MuhurtaNow

সরস্বতী স্তোত্রম্ (যাজ্ঞবল্ক্য় কৃতম্)

Devi · প্রথাগত ভক্তিপাঠ

நாராயண உவாச

வாக்³தே³வதாயா: ஸ்தவனம் ஶ்ரூயதாம் ஸர்வகாமத³ம் । மஹாமுனிர்யாஜ்ஞவல்க்யோ யேன துஷ்டாவ தாம் புரா ॥ 1

கு³ருஶாபாச்ச ஸ முனிர்ஹதவித்³யோ ப³பூ⁴வ ஹ । ததா³ ஜகா³ம து³:கா²ர்தோ ரவிஸ்தா²னம் ச புண்யத³ம் ॥ 2 ॥

ஸம்ப்ராப்யதபஸா ஸூர்யம் கோணார்கே த்³ருஷ்டிகோ³சரே । துஷ்டாவ ஸூர்யம் ஶோகேன ருரோத³ ச புன: புன: ॥ 3 ॥

ஸூர்யஸ்தம் பாட²யாமாஸ வேத³வேதா³ங்க³மீஶ்வர: । உவாச ஸ்துஹி வாக்³தே³வீம் ப⁴க்த்யா ச ஸ்ம்ருதிஹேதவே ॥ 4 ॥

தமித்யுக்த்வா தீ³னனாதோ² ஹ்யந்தர்தா⁴னம் ஜகா³ம ஸ: । முனி: ஸ்னாத்வா ச துஷ்டாவ ப⁴க்தினம்ராத்மகந்த⁴ர: ॥ 5 ॥

யாஜ்ஞவல்க்ய உவாச

க்ருபாம் குரு ஜக³ன்மாதர்மாமேவம் ஹததேஜஸம் । கு³ருஶாபாத்ஸ்ம்ருதிப்⁴ரஷ்டம் வித்³யாஹீனம் ச து³:கி²தம் ॥ 6

ஜ்ஞானம் தே³ஹி ஸ்ம்ருதிம் தே³ஹி வித்³யாம் வித்³யாதி⁴தே³வதே । ப்ரதிஷ்டா²ம் கவிதாம் தே³ஹி ஶக்திம் ஶிஷ்யப்ரபோ³தி⁴காம் ॥ 7 ॥

க்³ரந்த²னிர்மிதிஶக்திம் ச ஸச்சி²ஷ்யம் ஸுப்ரதிஷ்டி²தம் । ப்ரதிபா⁴ம் ஸத்ஸபா⁴யாம் ச விசாரக்ஷமதாம் ஶுபா⁴ம் ॥ 8 ॥

லுப்தாம் ஸர்வாம் தை³வவஶான்னவம் குரு புன: புன: । யதா²ங்குரம் ஜனயதி ப⁴க³வான்யோக³மாயயா ॥ 9 ॥

ப்³ரஹ்மஸ்வரூபா பரமா ஜ்யோதிரூபா ஸனாதனீ । ஸர்வவித்³யாதி⁴தே³வீ யா தஸ்யை வாண்யை நமோ நம: ॥ 1௦ ॥

யயா வினா ஜக³த்ஸர்வம் ஶஶ்வஜ்ஜீவன்ம்ருதம் ஸதா³ । ஜ்ஞானாதி⁴தே³வீ யா தஸ்யை ஸரஸ்வத்யை நமோ நம: ॥ 11 ॥

யயா வினா ஜக³த்ஸர்வம் மூகமுன்மத்தவத்ஸதா³ । வாக³தி⁴ஷ்டா²த்ருதே³வீ யா தஸ்யை வாண்யை நமோ நம: ॥ 12 ॥

ஹிமசந்த³னகுந்தே³ந்து³குமுதா³ம்போ⁴ஜஸன்னிபா⁴ । வர்ணாதி⁴தே³வீ யா தஸ்யை சாக்ஷராயை நமோ நம: ॥ 13 ॥

விஸர்க³ பி³ந்து³மாத்ராணாம் யத³தி⁴ஷ்டா²னமேவ ச । இத்த²ம் த்வம் கீ³யஸே ஸத்³பி⁴ர்பா⁴ரத்யை தே நமோ நம: ॥ 14 ॥

யயா வினாத்ர ஸங்க்²யாக்ருத்ஸங்க்²யாம் கர்தும் ந ஶக்னுதே । காலஸங்க்²யாஸ்வரூபா யா தஸ்யை தே³வ்யை நமோ நம: ॥ 15 ॥

வ்யாக்²யாஸ்வரூபா யா தே³வீ வ்யாக்²யாதி⁴ஷ்டா²த்ருதே³வதா । ப்⁴ரமஸித்³தா⁴ந்தரூபா யா தஸ்யை தே³வ்யை நமோ நம: ॥ 16 ॥

ஸ்ம்ருதிஶக்திர்ஜ்ஞானஶக்திர்பு³த்³தி⁴ஶக்திஸ்வரூபிணீ । ப்ரதிபா⁴ கல்பனாஶக்திர்யா ச தஸ்யை நமோ நம: ॥ 17 ॥

ஸனத்குமாரோ ப்³ரஹ்மாணம் ஜ்ஞானம் பப்ரச்ச² யத்ர வை । ப³பூ⁴வ ஜட³வத்ஸோபி ஸித்³தா⁴ந்தம் கர்துமக்ஷம: ॥ 18 ॥

ததா³ஜகா³ம ப⁴க³வானாத்மா ஶ்ரீக்ருஷ்ண ஈஶ்வர: । உவாச ஸத்தமம் ஸ்தோத்ரம் வாண்யா இதி விதி⁴ம் ததா³ ॥ 19 ॥

ஸ ச துஷ்டாவ தாம் ப்³ரஹ்மா சாஜ்ஞயா பரமாத்மன: । சகார தத்ப்ரஸாதே³ன ததா³ ஸித்³தா⁴ந்தமுத்தமம் ॥ 2௦ ॥

யதா³ப்யனந்தம் பப்ரச்ச² ஜ்ஞானமேகம் வஸுந்த⁴ரா । ப³பூ⁴வ மூகவத்ஸோபி ஸித்³தா⁴ந்தம் கர்துமக்ஷம: ॥ 21 ॥

ததா³ த்வாம் ச ஸ துஷ்டாவ ஸந்த்ரஸ்த: கஶ்யபாஜ்ஞயா । ததஶ்சகார ஸித்³தா⁴ந்தம் நிர்மலம் ப்⁴ரமப⁴ஞ்ஜனம் ॥ 22 ॥

வ்யாஸ: புராணஸூத்ரம் ச ஸமப்ருச்ச²த வால்மிகிம் । மௌனீபூ⁴த: ஸ ஸஸ்மார த்வாமேவ ஜக³த³ம்பி³காம் ॥ 23 ॥

ததா³ சகார ஸித்³தா⁴ந்தம் த்வத்³வரேண முனீஶ்வர: । ஸ ப்ராப நிர்மலம் ஜ்ஞானம் ப்ரமாத³த்⁴வம்ஸகாரணம் ॥ 24 ॥

புராண ஸூத்ரம் ஶ்ருத்வா ஸ வ்யாஸ: க்ருஷ்ணகலோத்³ப⁴வ: । த்வாம் ஸிஷேவே ச த³த்⁴யௌ ச ஶதவர்ஷம் ச புஷ்கரே ॥ 25 ॥

ததா³ த்வத்தோ வரம் ப்ராப்ய ஸ கவீந்த்³ரோ ப³பூ⁴வ ஹ । ததா³ வேத³விபா⁴க³ம் ச புராணானி சகார ஹ ॥ 26 ॥

யதா³ மஹேந்த்³ரே பப்ரச்ச² தத்த்வஜ்ஞானம் ஶிவா ஶிவம் । க்ஷணம் த்வாமேவ ஸஞ்சிந்த்ய தஸ்யை ஜ்ஞானம் த³தௌ⁴ விபு⁴: ॥ 27 ॥

பப்ரச்ச² ஶப்³த³ஶாஸ்த்ரம் ச மஹேந்த்³ரஶ்ச ப்³ருஹஸ்பதிம் । தி³வ்யம் வர்ஷஸஹஸ்ரம் ச ஸ த்வாம் த³த்⁴யௌ ச புஷ்கரே ॥ 28 ॥

ததா³ த்வத்தோ வரம் ப்ராப்ய தி³வ்யம் வர்ஷஸஹஸ்ரகம் । உவாச ஶப்³த³ஶாஸ்த்ரம் ச தத³ர்த²ம் ச ஸுரேஶ்வரம் ॥ 29 ॥

அத்⁴யாபிதாஶ்ச யை: ஶிஷ்யா: யைரதீ⁴தம் முனீஶ்வரை: । தே ச த்வாம் பரிஸஞ்சிந்த்ய ப்ரவர்தந்தே ஸுரேஶ்வரி ॥ 3௦ ॥

த்வம் ஸம்ஸ்துதா பூஜிதா ச முனீந்த்³ரமனுமானவை: । தை³த்யேந்த்³ரைஶ்ச ஸுரைஶ்சாபி ப்³ரஹ்மவிஷ்ணுஶிவாதி³பி⁴: ॥ 31 ॥

ஜடீ³பூ⁴த: ஸஹஸ்ராஸ்ய: பஞ்சவக்த்ரஶ்சதுர்முக²: । யாம் ஸ்தோதும் கிமஹம் ஸ்தௌமி தாமேகாஸ்யேன மானவ: ॥ 32 ॥

இத்யுக்த்வா யாஜ்ஞவல்க்யஶ்ச ப⁴க்தினம்ராத்மகந்த⁴ர: । ப்ரணனாம நிராஹாரோ ருரோத³ ச முஹுர்முஹு: ॥ 33 ॥

tadaa jyotissvaroopaa saa tenaadrishtaapyuvaacha

ததா³ ஜ்யோதிஸ்ஸ்வரூபா ஸா தேனாத்³ருஷ்டாப்யுவாச தம் । ஸுகவீந்த்³ரோ ப⁴வேத்யுக்த்வா வைகுண்ட²ம் ச ஜகா³ம ஹ ॥ 34 ॥

யாஜ்ஞவல்க்ய க்ருதம் வாணீஸ்தோத்ரம் ய: ஸம்யத: படே²த் । ஸ கவீந்த்³ரோ மஹாவாக்³மீ ப்³ருஹஸ்பதி ஸமோ ப⁴வேத் ॥ 35 ॥

மஹாமூர்க²ஶ்ச து³ர்மேதா⁴ வர்ஷமேகம் ச ய: படே²த் । ஸ பண்டி³தஶ்ச மேதா⁴வீ ஸுகவிஶ்ச ப⁴வேத்³த்⁴ருவம் ॥ 35 ॥

இதி ஶ்ரீ ப்³ரஹ்மவைவர்தே மஹாபுராணே ப்ரக்ருதி க²ண்டே³ நாரத³ நாராயண ஸம்வாதே³ யாஜ்ஞவல்க்யோக்த வாணீ ஸ்தவனம் நாம பஞ்சமோத்⁴யாய: ॥

সরস্বতী স্তোত্রম্ (যাজ্ঞবল্ক্য় কৃতম্) সম্পর্কে

This Saraswati Stotram is the prayer of the sage Yajnavalkya to Vani, the goddess of speech. Robbed of all his learning by his guru's curse, Yajnavalkya went in sorrow to the Sun and, by the Sun's advice, praised Saraswati with this hymn; pleased, she restored his knowledge and memory. The text says that hearing it fulfils every wish.

রচয়িতা: The sage Yajnavalkya

উৎস: Brahmavaivarta Purana, Prakriti Khanda, as its closing line states

কখন পাঠ করবেন: Before study and exams, on Vasanta Panchami and Saraswati Puja, and at Vidyarambha.

আপনি কি জানেন?

  • Its colophon places it in the Prakriti Khanda of the Brahmavaivarta Purana (chapter 5), in the dialogue of Narada and Narayana.
  • Yajnavalkya is the great sage of the Shukla Yajur Veda and the Brihadaranyaka Upanishad; tradition says he received that Veda anew from the Sun.

প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন

Why did Yajnavalkya pray to Saraswati?

He had lost his learning through his guru's curse, and prayed to regain it.

Where does it come from?

The Brahmavaivarta Purana, Prakriti Khanda, chapter 5.

When is it recited?

Before study and exams, and on Vasanta Panchami.

উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।