MuhurtaNow

লঘু স্তবঃ

Devi · প্রথাগত ভক্তিপাঠ

ಐಂದ್ರಸ್ಯೇವ ಶರಾಸನಸ್ಯ ದಧತೀ ಮಧ್ಯೇಲಲಾಟಂ ಪ್ರಭಾಂ ಶೌಕ್ಲೀಂ ಕಾಂತಿಮನುಷ್ಣಗೋರಿವ ಶಿರಸ್ಯಾತನ್ವತೀ ಸರ್ವತಃ । ಏಷಾಸೌ ತ್ರಿಪುರಾ ಹೃದಿ ದ್ಯುತಿರಿವೋಷ್ಣಾಂಶೋಃ ಸದಾಹಃ ಸ್ಥಿತಾತ್ ಛಿಂದ್ಯಾನ್ನಃ ಸಹಸಾ ಪದೈಸ್ತ್ರಿಭಿರಘಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯೀ ವಾಙ್ಮಯೀ ॥ 1 ॥

ಯಾ ಮಾತ್ರಾ ತ್ರಪುಸೀಲತಾತನುಲಸತ್ತಂತೂತ್ಥಿತಿಸ್ಪರ್ಧಿನೀ ವಾಗ್ಬೀಜೇ ಪ್ರಥಮೇ ಸ್ಥಿತಾ ತವ ಸದಾ ತಾಂ ಮನ್ಮಹೇ ತೇ ವಯಮ್ । ಶಕ್ತಿಃ ಕುಂಡಲಿನೀತಿ ವಿಶ್ವಜನನವ್ಯಾಪಾರಬದ್ಧೋದ್ಯಮಾಃ ಜ್ಞಾತ್ವೇತ್ಥಂ ನ ಪುನಃ ಸ್ಪೃಶಂತಿ ಜನನೀಗರ್ಭೇಽರ್ಭಕತ್ವಂ ನರಾಃ ॥ 2 ॥

ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಂಭ್ರಮಕಾರಿ ವಸ್ತು ಸಹಸಾ ಐ ಐ ಇತಿ ವ್ಯಾಹೃತಂ ಯೇನಾಕೂತವಶಾದಪೀಹ ವರದೇ ಬಿಂದುಂ ವಿನಾಪ್ಯಕ್ಷರಮ್ । ತಸ್ಯಾಪಿ ಧ್ರುವಮೇವ ದೇವಿ ತರಸಾ ಜಾತೇ ತವಾನುಗ್ರಹೇ ವಾಚಃಸೂಕ್ತಿಸುಧಾರಸದ್ರವಮುಚೋ ನಿರ್ಯಾಂತಿ ವಕ್ತ್ರಾಂಬುಜಾತ್ ॥ 3 ॥

ಯನ್ನಿತ್ಯೇ ತವ ಕಾಮರಾಜಮಪರಂ ಮಂತ್ರಾಕ್ಷರಂ ನಿಷ್ಕಲಂ ತತ್ಸಾರಸ್ವತಮಿತ್ಯವೈತಿ ವಿರಲಃ ಕಶ್ಚಿದ್ಬುಧಶ್ಚೇದ್ಭುವಿ । ಆಖ್ಯಾನಂ ಪ್ರತಿಪರ್ವ ಸತ್ಯತಪಸೋ ಯತ್ಕೀರ್ತಯಂತೋ ದ್ವಿಜಾಃ ಪ್ರಾರಂಭೇ ಪ್ರಣವಾಸ್ಪದಪ್ರಣಯಿತಾಂ ನೀತ್ವೋಚ್ಚರಂತಿ ಸ್ಫುಟಮ್ ॥ 4 ॥

ಯತ್ಸದ್ಯೋ ವಚಸಾಂ ಪ್ರವೃತ್ತಿಕರಣೇ ದೃಷ್ಟಪ್ರಭಾವಂ ಬುಧೈಃ ತಾರ್ತೀಯಂ ತದಹಂ ನಮಾಮಿ ಮನಸಾ ತ್ವದ್ಬೀಜಮಿಂದುಪ್ರಭಮ್ । ಅಸ್ತ್ಯೌರ್ವೋಽಪಿ ಸರಸ್ವತೀಮನುಗತೋ ಜಾಡ್ಯಾಂಬುವಿಚ್ಛಿತ್ತಯೇ ಗೋಶಬ್ದೋ ಗಿರಿ ವರ್ತತೇ ಸನಿಯತಂ ಯೋಗಂ ವಿನಾ ಸಿದ್ಧಿದಃ ॥ 5 ॥

ಏಕೈಕಂ ತವ ದೇವಿ ಬೀಜಮನಘಂ ಸವ್ಯಂಜನಾವ್ಯಂಜನಂ ಕೂಟಸ್ಥಂ ಯದಿ ವಾ ಪೃಥಕ್ ಕ್ರಮಗತಂ ಯದ್ವಾ ಸ್ಥಿತಂ ವ್ಯುತ್ಕ್ರಮಾತ್ । ಯಂ ಯಂ ಕಾಮಮಪೇಕ್ಷ್ಯ ಯೇನ ವಿಧಿನಾ ಕೇನಾಪಿ ವಾ ಚಿಂತಿತಂ ಜಪ್ತಂ ವಾ ಸಫಲೀಕರೋತಿ ಸತತಂ ತಂ ತಂ ಸಮಸ್ತಂ ನೃಣಾಮ್ ॥ 6 ॥

ವಾಮೇ ಪುಸ್ತಕಧಾರಿಣೀಮಭಯದಾಂ ಸಾಕ್ಷಸ್ರಜಂ ದಕ್ಷಿಣೇ ಭಕ್ತೇಭ್ಯೋ ವರದಾನಪೇಶಲಕರಾಂ ಕರ್ಪೂರಕುಂದೋಜ್ಜ್ವಲಾಮ್ । ಉಜ್ಜೃಂಭಾಂಬುಜಪತ್ರಕಾಂತಿನಯನಸ್ನಿಗ್ಧಪ್ರಭಾಲೋಕಿನೀಂ ಯೇ ತ್ವಾಮಂಬ ನ ಶೀಲಯಂತಿ ಮನಸಾ ತೇಷಾಂ ಕವಿತ್ವಂ ಕುತಃ ॥ 7 ॥

ಯೇ ತ್ವಾಂ ಪಾಂಡುರಪುಂಡರೀಕಪಟಲಸ್ಪಷ್ಟಾಭಿರಾಮಪ್ರಭಾಂ ಸಿಂಚಂತೀಮಮೃತದ್ರವೈರಿವ ಶಿರೋ ಧ್ಯಾಯಂತಿ ಮೂರ್ಧ್ನಿ ಸ್ಥಿತಾಮ್ । ಅಶ್ರಾಂತಾ ವಿಕಟಸ್ಫುಟಾಕ್ಷರಪದಾ ನಿರ್ಯಾತಿ ವಕ್ತ್ರಾಂಬುಜಾತ್ ತೇಷಾಂ ಭಾರತಿ ಭಾರತೀ ಸುರಸರಿತ್ಕಲ್ಲೋಲಲೋಲೋರ್ಮಿವತ್ ॥ 8 ॥

ಯೇ ಸಿಂದೂರಪರಾಗಪಿಂಜಪಿಹಿತಾಂ ತ್ವತ್ತೇಜಸಾದ್ಯಾಮಿಮಾಂ ಉರ್ವೀಂ ಚಾಪಿ ವಿಲೀನಯಾವಕರಸಪ್ರಸ್ತಾರಮಗ್ನಾಮಿವ । ಪಶ್ಯಂತಿ ಕ್ಷಣಮಪ್ಯನನ್ಯಮನಸಸ್ತೇಷಾಮನಂಗಜ್ವರ- -ಕ್ಲಾಂತಸ್ರಸ್ತಕುರಂಗಶಾಬಕದೃಶೋ ವಶ್ಯಾ ಭವಂತಿ ಸ್ಫುಟಮ್ ॥ 9 ॥

ಚಂಚತ್ಕಾಂಚನಕುಂಡಲಾಂಗದಧರಾಮಾಬದ್ಧಕಾಂಚೀಸ್ರಜಂ ಯೇ ತ್ವಾಂ ಚೇತಸಿ ತದ್ಗತೇ ಕ್ಷಣಮಪಿ ಧ್ಯಾಯಂತಿ ಕೃತ್ವಾ ಸ್ಥಿರಾಮ್ । ತೇಷಾಂ ವೇಶ್ಮಸು ವಿಭ್ರಮಾದಹರಹಃ ಸ್ಫಾರೀಭವಂತ್ಯಶ್ಚಿರಂ ಮಾದ್ಯತ್ಕುಂಜರಕರ್ಣತಾಲತರಲಾಃ ಸ್ಥೈರ್ಯಂ ಭಜಂತೇ ಶ್ರಿಯಃ ॥ 10 ॥

ಆರ್ಭಟ್ಯಾ ಶಶಿಖಂಡಮಂಡಿತಜಟಾಜೂಟಾಂ ನೃಮುಂಡಸ್ರಜಂ ಬಂಧೂಕಪ್ರಸವಾರುಣಾಂಬರಧರಾಂ ಪ್ರೇತಾಸನಾಧ್ಯಾಸಿನೀಮ್ । ತ್ವಾಂ ಧ್ಯಾಯಂತಿ ಚತುರ್ಭುಜಾಂ ತ್ರಿನಯನಾಮಾಪೀನತುಂಗಸ್ತನೀಂ ಮಧ್ಯೇ ನಿಮ್ನವಲಿತ್ರಯಾಂಕಿತತನುಂ ತ್ವದ್ರೂಪಸಂವಿತ್ತಯೇ ॥ 11 ॥

ಜಾತೋಽಪ್ಯಲ್ಪಪರಿಚ್ಛದೇ ಕ್ಷಿತಿಭುಜಾಂ ಸಾಮಾನ್ಯಮಾತ್ರೇ ಕುಲೇ ನಿಃಶೇಷಾವನಿಚಕ್ರವರ್ತಿಪದವೀಂ ಲಬ್ಧ್ವಾ ಪ್ರತಾಪೋನ್ನತಃ । ಯದ್ವಿದ್ಯಾಧರ ಬೃಂದವಂದಿತಪದಃ ಶ್ರೀವತ್ಸರಾಜೋಽಭವತ್ ದೇವಿ ತ್ವಚ್ಚರಣಾಂಬುಜ ಪ್ರಣತಿಜಃ ಸೋಽಯಂ ಪ್ರಸಾದೋದಯಃ ॥ 12 ॥

ಚಂಡಿ ತ್ವಚ್ಚರಣಾಂಬುಜಾರ್ಚನಕೃತೇ ಬಿಲ್ವಾದಿಲೋಲ್ಲುಂಠನ- -ತ್ರುಟ್ಯತ್ಕಂಟಕಕೋಟಿಭಿಃ ಪರಿಚಯಂ ಯೇಷಾಂ ನ ಜಗ್ಮುಃ ಕರಾಃ । ತೇ ದಂಡಾಂಕುಶಚಕ್ರಚಾಪಕುಲಿಶಶ್ರೀವತ್ಸಮತ್ಸ್ಯಾಂಕಿತೈಃ ಜಾಯಂತೇ ಪೃಥಿವೀಭುಜಃ ಕಥಮಿವಾಂಭೋಜಪ್ರಭೈಃ ಪಾಣಿಭಿಃ ॥ 13 ॥

ವಿಪ್ರಾಃ ಕ್ಷೋಣಿಭುಜೋ ವಿಶಸ್ತದಿತರೇ ಕ್ಷೀರಾಜ್ಯಮಧ್ವಾಸವೈಃ । ತ್ವಾಂ ದೇವಿ ತ್ರಿಪುರೇ ಪರಾಪರಮಯೀಂ ಸಂತರ್ಪ್ಯ ಪೂಜಾವಿಧೌ । ಯಾಂ ಯಾಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯತೇ ಮನಃ ಸ್ಥಿರಧಿಯಾಂ ತೇಷಾಂ ತ ಏವ ಧ್ರುವಂ ತಾಂ ತಾಂ ಸಿದ್ಧಿಮವಾಪ್ನುವಂತಿ ತರಸಾ ವಿಘ್ನೈರವಿಘ್ನೀಕೃತಾಃ ॥ 14 ॥

ಶಬ್ದಾನಾಂ ಜನನೀ ತ್ವಮತ್ರ ಭುವನೇ ವಾಗ್ವಾದಿನೀತ್ಯುಚ್ಯಸೇ ತ್ವತ್ತಃ ಕೇಶವವಾಸವ ಪ್ರಭೃತಯೋಽಪ್ಯಾವಿರ್ಭವಂತಿ ಸ್ಫುಟಮ್ । ಲೀಯಂತೇ ಖಲು ಯತ್ರ ಕಲ್ಪವಿರಮೇ ಬ್ರಹ್ಮಾದಯಸ್ತೇಽಪ್ಯಮೀ ಸಾ ತ್ವಂ ಕಾಚಿದಚಿಂತ್ಯರೂಪಮಹಿಮಾ ಶಕ್ತಿಃ ಪರಾ ಗೀಯಸೇ ॥ 15 ॥

ದೇವಾನಾಂ ತ್ರಿತಯಂ ತ್ರಯೀ ಹುತಭುಜಾಂ ಶಕ್ತಿತ್ರಯಂ ತ್ರಿಃ ಸ್ವರಾಃ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಂ ತ್ರಿಪದೀ ತ್ರಿಪುಷ್ಕರಮಥೋ ತ್ರಿಬ್ರಹ್ಮ ವರ್ಣಾಸ್ತ್ರಯಃ । ಯತ್ಕಿಂಚಿಜ್ಜಗತಿ ತ್ರಿಧಾ ನಿಯಮಿತಂ ವಸ್ತು ತ್ರಿವರ್ಗಾದಿಕಂ ತತ್ಸರ್ವಂ ತ್ರಿಪುರೇತಿ ನಾಮ ಭಗವತ್ಯನ್ವೇತಿ ತೇ ತತ್ತ್ವತಃ ॥ 16 ॥

ಲಕ್ಷ್ಮೀಂ ರಾಜಕುಲೇ ಜಯಾಂ ರಣಭುವಿ ಕ್ಷೇಮಂಕರೀಮಧ್ವನಿ ಕ್ರವ್ಯಾದದ್ವಿಪಸರ್ಪಭಾಜಿ ಶಬರೀಂ ಕಾಂತಾರದುರ್ಗೇ ಗಿರೌ । ಭೂತಪ್ರೇತಪಿಶಾಚಜಂಬುಕಭಯೇ ಸ್ಮೃತ್ವಾ ಮಹಾಭೈರವೀಂ ವ್ಯಾಮೋಹೇ ತ್ರಿಪುರಾಂ ತರಂತಿ ವಿಪದಸ್ತಾರಾಂ ಚ ತೋಯಪ್ಲವೇ ॥ 17 ॥

ಮಾಯಾ ಕುಂಡಲಿನೀ ಕ್ರಿಯಾ ಮಧುಮತೀ ಕಾಲೀ ಕಲಾಮಾಲಿನೀ ಮಾತಂಗೀ ವಿಜಯಾ ಜಯಾ ಭಗವತೀ ದೇವೀ ಶಿವಾ ಶಾಂಭವೀ । ಶಕ್ತಿಃ ಶಂಕರವಲ್ಲಭಾ ತ್ರಿನಯನಾ ವಾಗ್ವಾದಿನೀ ಭೈರವೀ ಹ್ರೀಂಕಾರೀ ತ್ರಿಪುರಾ ಪರಾಪರಮಯೀ ಮಾತಾ ಕುಮಾರೀತ್ಯಸಿ ॥ 18 ॥

ಆಈಪಲ್ಲವಿತೈಃ ಪರಸ್ಪರಯುತೈರ್ದ್ವಿತ್ರಿಕ್ರಮಾದ್ಯಕ್ಷರೈ ಕಾದ್ಯೈಃ ಕ್ಷಾಂತಗತೈಃ ಸ್ವರಾದಿಭಿರಥ ಕ್ಷಾಂತೈಶ್ಚ ತೈಃ ಸಸ್ವರೈಃ । ನಾಮಾನಿ ತ್ರಿಪುರೇ ಭವಂತಿ ಖಲು ಯಾನ್ಯತ್ಯಂತಗುಹ್ಯಾನಿ ತೇ ತೇಭ್ಯೋ ಭೈರವಪತ್ನಿ ವಿಂಶತಿಸಹಸ್ರೇಭ್ಯಃ ಪರೇಭ್ಯೋ ನಮಃ ॥ 19 ॥

ಬೋದ್ಧವ್ಯಾ ನಿಪುಣಂ ಬುಧೈಃ ಸ್ತುತಿರಿಯಂ ಕೃತ್ವಾ ಮನಸ್ತದ್ಗತಂ ಭಾರತ್ಯಾಸ್ತ್ರಿಪುರೇತ್ಯನನ್ಯಮನಸಾ ಯತ್ರಾದ್ಯವೃತ್ತೇ ಸ್ಫುಟಮ್ । ಏಕದ್ವಿತ್ರಿಪದಕ್ರಮೇಣ ಕಥಿತಸ್ತತ್ಪಾದಸಂಖ್ಯಾಕ್ಷರೈಃ ಮಂತ್ರೋದ್ಧಾರ ವಿಧಿರ್ವಿಶೇಷಸಹಿತಃ ಸತ್ಸಂಪ್ರದಾಯಾನ್ವಿತಃ ॥ 20 ॥

ಸಾವದ್ಯಂ ನಿರವದ್ಯಮಸ್ತು ಯದಿ ವಾ ಕಿಂ ವಾನಯಾ ಚಿಂತಯಾ ನೂನಂ ಸ್ತೋತ್ರಮಿದಂ ಪಠಿಷ್ಯತಿ ಜನೋ ಯಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಭಕ್ತಿಸ್ತ್ವಯಿ । ಸಂಚಿಂತ್ಯಾಪಿ ಲಘುತ್ವಮಾತ್ಮನಿ ದೃಢಂ ಸಂಜಾಯಮಾನಂ ಹಠಾತ್ ತ್ವದ್ಭಕ್ತ್ಯಾ ಮುಖರೀಕೃತೇನ ರಚಿತಂ ಯಸ್ಮಾನ್ಮಯಾಪಿ ಧೃವಮ್ ॥ 21 ॥

ಇತಿ ಶ್ರೀಕಾಳಿದಾಸ ವಿರಚಿತ ಪಂಚಸ್ತವ್ಯಾಂ ಪ್ರಥಮಃ ಲಘುಸ್ತವಃ ।

লঘু স্তবঃ সম্পর্কে

The Laghu Stava is a hymn to Goddess Tripura (Tripurasundari), the first of the five hymns of the Panchastavi, traditionally attributed to Kalidasa, as its colophon states. Its verses meditate on the goddess in her three seed syllables: she shines in the middle of the forehead like a rainbow, spreads moonlike radiance from the head, and glows in the heart; the poet worships her as the subtle form, fine as a lotus fibre, dwelling in the first seed of speech, "Aim".

রচয়িতা: Traditionally attributed to Kalidasa, as its colophon states

কখন পাঠ করবেন: In Sri Vidya and Devi worship, on Fridays and during Navaratri.

আপনি কি জানেন?

  • The Panchastavi, "five hymns", is a classic of Sri Vidya devotional poetry, especially loved in Kashmir.
  • Its verses are built around the three bija syllables of the Bala and Tripura mantras.

প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন

To whom is the Laghu Stava addressed?

Goddess Tripura (Tripurasundari).

What is the Panchastavi?

A set of five hymns to the Goddess; the Laghu Stava is the first.

Who is it attributed to?

Traditionally to Kalidasa, as its colophon states.

উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।