeta̠ striti̍re̠vaasya̠ saa haste̍na yoyupyate̠ yaja̍maanasya gopee̠thaaya̍ brahmavaa̠dino̍ vadanti̠ kim ya̠jnasya̠ yaja̍maana̠ iti̍ prasta̠ra iti̠ tasya̠ kva̍ suva̠rgo lo̠ka ityaa̍hava̠neeya̠ iti̍ brooyaa̠dya-tpra̍sta̠ramaa̍hava̠neeye̎ pra̠hara̍ti̠ yaja̍maaname̠va [yaja̍maaname̠va, su̠va̠rgam lo̠ka-nga̍mayati̠] 28
su̍va̠rgam lo̠ka-nga̍mayati̠ vi vaa e̠ta-dyaja̍maano lishate̠ ya-tpra̍sta̠ram yo̍yu̠pyante̍ ba̠r̠hiranu̠ praha̍rati̠ shaantyaa̍ anaarambha̠na i̍va̠ vaa e̠tarhya̍ddhva̠ryu-ssa ee̎shva̠ro ve̍pa̠no bhavi̍tordhru̠vaa 'seetee̠maama̠bhi mri̍shatee̠yam vai dhru̠vaa-'syaame̠va prati̍tishthati̠ na ve̍pa̠no bha̍va̠tyagaa(3)na̍gnee̠dityaa̍ha̠ yadbroo̠yaada-ga̍nna̠gniritya̠ -gnaava̠gni-nga̍maye̠nni ryaja̍maanagm suva̠rgaallo̠kaa-dbha̍je̠daga̠nnitye̠va broo̍yaa̠-dyaja̍maaname̠va su̍va̠rgam lo̠ka-nga̍mayati ॥ 29 ॥ (aa̠saadya̠ praa - na̍tidrishna-nkaroti - harati - viyu̠yaa--dyaja̍maaname̠vaa-'gniriti̍ - sa̠ptada̍sha cha ) (a. 5)
a̠gnestrayo̠ jyaayaagm̍so̠ bhraata̍ra aasa̠-nte de̠vebhyo̍ ha̠vyam vaha̍nta̠h praamee̍yanta̠ so̎-'gnira̍bibhedi̠ttham vaava sya aarti̠maa-'ri̍shya̠teeti̠ sa nilaa̍yata̠ so̍-'pah praavi̍sha̠-tta-nde̠vataa̠h praisha̍maichchha̠-nta-mmathsya̠h praabra̍vee̠-ttama̍shapaddhi̠yaadhi̍yaa tvaa vaddhyaasu̠ryo maa̠ praavo̍cha̠ iti̠ tasmaa̠nmathsya̍-ndhi̠yaadhi̍yaa ghnanti sha̠pto [sha̠ptah, hi] 30
hi tamanva̍vinda̠-ntama̍ bruva̠nnupa̍ na̠ aa va̍rtasva ha̠vya-nno̍ va̠heti̠ so̎-'bravee̠dvara̍m vrinai̠ yade̠va gri̍hee̠tasyaahu̍tasyabahih pari̠dhi skandaa̠-ttanme̠ bhraatri̍naa-mbhaaga̠dheya̍masa̠diti̠ tasmaa̠dya-dgri̍hee̠tasyaahu̍tasya bahih pari̠dhi skanda̍ti̠ teshaa̠-nta-dbhaa̍ga̠dheya̠-ntaane̠va tena̍ preenaati pari̠dhee-npari̍ dadhaati̠ raksha̍saa̠mapa̍hatyai̠ sagg spa̍rshayati̠ [sagg spa̍rshayati, raksha̍saa̠-] 31
raksha̍saa̠-mana̍nvavachaaraaya̠ na pu̠rastaa̠-tpari̍ dadhaatyaadi̠tyo hye̍vodya-npu̠rastaa̠-drakshaag̍syapa̠hantyoo̠rdhve sa̠midhaa̠vaa da̍dhaatyu̠pari̍shtaade̠va rakshaa̠g̠syapa̍ hanti̠ yaju̍shaa̠-'nyaa-ntoo̠shneema̠nyaa-mmi̍thuna̠tvaaya̠ dve aa da̍dhaati dvi̠paa-dyaja̍maana̠h prati̍shthityai brahmavaa̠dino̍ vadanti̠ sa tvai ya̍jeta̠ yo ya̠jnasyaa-''rtyaa̠ vasee̍yaa̠n-thsyaaditi̠ bhoopa̍taye̠ svaahaa̠ bhuva̍napataye̠ svaahaa̍ bhoo̠taanaa̠- [bhoo̠taanaa̎m, pata̍ye̠ svaaheti̍] 32
-mpata̍ye̠ svaaheti̍ ska̠nnamanu̍ mantrayeta ya̠jnasyai̠va tadaartyaa̠ yaja̍maano̠ vasee̍yaa-nbhavati̠ bhooya̍see̠r̠hi de̠vataa̎h pree̠naati̍ jaa̠mi vaa e̠ta-dya̠jnasya̍ kriyate̠ yada̠nvanchau̍ puro̠daashaa̍ vupaagmshuyaa̠jama̍nta̠raa ya̍ja̠tyajaa̍mitvaa̠yaatho̍ mithuna̠tvaayaa̠gnira̠mushmi̍n mlo̠ka aasee̎-dya̠mo̎-'smi-nte de̠vaa a̍bruva̠nnete̠mau vi paryoo̍haa̠metya̠nnaadye̍na de̠vaa a̠gni- [de̠vaa a̠gnim, u̠paama̍ntrayanta] 33
-mu̠paama̍ntrayanta raa̠jyena̍ pi̠taro̍ ya̠ma-ntasmaa̍da̠gni rde̠vaanaa̍mannaa̠do ya̠mah pi̍tri̠naagm raajaa̠ ya e̠vam veda̠ praraa̠jyama̠nnaadya̍-maapnoti̠ tasmaa̍ e̠ta-dbhaa̍ga̠dheya̠-mpraaya̍chchha̠n̠. yada̠gnaye̎ svishta̠krite̍-'va̠dyanti̠ yada̠gnaye̎ svishta̠krite̍ 'va̠dyati̍ bhaaga̠dheye̍nai̠va ta-dru̠dragm sama̍rdhayati sa̠kri-thsa̍kri̠dava̍ dyati sa̠kridi̍va̠ hi ru̠dra u̍ttaraa̠rdhaadava̍ dyatye̠shaa vai ru̠drasya̠ [vai ru̠drasya̍, dikh-svaayaa̍me̠va] 34
dikh-svaayaa̍me̠va di̠shi ru̠dra-nni̠rava̍dayate̠ dvira̠bhi ghaa̍rayati chaturava̠ttasyaa-''ptyai̍pa̠shavo̠ vai poorvaa̠ aahu̍taya e̠sha ru̠dro yada̠gnirya-tpoorvaa̠ aahu̍teera̠bhi ju̍hu̠yaa-dru̠draaya̍ pa̠shoonapi̍ dadhyaadapa̠shuryaja̍maana-ssyaadati̠haaya̠ poorvaa̠ aahu̍teerjuhoti pashoo̠naa-ngo̍pee̠thaaya̍ ॥ 35 ॥ (sha̠ptah - spa̍rshayati - bhoo̠taanaa̍ - ma̠gnigm - ru̠drasya̍ - sa̠ptatrigm̍shachcha ) (a. 6)
manu̍h prithi̠vyaa ya̠jniya̍maichchha̠-thsa ghri̠ta-nnishi̍ktamavinda̠-thso̎-'bravee̠-tko̎-'syeshva̠ro ya̠jne-'pi̠ karto̠riti̠ taava̍brootaa-mmi̠traavaru̍nau̠ gore̠vaa-''vamee̎shva̠rau karto̎-ssva̠ iti̠ tau tato̠ gaagm samai̍rayataa̠gm̠ saa yatra̍ yatra̠ nyakraa̍ma̠-ttato̍ ghri̠tama̍peedyata̠ tasmaa̎-dghri̠tapa̍dyuchyate̠ tada̍syai̠ janmopa̍hootagm rathanta̠ragm sa̠ha pri̍thi̠vyetyaa̍he̠ [sa̠ha pri̍thi̠vyetyaa̍ha, iyam vai] 36
yam vai ra̍thanta̠rami̠maame̠va sa̠haannaa-dye̠nopa̍ hvayata̠ upa̍hootam vaamade̠vyagm sa̠haantari̍kshe̠netyaa̍ha pa̠shavo̠ vai vaa̍made̠vya-mpa̠shoone̠va sa̠haantari̍kshe̠nopa̍ hvayata̠ upa̍hoota-mbri̠ha-thsa̠ha di̠vetyaa̍hai̠ram vai bri̠hadiraa̍me̠va sa̠ha di̠vopa̍ hvayata̠ upa̍hootaa-ssa̠pta hotraa̠ ityaa̍ha̠ hotraa̍ e̠vopa̍ hvayata̠ upa̍hootaa dhe̠nu- [upa̍hootaa dhe̠nuh, sa̠harsha̠bhetyaa̍ha] 37
-ssa̠harsha̠bhetyaa̍ha mithu̠name̠vopa̍ hvayata̠ upa̍hooto bha̠ksha-ssakhetyaa̍ha somapee̠thame̠vopa̍ hvayata̠ upa̍hoo̠taam(4) ho ityaa̍haa̠-''tmaana̍me̠vopa̍ hvayata aa̠tmaa hyupa̍hootaanaa̠m vasi̍shtha̠ idaa̠mupa̍ hvayate pa̠shavo̠ vaa idaa̍ pa̠shoone̠vopa̍ hvayate cha̠turupa̍ hvayate̠ chatu̍shpaado̠ hi pa̠shavo̍ maana̠veetyaa̍ha̠ manu̠rhye̍taa- [manu̠rhye̍taam, agre 'pa̍shya-] 38
-magre 'pa̍shya-dghri̠tapa̠deetyaa̍ha̠ ya de̠vaasyai̍ pa̠daa-dghri̠tamapee̎dyata̠ tasmaa̍de̠vamaa̍ha maitraavaru̠neetyaa̍ha mi̠traavaru̍nau̠ hye̍naagm sa̠maira̍yataa̠-mbrahma̍ de̠vakri̍ta̠-mupa̍hoota̠mityaa̍ha̠ brahmai̠vopa̍ hvayate̠ daivyaa̍ addhva̠ryava̠ upa̍hootaa̠ upa̍hootaa manu̠shyaa̍ ityaa̍ha devamanu̠shyaane̠vopa̍ hvayate̠ ya i̠mam ya̠jnamavaa̠n̠ ye ya̠jnapa̍ti̠m vardhaa̠nityaa̍ha [ ] 39
ya̠jnaaya̍ chai̠va yaja̍maanaaya chaa̠ ''shisha̠maa shaa̎sta̠ upa̍hoote̠ dyaavaa̍prithi̠vee ityaa̍ha̠ dyaavaa̍prithi̠vee e̠vopa̍ hvayate poorva̠je ri̠taava̍ree̠ ityaa̍ha poorva̠je hye̍te ri̠taava̍ree de̠vee de̠vapu̍tre̠ ityaa̍ha de̠vee hye̍te de̠vapu̍tre̠ upa̍hooto̠-'yam myaja̍maana̠ ityaa̍ha̠ yaja̍maaname̠vopa̍ hvayata̠ utta̍rasyaa-ndevaya̠jyaayaa̠mupa̍hooto̠ bhooya̍si havi̠shkara̍na̠ upa̍hooto di̠vye dhaama̠nnupa̍hoota̠ [dhaama̠nnupa̍hootah, ityaa̍ha] 40
ityaa̍ha pra̠jaa vaa utta̍raa devaya̠jyaa pa̠shavo̠ bhooyo̍ havi̠shkara̍nagm suva̠rgo lo̠ko di̠vya-ndhaame̠dama̍-see̠dama̠seetye̠va ya̠jnasya̍ pri̠ya-ndhaamopa̍ hvayate̠ vishva̍masya pri̠ya-mupa̍hoota̠mityaa̠haa-chha̍mbatkaarame̠vopa̍ hvayate ॥ 41 ॥ (aa̠ha̠ - dhe̠nu- re̠taam - mvardhaa̠nityaa̍ha̠ - dhaama̠nnupa̍hoota̠ - shchatu̍strigmshachcha ) (a. 7)
pa̠shavo̠ vaa idaa̎ sva̠yamaa da̍tte̠ kaama̍me̠vaa-''tmanaa̍ pashoo̠naamaa da̍tte̠ na hya̍nyah kaama̍-mpashoo̠naa-mpra̠yachchha̍ti vaa̠chaspata̍ye tvaa hu̠ta-mpraa-'shnaa̠meetyaa̍ha̠ vaacha̍me̠va bhaa̍ga̠dheye̍na preenaati̠ sada̍sa̠spata̍ye tvaa hu̠ta-mpraa-'shnaa̠meetyaa̍ha sva̠gaakri̍tyai chaturava̠tta-mbha̍vati ha̠virvai cha̍turava̠tta-mpa̠shava̍shchaturava̠ttam yaddhotaa̎ praashnee̠yaaddhotaa- [praashnee̠yaaddhotaa̎, aarti̠maarchchhe̠dya-] 42
-''rti̠maarchchhe̠dya-da̠gnau ju̍hu̠yaa-dru̠draaya̍ pa̠shoonapi̍ daddhyaadapa̠shuryaja̍maana-ssyaa-dvaa̠chaspata̍ye tvaa hu̠ta-mpraa-'shnaa̠meetyaa̍ha pa̠roksha̍me̠vaina̍-jjuhoti̠ sada̍sa̠spata̍ye tvaa hu̠ta-mpraashnaa̠meetyaa̍ha sva̠gaakri̍tyai̠ praashna̍nti tee̠rtha e̠va praashna̍nti̠ dakshi̍naa-ndadaati tee̠rtha e̠va dakshi̍naa-ndadaati̠ vi vaa e̠tadya̠jna- [vi vaa e̠tadya̠jnam, chhi̠nda̠nti̠ yanma̍ddhya̠tah] 43
-nchhi̍ndanti̠ yanma̍ddhya̠tah praa̠shnantya̠dbhi-rmaa̎rjayanta̠ aapo̠ vai sarvaa̍ de̠vataa̍ de̠vataa̍bhire̠va ya̠jnagm sa-nta̍nvanti de̠vaa vai ya̠jnaa-dru̠drama̠ntaraa̍ya̠nthsa ya̠jnama̍viddhya̠-tta-nde̠vaa a̠bhi sama̍gachchhanta̠ kalpa̍taa-nna i̠damiti̠ te̎-'bruva̠n-thsvi̍shta̠m vai na̍ i̠da-mbha̍vishyati̠ yadi̠magm raa̍dhayi̠shyaama̠ iti̠ ta-thsvi̍shta̠krita̍-ssvishtakri̠ttva-ntasyaa ''vi̍ddha̠-nni- [-''vi̍ddha̠-nnih, a̠kri̠nta̠n̠. yave̍na̠] 44
-ra̍krinta̠n̠. yave̍na̠ sammi̍ta̠-ntasmaa̎-dyavamaa̠tramava̍ dye̠-dyajjyaayo̍-'va̠-dye-dro̠paye̠-tta-dya̠jnasya̠ yadupa̍ cha strinee̠yaada̠bhi cha̍ ghaa̠raye̍dubhayata-ssaggshvaa̠yi ku̍ryaadava̠daayaa̠bhi ghaa̍rayati̠ dvi-ssampa̍dyate dvi̠paa-dyaja̍maana̠h prati̍shthityai̠ ya-tti̍ra̠shcheena̍-mati̠-hare̠dana̍bhi-viddham ya̠jnasyaa̠bhi vi̍ddhye̠dagre̍na̠ pari̍ harati tee̠rthenai̠va pari̍ harati̠ ta-tpoo̠shne parya̍hara̠nta- [parya̍hara̠ntat, poo̠shaa] 45
-tpoo̠shaa praashya̍ da̠to̍-'runa̠-ttasmaa̎-tpoo̠shaa pra̍pi̠shtabhaa̍go-'da̠ntako̠ hi ta-nde̠vaa a̍bruva̠n vi vaa a̠yamaa̎rdhyapraashitri̠yo vaa a̠yama̍bhoo̠diti̠ ta-dbriha̠spata̍ye̠ parya̍hara̠n-thso̍-'bibhe̠-dbriha̠spati̍ri̠ttham vaava sya aarti̠maa-'ri̍shya̠teeti̠ sa e̠ta-mmantra̍mapashya̠-thsoorya̍sya tvaa̠ chakshu̍shaa̠ prati̍ pashyaa̠meetya̍bravee̠nna hi soorya̍sya̠ chakshu̠h [chakshu̍h, ki-ncha̠na] 46
ki-ncha̠na hi̠nasti̠ so̍-'bibhe-tpratigri̠hnanta̍-mmaa higmsishya̠teeti̍ de̠vasya̍ tvaa savi̠tuh pra̍sa̠ve̎-'shvino̎ rbaa̠hubhyaa̎-mpoo̠shno hastaa̎bhyaa̠-mprati̍ grihnaa̠meetya̍bravee-thsavi̠tripra̍soota e̠vaina̠dbrahma̍naa de̠vataa̍bhi̠h pratya̍grihnaa̠-thso̍-'bibhe-tpraa̠shnanta̍-mmaa higmsishya̠teetya̠gnestvaa̠ ''sye̍na̠ praa-'shnaa̠meetya̍bravee̠nna hya̍gneraa̠sya̍-nkincha̠na hi̠nasti̠ so̍-'bibhe̠- [so̍-'bibhet, praashi̍tammaa-] 47
-tpraashi̍tammaa-higmsishya̠teeti̍ braahma̠nasyo̠dare̠netya̍ bravee̠nna hi braa̎hma̠nasyo̠dara̠-nki-ncha̠na hi̠nasti̠ briha̠spate̠rbrahma̠neti̠ sa hi brahmi̠shtho-'pa̠ vaa e̠tasmaa̎-tpraa̠naah kraa̍manti̠ yah praa̍shi̠tra-mpraa̠shnaatya̠dbhi-rmaa̎rjayi̠tvaa praa̠naan-thsa-mmri̍shate̠-'mrita̠m vai praa̠naa a̠mrita̠maapa̍h praa̠naane̠va ya̍thaasthaa̠namupa̍ hvayate ॥ 48 ॥ (praa̠shnee̠yaaddhotaa̍ - ya̠jnam - ni - ra̍hara̠nta - chchakshu̍ - raa̠sya̍-nkincha̠na hi̠nasti̠ so̍-'bibhe̠ - chchatu̍shchatvaarigmshachcha ) (a. 8)
a̠gneedha̠ aa da̍dhaa-tya̠gnimu̍khaa-ne̠vartoo-npree̍naati sa̠midha̠maa da̍dhaa̠tyutta̍raasaa̠-maahu̍teenaa̠-mprati̍shthityaa̠ atho̍ sa̠midva̍tye̠va ju̍hoti pari̠dheen-thsa-mmaa̎rshti pu̠naatye̠vainaa̎m-thsa̠kri-thsa̍kri̠-thsa-mmaa̎rshti̠ paraa̍niva̠ hye̍tarhi̍ ya̠jnashcha̠tu-ssampa̍dyate̠ chatu̍shpaadah pa̠shava̍h pa̠shoone̠vaava̍ rundhe̠ brahma̠-nprasthaa̎syaama̠ ityaa̠haatra̠ vaa e̠tarhi̍ ya̠jna-shshri̠to [ya̠jna-shshri̠tah, yatra̍ bra̠hmaa] 49
yatra̍ bra̠hmaa yatrai̠va ya̠jna-shshri̠tastata̍ e̠vaina̠maa ra̍bhate̠ yaddhaste̍na pra̠meeve̎dvepa̠na-ssyaa̠dyachchhee̠rshnaa shee̍rshakti̠maan-thsyaa̠dya-ttoo̠shneemaasee̠taa 'sa̍mpratto ya̠jna-ssyaa̠-tprati̠shthetye̠va broo̍yaa-dvaa̠chi vai ya̠jna-shshri̠to yatrai̠va ya̠jna-shshri̠tastata̍ e̠vaina̠gm̠ sa-mpra ya̍chchhati̠ deva̍ savitare̠ta-tte̠ praa- [savitare̠ta-tte̠ pra, aa̠hetyaa̍ha̠] 50
-''hetyaa̍ha̠ prasoo̎tyai̠ briha̠spati̍ rbra̠hmetyaa̍ha̠ sa hi brahmi̍shtha̠-ssa ya̠jna-mpaa̍hi̠ sa ya̠jnapa̍ti-mpaahi̠ sa maa-mpaa̠heetyaa̍ha ya̠jnaaya̠ yaja̍maanaayaa̠-''tmane̠ tebhya̍ e̠vaa-''shisha̠maa shaa̠ste-'naa̎rtyaa aa̠shraavyaa̍-''ha de̠vaan. ya̠jeti̍ brahmavaa̠dino̍ vadantee̠shtaa de̠vataa̠ atha̍ kata̠ma e̠te de̠vaa iti̠ chhandaa̠gm̠seeti̍ brooyaa-dgaaya̠tree-ntri̠shtubha̠- [brooyaa-dgaaya̠tree-ntri̠shtubha̎m, jaga̍tee̠-] 51
njaga̍tee̠-mityatho̠ khalvaa̍hurbraahma̠naa vai chhandaa̠gm̠seeti̠ taane̠va ta-dya̍jati de̠vaanaa̠m vaa i̠shtaa de̠vataa̠ aasa̠nnathaa̠gnirnoda̍jvala̠-tta-nde̠vaa aahu̍teebhi-ranooyaa̠jeshvanva̍-vinda̠n̠. yada̍nooyaa̠jaan. yaja̍tya̠gnime̠va ta-thsami̍ndha e̠tadu̠rvai naamaa̍-''su̠ra aa̍see̠-thsa e̠tarhi̍ ya̠jnasyaa̠ ''shisha̍mavrinkta̠ ya-dbroo̠yaade̠ta- [ya-dbroo̠yaade̠tat, u̠ dyaa̠vaa̠pri̠thi̠vee̠ bha̠dra-ma̍bhoo̠-] 52
-du̍ dyaavaaprithivee bha̠dra-ma̍bhoo̠-ditye̠tadu̍-me̠vaa-''su̠ram ya̠jnasyaa̠-''shisha̍-ngamayedi̠da-ndyaa̍vaaprithivee bha̠drama̍bhoo̠ditye̠va broo̍yaa̠-dyaja̍maaname̠va ya̠jnasyaa̠-''shisha̍-ngamaya̠tyaardhma̍ sooktavaa̠kamu̠ta na̍movaa̠kami-tyaa̍he̠dama̍raa̠-thsmeti̠ vaavaitadaa̠hopa̍shrito di̠vah pri̍thi̠vyorityaa̍ha̠ dyaavaa̍prithi̠vyorhi ya̠jna upa̍shrita̠ oma̍nvatee te̠-'smin. ya̠jne ya̍jamaana̠ dyaavaa̍prithi̠vee [ ] 53
staa̠mityaa̍haa̠ ''shisha̍me̠vaitaamaa shaa̎ste̠ yadbroo̠yaa-thsoo̍paavasaa̠naa cha̍ svaddhyavasaa̠naa cheti̍ pra̠maayu̍ko̠ yaja̍maana-ssyaadya̠daa hi pra̠meeya̠te 'the̠maamu̍paava̠syati̍ soopachara̠naa cha̍ svadhichara̠naa chetye̠va broo̍yaa̠-dvaree̍yaseeme̠vaasmai̠ gavyoo̍ti̠maa shaa̎ste̠ na pra̠maayu̍ko bhavati̠ tayo̍raa̠vidya̠gniri̠dagm ha̠vira̍jusha̠tetyaa̍ha̠ yaa ayaa̎kshma [ ] 54
de̠vataa̠staa a̍reeradhaa̠meti̠ vaavaitadaa̍ha̠ yanna ni̍rdi̠she-tprati̍vesham ya̠jnasyaa̠ ''sheerga̍chchhe̠daa shaa̎ste̠-'yam yaja̍maano̠-'saavityaa̍ha ni̠rdishyai̠vainagm̍ suva̠rgam lo̠ka-nga̍maya̠tyaayu̠raa shaa̎ste suprajaa̠stvamaa shaa̎sta̠ ityaa̍haa̠ 'shisha̍me̠vai taamaa shaa̎ste sajaatavana̠syaamaa shaa̎sta̠ ityaa̍ha praa̠naa vai sa̍jaa̠taah praa̠naane̠va [ ] 55
naantare̍ti̠ tada̠gnirde̠vo de̠vebhyo̠ vana̍te va̠yama̠gnermaanu̍shaa̠ ityaa̍haa̠gnirde̠vebhyo̍ vanu̠te va̠ya-mma̍nu̠shye̎bhya̠ iti̠ vaavaitadaa̍he̠ha gati̍rvaa̠masye̠da-ncha̠ namo̍ de̠vebhya̠ ityaa̍ha̠ yaashchai̠va de̠vataa̠ yaja̍ti̠ yaashcha̠ na taabhya̍ e̠vobhayee̎bhyo̠ nama̍skarotyaa̠tmano-'naa̎rtyai ॥ 56 ॥ (shri̠tah - te̠ pra - tri̠shtubha̍ - me̠ta-d- dyaavaa̍prithi̠vee - yaa ayaa̎kshma- praa̠naane̠va - shatcha̍tvaarigmshachcha ) (a. 9)
de̠vaa vai ya̠jnasya̍ svagaaka̠rtaara̠-nnaavi̍nda̠-nte sha̠myu-mbaa̍rhaspa̠tyama̍bruvanni̠ma-nno̍ ya̠jnagg sva̠gaa ku̠rviti̠ so̎-'bravee̠dvara̍m vrinai̠ yade̠vaa-braa̎hmano̠kto-'shra̍ddadhaano̠ yajaa̍tai̠ saa me̍ ya̠jnasyaa̠-''sheera̍sa̠diti̠ tasmaa̠-dya-dbraa̎hmano̠kto-'shra̍ddadhaano̠ yaja̍te sha̠myume̠va tasya̍ baarhaspa̠tyam ya̠jnasyaa̠ ''sheerga̍chchhatye̠ta-nmametya̍bravee̠-tki-mme̎ pra̠jaayaa̠ [pra̠jaayaa̎h, iti̠ yo̍-'pagu̠raatai̍] 57
iti̠ yo̍-'pagu̠raatai̍ sha̠tena̍ yaatayaa̠dyo ni̠hana̍-thsa̠hasre̍na yaatayaa̠dyo lohi̍ta-nka̠rava̠dyaava̍tah pra̠skadya̍ paa̠gm̠soon-thsa̍-ngri̠hnaa-ttaava̍ta-ssamvathsa̠raa-npi̍trilo̠ka-nna prajaa̍naa̠diti̠ tasmaa̎-dbraahma̠naaya̠ naapa̍ gureta̠ na ni ha̍nyaa̠nna lohi̍ta-nkuryaade̠taava̍taa̠ haina̍saa bhavati̠ tachchha̠myoraa vri̍neemaha̠ ityaa̍ha ya̠jname̠va ta-thsva̠gaa ka̍roti̠ ta- [ta-thsva̠gaa ka̍roti̠ tat, sha̠myoraa] 58
-chchha̠myoraa vri̍neemaha̠ ityaa̍ha sha̠myume̠va baa̍rhaspa̠tya-mbhaa̍ga̠dheye̍na̠ sama̍rdhayati gaa̠tum ya̠jnaaya̍ gaa̠tum ya̠jnapa̍taya̠ ityaa̍haa̠ ''shisha̍me̠vai taamaa shaa̎ste̠ soma̍m yajati̠ reta̍ e̠va ta-dda̍dhaati̠ tvashtaa̍ram yajati̠ reta̍ e̠va hi̠ta-ntvashtaa̍ roo̠paani̠ vi ka̍roti de̠vaanaa̠-mpatnee̎ryajati mithuna̠tvaayaa̠gni-ngri̠hapa̍tim yajati̠ prati̍shthityai jaa̠mi vaa e̠ta-dya̠jnasya̍ kriyate̠ [kriyate, yadaajye̍na] 59
yadaajye̍na prayaa̠jaa i̠jyanta̠ aajye̍na patneesamyaa̠jaa richa̍ma̠noochya̍ patneesamyaa̠jaanaa̍mri̠chaa ya̍ja̠tyajaa̍mitvaa̠yaatho̍ mithuna̠tvaaya̍ pa̠nkti praa̍yano̠ vai ya̠jnah pa̠nktyu̍dayana̠h pancha̍ prayaa̠jaa i̍jyante cha̠tvaara̍h patneesamyaa̠jaa-ssa̍mishtaya̠juh pa̍ncha̠ma-mpa̠nktime̠vaanu̍ pra̠yanti̍ pa̠nktimanoodya̍nti ॥ 60 ॥ (pra̠jaayaa̎h - karoti̠ tat - kri̍yate̠ - traya̍strigmshachcha ) (a. 10)
yu̠kshvaahi de̍va̠hoota̍maa̠gm̠ ashvaagm̍ agne ra̠theeri̍va । ni hotaa̍ poo̠rvya-ssa̍dah ॥ u̠ta no̍ deva de̠vaagm achchhaa̍ vocho vi̠dushta̍rah । shradvishvaa̠ vaaryaa̍ kridhi ॥ tvagm ha̠ yadya̍vishth̠ya saha̍sa-ssoonavaahuta । ri̠taavaa̍ ya̠jniyo̠ bhuva̍h ॥ a̠yama̠gni-ssa̍ha̠srino̠ vaaja̍sya sha̠tina̠spati̍h । moo̠rdhaa ka̠vee ra̍yee̠naam ॥ ta-nne̠mimri̠bhavo̍ ya̠thaa ''na̍masva̠ sahoo̍tibhih । nedee̍yo ya̠jna- [ya̠jnam, a̠ngi̠ra̠h ।] 61
-ma̍ngirah ॥ tasmai̍ noo̠ nama̠bhidya̍ve vaa̠chaa vi̍roopa̠ nitya̍yaa । vrishne̍ chodasva sushtu̠tim ॥ kamu̍ shvidasya̠ sena̍yaa̠-'gnerapaa̍kachakshasah । pa̠ni-ngoshu̍ staraamahe ॥ maa no̍ de̠vaanaa̠m visha̍h prasnaa̠teeri̍vo̠sraah । kri̠sha-nna haa̍su̠raghni̍yaah ॥ maa na̍-ssamasya doo̠dhya̍h pari̍dveshaso agm ha̠tih । oo̠rmirna naava̠maa va̍dheet ॥ nama̍ste agna̠ oja̍se gri̠nanti̍ deva kri̠shtaya̍h । amai̍- [amai̎h, a̠mitra̍mardaya ।] 62
-ra̠mitra̍mardaya ॥ ku̠vithsuno̠ gavi̍shta̠ye-'gne̍ sa̠mveshi̍sho ra̠yim । uru̍kridu̠ru na̍skridhi ॥ maa no̍ a̠smi-nma̍haadha̠ne paraa̍ vargbhaara̠bhridya̍thaa । sa̠mvarga̠gm̠ sagm ra̠yi-nja̍ya ॥ a̠nyama̠smadbhi̠yaa i̠yamagne̠ sisha̍ktu du̠chchhunaa̎ । vardhaa̍ no̠ ama̍va̠chchhava̍h ॥ yasyaaju̍shannama̠svina̠-shshamee̠madu̍rmakhasyavaa । ta-ngheda̠gnirvri̠dhaa-'va̍ti ॥ para̍syaa̠ adhi̍ [ ] 63
sa̠mvato-'va̍raagm a̠bhyaa ta̍ra । yatraa̠hamasmi̠ taagm a̍va ॥ vi̠dmaa hi te̍ pu̠raa va̠yamagne̍ pi̠turyathaava̍sah । adhaa̍ te su̠mnamee̍mahe ॥ ya u̠gra i̍va sharya̠haa ti̠gmashri̍ngo̠ na vagmsa̍gah । agne̠ puro̍ ru̠roji̍tha ॥ sakhaa̍ya̠-ssam va̍-ssa̠myancha̠misha̠gg̠ stoma̍-nchaa̠gnaye̎ । varshi̍shthaaya kshitee̠naamoo̠rjo naptre̠ saha̍svate ॥ sagm sa̠midyu̍vase vrisha̠nna -gne̠ vishvaa̎nya̠rya aa । i̠daspa̠de sami̍dhyase̠ sa no̠ vasoo̠nyaa bha̍ra । prajaa̍pate̠, sa ve̍da̠, somaa̍ pooshane̠, mau de̠vau ॥ 64 ॥ (ya̠jna - mamai̠ - radhi̍ - vrisha̠ - nnekaa̠nna vigm̍sha̠tishcha̍ ) (a. 11)
u̠shanta̍stvaa havaamaha u̠shanta̠-ssami̍dheemahi । u̠shannu̍sha̠ta aa va̍ha pi̠treen. ha̠vishe̠ atta̍ve ॥ tvagm so̍ma̠ prachi̍kito manee̠shaa tvagm raji̍shtha̠manu̍ neshi̠ panthaa̎m । tava̠ pranee̍tee pi̠taro̍ na indo de̠veshu̠ ratna̍ma bhajanta̠ dheeraa̎h ॥ tvayaa̠ hi na̍h pi̠tara̍-ssoma̠ poorve̠ karmaa̍ni cha̠kruh pa̍vamaana̠ dheeraa̎h । va̠nvannavaa̍tah pari̠dheegm rapo̎rnu vee̠rebhi̠rashvai̎rma̠ghavaa̍ bhavaa [bhava, na̠h ।] 65
nah ॥ tvagm so̍ma pi̠tribhi̍-ssamvidaa̠no-'nu̠ dyaavaa̍prithi̠vee aa ta̍tantha । tasmai̍ ta indo ha̠vishaa̍ vidhema va̠yagg syaa̍ma̠ pata̍yo rayee̠naam ॥ agni̍shvaattaah pitara̠ eha ga̍chchhata̠ sada̍-ssada-ssadata supraneetayah । a̠ttaa ha̠veegmshi̠ praya̍taani ba̠r̠hishyathaa̍ ra̠yigm sarva̍veera-ndadhaatana ॥ barhi̍shadah pitara oo̠tya̍rvaagi̠maa vo̍ ha̠vyaa cha̍krimaa ju̠shaddhva̎m । ta aa ga̠taa-'va̍saa̠ sha-nta̍me̠naa-'thaa̠-'smabhya̠gm̠ [-'smabhya̎m, sham yora̍ra̠po da̍dhaata ।] 66
sham yora̍ra̠po da̍dhaata ॥ aa-'ha-mpi̠treen-thsu̍vi̠datraagm̍ avithsi̠ napaa̍ta-ncha vi̠krama̍na-ncha̠ vishno̎h । ba̠r̠hi̠shado̠ ye sva̠dhayaa̍ su̠tasya̠ bhaja̍nta pi̠tvasta i̠haa-'' ga̍mishthaah ॥ upa̍hootaah pi̠tara̍-sso̠myaaso̍ barhi̠shye̍shu ni̠dhishu̍ pri̠yeshu̍ । ta aa ga̍mantu̠ ta i̠ha shru̍va̠ntvadhi̍ bruvantu̠ te a̍vantva̠smaan ॥ udee̍rataa̠mava̍ra̠ u-tparaa̍sa̠ unma̍ddhya̠maah pi̠tara̍-sso̠myaasa̍h । asu̠m- [asu̎m, ya ee̠yura̍ vri̠kaa] 67
-mya ee̠yura̍ vri̠kaa ri̍ta̠jnaaste no̍-'vantu pi̠taro̠ have̍shu ॥ i̠da-mpi̠tribhyo̠ namo̍ astva̠dya ye poorvaa̍so̠ ya upa̍raasa ee̠yuh । ye paarthi̍ve̠ raja̠syaa nisha̍ttaa̠ ye vaa̍ noo̠nagm su̍vri̠janaa̍su vi̠kshu ॥ adhaa̠ yathaa̍ nah pi̠tara̠h paraa̍sah pra̠tnaaso̍ agna ri̠tamaa̍shushaa̠naah । shucheeda̍ya̠-ndeedhi̍ti muktha̠shaasa̠h, kshaamaa̍ bhi̠ndanto̍ aru̠neerapa̍ vrann ॥ yada̍gne [yada̍gne, ka̠vya̠vaa̠ha̠na̠ pi̠treen] 68
kavyavaahana pi̠treen. yakshyri̍taa̠vridha̍h । pra cha̍ ha̠vyaani̍ vakshyasi de̠vebhya̍shcha pi̠tribhya̠ aa ॥ tvama̍gna eedi̠to jaa̍tave̠do-'vaa̎ddha̠vyaani̍ sura̠bheeni̍ kri̠tvaa । praadaa̎h pi̠tribhya̍-ssva̠dhayaa̠ te a̍kshanna̠ddhi tva-nde̍va̠ praya̍taa ha̠veegmshi̍ ॥ maata̍lee ka̠vyairya̠mo angi̍robhi̠ rbriha̠spati̠r̠ rikva̍bhi rvaavridhaa̠nah । yaagshcha̍ de̠vaa vaa̍vri̠dhurye cha̍ de̠vaan-thsvaahaa̠-'nye sva̠dhayaa̠-'nye ma̍danti ॥ 69 ॥
i̠mam ya̍ma prasta̠ramaahi seedaangi̍robhih pi̠tribhi̍-ssamvidaa̠nah । aatvaa̠ mantraa̎h kavisha̠staa va̍hantve̠naa raa̍jan. ha̠vishaa̍ maadayasva ॥ angi̍robhi̠raa ga̍hi ya̠jniye̍bhi̠ryama̍ vairoo̠pairi̠ha maa̍dayasva । viva̍svantagm huve̠ yah pi̠taa te̠-'smin. ya̠jne ba̠r̠hishyaa ni̠shadya̍ ॥ angi̍raso nah pi̠taro̠ nava̍gvaa̠ atha̍rvaano̠ bhriga̍va-sso̠myaasa̍h । teshaa̎m va̠yagm su̍ma̠tau ya̠jniyaa̍naa̠mapi̍ bha̠dre sau̍mana̠se syaa̍ma ॥ 70 ॥ (bha̠vaa̠ - 'smabhya̠ - masu̠m - myada̍gne - madanti - saumana̠sa - eka̍-ncha ) (a. 12)
(sa̠midha̠ - shchakshu̍shee - pra̠jaapa̍ti̠raajya̍m - de̠vasya̠ sphyam - bra̍hmavaa̠dino̠ 'dbhi - ra̠gnestrayo̠ - manu̍h prithi̠vyaah - pa̠shavo̠ - 'gneedhe̍ - de̠vaa vai ya̠jnasya̍ - yu̠kshvo - shanta̍stvaa̠ - dvaada̍sha )
(sa̠midho̍ - yaa̠jyaa̍ - tasmaa̠nnabhaa̠-'gagm - hi tamanvi- tyaa̍ha pra̠jaa vaa - aa̠hetyaa̍ha - yu̠kshvaa hi - sa̍pta̠tih )
(sa̠midha̍h, saumana̠se syaa̍ma)
॥ hari̍h om ॥
॥ krishna yajurvedeeya taittireeya samhitaayaa-ndviteeyakaande shashtah prashna-ssamaaptah ॥
(vaa̠ya̠vya̍m - pra̠jaapa̍ti - raadi̠tyebhyo̍ - de̠vaa - vi̠shvaroo̍pah - sa̠midha̠h - shat) (6)
॥ iti dveeteeya-nkaandam ॥
2.6 - సమిధో యజతి వసన్తం - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః గురించి
This is the sixth prashna of the second kanda of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita, which completes the remaining rites (avashishta karma) of the new and full moon sacrifices. It opens with the prayajas, the fore-offerings, linking each to a season: by offering to the samidhs one wins spring, to Tanunapat summer, to the Idas the rains, to the barhis autumn, and to Svaha-kara winter. Later sections explain other parts of the rite, the offerings, the priests and the ladles, and the meaning behind them.
మూలం: Krishna Yajurveda, Taittiriya Samhita 2.6
ఎప్పుడు పఠించాలి: In Vedic chanting and in traditional study of the Taittiriya Samhita.
మీకు తెలుసా?
- The five prayajas matched to the five seasons show the Vedic idea that the sacrifice mirrors the cycle of the year.
- This prashna closes the second kanda of the Taittiriya Samhita.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
What does this prashna open with?
The prayajas, each linked to a season.
Which offering wins spring?
The offering to the samidhs (kindling).
Which Veda is it from?
The Krishna Yajurveda, Taittiriya Samhita 2.6.
ఆరాధన, అధ్యయనం కోసం అందించబడింది, జోస్యంగా కాదు. వాణిజ్యేతరం.
మరిన్ని భక్తి గ్రంథాలు