MuhurtaNow

5.2 - విష్ణుముఖా వై దేవాః - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః

Kanda 5 - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita · సాంప్రదాయ భక్తి గ్రంథం

krishna yajurvedeeya taittireeya samhitaayaa-mpanchamakaande dviteeyah prashnah - chityupakramaabhidhaanam

o-nnamah paramaatmane, shree mahaaganapataye namah, shree gurubhyo namah । ha̠ri̠h om ॥

vishnu̍mukhaa̠ vai de̠vaa shchhando̍bhiri̠maan mlo̠kaana̍napaja̠yya ma̠bhya̍jaya̠n̠.ya-dvi̍shnukra̠maan krama̍te̠ vishnu̍re̠va bhoo̠tvaa yaja̍maana̠shchhando̍bhiri̠maan mlo̠kaana̍napaja̠yyama̠bhi ja̍yati̠ vishno̠h kramo̎-'sya-bhimaati̠hetyaa̍ha gaaya̠tree vai pri̍thi̠vee traishtu̍bhama̠ntari̍ksha̠-njaaga̍tee̠ dyauraanu̍shtubhee̠rdisha̠ shchhando̍bhire̠vemaan mlo̠kaan. ya̍thaa poo̠rvama̠bhi ja̍yati pra̠jaapa̍tira̠gnima̍srijata̠ so̎-'smaa-thsri̠shtah [so̎-'smaa-thsri̠shtah, paraa̍nai̠tta-] 1

paraa̍nai̠tta-me̠tayaa 'nvai̠dakra̍nda̠diti̠ tayaa̠ vai so̎-'gneh pri̠ya-ndhaamaa-'vaa̍rundha̠ yade̠taama̠nvaahaa̠-gnere̠vaitayaa̎ pri̠ya-ndhaamaa-'va̍ rundha eeshva̠ro vaa e̠sha paraa̎-mpra̠dagho̠ yo vi̍shnukra̠maan krama̍te chata̠sribhi̠raa va̍rtate cha̠tvaari̠ chhandaagm̍si̠ chhandaagm̍si̠ khalu̠ vaa a̠gneh pri̠yaa ta̠nooh pri̠yaame̠vaasya̍ ta̠nuva̍ma̠bhi [ ] 2 ? pa̠ryaava̍rtate dakshi̠naa pa̠ryaava̍rtate̠ svame̠va vee̠rya̍manu̍ pa̠ryaava̍rtate̠ tasmaa̠-ddakshi̠no-'rdha̍ aa̠tmano̍ vee̠ryaa̍vatta̠ro-'tho̍ aadi̠tyasyai̠vaa-''vrita̠manu̍ pa̠ryaava̍rtate̠ shuna̠shshepa̠maajee̍garti̠m varu̍no-'grihnaa̠-thsa e̠taam vaa̍ru̠neema̍pashya̠-ttayaa̠ vai sa aa̠tmaana̍m varunapaa̠shaada̍muncha̠-dvaru̍no̠ vaa e̠ta-ngri̍hnaati̠ ya u̠khaa-mpra̍timu̠nchata̠ udu̍tta̠mam va̍runa̠paasha̍-ma̠smadityaa̍haa̠-''tmaana̍-me̠vaitayaa̍ [-me̠vaitayaa̎, va̠ru̠na̠paa̠shaa-] 3

varunapaa̠shaa-nmu̍ncha̠tyaa tvaa̍-'haarsha̠mityaa̠haa ''hya̍na̠gm̠ hara̍ti dhru̠vasti̠shthaa 'vi̍chaachali̠rityaa̍ha̠ prati̍shthityai̠ visha̍stvaa̠ sarvaa̍ vaanchha̠ntvityaa̍ha vi̠shaivaina̠gm̠ sama̍rdhayatya̠smi-nraa̠shtramadhi̍ shra̠yetyaa̍ha raa̠shtrame̠vaasmi̍-ndhru̠vama̍ka̠rya-nkaa̠maye̍ta raa̠shtragg syaa̠diti̠ ta-mmana̍saa dhyaaye-draa̠shtrame̠va bha̍va̠- [bha̍vati, agre̍] 4

-tyagre̍ bri̠hannu̠shasaa̍moo̠rdhvo a̍sthaa̠dityaa̠haa-'gra̍me̠vainagm̍ samaa̠naanaa̎-nkaroti nirjagmi̠vaa-ntama̍sa̠ ityaa̍ha̠ tama̍ e̠vaasmaa̠dapa̍ hanti̠ jyoti̠shaa- ''gaa̠dityaa̍ha̠ jyoti̍re̠vaa-smi̍-ndadhaati chata̠sribhi̍-ssaadayati cha̠tvaari̠ chhandaagm̍si̠ chhando̍bhire̠vaa-'-ti̍chchhandasotta̠mayaa̠ varshma̠ vaa e̠shaa chhanda̍saa̠m yadati̍chchhandaa̠ varshmai̠vainagm̍ samaa̠naanaa̎-nkaroti̠ sadva̍tee [sadva̍tee, bha̠va̠ti̠ sa̠ttvame̠vaina̍] 5

bhavati sa̠ttvame̠vaina̍-ngamayati vaathsa̠prenopa̍ tishthata e̠tena̠ vai va̍thsa̠preerbhaa̍landa̠no̎-'gneh pri̠ya-ndhaamaa-'vaa̍-'rundhaa̠-'gnere̠vaitena̍ pri̠ya-ndhaamaa-'va̍ rundha ekaada̠sha-mbha̍vatyeka̠dhaiva yaja̍maane vee̠rya̍-ndadhaati̠ stome̍na̠ vai de̠vaa a̠smin mlo̠ka aa̎rdhnuva̠n chhando̍bhira̠mushmi̠n-thstoma̍syeva̠ khalu̠ vaa e̠ta-droo̠pam ya-dvaa̎thsa̠pram ya-dvaa̎thsa̠preno̍pa̠tishtha̍ta [mya-dvaa̎thsa̠preno̍pa̠tishtha̍te, i̠mame̠va] 6

i̠mame̠va tena̍ lo̠kama̠bhi ja̍yati̠ ya-dvi̍shnukra̠maan krama̍te̠-'mume̠va tairlo̠kama̠bhi ja̍yati poorve̠dyuh prakraa̍matyuttare̠dyu-h rupa̍ tishthate̠ tasmaa̠-dyoge̠-'nyaasaa̎-mpra̠jaanaa̠-mmana̠h, ksheme̠-'nyaasaa̠-ntasmaa̎-dyaayaava̠rah, kshe̠myasye̍she̠ tasmaa̎-dyaayaava̠rah, kshe̠myama̠ddhyava̍syati mu̠shtee ka̍roti̠ vaacha̍m yachchhati ya̠jnasya̠ dhrityai̎ ॥ 7 ॥ (sri̠shto̎-' - (1̠) bhye̍ - tayaa̍ - bhavati̠ - sadva̍tyu - pa̠tishtha̍te̠ - dvicha̍tvaarigmshachcha) (a. 1)

anna̍pa̠te-'nna̍sya no de̠heetyaa̍haa̠-gnirvaa anna̍pati̠-ssa e̠vaasmaa̠ anna̠-mpraya̍chchhatyanamee̠vasya̍ shu̠shmina̠ ityaa̍haa-ya̠kshmasyeti̠ vaavaitadaa̍ha̠ pra pra̍daa̠taara̍-ntaarisha̠ oorja̍-nno dhehi dvi̠pade̠ chatu̍shpada̠ ityaa̍haa̠-''shisha̍me̠vaitaamaa shaa̎sta̠ udu̍ tvaa̠ vishve̍ de̠vaa ityaa̍ha praa̠naa vai vishve̍ de̠vaah [de̠vaah, praa̠naire̠vaina̠-] 8

praa̠naire̠vaina̠-mudya̍chchha̠te 'gne̠ bhara̍ntu̠ chitti̍bhi̠rityaa̍ha̠ yasmaa̍ e̠vaina̍-nchi̠ttaayo̠dyachchha̍te̠ tenai̠vaina̠gm̠ sama̍rdhayati chata̠sribhi̠raa saa̍dayati cha̠tvaari̠ chhandaagm̍si̠ chhando̍bhire̠vaa-ti̍chchhandasotta̠mayaa̠ varshma̠ vaa e̠shaa chhanda̍saa̠m yadati̍chchhandaa̠ varshmai̠vainagm̍ samaa̠naanaa̎-nkaroti̠ sadva̍tee bhavati sa̠ttvame̠vaina̍-ngamayati̠ preda̍gne̠ jyoti̍shmaan [ ] 9

yaa̠heetyaa̍ha̠ jyoti̍re̠vaasmi̍-ndadhaati ta̠nuvaa̠ vaa e̠sha hi̍nasti̠ yagm hi̠nasti̠ maa higm̍seesta̠nuvaa̎ pra̠jaa ityaa̍ha pra̠jaabhya̍ e̠vainagm̍ shamayati̠ rakshaagm̍si̠ vaa e̠ta-dya̠jnagm sa̍chante̠ yadana̍ u̠thsarja̠-tyakra̍nda̠dityanvaa̍ha̠ raksha̍saa̠mapa̍hatyaa̠ ana̍saa vaha̠n-tyapa̍chiti-me̠vaasmi̍-ndadhaati̠ tasmaa̍dana̠svee cha̍ ra̠thee chaati̍theenaa̠-mapa̍chitatamaa̠- [-mapa̍chitatamau, apa̍chitimaa-nbhavati̠] 10

-vapa̍chitimaa-nbhavati̠ ya e̠vam veda̍ sa̠midhaa̠-'gni-ndu̍vasya̠teti̍ ghritaanushi̠ktaamava̍site sa̠midha̠maa da̍dhaati̠ yathaa-'ti̍thaya̠ aaga̍taaya sa̠rpishva̍daati̠thya-nkri̠yate̍ taa̠drige̠va ta-dgaa̍yatri̠yaa braa̎hma̠nasya̍ gaaya̠tro hi braa̎hma̠nastri̠shtubhaa̍ raaja̠nya̍sya̠ traishtu̍bho̠ hi raa̍ja̠nyo̎ 'phsu bhasma̠ pra ve̍shayatya̠phsuyo̍ni̠rvaa a̠gni-ssvaame̠vaina̠m yoni̍-ngamayati ti̠sribhi̠h prave̍shayati tri̠vridvaa [tri̠vridvai, a̠gni-ryaavaa̍-] 11

a̠gni-ryaavaa̍-ne̠vaa-'gnista-mpra̍ti̠shthaa-nga̍mayati̠ paraa̠ vaa e̠sho̎-'gnim va̍pati̠ yo̎-'phsu bhasma̍ prave̠shaya̍ti̠ jyoti̍shmateebhyaa̠-mava̍ dadhaati̠ jyoti̍re̠vaa-'smi̍-ndadhaati̠ dvaabhyaa̠-mprati̍shthityai̠ paraa̠ vaa e̠sha pra̠jaa-mpa̠shoon va̍pati̠ yo̎-'phsu bhasma̍ prave̠shaya̍ti̠ puna̍roo̠rjaa sa̠ha ra̠yyeti̠ puna̍ru̠daiti̍ pra̠jaame̠va pa̠shoonaa̠tma-ndha̍tte̠ puna̍stvaa-''di̠tyaa [puna̍stvaa-''di̠tyaah, ru̠draa] 12

ru̠draa vasa̍va̠-ssami̍ndhataa̠-mityaa̍hai̠taa vaa e̠ta-nde̠vataa̠ agre̠ samai̎mdhata̠ taabhi̍re̠vaina̠gm̠ sami̍ndhe̠ bodhaa̠ sa bo̠dheetyupa̍ tishthate bo̠dhaya̍tye̠vaina̠-ntasmaa̎-thsu̠ptvaa pra̠jaah prabu̍ddhyante yathaasthaa̠namupa̍ tishthate̠ tasmaa̎-dyathaasthaa̠na-mpa̠shava̠h puna̠retyopa̍ tishthante ॥ 13 ॥ (vai vishve̍ de̠vaa - jyoti̍shmaa̠ - napa̍chitatamau - tri̠vridvaa - aa̍di̠tyaa - dvicha̍tvarigmshachcha) (a. 2)

yaava̍tee̠ vai pri̍thi̠vee tasyai̍ ya̠ma aadhi̍patya̠-mparee̍yaaya̠ yo vai ya̠ma-nde̍va̠yaja̍nama̠syaa ani̍ryaachyaa̠-'gni-nchi̍nu̠te ya̠maayai̍na̠gm̠ sa chi̍nu̠te-'pe̠te-tya̠ddhyava̍saayayati ya̠mame̠va de̍va̠yaja̍nama̠syai ni̠ryaachyaa̠- ''tmane̠-'gni-nchi̍nuta ishva̠grena̠ vaa a̠syaa anaa̍mrita-mi̠chchhanto̠ naavi̍nda̠-nte de̠vaa e̠ta-dyaju̍rapashya̠nnape̠teti̠ yade̠tenaa̎-dhyavasaa̠yaya̠- [-dhyavasaa̠yaya̍ti, anaa̍mrita] 14

-tyanaa̍mrita e̠vaagni-nchi̍nuta̠ uddha̍nti̠ yade̠vaasyaa̍ ame̠ddhya-ntadapa̍ hantya̠po-'vo̎kshati̠ shaantyai̠ sika̍taa̠ ni va̍patye̠tadvaa a̠gnervai̎shvaana̠rasya̍ roo̠pagm roo̠penai̠va vai̎shvaana̠ramava̍ rundha̠ ooshaa̠-nniva̍pati̠ pushti̠rvaa e̠shaa pra̠jana̍na̠m yadooshaa̠h pushtyaa̍me̠va pra̠jana̍ne̠-'gni-nchi̍nu̠te-'tho̍ sa̠m(2)jnaanna̍ e̠va sa̠m(2)jnaanna̠gg̠ hye̍ta- [hye̍tat, pa̠shoo̠naam yadooshaa̠] 15

-tpa̍shoo̠naam yadooshaa̠ dyaavaa̍prithi̠vee sa̠haa-''staa̠-nte vi̍ya̠tee a̍brootaa̠mastve̠va nau̍ sa̠ha ya̠jniya̠miti̠ yada̠mushyaa̍ ya̠jniya̠maasee̠-ttada̠syaama̍dadhaa̠-tta ooshaa̍ abhava̠n̠ yada̠syaa ya̠jniya̠maasee̠-ttada̠mushyaa̍madadhaa̠-ttada̠dashcha̠ndrama̍si kri̠shnamooshaa̎-nni̠vapa̍nna̠do dhyaa̍ye̠-ddyaavaa̍prithi̠vyore̠va ya̠jniye̠-'gni-nchi̍nute̠ 'yagm so a̠gniriti̍ vi̠shvaami̍trasya [ ] 16

soo̠kta-mbha̍vatye̠tena̠ vai vi̠shvaami̍tro̠-'gneh pri̠ya-ndhaamaa 'vaa̍rundhaa̠gnere̠vaitena̍ pri̠ya-ndhaamaava̍ rundhe̠ chhando̍bhi̠rvai de̠vaa-ssu̍va̠rgam lo̠kamaa̍ya̠n chata̍sra̠h praachee̠rupa̍ dadhaati cha̠tvaari̠ chhandaagm̍si̠ chhando̍bhire̠va ta-dyaja̍maana-ssuva̠rgam lo̠kame̍ti̠ teshaagm̍ suva̠rgam lo̠kam ya̠taa-ndisha̠-ssama̍vleeyanta̠ te dve pu̠rastaa̎-thsa̠meechee̠ upaa̍dadhata̠ dve [ ] 17

pa̠shchaa-thsa̠meechee̠ taabhi̠rvai tedisho̍-'drigmha̠n̠ yaddve pu̠rastaa̎-thsa̠meechee̍ upa̠dadhaa̍ti̠ dve pa̠shchaa-thsa̠meechee̍ di̠shaam vidhri̍tyaa̠ atho̍ pa̠shavo̠ vai chhandaagm̍si pa̠shoone̠vaasmai̍ sa̠meecho̍ dadhaatya̠shtaavupa̍ dadhaatya̠shtaaksha̍raa gaaya̠tree gaa̍ya̠tro̎-'gni-ryaavaa̍ne̠vaagnista-nchi̍nute̠-'shtaavupa̍ dadhaatya̠shtaaksha̍raa gaaya̠tree gaa̍ya̠tree su̍va̠rgam lo̠kamanja̍saa veda suva̠rgasya̍ lo̠kasya̠ [lo̠kasya̍, prajnaa̎tyai̠] 18

prajnaa̎tyai̠ trayo̍dasha lokampri̠naa upa̍ dadhaa̠tyeka̍vigmshati̠-ssampa̍dyante prati̠shthaa vaa e̍kavi̠gm̠shah pra̍ti̠shthaa gaarha̍patya ekavi̠gm̠shasyai̠va pra̍ti̠shthaa-ngaarha̍patya̠manu̠ prati̍ tishthati̠ pratya̠gni-nchi̍kyaa̠nasti̍shthati̠ ya e̠vam veda̠ pancha̍chiteeka-nchinveeta pratha̠ma-nchi̍nvaa̠nah paankto̍ ya̠jnah paanktaa̎h pa̠shavo̍ ya̠jname̠va pa̠shoonava̍ rundhe̠ trichi̍teeka-nchinveeta dvi̠teeya̍-nchinvaa̠nastraya̍ i̠me lo̠kaa e̠shve̍va lo̠keshu̠ [lo̠keshu̍, prati̍tishtha̠-] 19

prati̍tishtha̠-tyeka̍chiteeka-nchinveeta tri̠teeya̍-nchinvaa̠na e̍ka̠dhaa vai su̍va̠rgo lo̠ka e̍ka̠vritai̠va su̍va̠rgam lo̠kame̍ti̠ puree̍shenaa̠bhyoo̍hati̠ tasmaa̎nmaa̠gm̠ senaasthi̍ chha̠nna-nna du̠shcharmaa̍ bhavati̠ ya e̠vam veda̠ pancha̠ chita̍yo bhavanti pa̠nchabhi̠h puree̍shaira̠bhyoo̍hati̠ dasha̠ sampa̍dyante̠ dashaa̎ksharaa vi̠raadanna̍m vi̠raa-dvi̠raajye̠vaa-'nnaadye̠ prati̍tishthati ॥ 20 ॥ (a̠dhya̠va̠saa̠yaya̍ti̠ - hye̍ta - dvi̠shvaami̍trasyaa - dadhata̠ dve - lo̠kasya̍ - lo̠keshu̍ -sa̠ptacha̍tvaarigmshachcha) (a. 3)

vi vaa e̠tau dvi̍shaate̠ yashcha̍ pu̠raa-'gniryashcho̠khaayaa̠gm̠ sami̍ta̠miti̍ chata̠sribhi̠-ssa-nniva̍pati cha̠tvaari̠ chhandaagm̍si̠ chhandaagm̍si̠ khalu̠ vaa a̠gneh pri̠yaa ta̠nooh pri̠yayai̠vainau̍ ta̠nuvaa̠ sagm shaa̎sti̠ sami̍ta̠mityaa̍ha̠ tasmaa̠dbrahma̍naa ksha̠tragm same̍ti̠ yathsa̠-nnyupya̍ vi̠hara̍ti̠ tasmaa̠-dbrahma̍naa ksha̠tram vye̎tyri̠tubhi̠- [ksha̠tram vye̎tyri̠tubhi̍h, vaa e̠ta-ndee̎kshayanti̠] 21

-rvaa e̠ta-ndee̎kshayanti̠ sa ri̠tubhi̍re̠va vi̠muchyo̍ maa̠teva̍ pu̠tra-mpri̍thi̠vee pu̍ree̠shya̍mityaa̍ha̠-rtubhi̍re̠vaina̍-ndeekshayi̠tvartubhi̠rvi mu̍nchati vaishvaana̠ryaa shi̠kya̍maa da̍tte sva̠daya̍tye̠vaina̍-nnair-ri̠teeh kri̠shnaa-sti̠sra-stusha̍pakvaa bhavanti̠ nir-ri̍tyai̠ vaa e̠ta-dbhaa̍ga̠dheya̠m ya-ttushaa̠ nir-ri̍tyai roo̠pa-nkri̠shnagm roo̠penai̠va nir-ri̍ti-nni̠rava̍dayata i̠maa-ndisha̍m yantye̠shaa [ ] 22

vai nir-ri̍tyai̠ dik svaayaa̍me̠va di̠shi nir-ri̍ti-nni̠rava̍dayate̠ svakri̍ta̠ iri̍na̠ upa̍ dadhaati prada̠re vai̠tadvai nir-ri̍tyaa aa̠yata̍na̠gg̠ sva e̠vaa-''yata̍ne̠ nir-ri̍ti-nni̠rava̍dayate shi̠kya̍ma̠bhyupa̍ dadhaati nair-ri̠to vai paasha̍-ssaa̠kshaade̠vaina̍-nnir-ritipaa̠shaa-nmu̍nchati ti̠sra upa̍ dadhaati tredhaavihi̠to vai puru̍sho̠ yaavaa̍ne̠va puru̍sha̠stasmaa̠-nnir-ri̍ti̠mava̍ yajate̠ paraa̍chee̠rupa̍ [paraa̍chee̠rupa̍, da̠dhaa̠ti̠ para̍chi-] 23

dadhaati̠ paraa̍chee-me̠vaasmaa̠-nnir-ri̍ti̠-mpranu̍da̠te 'pra̍teeksha̠maa ya̍nti̠ nir-ri̍tyaa a̠ntarhi̍tyai maarjayi̠tvopa̍ tishthante meddhya̠tvaaya̠ gaarha̍patya̠mupa̍ tishthante nir-riti lo̠ka e̠va cha̍ri̠tvaa poo̠taa de̍valo̠kamu̠paava̍rtanta̠ eka̠yopa̍ tishthanta eka̠dhaiva yaja̍maane vee̠rya̍-ndadhati ni̠vesha̍na-ssa̠ngama̍no̠ vasoo̍naa̠mityaa̍ha pra̠jaa vai pa̠shavo̠ vasu̍ pra̠jayai̠vaina̍-mpa̠shubhi̠-ssama̍rdhayanti ॥ 24 ॥ (ri̠tubhi̍ - re̠shaa- paraa̍chee̠rupaa̠ - shtacha̍tvarigmshachcha) (a. 4)

pu̠ru̠sha̠maa̠trena̠ vi mi̍meete ya̠jnena̠ vai puru̍sha̠-ssammi̍to yajnapa̠rushai̠vaina̠m vimi̍meete̠ yaavaa̠-npuru̍sha oo̠rdhvabaa̍hu̠staavaa̎-nbhavatye̠taava̠dvai puru̍she vee̠rya̍m vee̠rye̍nai̠vaina̠m vi mi̍meete pa̠kshee bha̍vati̠ na hya̍pa̠kshah pati̍tu̠-marha̍tyara̠tninaa̍ pa̠kshau draaghee̍yaagmsau bhavata̠stasmaa̎-tpa̠kshapra̍vayaagmsi̠ vayaagm̍si vyaamamaa̠trau pa̠kshau cha̠ puchchha̍-ncha bhavatye̠taava̠dvai puru̍she vee̠rya̍m- [vee̠rya̎m, vee̠rya̍sammito̠] 25

-mvee̠rya̍sammito̠ venu̍naa̠ vi mi̍meeta aagne̠yo vai venu̍-ssayoni̠tvaaya̠ yaju̍shaa yunakti̠ yaju̍shaa krishati̠ vyaavri̍ttyai shadga̠vena̍ krishati̠ sha-dvaa ri̠tava̍ ri̠tubhi̍re̠vaina̍-nkrishati̠ ya-ddvaa̍dashaga̠vena̍ samvathsa̠renai̠ve yam vaa a̠gne-ra̍tidaa̠haada̍bibhe̠-thsaita-ddvi̍gu̠nama̍pashya-tkri̠shta-nchaakri̍shta-ncha̠ tato̠ vaa i̠maa-nnaa-'tya̍daha̠dya-tkri̠shta-nchaakri̍shta-ncha̠ [i̠maa-nnaa-'tya̍daha̠dya-tkri̠shta-nchaakri̍shta-ncha, bhava̍tya̠syaa ana̍tidaahaaya] 26

bhava̍tya̠syaa ana̍tidaahaaya dvigu̠na-ntvaa a̠gni-mudya̍ntu-marha̠teetyaa̍hu̠rya-tkri̠shta-nchaakri̍shta-ncha̠ bhava̍tya̠gnerudya̍tyaa e̠taava̍nto̠ vai pa̠shavo̎ dvi̠paada̍shcha̠ chatu̍shpaadashcha̠ taan. ya-tpracha̍ uthsri̠je-dru̠draayaapi̍ daddhyaa̠-dya-dda̍kshi̠naa pi̠tribhyo̠ nidhu̍ve̠dya-tpra̠teecho̠ rakshaagm̍si hanyu̠rudee̍cha̠ uthsri̍jatye̠shaa vai de̍vamanu̠shyaanaagm̍ shaa̠ntaa di- [shaa̠ntaa dik, taame̠vainaa̠-] 27

-ktaame̠vainaa̠-nanoo-thsri̍ja̠tyatho̠ khalvi̠maa-ndisha̠mu-thsri̍jatya̠sau vaa aa̍di̠tyah praa̠nah praa̠name̠vainaa̠-nanoothsri̍jati dakshi̠naa pa̠ryaava̍rtante̠ svame̠va vee̠rya̍manu̍ pa̠ryaava̍rtante̠ tasmaa̠-ddakshi̠no-'rdha̍ aa̠tmano̍ vee̠ryaa̍vatta̠ro-'tho̍ aadi̠tyasyai̠vaa-''vrita̠manu̍ pa̠ryaava̍rtante̠ tasmaa̠-tparaa̎mchah pa̠shavo̠ vi ti̍shthante pra̠tyancha̠ aa va̍rtante ti̠srasti̍sra̠-sseetaa̎h [ti̠srasti̍sra̠-sseetaa̎h, kri̠sha̠ti̠ tri̠vrita̍me̠va] 28

krishati tri̠vrita̍me̠va ya̍jnamu̠khe vi yaa̍taya̠tyosha̍dheervapati̠ brahma̠naa-'nna̠mava̍ rundhe̠ 'rke̎-'rkashchee̍yate chaturda̠shabhi̍rvapati sa̠pta graa̠myaa osha̍dhaya-ssa̠ptaa-''ra̠nyaa u̠bhayee̍shaa̠mava̍ruddhyaa̠ anna̍syaannasya vapa̠tyanna̍syaa-nna̠syaava̍ruddhyai kri̠shte va̍pati kri̠shte hyosha̍dhayah prati̠tishtha̍ntyanusee̠tam va̍pati̠ prajaa̎tyai dvaada̠shasu̠ seetaa̍su vapati̠ dvaada̍sha̠ maasaa̎-ssamvathsa̠ra-ssa̍mvathsa̠renai̠vaasmaa̠ anna̍-mpachati̠ yada̍gni̠chi- [yada̍gni̠chit, ana̍varuddhasyaa-] 29

-dana̍varuddhasyaa-'shnee̠yaadava̍-ruddhena̠ vyri̍ddhyeta̠ ye vana̠spatee̍naa-mphala̠graha̍ya̠-staani̠ddhme-'pi̠ prokshe̠-dana̍varuddha̠syaa-va̍ruddhyai di̠gbhyo lo̠shtaan-thsama̍syati di̠shaame̠va vee̠rya̍mava̠ruddhya̍ di̠shaam vee̠rye̎-'gni-nchi̍nute̠ ya-ndvi̠shyaa-dyatra̠ sa syaa-ttasyai̍ di̠sho lo̠shtamaa ha̍re̠disha̠-moorja̍ma̠hami̠ta aa da̍da̠ iteesha̍me̠vorja̠-ntasyai̍ di̠sho-'va̍ rundhe̠ kshodhu̍ko bhavati̠ yastasyaa̎-ndi̠shi bhava̍tyuttarave̠dimupa̍ vapatyuttarave̠dyaag hya̍gnishchee̠yate 'tho̍ pa̠shavo̠ vaa u̍ttarave̠dih pa̠shoone̠vaava̍ ru̠ndhe-'tho̍ yajnapa̠rusho-'na̍ntarityai ॥ 30 ॥ (cha̠ bha̠va̠tye̠taava̠dvai puru̍she vee̠rya̍m - myatkri̠shtanchaa-'kri̍shtancha̠ - dikh- seetaa̍ - agni̠chi - dava̠ - pancha̍vigmshatishcha) (a. 5)

agne̠ tava̠ shravo̠ vaya̠ iti̠ sika̍taa̠ ni va̍patye̠tadvaa a̠gnervai̎shvaana̠rasya̍ soo̠ktagm soo̠ktenai̠va vai̎shvaana̠ramava̍ rundhe sha̠dbhirni va̍pati̠ shadvaa ri̠tava̍-ssamvathsa̠ra-ssa̍mvathsa̠ro̎-'gnirvai̎shvaana̠ra-ssaa̠kshaade̠va vai̎shvaana̠ramava̍ rundhe samu̠dram vai naamai̠tachchhanda̍-ssamu̠dramanu̍ pra̠jaah prajaa̍yante̠ yade̠tena̠ sika̍taa ni̠ vapa̍ti pra̠jaanaam̎ pra̠jana̍naa̠yendro̍ [pra̠jaanaam̎ pra̠jana̍naa̠yendra̍h, vri̠traaya̠] 31

vri̠traaya̠ vajra̠-mpraaha̍ra̠-thsa tre̠dhaa vya̍bhava̠-thsphyastritee̍ya̠gm̠ ratha̠stritee̍ya̠m yoopa̠stritee̍ya̠m ye̎-'ntashsha̠raa ashee̎ryanta̠ taa-shsharka̍raa abhava̠-ntachchharka̍raanaagm sharkara̠tvam vajro̠ vai sharka̍raah pa̠shura̠gni-ryachchharka̍raabhira̠gni-mpa̍rimi̠noti̠ vajre̍nai̠vaasmai̍ pa̠shoo-npari̍ grihnaati̠ tasmaa̠-dvajre̍na pa̠shava̠h pari̍griheetaa̠stasmaa̠-thstheyaa̠nasthe̍yaso̠ nopa̍ harate trisa̠ptaabhi̍h pa̠shukaa̍masya̠ [pa̠shukaa̍masya, pari̍] 32

pari̍ minuyaa-thsa̠pta vai shee̍rsha̠nyaa̎h praa̠naah praa̠naah pa̠shava̍h praa̠naire̠vaasmai̍ pa̠shoonava̍ rundhe trina̠vaabhi̠-rbhraatri̍vyavata-stri̠vrita̍me̠va vajragm̍ sa̠mbhritya̠ bhraatri̍vyaaya̠ praha̍rati̠ strityaa̠ apa̍rimitaabhi̠h pari̍ minuyaa̠-dapa̍rimita̠syaa-va̍ruddhyai̠ ya-nkaa̠maye̍taapa̠shu-ssyaa̠dityapa̍rimitya̠ tasya̠ sharka̍raa̠-ssika̍taa̠ vyoo̍he̠dapa̍rigriheeta e̠vaasya̍ vishoo̠cheena̠gm̠ reta̠h paraa̍ sinchatyapa̠shure̠va bha̍vati̠ [bha̍vati, ya-nkaa̠maye̍ta] 33

ya-nkaa̠maye̍ta pashu̠maan-thsyaa̠diti̍ pari̠mitya̠ tasya̠ sharka̍raa̠-ssika̍taa̠ vyoo̍he̠-tpari̍griheeta e̠vaasmai̍ samee̠cheena̠gm̠ reta̍-ssinchati pashu̠maane̠va bha̍vati sau̠myaa vyoo̍hati̠ somo̠ vai re̍to̠dhaa reta̍ e̠va ta-dda̍dhaati gaayatri̠yaa braa̎hma̠nasya̍ gaaya̠tro hi braa̎hma̠na-stri̠shtubhaa̍ raaja̠nya̍sya̠ traishtu̍bho̠ hi raa̍ja̠nya̍-shsham̠yu-mbaa̍rhaspa̠tya-mmedho̠ nopaa̍nama̠-thso̎-'gni-mpraa-'vi̍sha̠- [nopaa̍nama̠-thso̎-'gni-mpraa-'vi̍shat, so̎-'gneh] 34

-thso̎-'gneh krishno̍ roo̠pa-nkri̠tvodaa̍yata̠ so-'shva̠-mpraa-'vi̍sha̠-thso-'shva̍syaa-vaantarasha̠pho̍-bhava̠-dyadashva̍maakra̠maya̍ti̠ ya e̠va medho-'shva̠-mpraa-'vi̍sha̠-ttame̠vaava̍ rundhe pra̠jaapa̍tinaa̠-'gnishche̍ta̠vya̍ ityaa̍huh praajaapa̠tyo-'shvo̠ yadashva̍maakra̠maya̍ti pra̠jaapa̍tinai̠vaa-'gni-nchi̍nute pushkarapa̠rnamupa̍ dadhaati̠ yoni̠rvaa a̠gneh pu̍shkarapa̠rnagm sayo̍ni- -me̠vaagni-nchi̍nute̠ 'paa-mpri̠shthama̠seetyupa̍ dadhaatya̠paam vaa e̠ta-tpri̠shtham ya-tpu̍shkarapa̠rnagm roo̠penai̠vaina̠dupa̍ dadhaati ॥ 35 ॥ (indra̍h - pa̠shukaa̍masya - bhavatya - visha̠th - sayo̍nim - mvigmsha̠tishcha̍) (a. 6)

brahma̍ jajnaa̠namiti̍ ru̠kmamupa̍ dadhaati̠ brahma̍mukhaa̠ vai pra̠jaapa̍tih pra̠jaa a̍srijata̠ brahma̍mukhaa e̠va ta-tpra̠jaa yaja̍maana-ssrijate̠ brahma̍ jajnaa̠namityaa̍ha̠ tasmaa̎dbraahma̠no mukhyo̠ mukhyo̍ bhavati̠ ya e̠vam veda̍ brahmavaa̠dino̍ vadanti̠ na pri̍thi̠vyaa-nnaantari̍kshe̠ na di̠vya̍gnishche̍ta̠vya̍ iti̠ ya-tpri̍thi̠vyaa-nchi̍nvee̠ta pri̍thi̠veegm shu̠chaa-'rpa̍ye̠nnausha̍dhayo̠ na vana̠spata̍ya̠h [vana̠spata̍yah, pra jaa̍yera̠n̠.] 36

pra jaa̍yera̠n̠. yada̠ntari̍kshe chinvee̠taantari̍kshagm shu̠chaa-'rpa̍ye̠nna vayaagm̍si̠ pra jaa̍yera̠n̠. ya-ddi̠vi chi̍nvee̠ta divagm̍ shu̠chaa-'rpa̍ye̠nna pa̠rjanyo̍ varshedru̠kmamupa̍ dadhaatya̠mrita̠m vai hira̍nyama̠mrita̍ e̠vaagni-nchi̍nute̠ prajaa̎tyai hira̠nmaya̠-mpuru̍sha̠mupa̍ dadhaati yajamaanalo̠kasya̠ vidhri̍tyai̠ yadishta̍kaayaa̠ aatri̍nnamanoopada̠ddhyaa-tpa̍shoo̠naa-ncha̠ yaja̍maanasya cha praa̠namapi̍ daddhyaa-ddakshina̠tah [daddhyaa-ddakshina̠tah, praancha̠mupa̍ dadhaati] 37

praancha̠mupa̍ dadhaati daa̠dhaara̍ yajamaanalo̠ka-nna pa̍shoo̠naa-ncha̠ yaja̍maanasya cha praa̠namapi̍ dadhaa̠tyatho̠ khalvishta̍kaayaa̠ aatri̍nna̠manoopa̍ dadhaati praa̠naanaa̠muthsri̍shtyai dra̠phsashcha̍ska̠ndetya̠bhi mri̍shati̠ hotraa̎sve̠vaina̠-mprati̍shthaapayati̠ sruchaa̠vupa̍ dadhaa̠tyaajya̍sya poo̠rnaa-nkaa̎rshmarya̠mayee̎-nda̠ddhnah poo̠rnaa-maudu̍bamreemi̠yam vai kaa̎rshmarya̠mayya̠saavau-du̍bamree̠me e̠vopa̍ dhatte [ ] 38

too̠shneemupa̍ dadhaati̠ na heeme yaju̠shaa-''ptu̠marha̍ti̠ dakshi̍naa-nkaarshmarya̠mayee̠-mutta̍raa̠mau-du̍mbaree̠-ntasmaa̍da̠syaa a̠saavutta̠raa ''jya̍sya poo̠rnaa-nkaa̎rshmarya̠mayee̠m vajro̠ vaa aajya̠m vajra̍h kaarshma̠ryo̍ vajre̍nai̠va ya̠jnasya̍ dakshina̠to rakshaa̠g̠syapa̍ hanti da̠ddhnah poo̠rnaamaudu̍mbaree-mpa̠shavo̠ vai daddhyoorgu̍du̠mbara̍h pa̠shushve̠vorja̍-ndadhaati poo̠rne upa̍ dadhaati poo̠rne e̠vaina̍- [poo̠rne e̠vaina̎m, a̠mushmi̍n mlo̠ka] 39

ma̠mushmi̍n mlo̠ka upa̍tishthete vi̠raajya̠gnishche̍ta̠vya̍ ityaa̍hu̠-ssrugvai vi̠raadya-thsruchaa̍vupa̠dadhaa̍ti vi̠raajye̠vaagni-nchi̍nute yajnamu̠kheya̍jnamukhe̠ vai kri̠yamaa̍ne ya̠jnagm rakshaagm̍si jighaagmsanti yajnamu̠khagm ru̠kmo ya-dru̠kmam vyaa̍ghaa̠raya̍ti yajnamu̠khaade̠va rakshaa̠g̠syapa̍ hanti pa̠nchabhi̠-rvyaaghaa̍rayati̠ paankto̍ ya̠jno yaavaa̍ne̠va ya̠jnastasmaa̠-drakshaa̠g̠syapa̍ hantyakshna̠yaavyaa ghaa̍rayati̠ tasmaa̍dakshna̠yaa pa̠shavo-'ngaa̍ni̠ pra ha̍ranti̠ prati̍shthityai ॥ 40 ॥ (vana̠spata̍yo- dakshina̠to- dha̍tta- ena̠m- tasmaa̍ dakshna̠yaa-pancha̍ cha) (a. 7)

sva̠ya̠maa̠tri̠nnaamupa̍ dadhaatee̠yam vai sva̍yamaatri̠nnemaame̠vopa̍ dha̠tte 'shva̠mupa̍ ghraapayati praa̠name̠vaasyaa̎-ndadhaa̠tyatho̎ praajaapa̠tyo vaa ashva̍h pra̠jaapa̍tinai̠vaa-'gni-nchi̍nute pratha̠meshta̍kopadhee̠yamaa̍naa pashoo̠naa-ncha̠ yaja̍maanasya cha praa̠namapi̍ dadhaati svayamaatri̠nnaa bha̍vati praa̠naanaa̠muthsri̍shtyaa̠ atho̍ suva̠rgasya̍ lo̠kasyaanu̍khyaatyaa a̠gnaava̠gnishche̍ta̠vya̍ ityaa̍hure̠sha vaa [ityaa̍hure̠sha vai, a̠gnirvai̎shvaana̠ro] 41

a̠gnirvai̎shvaana̠ro yadbraa̎hma̠nastasmai̎ pratha̠maamishta̍kaa̠m yaju̍shkritaa̠-mpraya̍chchhe̠-ttaa-mbraa̎hma̠nashchopa̍ daddhyaataa-ma̠gnaave̠va tada̠gni-nchi̍nuta eeshva̠ro vaa e̠sha aarti̠maarto̠ryo-'vi̍dvaa̠nishta̍kaa-mupa̠dadhaa̍ti̠ treen. varaa̎-ndadyaa̠-ttrayo̠ vai praa̠naah praa̠naanaa̠g̠ sprityai̠ dvaave̠va deyau̠ dvau hi praa̠naaveka̍ e̠va deya̠ eko̠ hi praa̠nah pa̠shu- [praa̠nah pa̠shuh, vaa e̠sha yada̠gnirna] 42

-rvaa e̠sha yada̠gnirna khalu̠ vai pa̠shava̠ aaya̍vase ramante doorveshta̠kaamupa̍ dadhaati pashoo̠naa-ndhrityai̠ dvaabhyaa̠-mprati̍shthityai̠ kaandaa̎-tkaandaa-tpra̠roha̠nteetyaa̍ha̠ kaande̍nakaandena̠ hye̍shaa pra̍ti̠tishtha̍tye̠vaa no̍ doorve̠ prata̍nu sa̠hasre̍na sha̠tena̠ chetyaa̍ha saaha̠srah pra̠jaapa̍tih pra̠jaapa̍te̠raaptyai̍ devala̠kshmam vai tryaa̍likhi̠taa taamutta̍ralakshmaana-nde̠vaa upaa̍dadha̠taa-dha̍ralakshmaana̠-masu̍raa̠ ya- [yam, kaa̠maye̍ta̠] 43

-nkaa̠maye̍ta̠ vasee̍yaan-thsyaa̠dityutta̍ralakshmaana̠-ntasyopa̍ daddhyaa̠-dvasee̍yaane̠va bha̍vati̠ ya-nkaa̠maye̍ta̠ paapee̍yaan-thsyaa̠dityadha̍ralakshmaana̠-ntasyopa̍ daddhyaadasurayo̠ni-me̠vaina̠manu̠ paraa̍ bhaavayati̠ paapee̍yaa-nbhavati tryaalikhi̠taa bha̍vatee̠me vai lo̠kaastryaa̍likhi̠taibhya e̠va lo̠kebhyo̠ bhraatri̍vyama̠ntare̠tyangi̍rasa-ssuva̠rgam lo̠kam ya̠tah pu̍ro̠daasha̍h koo̠rmo bhoo̠tvaa-'nu̠ praasa̍rpa̠- [praasa̍rpat, ya-tkoo̠rmamu̍pa̠dadhaa̍ti̠] 44

-dya-tkoo̠rmamu̍pa̠dadhaa̍ti̠ yathaa̎ kshetra̠vidanja̍saa̠ naya̍tye̠vame̠vaina̍-nkoo̠rma-ssu̍va̠rgam lo̠kamanja̍saa nayati̠ medho̠ vaa e̠sha pa̍shoo̠naam ya-tkoo̠rmo ya-tkoo̠rmamu̍pa̠ dadhaa̍ti̠ svame̠va medha̠-mpashya̍ntah pa̠shava̠ upa̍ tishthante shmashaa̠nam vaa e̠ta-tkri̍yate̠ yanmri̠taanaa̎-mpashoo̠naagm shee̠r̠shaanyu̍padhee̠yante̠ yajjeeva̍nta-nkoo̠rmamu̍pa̠ dadhaa̍ti̠ tenaashma̍shaanachidvaasta̠vyo̍ vaa e̠sha ya- [e̠sha yat, koo̠rmo madhu̠] 45

-tkoo̠rmo madhu̠ vaataa̍ ritaaya̠ta iti̍ da̠ddhnaa ma̍dhumi̠shrenaa̠bhya̍nakti sva̠daya̍tye̠vaina̍-ngraa̠myam vaa e̠tadanna̠m ya-ddaddhyaa̍ra̠nya-mmadhu̠ yadda̠ddhnaa ma̍dhumi̠shrenaa̎ bhya̠naktyu̠bhaya̠syaa 'va̍ruddhyai ma̠hee dyauh pri̍thi̠vee cha̍ na̠ ityaa̍haa̠ ''bhyaame̠vaina̍mubha̠yata̠h pari̍grihnaati̠ praancha̠mupa̍ dadhaati suva̠rgasya̍ lo̠kasya̠ sama̍shtyai pu̠rastaa̎-tpra̠tyancha̠mupa̍ dadhaati̠ tasmaa̎- [tasmaa̎t, pu̠rastaa̎-] 46

-tpu̠rastaa̎-tpra̠tyancha̍h pa̠shavo̠ medha̠mupa̍ tishthante̠ yo vaa apa̍naabhima̠gni-nchi̍nu̠te yaja̍maanasya̠ naabhi̠manu̠ pravi̍shati̠ sa e̍nameeshva̠ro higmsi̍toru̠lookha̍la̠mupa̍ dadhaatye̠shaa vaa a̠gnernaabhi̠-ssanaa̍bhime̠vaa-'gni-nchi̍nu̠te higm̍saayaa̠ audu̍mbara-mbhava̠tyoorgvaa u̍du̠mbara̠ oorja̍me̠vaava̍ rundhe maddhya̠ta upa̍ dadhaati maddhya̠ta e̠vaasmaa̠ oorja̍-ndadhaati̠ tasmaa̎-nmaddhya̠ta oo̠rjaa bhu̍njata̠ iya̍-dbhavati pra̠jaapa̍tinaa yajnamu̠khena̠ sammi̍ta̠mava̍ ha̠ntyanna̍me̠vaaka̍-rvaishna̠vyarchopa̍ dadhaati̠ vishnu̠rvai ya̠jno vai̎shna̠vaa vana̠spata̍yo ya̠jna e̠va ya̠jna-mprati̍shthaapayati ॥ 47 ॥ (e̠sha vai - pa̠shu - rya - ma̍sarpa - de̠sha yat - tasmaa̠t - tasmaa̎th - sa̠ptavigm̍shatishcha) (a. 8)

e̠shaam vaa e̠tallo̠kaanaa̠-njyoti̠-ssambhri̍ta̠m yadu̠khaa yadu̠khaa-mu̍pa̠dadhaa̎tye̠bhya e̠va lo̠kebhyo̠ jyoti̠rava̍ rundhe maddhya̠ta upa̍ dadhaati maddhya̠ta e̠vaasmai̠ jyoti̍rdadhaati̠ tasmaa̎nmaddhya̠to jyoti̠rupaa̎-''smahe̠ sika̍taabhih poorayatye̠tadvaa a̠gnervai̎shvaana̠rasya̍ roo̠pagm roo̠penai̠va vai̎shvaana̠ramava̍ rundhe̠ ya-nkaa̠maye̍ta̠ kshodhu̍ka-ssyaa̠-dityoo̠naa-ntasyopa̍ [-dityoo̠naa-ntasyopa̍, da̠ddhyaa̠-tkshodhu̍ka] 48

daddhyaa̠-tkshodhu̍ka e̠va bha̍vati̠ ya-nkaa̠maye̠taa-nu̍padasya̠-danna̍madyaa̠diti̍ poo̠rnaa-ntasyopa̍ daddhyaa̠danu̍padasya-de̠vaanna̍matti sa̠hasra̠m vai prati̠ puru̍shah pashoo̠naam ya̍chchhati sa̠hasra̍ma̠nye pa̠shavo̠ maddhye̍ purushashee̠r̠shamupa̍ dadhaati saveerya̠tvaayo̠-khaayaa̠mapi̍ dadhaati prati̠shthaame̠vaina̍-dgamayati̠ vyri̍ddha̠m vaa e̠ta-tpraa̠naira̍me̠ddhyam ya-tpu̍rushashee̠r̠shama̠mrita̠-nkhalu̠ vai praa̠naa [vai praa̠naah, a̠mrita̠gm̠] 49

a̠mrita̠gm̠ hira̍nya-mpraa̠neshu̍ hiranyasha̠lkaa-npratya̍syati prati̠shthaame̠vaina̍-dgamayi̠tvaa praa̠nai-ssama̍rdhayati da̠ddhnaa ma̍dhumi̠shrena̍ poorayati madha̠vyo̍-'saa̠neeti̍ shritaata̠nkye̍na meddhya̠tvaaya̍ graa̠myam vaa e̠tadanna̠m ya-ddaddhyaa̍ra̠nya-mmadhu̠ yadda̠ddhnaa ma̍dhumi̠shrena̍ poo̠raya̍tyu̠bhaya̠syaa-va̍ruddhyai pashushee̠r̠shaanyupa̍ dadhaati pa̠shavo̠ vai pa̍shushee̠r̠shaani̍ pa̠shoone̠vaava̍ rundhe̠ ya-nkaa̠maye̍taa-'pa̠shu-ssyaa̠diti̍ [-'pa̠shu-ssyaa̠diti̍, vi̠shoo̠cheenaa̍ni̠] 50

vishoo̠cheenaa̍ni̠ tasyopa̍ daddhyaa̠-dvishoo̍cha e̠vaasmaa̎-tpa̠shoo-nda̍dhaatyapa̠shure̠va bha̍vati̠ ya-nkaa̠maye̍ta pashu̠maan-thsyaa̠diti̍ samee̠cheenaa̍ni̠ tasyopa̍ daddhyaa-thsa̠meecha̍ e̠vaasmai̍ pa̠shoo-nda̍dhaati pashu̠maane̠va bha̍vati pu̠rastaa̎-tpratee̠cheena̠mashva̠syopa̍ dadhaati pa̠shchaa-tpraa̠cheena̍mrisha̠bhasyaa-pa̍shavo̠ vaa a̠nye go̍ a̠shvebhya̍h pa̠shavo̍ go a̠shvaane̠vaasmai̍ sa̠meecho̍ dadhaatye̠-taava̍nto̠ vai pa̠shavo̎ [pa̠shava̍h, dvi̠paada̍shcha̠] 51

dvi̠paada̍shcha̠ chatu̍shpaadashcha̠ taan. vaa e̠tada̠gnau prada̍dhaati̠ ya-tpa̍shushee̠r̠shaanyu̍pa̠-dadhaa̎tya̠-mumaa̍ra̠nyamanu̍ te dishaa̠meetyaa̍ha graa̠myebhya̍ e̠va pa̠shubhya̍ aara̠nyaa-npa̠shoonchhucha̠manoothsri̍jati̠ tasmaa̎-thsa̠maava̍-tpashoo̠naa-mpra̠jaaya̍maanaanaa-maara̠nyaah pa̠shava̠h kanee̍yaagmsa-shshu̠chaa hyri̍taa-ssa̍rpashee̠r̠shamupa̍ dadhaati̠ yaiva sa̠rpe tvishi̠staame̠vaa-'va̍ rundhe̠ [-'va̍ rundhe, ya-thsa̍mee̠cheena̍-] 52

ya-thsa̍mee̠cheena̍--mpashushee̠r̠shairu̍pa da̠ddhyaa-dgraa̠myaa-npa̠shoo-ndagmshu̍kaa-ssyu̠rya-dvi̍shoo̠cheena̍-maara̠nyaan. yaju̍re̠va va̍de̠dava̠ taa-ntvishigm̍ rundhe̠ yaa sa̠rpe na graa̠myaa-npa̠shoon. hi̠nasti̠ naa-''ra̠nyaanatho̠ khaloo̍pa̠dheya̍me̠va yadu̍pa̠dadhaa̍ti̠ tena̠ taa-ntvishi̠mava̍ rundhe̠ yaa sa̠rpe ya-dyaju̠rvada̍ti̠ tena̍ shaa̠ntam ॥ 53 ॥ (oo̠naantasyopa̍ - praa̠naah - syaa̠diti̠ - vai pa̠shavo̍ - rundhe̠ - chatu̍shchatvaarigmshachcha) (a. 9)

pa̠shurvaa e̠sha yada̠gniryoni̠h khalu̠ vaa e̠shaa pa̠shorvi kri̍yate̠ ya-tpraa̠cheena̍maishta̠kaa-dyaju̍h kri̠yate̠ reto̍-'pa̠syaa̍ apa̠syaa̍ upa̍ dadhaati̠ yonaa̍ve̠va reto̍ dadhaati̠ panchopa̍ dadhaati̠ paanktaa̎h pa̠shava̍h pa̠shoone̠vaasmai̠ praja̍nayati̠ pancha̍ dakshina̠to vajro̠ vaa a̍pa̠syaa̍ vajre̍nai̠va ya̠jnasya̍ dakshina̠to rakshaa̠g̠syapa̍ hanti̠ pancha̍ pa̠shchaa- [pancha̍ pa̠shchaat, praachee̠rupa̍ dadhaati] 54

-tpraachee̠rupa̍ dadhaati pa̠shchaadvai praa̠cheena̠gm̠ reto̍ dheeyate pa̠shchaade̠vaasmai̎ praa̠cheena̠gm̠ reto̍ dadhaati̠ pancha̍ pu̠rastaa̎-tpra̠teechee̠rupa̍ dadhaati̠ pancha̍ pa̠shchaa-tpraachee̠stasmaa̎-tpraa̠cheena̠gm̠ reto̍ dheeyate pra̠teechee̎h pra̠jaa jaa̍yante̠ pancho̎ttara̠ta shchha̍nda̠syaa̎h pa̠shavo̠ vai chha̍nda̠syaa̎h pa̠shoone̠va prajaa̍taa̠n-thsvamaa̠yata̍nama̠bhi paryoo̍hata i̠yam vaa a̠gne-ra̍tidaa̠haa-da̍bibhe̠-thsaitaa [-da̍bibhe̠-thsaitaah, a̠pa̠syaa̍ apashya̠-ttaa] 55

a̍pa̠syaa̍ apashya̠-ttaa upaa̍dhatta̠ tato̠ vaa i̠maa-nnaatya̍daha̠-dyada̍pa̠syaa̍ upa̠dadhaa̎tya̠syaa ana̍tidaahaayo̠vaacha̍ he̠yamada̠di-thsa brahma̠naa-'nna̠m yasyai̠taa u̍padhee̠yaantai̠ ya u̍ chainaa e̠vamve da̠diti̍ praana̠bhrita̠ upa̍ dadhaati̠ reta̍sye̠va praa̠naa-nda̍dhaati̠ tasmaa̠-dvada̍-npraa̠na-npashya̍nchhri̠nva-npa̠shurjaa̍yate̠ 'ya-mpu̠ro [-'ya-mpu̠rah, bhuva̠ iti̍] 56

bhuva̠ iti̍ pu̠rastaa̠dupa̍ dadhaati praa̠name̠vaitaabhi̍-rdaadhaaraa̠-'ya-nda̍kshi̠naa vi̠shvaka̠rmeti̍ dakshina̠to mana̍ e̠vaitaabhi̍rdaadhaaraa̠ya-mpa̠shchaa-dvi̠shvavya̍chaa̠ iti̍ pa̠shchaa-chchakshu̍re̠vaitaabhi̍-rdaadhaare̠da-mu̍tta̠raa-thsuva̠rityu̍ttara̠ta-shshrotra̍me̠vaitaabhi̍-rdaadhaare̠yamu̠pari̍ ma̠tirityu̠pari̍shtaa̠-dvaacha̍me̠vaitaabhi̍-rdaadhaara̠ dasha̍da̠shopa̍ dadhaati saveerya̠tvaayaa̎kshna̠yo [saveerya̠tvaayaa̎kshna̠yaa, upa̍ dadhaati̠] 57

-pa̍ dadhaati̠ tasmaa̍dakshna̠yaa pa̠shavo-'ngaa̍ni̠ praha̍ranti̠ prati̍shthityai̠ yaah praachee̠staabhi̠-rvasi̍shtha aardhno̠dyaa da̍kshi̠naa taabhi̍rbha̠radvaa̍jo̠ yaah pra̠teechee̠staabhi̍ rvi̠shvaami̍tro̠ yaa udee̍chee̠staabhi̍-rja̠mada̍gni̠ryaa oo̠rdhvaastaabhi̍-rvi̠shvaka̍rmaa̠ ya e̠vame̠taasaa̠mriddhi̠m veda̠rdhnotye̠va ya aa̍saame̠va-mba̠ndhutaa̠m veda̠ bandhu̍maa-nbhavati̠ ya aa̍saame̠va-nkLipti̠m veda̠ kalpa̍te- [kalpa̍te, a̠smai̠ ya aa̍saame̠va-] 58

-'smai̠ ya aa̍saame̠va-maa̠yata̍na̠m vedaa̠-''yata̍navaa-nbhavati̠ ya aa̍saame̠va-mpra̍ti̠shthaam veda̠ pratye̠va ti̍shthati praana̠bhrita̍ upa̠dhaaya̍ sa̠myata̠ upa̍ dadhaati praa̠naane̠vaa 'smi̍-ndhi̠tvaa sa̠myadbhi̠-ssamya̍chchhati̠ ta-thsa̠myataagm̍ samya̠ttvamatho̎ praa̠na e̠vaapaa̠na-nda̍dhaati̠ tasmaa̎-tpraanaapaa̠nau sa-ncha̍rato̠ vishoo̍chee̠rupa̍ dadhaati̠ tasmaa̠-dvishva̍nchau praanaapaa̠nau yadvaa a̠gnerasa̍myata̠- [a̠gnerasa̍myatam, asu̍vargyamasya̠] 59

-masu̍vargyamasya̠ ta-thsu̍va̠rgyo̎-'gnirya-thsa̠myata̍ upa̠ dadhaa̍ti̠ same̠vaina̍m yachchhati uva̠rgya̍me̠vaaka̠ -stryavi̠rvaya̍h kri̠tamayaa̍naa̠mityaa̍ha̠ vayo̍bhire̠vaayaa̠nava̍ ru̠ndhe 'yai̠rvayaagm̍si sa̠rvato̍ vaayu̠matee̎rbhavanti̠ tasmaa̍da̠yagm sa̠rvata̍h pavate ॥ 60 ॥ (pa̠shchaa - de̠taah - pu̠ro̎ - 'kshna̠yaa - kalpa̠te - 'sa̍m yata̠m - pancha̍trigmshachcha) (a. 10)

gaa̠ya̠tree tri̠shtu-bjaga̍tyanu̠shtu-kpa̠nktyaa̍ sa̠ha । bri̠ha̠tyu̍shnihaa̍ ka̠ku-thsoo̠cheebhi̍-shshimyantu tvaa ॥ dvi̠padaa̠ yaa chatu̍shpadaa tri̠padaa̠ yaacha̠ shatpa̍daa । sachha̍ndaa̠ yaa cha̠ vichchha̍ndaa-ssoo̠cheebhi̍-shshimyantu tvaa ॥ ma̠haanaa̎mnee re̠vata̍yo̠ vishvaa̠ aashaa̎h pra̠soova̍reeh । meghyaa̍ vi̠dyuto̠ vaacha̍-ssoo̠cheebhi̍-shshimyantu tvaa ॥ ra̠ja̠taa hari̍nee̠-sseesaa̠ yujo̍ yujyante̠ karma̍bhih । ashva̍sya vaa̠jina̍stva̠chi soo̠cheebhi̍-shshimyantu tvaa ॥ naaree̎- [naaree̎h, te̠ patna̍yo̠ loma̠] 61

-ste̠ patna̍yo̠ loma̠ vichi̍nvantu manee̠shayaa̎ । de̠vaanaa̠-mpatnee̠rdisha̍-ssoo̠cheebhi̍-shshimyantu tvaa ॥ ku̠vida̠nga yava̍manto̠ yava̍-nchi̠dyathaa̠ daantya̍nupoo̠rvam vi̠yooya̍ । i̠hehai̍shaa-nkrinuta̠ bhoja̍naani̠ ye ba̠r̠hisho̠ namo̍vrikti̠-nnaja̠gmuh ॥ 62 ॥ (naaree̎ - stri̠gm̠shachcha̍) (a. 11)

kastvaa̎ chchhyati̠ kastvaa̠ vi shaa̎sti̠ kaste̠ gaatraa̍ni shimyati । ka u̍ te shami̠taa ka̠vih ॥ ri̠tava̍sta ritu̠dhaa paru̍-shshami̠taaro̠ vishaa̍satu । sa̠mva̠thsa̠rasya̠ dhaaya̍saa̠ shimee̍bhi-shshimyantu tvaa ॥ daivyaa̍ addhva̠ryava̍stvaa̠ chchhyantu̠ vi cha̍ shaasatu । gaatraa̍ni parva̠shaste̠ shimaa̎h krinvantu̠ shimya̍ntah ॥ a̠rdha̠maa̠saah paroogm̍shi te̠ maasaa̎-shchhyantu̠ shimya̍ntah । a̠ho̠raa̠traani̍ ma̠ruto̠ vili̍shtagm [ma̠ruto̠ vili̍shtam, soo̠da̠ya̠ntu̠ te̠ ।] 63

soodayantu te ॥ pri̠thi̠vee te̠ 'ntari̍kshena vaa̠yushchhi̠dra-mbhi̍shajyatu । dyauste̠ naksha̍trai-ssa̠ha roo̠pa-nkri̍notu saadhu̠yaa ॥ sha-nte̠ pare̎bhyo̠ gaatre̎bhya̠-shshama̠stvava̍rebhyah । shama̠sthabhyo̍ ma̠jjabhya̠-shshamu̍ te ta̠nuve̍ bhuvat ॥ 64 ॥ (vili̍shtam - tri̠gm̠shachcha̍) (a. 12)

(vishnu̍mukhaa̠ - anna̍pate̠ - yaava̍tee̠ - vi vai - pu̍rushamaa̠trenaa - 'gne̠ tava̠ shravo̠ vayo̠ - brahma̍ jajnaa̠nagg - sva̍yamaatri̠nnaa - me̠shaam vai - pa̠shu - rgaa̍ya̠tree - kastvaa̠ - dvaada̍sha )

(vishnu̍mukhaa̠ - apa̍chitimaa̠n̠ - vi vaa e̠taa - vagne̠ tava̍ - svayamaatri̠nnaam - mvi̍shoo̠cheenaa̍ni - gaaya̠tree - chatu̍shshashtih)

(vishnu̍mukhaa, sta̠nuve̍ bhuvat)

॥ hari̍h om ॥ ॥ krishna yajurvedeeya taittireeya samhitaayaa-mpanchamakaande dviteeyah prashna-ssamaaptah ॥

5.2 - విష్ణుముఖా వై దేవాః - కృష్ణ యజుర్వేద తైత్తిరీయ సంహితా పాఠః గురించి

This is the second prashna of the fifth kanda of the Taittiriya Samhita of the Krishna Yajur Veda, in plain recitation (samhita patha). It begins "Vishnumukha vai devah": the gods, with Vishnu at their head. The text describes this prashna as "chityupakrama", the beginning of the rites for building the great fire altar (agnichayana), and sets out the mantras and their meanings for those rites.

మూలం: Krishna Yajur Veda, Taittiriya Samhita 5.2

ఎప్పుడు పఠించాలి: In daily Vedic recitation (svadhyaya) and in Veda patashalas.

మీకు తెలుసా?

  • The agnichayana, the building of the great bird-shaped fire altar, is one of the most elaborate Vedic rituals, still performed rarely in Kerala.
  • The fifth kanda of the Taittiriya Samhita deals largely with the agnichayana.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

Which part of the Taittiriya Samhita is this?

Kanda 5, prashna 2.

What is its subject?

"Chityupakrama", the beginning of the fire altar building rites.

What is samhita patha?

The continuous recitation of the Vedic text.

ఆరాధన, అధ్యయనం కోసం అందించబడింది, జోస్యంగా కాదు. వాణిజ్యేతరం.