3.2 - యో వై పవమానానాం - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః
Kanda 3 - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita · సాంప్రదాయ భక్తి గ్రంథం
krishna yajurvedeeya taittireeya samhitaayaa-ntriteeyakaande dviteeyah prashnah - pavamaanagraahaadeenaam vyaakhyaanam
o-nnamah paramaatmane, shree mahaaganapataye namah, shree gurubhyo namah । ha̠ri̠h om ॥
yo vai pava̍maanaanaamanvaaro̠haan. vi̠dvaan. yaja̠te-'nu̠ pava̍maanaa̠naa ro̍hati̠ na pava̍maane̠bhyo-'va̍ chchidyate shye̠no̍-'si gaaya̠trachha̍ndaa̠ anu̠ tvaa-''ra̍bhe sva̠sti maa̠ sa-mpaa̍raya supa̠rno̍-'si tri̠shtupchha̍ndaa̠ anu̠ tvaa-''ra̍bhe sva̠sti maa̠ sa-mpaa̍raya̠ saghaa̍-'si̠ jaga̍teechhandaa̠ anu̠ tvaa-''ra̍bhe sva̠sti maa̠ sampaa̍ra̠yetyaa̍hai̠te [ ] 1
vai pava̍maanaanaamanvaaro̠haastaan. ya e̠vam vi̠dvaan. yaja̠te-'nu̠ pava̍maanaa̠naa ro̍hati̠ na pava̍maane̠bhyo-'va̍ chchhidyate̠ yo vai pava̍maanasya̠ santa̍ti̠m veda̠ sarva̠maayu̍reti̠ na pu̠raa-''yu̍sha̠h pra mee̍yate pashu̠maa-nbha̍vati vi̠ndate̎ pra̠jaa-mpava̍maanasya̠ grahaa̍ grihya̠nte-'tha̠ vaa a̍syai̠te-'gri̍heetaa dronakala̠sha aa̍dhava̠neeya̍h poota̠bhri-ttaan. yadagri̍heetvopaaku̠ryaa-tpava̍maana̠m vi- [-tpava̍maana̠m vi, chhi̠ndyaa̠-ttam vi̠chchhidya̍maana-] 2
chchhi̍ndyaa̠-ttam vi̠chchhidya̍maana-maddhva̠ryoh praa̠no-'nu̠ vichchhi̍dye-topayaa̠magri̍heeto-'si pra̠jaapa̍taye̠ tveti̍ dronakala̠shama̠bhi mri̍she̠dindraa̍ya̠ tvetyaa̍dhava̠neeya̠m vishve̎bhyastvaa de̠vebhya̠ iti̍ poota̠bhrita̠-mpava̍maaname̠va ta-thsa-nta̍noti̠ sarva̠maayu̍reti̠ na pu̠raa-''yu̍sha̠h pramee̍yate pashu̠maa-nbha̍vati vi̠ndate̎ pra̠jaam ॥ 3 ॥ (e̠te - vi - dvicha̍tvaarigmshachcha) (a. 1)
treeni̠ vaava sava̍naa̠nyatha̍ tri̠teeya̠gm̠ sava̍na̠mava̍ lumpantyana̠gm̠shu ku̠rvanta̍ upaa̠gm̠shugmhu̠tvopaagm̍shupaa̠tre-'gm̍shuma̠vaasya̠ tantri̍teeyasava̠ne̍ 'pi̠srijyaa̠bhi shu̍nuyaa̠dyadaa̎pyaa̠yaya̍ti̠ tenaagm̍shu̠madyada̍bhishu̠noti̠ tena̍rjee̠shi sarvaa̎nye̠va ta-thsava̍naanyagmshu̠manti̍ shu̠krava̍nti sa̠maava̍dveeryaani karoti̠ dvau sa̍mu̠drau vita̍taavajoo̠ryau pa̠ryaava̍rtete ja̠thare̍va̠ paadaa̎h । tayo̠h pashya̍nto̠ ati̍ yantya̠nya-mapa̍shyanta̠- [yantya̠nya-mapa̍shyantah, setu̠naa-'ti̍] 4
-ssetu̠naa-'ti̍ yantya̠nyam ॥ dve dradha̍see sa̠tatee̍ vasta̠ eka̍h ke̠shee vishvaa̠ bhuva̍naani vi̠dvaan । ti̠ro̠dhaayai̠tyasi̍ta̠m vasaa̍na-shshu̠kramaa da̍tte anu̠haaya̍ jaa̠ryai ॥ de̠vaa vai yadya̠jne-'ku̍rvata̠ tadasu̍raa akurvata̠ te de̠vaa e̠ta-mma̍haaya̠jnama̍pashya̠-ntama̍tanvataagniho̠tram vra̠tama̍kurvata̠ tasmaa̠-ddvivra̍ta-ssyaa̠-ddvirhya̍gniho̠tra-njuhva̍ti paurnamaa̠sam ya̠jna-ma̍gneesho̠meeya̍- [-ma̍gneesho̠meeya̎m, pa̠shuma̍kurvata] 5
-mpa̠shuma̍kurvata daa̠rshyam ya̠jnamaa̎gne̠ya-mpa̠shuma̍kurvata vaishvade̠va-mpraa̍tassava̠na -ma̍kurvata varunapraghaa̠saa-nmaaddhya̍dinna̠gm̠ sava̍nagm saakame̠dhaa-npi̍triya̠jna-ntrya̍mbakaag-striteeyasava̠nama̍kurvata̠ tame̍shaa̠masu̍raa ya̠jna -ma̠nvavaa̍jigaagmsa̠-nta-nnaa-'nvavaa̍ya̠-nte̎-'bruvannaddhvarta̠vyaa vaa i̠me de̠vaa a̍bhoova̠nniti̠ tada̍ddhva̠rasyaa̎ 'ddhvara̠tva-ntato̍ de̠vaa abha̍va̠-nparaa-'su̍raa̠ ya e̠vam vi̠dvaan-thsome̍na̠ yaja̍te̠ bhava̍tyaa̠tmanaa̠ paraa̎ 'sya̠ bhraatri̍vyo bhavati ॥ 6 ॥ (apa̍shyanto-' - gneesho̠meeya̍ - maa̠tmanaa̠ paraa̠ - treeni̍ cha) (a. 2)
pa̠ri̠bhoora̠gni-mpa̍ri̠bhoorindra̍-mpari̠bhoorvishvaa̎-nde̠vaa-npa̍ri̠bhoormaagm sa̠ha bra̍hmavarcha̠sena̠ sa na̍h pavasva̠ sha-ngave̠ sha-njanaa̍ya̠ shamarva̍te̠ shagm raa̍ja̠nnosha̍dhee̠bhyo 'chchhi̍nnasya te rayipate su̠veerya̍sya raa̠yasposha̍sya dadi̠taara̍-ssyaama । tasya̍ me raasva̠ tasya̍ te bhaksheeya̠ tasya̍ ta i̠damunmri̍je ॥ praa̠naaya̍ me varcho̠daa varcha̍se pavasvaa paa̠naaya̍ vyaa̠naaya̍ vaa̠che [vaa̠che, da̠ksha̠kra̠tubhyaa̠-nchakshu̍rbhyaa-mme] 7
da̍kshakra̠tubhyaa̠-nchakshu̍rbhyaa-mme varcho̠dau varcha̍se pavethaa̠g̠ shrotraa̍yaa̠ ''tmane 'nge̎bhya̠ aayu̍she vee̠ryaa̍ya̠ vishno̠rindra̍sya̠ vishve̍shaa-nde̠vaanaa̎-nja̠thara̍masi varcho̠daa me̠ varcha̍se pavasva̠ ko̍-'si̠ ko naama̠ kasmai̎ tvaa̠ kaaya̍ tvaa̠ ya-ntvaa̠ some̠naatee̍tripa̠m ya-ntvaa̠ some̠naamee̍madagm supra̠jaah pra̠jayaa̍ bhooyaasagm su̠veero̍ vee̠rai-ssu̠varchaa̠ varcha̍saa su̠posha̠h poshai̠-rvishve̎bhyo me roo̠pebhyo̍ varcho̠daa [varcho̠daah, varcha̍se] 8
varcha̍se pavasva̠ tasya̍ me raasva̠ tasya̍ te bhaksheeya̠ tasya̍ ta i̠damunmri̍je ॥ bubhoo̍sha̠nnave̎kshetai̠sha vai paatri̍yah pra̠jaapa̍tirya̠jnah pra̠jaapa̍ti̠stame̠va ta̍rpayati̠ sa e̍na-ntri̠pto bhootyaa̠-'bhi pa̍vate brahmavarcha̠sakaa̠mo-'ve̎kshetai̠sha vai paatri̍yah pra̠jaapa̍tirya̠jnah pra̠jaapa̍ti̠stame̠va ta̍rpayati̠ sa e̍na-ntri̠pto bra̍hmavarcha̠senaa̠bhi pa̍vata aamayaa̠- [aamayaa̠vee, ave̎kshetai̠sha vai] 9
-vyave̎kshetai̠sha vai paatri̍yah pra̠jaapa̍tirya̠jnah pra̠jaapa̍ti̠stame̠va ta̍rpayati̠ sa e̍na-ntri̠pta aayu̍shaa̠-'bhi pa̍vate-'bhi̠chara̠nnave̎kshetai̠sha vai paatri̍yah pra̠jaapa̍tirya̠jnah pra̠jaapa̍ti̠stame̠va ta̍rpayati̠ sa e̍na-ntri̠ptah praa̍naapaa̠naabhyaa̎m vaa̠cho da̍kshakra̠tubhyaa̠-nchakshu̍rbhyaa̠g̠ shrotraa̎bhyaa-maa̠tmano-'nge̎bhya̠ aayu̍sho̠-'ntare̍ti taa̠ja-kpra dha̍nvati ॥ 10 ॥ (vaa̠che-roo̠pebhyo̍ varcho̠daa - aa̍mayaa̠vee - pancha̍chatvaarigmshachcha) (a. 3)
sphya-ssva̠stirvi̍gha̠na-ssva̠stih parshu̠rvedi̍h para̠shurna̍-ssva̠stih । ya̠jniyaa̍ yajna̠krita̍-sstha̠ te maa̠smin ya̠jna upa̍ hvayaddhva̠mupa̍ maa̠ dyaavaa̍prithi̠vee hva̍yetaa̠mupaa̎-''staa̠vah ka̠lasha̠-ssomo̍ a̠gnirupa̍ de̠vaa upa̍ ya̠jna upa̍ maa̠ hotraa̍ upaha̠ve hva̍yantaa̠-nnamo̠-'gnaye̍ makha̠ghnema̠khasya̍ maa̠ yasho̎-'ryaa̠dityaa̍hava̠neeya̠mupa̍ tishthate ya̠jno vai ma̠kho [ya̠jno vai ma̠khah, ya̠jnam vaava] 11
ya̠jnam vaava sa tada̍ha̠-ntasmaa̍ e̠va na̍ma̠skritya̠ sada̠h prasa̍rpatyaa̠tmano-'naa̎rtyai̠ namo̍ ru̠draaya̍ makha̠ghne nama̍skrityaa maa paa̠heetyaagnee̎ddhra̠-ntasmaa̍ e̠va na̍ma̠skritya̠ sada̠h prasa̍rpatyaa̠tmano-'naa̎rtyai̠ nama̠ indraa̍ya makha̠ghna i̍ndri̠ya-mme̍ vee̠rya̍-mmaa nirva̍dhee̠riti̍ ho̠treeya̍maa̠shisha̍me̠vaitaamaa shaa̎staindri̠yasya̍ vee̠rya̍syaani̍rghaataaya̠ yaa vai [ ] 12
de̠vataa̠-ssada̠syaarti̍maa̠rpaya̍nti̠ yastaa vi̠dvaa-npra̠sarpa̍ti̠ na sada̠syaarti̠maarchchha̍ti̠ namo̠-'gnaye̍ makha̠ghna ityaa̍hai̠taa vai de̠vataa̠-ssada̠syaarti̠maa-'rpa̍yanti̠ taa ya e̠vam vi̠dvaa-npra̠sarpa̍ti̠ na sada̠syaarti̠maarchchha̍ti ddri̠dhe stha̍-shshithi̠re sa̠meechee̠ maa-'gmha̍saspaata̠gm̠ sooryo̍ maa de̠vo di̠vyaadagmha̍saspaatu vaa̠yura̠ntari̍kshaa- [vaa̠yura̠ntari̍kshaat, a̠gnih pri̍thi̠vyaa] 13
-da̠gnih pri̍thi̠vyaa ya̠mah pi̠tribhya̠-ssara̍svatee manu̠shye̎bhyo̠ devee̎ dvaarau̠ maa maa̠ sa-ntaa̎pta̠-nnama̠-ssada̍se̠ nama̠-ssada̍sa̠spata̍ye̠ nama̠-ssakhee̍naa-mpuro̠gaanaa̠-nchakshu̍she̠ namo̍ di̠ve nama̍h prithi̠vyaa ahe̍ daidhisha̠vyodata̍stishthaa̠-'nyasya̠ sada̍ne seeda̠ yo̎-'sma-tpaaka̍tara̠ unni̠vata̠ udu̠dvata̍shcha gesha-mpaa̠ta-mmaa̎ dyaavaaprithivee a̠dyaahna̠-ssado̠ vai pra̠sarpa̍nta- [vai pra̠sarpa̍ntam, pi̠taro-'nu̠] 14
-mpi̠taro-'nu̠ prasa̍rpanti̠ ta e̍nameeshva̠raa higmsi̍to̠-ssada̍h pra̠sripya̍ dakshinaa̠rdha-mpare̎kshe̠taa-'ga̍nta pitarah pitri̠maana̠ham yu̠shmaabhi̍rbhooyaasagm supra̠jaso̠ mayaa̍ yoo̠ya-mbhoo̍yaa̠steti̠ tebhya̍ e̠va na̍ma̠skritya̠ sada̠h prasa̍rpatyaa̠tmano-'naa̎rtyai ॥ 15 ॥ (ma̠kho - vaa - a̠ntari̍kshaat - pra̠sarpa̍nta̠m - traya̍strigmshachcha) (a. 4)
bhakshehi̠ maa ''vi̍sha deerghaayu̠tvaaya̍ shantanu̠tvaaya̍ raa̠yasposhaa̍ya̠ varcha̍se suprajaa̠stvaayehi̍ vaso puro vaso pri̠yo me̍ hri̠do̎-'sya̠shvino̎stvaa baa̠hubhyaagm̍ saghyaasa-nnri̠chaksha̍sa-ntvaa deva soma su̠chakshaa̠ ava̍ khyesha-mma̠ndraa-'bhibhoo̍tih ke̠turya̠jnaanaa̠m vaagju̍shaa̠naa soma̍sya tripyatu ma̠ndraa sva̍rvaa̠chyadi̍ti̠ranaa̍hata sheershnee̠ vaagju̍shaa̠naa soma̍sya tripya̠tvehi̍ vishvacharshane [ ] 16
sha̠mbhoorma̍yo̠bhoo-ssva̠sti maa̍ harivarna̠ pracha̍ra̠ kratve̠ dakshaa̍ya raa̠yasposhaa̍ya suvee̠rataa̍yai̠ maa maa̍ raaja̠n. vi bee̍bhisho̠ maa me̠ haardi̍ tvi̠shaa va̍dheeh । vrisha̍ne̠ shushmaa̠yaa-''yu̍she̠ varcha̍se ॥ vasu̍ma-dganasya soma deva te mati̠vida̍h praata̠ssava̠nasya̍ gaaya̠trachha̍ndasa̠ indra̍peetasya̠ naraa̠shagmsa̍peetasya pi̠tripee̍tasya̠ madhu̍mata̠ upa̍hoota̠syopa̍hooto bhakshayaami ru̠drava̍-dganasya soma deva te mati̠vido̠ maaddhya̍ndinasya̠ sava̍nasya tri̠shtupchha̍ndasa̠ indra̍peetasya̠ naraa̠shagm sa̍peetasya [ ] 17
pi̠tripee̍tasya̠ madhu̍mata̠ upa̍hoota̠syopa̍hooto bhakshayaamyaadi̠tyava̍-dganasya soma deva te mati̠vida̍stri̠teeya̍sya̠ sava̍nasya̠ jaga̍teechhandasa̠ indra̍peetasya̠ naraa̠shagm sa̍peetasya pi̠tripee̍tasya̠ madhu̍mata̠ upa̍hoota̠syopa̍hooto bhakshayaami ॥ aapyaa̍yasva̠ same̍tu te vi̠shvata̍-ssoma̠ vrishni̍yam । bhavaa̠ vaaja̍sya sanga̠the ॥ hinva̍ me̠ gaatraa̍ harivo ga̠naa-nme̠ maa vitee̍trishah । shi̠vo me̍ sapta̠r̠sheenupa̍ tishthasva̠ maa me-'vaa̠nnaabhi̠mati̍ [maa me-'vaa̠nnaabhi̠mati̍, gaa̠h ।] 18
gaah ॥ apaa̍ma̠ soma̍ma̠mritaa̍ abhoo̠maa-'da̍rshma̠ jyoti̠ravi̍daama de̠vaan । kima̠smaan kri̍nava̠daraa̍ti̠h kimu̍ dhoo̠rtira̍mrita̠ martya̍sya ॥ yanma̍ aa̠tmano̍ mi̠ndaa-'bhoo̍da̠gnista-tpuna̠raa-'haa̎rjaa̠tave̍daa̠ vicha̍rshanih ॥ puna̍ra̠gnishchakshu̍radaa̠t-puna̠rindro̠ briha̠spati̍h । puna̍rme ashvinaa yu̠va-nchakshu̠raa dha̍ttama̠kshyoh ॥ i̠shtaya̍jushaste deva soma stu̠tasto̍masya [ ] 19
sha̠stoktha̍sya̠ hari̍vata̠ indra̍peetasya̠ madhu̍mata̠ upa̍hoota̠syopa̍hooto bhakshayaami ॥ aa̠pooryaa̠-ssthaa-''maa̍ poorayata pra̠jayaa̍ cha̠ dhane̍na cha ॥ e̠ta-tte̍ tata̠ ye cha̠ tvaamanve̠ta-tte̍ pitaamaha prapitaamaha̠ ye cha̠ tvaamanvatra̍ pitaro yathaabhaa̠ga-mma̍ndaddhva̠-nnamo̍ vah pitaro̠ rasaa̍ya̠ namo̍ vah pitara̠-shshushmaa̍ya̠ namo̍ vah pitaro jee̠vaaya̠ namo̍ vah pitara- [namo̍ vah pitarah, sva̠dhaayai̠] 20
-ssva̠dhaayai̠ namo̍ vah pitaro ma̠nyave̠ namo̍ vah pitaro gho̠raaya̠ pita̍ro̠ namo̍ vo̠ ya e̠tasmi̍n mlo̠kestha yu̠shmaagste-'nu̠ ye̎-'smin mlo̠ke maa-nte-'nu̠ ya e̠tasmi̍n mlo̠ke stha yoo̠ya-nteshaa̠m vasi̍shthaa bhooyaasta̠ ye̎-'smin mlo̠ke̍-'ha-nteshaa̠m vasi̍shtho bhooyaasa̠-mprajaa̍pate̠ na tvade̠taanya̠nyo vishvaa̍ jaa̠taani̠ pari̠taa ba̍bhoova । 21
ya-tkaa̍maaste juhu̠mastanno̍ astu va̠yagg syaa̍ma̠ pata̍yo rayee̠naam ॥ de̠vakri̍ta̠syaina̍so 'va̠yaja̍namasi manu̠shya̍krita̠syaina̍so 'va̠yaja̍namasi pi̠trikri̍ta̠syaina̍so 'va̠yaja̍namasya̠phsu dhau̠tasya̍ soma deva te̠ nribhi̍-ssu̠tasye̠shta ya̍jusha-sstu̠tasto̍masya sha̠stoktha̍sya̠ yo bha̠kshoa̍shva̠sani̠ryo go̠sani̠stasya̍ te pi̠tribhi̍rbha̠ksha-nkri̍ta̠syo-pa̍hoota̠syopa̍hooto bhakshayaami ॥ 22 ॥ (vi̠shva̠cha̠rsha̠ne̠ - tri̠shtupchha̍ndasa̠ indra̍peetasya̠ naraa̠shagm sa̍peeta̠syaa - 'ti̍ -stu̠tasto̍masya - jee̠vaaya̠ namo̍ vah pitaro - babhoova̠ - chatu̍shchatvaarigmshachcha) (a. 5)
ma̠hee̠naa-mpayo̍-'si̠ vishve̍shaa-nde̠vaanaa̎-nta̠noor-ri̠ddhyaasa̍ma̠dya prisha̍teenaa̠-ngraha̠-mprisha̍teenaa̠-ngraho̍-'si̠ vishno̠r̠hrida̍yama̠syeka̍misha̠ vishnu̠stvaa-'nu̠ vicha̍krame bhoo̠tirda̠ddhnaa ghri̠tena̍ vardhataa̠-ntasya̍ me̠shtasya̍ vee̠tasya̠ dravi̍na̠maa ga̍myaa̠jjyoti̍rasi vaishvaana̠ra-mprishni̍yai du̠gdham yaava̍tee̠ dyaavaa̍prithi̠vee ma̍hi̠tvaa yaava̍chcha sa̠pta sindha̍vo vita̠sthuh । taava̍ntamindra te̠ [taava̍ntamindra te, grahagm̍] 23
grahagm̍ sa̠horjaa gri̍hnaa̠myastri̍tam ॥ ya-tkri̍shnashaku̠nah pri̍shadaa̠jyama̍vamri̠shechchhoo̠draa a̍sya pra̠maayu̍kaa-ssyu̠ryachchhvaa 'va̍mri̠shechchatu̍shpaado-'sya pa̠shava̍h pra̠maayu̍kaa-ssyu̠rya-thskande̠-dyaja̍maanah pra̠maayu̍ka-ssyaa-tpa̠shavo̠ vai pri̍shadaa̠jya-mpa̠shavo̠ vaa e̠tasya̍ skandanti̠ yasya̍ prishadaa̠jyagg skanda̍ti̠ ya-tpri̍shadaa̠jya-mpuna̍rgri̠hnaati̍ pa̠shoone̠vaasmai̠ puna̍rgrihnaati praa̠no vai pri̍shadaa̠jya-mpraa̠no vaa [pri̍shadaa̠jya-mpraa̠no vai, e̠tasya̍] 24
e̠tasya̍ skandati̠ yasya̍ prishadaa̠jyagg skanda̍ti̠ ya-tpri̍shadaa̠jya-mpuna̍rgri̠hnaati̍ praa̠name̠vaasmai̠ puna̍rgrihnaati̠ hira̍nyamava̠dhaaya̍ grihnaatya̠mrita̠m vai hira̍nya-mpraa̠nah pri̍shadaa̠jyama̠mrita̍me̠vaasya̍ praa̠ne da̍dhaati sha̠tamaa̍na-mbhavati sha̠taayu̠h puru̍sha-shsha̠tendri̍ya̠ aayu̍shye̠vendri̠ye prati̍tishtha̠tyashva̠mava̍ ghraapayati praajaapa̠tyo vaa ashva̍h praajaapa̠tyah praa̠na-ssvaade̠vaasmai̠ yone̎h praa̠na-nnirmi̍meete̠ vi vaa e̠tasya̍ ya̠jnashchhi̍dyate̠ yasya̍ prishadaa̠jyagg skanda̍ti vaishna̠vyarchaa puna̍rgrihnaati ya̠jno vai vishnu̍rya̠jnenai̠va ya̠jnagm sa-nta̍noti ॥ 25 ॥ (te̠ - pri̠sha̠daa̠jya-mpraa̠no vai - yone̎h praa̠nam - dvaavigm̍shatishcha) (a. 6)
deva̍ savitare̠ta-tte̠ praa-''ha̠ ta-tpra cha̍ su̠va pra cha̍ yaja̠ briha̠spati̍rbra̠hmaa ''yu̍shmatyaa ri̠cho maa gaa̍ta tanoo̠paa-thsaamna̍-ssa̠tyaa va̍ aa̠shisha̍-ssantu sa̠tyaa aakoo̍taya ri̠ta-ncha̍ sa̠tya-ncha̍ vadata stu̠ta de̠vasya̍ savi̠tuh pra̍sa̠ve stu̠tasya̍ stu̠tama̠syoorja̠-mmahyagg̍ stu̠ta-ndu̍haa̠maa maa̎ stu̠tasya̍ stu̠ta-nga̍myaachchha̠strasya̍ sha̠stra- [sha̠stram, a̠syoorja̠-mmahyagm̍] 26
-ma̠syoorja̠-mmahyagm̍ sha̠stra-ndu̍haa̠maa maa̍ sha̠strasya̍ sha̠stra-nga̍myaa-dindri̠yaava̍nto vanaamahe dhukshee̠mahi̍ pra̠jaamisha̎m ॥ saa me̍ sa̠tyaa-''sheerde̠veshu̍ bhooyaa-dbrahmavarcha̠sa-mmaa-'' ga̍myaat ॥ ya̠jno ba̍bhoova̠ sa aa ba̍bhoova̠ sapraja̍jne̠ sa vaa̍vridhe । sa de̠vaanaa̠madhi̍-patirbabhoova̠ so a̠smaagm adhi̍pateen karotu va̠yagg syaa̍ma̠ pata̍yo rayee̠naam ॥ ya̠jno vaa̠ vai [ ] 27
ya̠jnapa̍ti-ndu̠he ya̠jnapa̍tirvaa ya̠jna-ndu̍he̠ sa ya-sstu̍tasha̠strayo̠rdoha̠ma vi̍dvaa̠n̠. yaja̍te̠ tam ya̠jno du̍he̠ sa i̠shtvaa paapee̍yaa-nbhavati̠ ya e̍nayo̠rdoha̍m vi̠dvaan. yaja̍te̠ sa ya̠jna-ndu̍he̠ sa i̠shtvaa vasee̍yaa-nbhavati stu̠tasya̍ stu̠tama̠syoorja̠-mmahyagg̍ stu̠ta-ndu̍haa̠maa maa̎ stu̠tasya̍ stu̠ta-nga̍myaachchha̠strasya̍ sha̠strama̠syoorja̠-mmahyagm̍ sha̠stra-ndu̍haa̠ maa maa̍ sha̠strasya̍ sha̠stra-nga̍myaa̠dityaa̍hai̠sha vai stu̍tasha̠strayo̠rdoha̠stam ya e̠vam vi̠dvaan. yaja̍te du̠ha e̠va ya̠jnami̠shtvaa vasee̍yaa-nbhavati ॥ 28 ॥ (sha̠stram - mvai - sha̠strandu̍haa̠m - dvaavigm̍shatishcha) (a. 7)
shye̠naaya̠ patva̍ne̠ svaahaa̠ vatthsva̠yama̍bhigoortaaya̠ namo̍ vishta̠mbhaaya̠ dharma̍ne̠ svaahaa̠ vatthsva̠yama̍bhigoortaaya̠ nama̍h pari̠dhaye̍ jana̠pratha̍naaya̠ svaahaa̠ vatthsva̠yama̍bhigoortaaya̠ nama̍ oo̠rje hotraa̍naa̠g̠ svaahaa̠ vatthsva̠yama̍bhigoortaaya̠ nama̠h paya̍se̠ hotraa̍naa̠g̠ svaahaa̠ vatthsva̠yama̍bhigoortaaya̠ nama̍h pra̠jaapa̍taye̠ mana̍ve̠ svaahaa̠ vatthsva̠yama̍bhigoortaaya̠ nama̍ ri̠tamri̍tapaa-ssuvarvaa̠tthsvaahaa̠ vatthsva̠yama̍bhigoortaaya̠ nama̍stri̠mpantaa̠gm̠ hotraa̠ madho̎rghri̠tasya̍ ya̠jnapa̍ti̠mrisha̍ya̠ ena̍saa- [ena̍saa, aa̠hu̠h ।] 29
-''huh । pra̠jaa nirbha̍ktaa anuta̠pyamaa̍naa madha̠vyau̎ sto̠kaavapa̠ tau ra̍raadha ॥ sa-nna̠staabhyaagm̍ srijatuvi̠shvaka̍rmaa gho̠raa risha̍yo̠ namo̍ astvebhyah । chakshu̍sha eshaa̠-mmana̍sashcha sa̠ndhau briha̠spata̍ye̠ mahi̠ sha-ddyu̠mannama̍h ॥ namo̍ vi̠shvaka̍rmane̠ sa u̍ paatva̠smaana̍na̠nyaan-thso̍ma̠paa-nmanya̍maanah । praa̠nasya̍ vi̠dvaan-thsa̍ma̠re na dheera̠ ena̍shchakri̠vaa-nmahi̍ ba̠ddha e̍shaam ॥ tam vi̍shvakarma̠- [tam vi̍shvakarmann, pra mu̍nchaa sva̠staye̠] 30
-npra mu̍nchaa sva̠staye̠ ye bha̠kshaya̍nto̠ na vasoo̎nyaanri̠huh । yaana̠gnayo̠-'nvata̍pyanta̠ dhishni̍yaa i̠ya-nteshaa̍mava̠yaa duri̍shtyai̠ svi̍shti-nna̠staa-nkri̍notu vi̠shvaka̍rmaa ॥ nama̍h pi̠tribhyo̍ a̠bhi ye no̠ akhya̍n. yajna̠krito̍ ya̠jnakaa̍maa-ssude̠vaa a̍kaa̠maa vo̠ dakshi̍naa̠-nna nee̍nima̠ maa na̠stasmaa̠ dena̍sah paapayishta । yaava̍nto̠ vai sa̍da̠syaa̎ste sarve̍ dakshi̠nyaa̎stebhyo̠ yo dakshi̍naa̠-nna [ ] 31
naye̠daibhyo̍ vrishchyeta̠ ya-dvai̎shvakarma̠naani̍ ju̠hoti̍ sada̠syaa̍ne̠va ta-tpree̍naatya̠sme de̍vaaso̠ vapu̍she chikithsata̠ yamaa̠shiraa̠ dampa̍tee vaa̠mama̍shnu̠tah । pumaa̎-npu̠tro jaa̍yate vi̠ndate̠ vasvatha̠ vishve̍ ara̠paa e̍dhate gri̠hah ॥ aa̠shee̠rdaa̠yaa dampa̍tee vaa̠mama̍shnutaa̠mari̍shto̠ raaya̍-ssachataa̠gm̠ samo̍kasaa । ya aa-'si̍cha̠-thsa-ndu̍gdha-nku̠mbhyaa sa̠heshtena̠ yaama̠nnama̍ti-njahaatu̠ sah ॥ sa̠rpi̠rgree̠vee [ ] 32
peeva̍ryasya jaa̠yaa peevaa̍nah pu̠traa akri̍shaaso asya । sa̠hajaa̍ni̠rya-ssu̍makha̠syamaa̍na̠ indraa̍yaa̠-''shiragm̍ sa̠ha ku̠mbhyaa-'daa̎t ॥ aa̠sheerma̠ oorja̍mu̠ta su̍prajaa̠stvamisha̍-ndadhaatu̠ dravi̍na̠gm̠ sava̍rchasam । sa̠-njaya̠n kshetraa̍ni̠ saha̍saa̠-'hami̍ndra krinvaa̠no a̠nyaagm adha̍raanthsa̠patnaan̍ ॥ bhoo̠tama̍si bhoo̠te maa̍ dhaa̠ mukha̍masi̠ mukha̍-mbhooyaasa̠-ndyaavaa̍prithi̠veebhyaa̎-ntvaa̠ pari̍grihnaami̠ vishve̎ tvaa de̠vaa vai̎shvaana̠raah [vai̎shvaana̠raah, prachyaa̍vayantu] 33
prachyaa̍vayantu di̠vi de̠vaa-ndrigm̍haa̠ntari̍kshe̠ vayaagm̍si prithi̠vyaa-mpaarthi̍vaa-ndhru̠va-ndhru̠vena̍ ha̠vishaa-'va̠ soma̍-nnayaamasi । yathaa̍ na̠-ssarva̠mijjaga̍daya̠kshmagm su̠manaa̠ asa̍t । yathaa̍ na̠ indra̠ idvisha̠h keva̍lee̠-ssarvaa̠-ssama̍nasa̠h kara̍t । yathaa̍ na̠-ssarvaa̠ iddisho̠-'smaaka̠-nkeva̍lee̠rasann̍ ॥ 34 ॥ (ena̍saa - vishvakarma̠n - yo dakshi̍naa̠-nna - sa̍rpirgree̠vee - vai̎shvana̠raa - shcha̍tvaari̠gm̠shachcha̍) (a. 8)
yadvai hotaa̎-'ddhva̠ryuma̍bhyaa̠hvaya̍te̠ vajra̍menama̠bhi prava̍rtaya̠tyuktha̍shaa̠ ityaa̍ha praatassava̠na-mpra̍ti̠geerya̠ treenye̠taanya̠ksharaa̍ni tri̠padaa̍ gaaya̠tree gaa̍ya̠tra-mpraa̍tassava̠na-ngaa̍yatri̠yaiva praa̍tassava̠ne vajra̍ma̠ntardha̍tta u̠ktham vaa̠cheetyaa̍ha̠ maaddhya̍dinna̠gm̠ sava̍na-mprati̠geerya̍ cha̠tvaarye̠taanya̠-ksharaa̍ni̠ chatu̍shpadaa tri̠shtu-ptraishtu̍bha̠-mmaaddhya̍dinna̠gm̠ sava̍na-ntri̠shtubhai̠va maaddhya̍ndine̠ sava̍ne̠ vajra̍ma̠ntardha̍tta [vajra̍ma̠ntardha̍tte, u̠ktham vaa̠cheendraa̠yetyaa̍ha] 35
u̠ktham vaa̠cheendraa̠yetyaa̍ha triteeyasava̠na-mpra̍ti̠geerya̍ sa̠ptaitaanya̠ksharaa̍ni sa̠ptapa̍daa̠ shakva̍ree shaakva̠ro vajro̠ vajre̍nai̠va tri̍teeyasava̠ne vajra̍ma̠ntardha̍tte brahmavaa̠dino̍ vadanti̠ sa tvaa a̍ddhva̠ryu-ssyaa̠dyo ya̍thaasava̠na-mpra̍tiga̠re chhandaagm̍si sampaa̠daye̠-tteja̍h praata-ssava̠na aa̠tma-ndadhee̍tendri̠ya-mmaaddhya̍ndine̠ sava̍ne pa̠shoog stri̍teeyasava̠na ityuktha̍shaa̠ ityaa̍ha praatassava̠na-mpra̍ti̠geerya̠ treenye̠taanya̠ksharaa̍ni [ ] 36
tri̠padaa̍ gaaya̠tree gaa̍ya̠tra-mpraa̍tassava̠na-mpraa̍tassava̠na e̠va pra̍tiga̠re chhandaagm̍si̠ sampaa̍daya̠tyatho̠ tejo̠ vai gaa̍ya̠tree teja̍h praata-ssava̠na-nteja̍ e̠va praa̍tassava̠na aa̠tma-ndha̍tta u̠ktham vaa̠cheetyaa̍ha̠ maaddhya̍ndina̠gm̠ sava̍na-mprati̠geerya̍ cha̠tvaarye̠taanya̠ksharaa̍ni̠ chatu̍shpadaa tri̠shtu-ptraishtu̍bha̠-mmaaddhya̍ndina̠gm̠ sava̍na̠-mmaaddhya̍dinna e̠va sava̍ne pratiga̠re chhandaagm̍si̠ sampaa̍daya̠tyatho̍ indri̠yam vai tri̠shtugi̍ndri̠ya-mmaaddhya̍dinna̠gm̠ sava̍na- [sava̍nam, i̠ndri̠yame̠va] 37
-mindri̠yame̠va maaddhya̍ndine̠ sava̍na aa̠tma-ndha̍tta u̠ktham vaa̠cheendraa̠yetyaa̍ha triteeyasava̠na-mpra̍ti̠geerya̍ sa̠ptaitaanya̠ksharaa̍ni sa̠ptapa̍daa̠ shakva̍ree shaakva̠raah pa̠shavo̠ jaaga̍ta-ntriteeyasava̠na-ntri̍teeyasava̠na e̠va pra̍tiga̠re chhandaagm̍si̠ sampaa̍daya̠tyatho̍ pa̠shavo̠ vai jaga̍tee pa̠shava̍striteeyasava̠na-mpa̠shoone̠va tri̍teeyasava̠na aa̠tma-ndha̍tte̠ yadvai hotaa̎-'ddhva̠ryuma̍bhyaa̠hvaya̍ta aa̠vya̍masmi-ndadhaati̠ tadyannaa- [tadyanna, a̠pa̠hanee̍ta pu̠raa-'sya̍] 38
-'pa̠hanee̍ta pu̠raa-'sya̍ samvathsa̠raa-dgri̠ha aa ve̍veera̠nchhogmsaa̠ moda̍ i̠veti̍ pra̠tyaahva̍yate̠ tenai̠va tadapa̍ hate̠ yathaa̠ vaa aaya̍taa-mpra̠teeksha̍ta e̠vama̍ddhva̠ryuh pra̍tiga̠ra-mpratee̎kshate̠ yada̍bhi pratigrinee̠yaadyathaa ''ya̍tayaa samri̠chchhate̍ taa̠drige̠va tadyada̍rdha̠rchaallupye̍ta̠ yathaa̠ dhaava̍dbhyo̠ heeya̍te taa̠drige̠va ta-tpra̠baahu̠gvaa ri̠tvijaa̍mudgee̠thaa u̍dgee̠tha e̠vo-dgaa̍tri̠naa- [e̠vo-dgaa̍tri̠naam, ri̠chah pra̍na̠va] 39
-mri̠chah pra̍na̠va u̍kthasha̠gm̠sinaa̎-mpratiga̠ro̎-'ddhvaryoo̠naam ya e̠vam vi̠dvaa-npra̍tigri̠naatya̍nnaa̠da e̠va bha̍va̠tyaa-'sya̍ pra̠jaayaa̎m vaa̠jee jaa̍yata i̠yam vai hotaa̠-'saava̍ddhva̠ryuryadaasee̍na̠-shshagm sa̍tya̠syaa e̠va taddhotaa̠ naityaasta̍ iva̠ heeyamatho̍ i̠maame̠va tena̠ yaja̍maano duhe̠ ya-ttishtha̍-npratigri̠naatya̠mushyaa̍ e̠va tada̍ddhva̠ryurnaiti̠ [tada̍ddhva̠ryurnaiti̍, tishtha̍teeva̠ hya̍saavatho̍] 40
tishtha̍teeva̠ hya̍saavatho̍ a̠moome̠va tena̠ yaja̍maano duhe̠ yadaasee̍na̠-shshagmsa̍ti̠ tasmaa̍di̠tah pra̍daana-nde̠vaa upa̍ jeevanti̠ ya-ttishtha̍-npratigri̠naati̠ tasmaa̍da̠muta̍h pradaana-mmanu̠shyaa̍ upa̍ jeevanti̠ ya-tpraanaasee̍na̠-shshagmsa̍ti pra̠tya-ntishtha̍-npratigri̠naati̠ tasmaa̎-tpraa̠cheena̠gm̠ reto̍ dheeyate pra̠teechee̎h pra̠jaa jaa̍yante̠ yadvai hotaa̎-'ddhva̠ryuma̍bhyaa̠hvaya̍te̠ vajra̍menama̠bhi prava̍rtayati̠ paraa̠naa va̍rtate̠ vajra̍me̠va tanni ka̍roti ॥ 41 ॥ (sava̍ne̠ vajra̍ma̠ntardha̍tte̠ - treenye̠taanya̠ksharaa̍nee - ndri̠ya-mmaadhya̍ndina̠gm̠ sava̍na̠m - no - dgaa̍tri̠naa - ma̍dhva̠ryurnaiti̍ - vartayatya̠ - shtau cha̍) (a. 9)
u̠pa̠yaa̠magri̍heeto-'si vaaksha̠sada̍si vaa̠kpaabhyaa̎-ntvaa kratu̠paabhyaa̍ma̠sya ya̠jnasya̍ dhru̠vasyaa-'ddhya̍-kshaabhyaa-ngrihnaa-myupayaa̠magri̍heeto-'syrita̠sada̍si chakshu̠shpaabhyaa̎-ntvaa kratu̠paabhyaa̍ma̠sya ya̠jnasya̍ dhru̠vasyaa-'ddhya̍kshaabhyaa-ngrihnaamyupayaa̠magri̍heeto-'si shruta̠sada̍si shrotra̠paabhyaa̎-ntvaa kratu̠paabhyaa̍ma̠sya ya̠jnasya̍ dhru̠vasyaa-'ddhya̍kshaabhyaa-ngrihnaami de̠vebhya̍stvaa vi̠shvade̍vebhyastvaa̠ vishve̎bhyastvaa de̠vebhyo̠ vishna̍vurukramai̠sha te̠ soma̠stagm ra̍kshasva̠ [soma̠stagm ra̍kshasva, ta-nte̍] 42
ta-nte̍ du̠shchakshaa̠ maa-'va̍ khya̠nmayi̠ vasu̍h puro̠vasu̍rvaa̠kpaa vaacha̍-mme paahi̠ mayi̠ vasu̍rvi̠dadva̍sushchakshu̠shpaashchakshu̍-rme paahi̠ mayi̠ vasu̍-ssa̠myadva̍su-shshrotra̠paa-shshrotra̍-mme paahi̠ bhoora̍si̠ shreshtho̍ rashmee̠naa-mpraa̍na̠paah praa̠na-mme̍ paahi̠ dhoora̍si̠ shreshtho̍ rashmee̠naama̍paana̠paa a̍paa̠na-mme̍ paahi̠ yo na̍ indravaayoo mitraavarunaa-vashvinaavabhi̠daasa̍ti̠ bhraatri̍vya u̠tpipee̍te shubhaspatee i̠dama̠ha-ntamadha̍ra-mpaadayaami̠ yathe̎mdraa̠-'hamu̍tta̠mashche̠tayaa̍ni ॥ 43 ॥ (ra̠ksha̠sva̠ - bhrraatri̍vya̠ - strayo̍dasha cha) (a. 10)
pra so a̍gne̠ tavo̠tibhi̍-ssu̠veeraa̍bhistarati̠ vaaja̍karmabhih । yasya̠ tvagm sa̠khyamaavi̍tha ॥ pra hotre̍ poo̠rvyam vacho̠-'gnaye̍ bharataa bri̠hat । vi̠paa-njyoteegm̍shi̠ bibhra̍te̠ na ve̠dhase̎ ॥ agne̠ tree te̠ vaaji̍naa̠ tree sha̠dhasthaa̍ ti̠sraste̍ ji̠hvaa ri̍tajaata poo̠rveeh । ti̠sra u̍ te ta̠nuvo̍ de̠vavaa̍taa̠staabhi̍rnah paahi̠ giro̠ apra̍yuchchhann ॥ sam vaa̠-nkarma̍naa̠ sami̠shaa [sami̠shaa, hi̠no̠meendraa̍-vishnoo̠] 44
hi̍no̠meendraa̍-vishnoo̠ apa̍saspaa̠re a̠sya । ju̠shethaa̎m ya̠jna-ndravi̍na-ncha dhatta̠mari̍shtairnah pa̠thibhi̍h paa̠raya̍ntaa ॥ u̠bhaa ji̍gyathu̠rna paraa̍ jayethe̠ na paraa̍ jigye kata̠rashcha̠naino̎h । indra̍shcha vishno̠ yadapa̍spridhethaa-ntre̠dhaa sa̠hasra̠m vi tadai̍rayethaam ॥ treenyaayoogm̍shi̠ tava̍ jaatavedasti̠sra aa̠jaanee̍ru̠shasa̍ste agne । taabhi̍rde̠vaanaa̠mavo̍ yakshi vi̠dvaanathaa̍ [vi̠dvaanatha̍, bha̠va̠ yaja̍maanaaya̠ shamyoh ।] 45
-bhava̠ yaja̍maanaaya̠ shamyoh ॥ a̠gnistreeni̍ tri̠dhaatoo̠nyaa kshe̍ti vi̠dathaa̍ ka̠vih । sa treegmre̍kaada̠shaagm i̠ha ॥ yaksha̍chcha pi̠praya̍chcha no̠ vipro̍ doo̠tah pari̍shkritah । nabha̍ntaamanya̠ke sa̍me ॥ indraa̍vishnoo drigmhi̠taa-shshamba̍rasya̠ nava̠ puro̍ nava̠ti-ncha̍- shnathishtam । sha̠tam va̠rchina̍-ssa̠hasra̍-ncha saa̠kagm ha̠tho a̍pra̠tyasu̍rasya vee̠raan ॥ u̠ta maa̠taa ma̍hi̠sha manva̍venada̠mee tvaa̍ jahati putra de̠vaah । athaa̎bravee-dvri̠tramindro̍ hani̠shyan-thsakhe̍ vishno vita̠ram vikra̍masva ॥ 46 ॥ (i̠shaa - 'tha̍ - tvaa̠ - trayo̍dasha cha) (a. 11)
(yo vai pava̍maanaanaa̠m - treeni̍ - pari̠bhoorah - sphya-ssva̠sti - rbhakshehi̍ - mahee̠naa-mpayo̍-'si̠ - deva̍ savitare̠tatte̎ - shye̠naaya̠ - yadvai hoto̍ - payaa̠magri̍heeto-'si vaaksha̠sat - pra so a̍gna̠ - ekaa̍dasha )
(yo vai - sphya-ssva̠stih - sva̠dhaayai̠ nama̠h - pramu̍ncha̠ - tishtha̍teeva̠ - shatcha̍tvaarigmshat )
(yo vai pava̍maanaanaa̠m, vikra̍masva)
॥ hari̍h om ॥
॥ krishna yajurvedeeya taittireeya samhitaayaa-ntriteeyakaande dviteeyah prashna-ssamaaptah ॥
3.2 - యో వై పవమానానాం - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః గురించి
This is the second prashna of the third kanda of the Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita, which explains the pavamana grahas, the cups of soma drawn for the pavamana ("purifying") chants of the soma sacrifice. It opens: "He who knows the sequence of the pavamanas and sacrifices, follows the pavamanas", and goes on to explain the drawing of the cups, the chants that go with them and their meaning.
మూలం: Krishna Yajurveda, Taittiriya Samhita 3.2
ఎప్పుడు పఠించాలి: In Vedic chanting and in traditional study of the Taittiriya Samhita.
మీకు తెలుసా?
- "Pavamana", "purifying", is the name of Soma as he is filtered in the sacrifice.
- The ninth mandala of the Rig Veda is made up of hymns to Soma Pavamana.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
What are pavamana grahas?
Cups of soma drawn for the pavamana chants.
Which Veda is it from?
The Krishna Yajurveda, Taittiriya Samhita 3.2.
What is a prashna?
A chapter of a Vedic text.
ఆరాధన, అధ్యయనం కోసం అందించబడింది, జోస్యంగా కాదు. వాణిజ్యేతరం.
మరిన్ని భక్తి గ్రంథాలు