শিব মহিম্না স্তোত্রম্
Shiva · প্রথাগত ভক্তিপাঠ
atha shree shivamahimnastotram ॥ mahimnah paaram te paramavidusho yadyasadrishee stutirbrahmaadeenaamapi tadavasannaastvayi girah । athaa'vaachyah sarvah svamatiparinaamaavadhi grinan mamaapyesha stotre hara nirapavaadah parikarah ॥ 1 ॥
ateetah panthaanam tava cha mahimaa vaanmanasayoh atadvyaavrittyaa yam chakitamabhidhatte shrutirapi । sa kasya stotavyah katividhagunah kasya vishayah pade tvarvaacheene patati na manah kasya na vachah ॥ 2 ॥
madhuspheetaa vaachah paramamamritam nirmitavatah tava brahman kim vaagapi suragurorvismayapadam । mama tvetaam vaaneem gunakathanapunyena bhavatah punaameetyarthe'smin puramathana buddhirvyavasitaa ॥ 3 ॥ tavaishvaryam yattajjagadudayarakshaapralayakrit trayeevastu vyastam tisrushu gunabhinnaasu tanushu । abhavyaanaamasmin varada ramaneeyaamaramaneem vihantum vyaakrosheem vidadhata ihaike jadadhiyah ॥ 4 ॥
kimeehah kinkaayah sa khalu kimupaayastribhuvanam kimaadhaaro dhaataa srijati kimupaadaana iti cha । atarkyaishvarye tvayyanavasara duhstho hatadhiyah kutarko'yam kaamshchit mukharayati mohaaya jagatah ॥ 5 ॥
ajanmaano lokaah kimavayavavanto'pi jagataam adhishthaataaram kim bhavavidhiranaadritya bhavati । aneesho vaa kuryaad bhuvanajanane kah parikaro yato mandaastvaam pratyamaravara samsherata ime ॥ 6 ॥ trayee saankhyam yogah pashupatimatam vaishnavamiti prabhinne prasthaane paramidamadah pathyamiti cha । rucheenaam vaichitryaadrijukutila naanaapathajushaam nrinaameko gamyastvamasi payasaamarnava iva ॥ 7 ॥
mahokshah khatvaangam parashurajinam bhasma phaninah kapaalam cheteeyattava varada tantropakaranam । suraastaam taamriddhim dadhati tu bhavadbhoopranihitaam na hi svaatmaaraamam vishayamrigatrishnaa bhramayati ॥ 8 ॥
dhruvam kashchit sarvam sakalamaparastvadhruvamidam paro dhrauvyaa'dhrauvye jagati gadati vyastavishaye । samaste'pyetasmin puramathana tairvismita iva stuvan jihremi tvaam na khalu nanu dhrishtaa mukharataa ॥ 9 ॥ tavaishvaryam yatnaad yadupari virinchirhariradhah parichchetum yaataavanalamanalaskandhavapushah । tato bhaktishraddhaa-bharaguru-grinadbhyaam girisha yat svayam tasthe taabhyaam tava kimanuvrittirna phalati ॥ 10 ॥
ayatnaadaasaadya tribhuvanamavairavyatikaram dashaasyo yadbaahoonabhrita ranakandoo-paravashaan । shirahpadmashrenee-rachitacharanaambhoruha-baleh sthiraayaastvadbhaktestripurahara visphoorjitamidam ॥ 11 ॥
amushya tvatsevaa-samadhigatasaaram bhujavanam balaat kailaase'pi tvadadhivasatau vikramayatah । alabhyaa paataale'pyalasachalitaangushthashirasi pratishthaa tvayyaaseed dhruvamupachito muhyati khalah ॥ 12 ॥ yadriddhim sutraamno varada paramochchairapi sateem adhashchakre baanah parijanavidheyatribhuvanah । na tachchitram tasmin varivasitari tvachcharanayoh na kasyaapyunnatyai bhavati shirasastvayyavanatih ॥ 13 ॥
akaanda-brahmaanda-kshayachakita-devaasurakripaa vidheyasyaa''seed yastrinayana visham samhritavatah । sa kalmaashah kanthe tava na kurute na shriyamaho vikaaro'pi shlaaghyo bhuvana-bhaya- bhanga- vyasaninah ॥ 14 ॥
asiddhaarthaa naiva kvachidapi sadevaasuranare nivartante nityam jagati jayino yasya vishikhaah । sa pashyanneesha tvaamitarasurasaadhaaranamabhoot smarah smartavyaatmaa na hi vashishu pathyah paribhavah ॥ 15 ॥ mahee paadaaghaataad vrajati sahasaa samshayapadam padam vishnorbhraamyad bhuja-parigha-rugna-graha- ganam । muhurdyaurdausthyam yaatyanibhrita-jataa-taadita-tataa jagadrakshaayai tvam natasi nanu vaamaiva vibhutaa ॥ 16 ॥
viyadvyaapee taaraa-gana-gunita-phenodgama-ruchih pravaaho vaaraam yah prishatalaghudrishtah shirasi te । jagaddveepaakaaram jaladhivalayam tena kritamiti anenaivonneyam dhritamahima divyam tava vapuh ॥ 17 ॥
rathah kshonee yantaa shatadhritiragendro dhanuratho rathaange chandraarkau ratha-charana-paanih shara iti । didhakshoste ko'yam tripuratrinamaadambara-vidhih vidheyaih kreedantyo na khalu paratantraah prabhudhiyah ॥ 18 ॥ hariste saahasram kamala balimaadhaaya padayoh yadekone tasmin nijamudaharannetrakamalam । gato bhaktyudrekah parinatimasau chakravapushah trayaanaam rakshaayai tripurahara jaagarti jagataam ॥ 19 ॥
kratau supte jaagrat tvamasi phalayoge kratumataam kva karma pradhvastam phalati purushaaraadhanamrite । atastvaam samprekshya kratushu phaladaana-pratibhuvam shrutau shraddhaam badhvaa dridhaparikarah karmasu janah ॥ 20 ॥
kriyaadaksho dakshah kratupatiradheeshastanubhritaam risheenaamaartvijyam sharanada sadasyaah sura-ganaah । kratubhramshastvattah kratuphala-vidhaana-vyasaninah dhruvam kartuh shraddhaa-vidhuramabhichaaraaya hi makhaah ॥ 21 ॥ prajaanaatham naatha prasabhamabhikam svaam duhitaram gatam rohid bhootaam riramayishumrishyasya vapushaa । dhanushpaaneryaatam divamapi sapatraakritamamum trasantam te'dyaapi tyajati na mrigavyaadharabhasah ॥ 22 ॥
svalaavanyaashamsaa dhritadhanushamahnaaya trinavat purah plushtam drishtvaa puramathana pushpaayudhamapi । yadi strainam devee yamanirata-dehaardha-ghatanaat avaiti tvaamaddhaa bata varada mugdhaa yuvatayah ॥ 23 ॥
shmashaaneshvaakreedaa smarahara pishaachaah sahacharaah chitaa-bhasmaalepah sragapi nrikarotee-parikarah । amangalyam sheelam tava bhavatu naamaivamakhilam tathaapi smartreenaam varada paramam mangalamasi ॥ 24 ॥
manah pratyakchitte savidhamavidhaayaatta-marutah prahrishyadromaanah pramada-salilotsangati-drishah । yadaalokyaahlaadam hrada iva nimajyaamritamaye dadhatyantastattvam kimapi yaminastat kila bhavaan ॥ 25 ॥
tvamarkastvam somastvamasi pavanastvam hutavahah tvamaapastvam vyoma tvamu dharaniraatmaa tvamiti cha । parichchinnaamevam tvayi parinataa bibhrati giram na vidmastattattvam vayamiha tu yat tvam na bhavasi ॥ 26 ॥
trayeem tisro vritteestribhuvanamatho treenapi suraan akaaraadyairvarnaistribhirabhidadhat teernavikriti । tureeyam te dhaama dhvanibhiravarundhaanamanubhih samastam vyastam tvaam sharanada grinaatyomiti padam ॥ 27 ॥
bhavah sharvo rudrah pashupatirathograh sahamahaan tathaa bheemeshaanaaviti yadabhidhaanaashtakamidam । amushmin pratyekam pravicharati deva shrutirapi priyaayaasmaidhaamne pranihita-namasyo'smi bhavate ॥ 28 ॥
namo nedishthaaya priyadava davishthaaya cha namah namah kshodishthaaya smarahara mahishthaaya cha namah । namo varshishthaaya trinayana yavishthaaya cha namah namah sarvasmai te tadidamitisarvaaya cha namah ॥ 29 ॥
bahula-rajase vishvotpattau bhavaaya namo namah prabala-tamase tat samhaare haraaya namo namah । jana-sukhakrite sattvodriktau mridaaya namo namah pramahasi pade nistraigunye shivaaya namo namah ॥ 30 ॥ krisha-parinati-chetah kleshavashyam kva chedam kva cha tava guna-seemollanghinee shashvadriddhih । iti chakitamamandeekritya maam bhaktiraadhaad varada charanayoste vaakya-pushpopahaaram ॥ 31 ॥
asita-giri-samam syaat kajjalam sindhu-paatre sura-taruvara-shaakhaa lekhanee patramurvee । likhati yadi griheetvaa shaaradaa sarvakaalam tadapi tava gunaanaameesha paaram na yaati ॥ 32 ॥
asura-sura-muneendrairarchitasyendu-mauleh grathita-gunamahimno nirgunasyeshvarasya । sakala-gana-varishthah pushpadantaabhidhaanah ruchiramalaghuvrittaih stotrametachchakaara ॥ 33 ॥
aharaharanavadyam dhoorjateh stotrametat pathati paramabhaktyaa shuddha-chittah pumaan yah । sa bhavati shivaloke rudratulyastathaa'tra prachuratara-dhanaayuh putravaan keertimaamshcha ॥ 34 ॥
maheshaannaaparo devo mahimno naaparaa stutih । aghoraannaaparo mantro naasti tattvam guroh param ॥ 35 ॥
deekshaa daanam tapasteertham jnaanam yaagaadikaah kriyaah । mahimnastava paathasya kalaam naarhanti shodasheem ॥ 36 ॥ kusumadashana-naamaa sarva-gandharva-raajah shashidharavara-maulerdevadevasya daasah । sa khalu nija-mahimno bhrashta evaasya roshaat stavanamidamakaarsheed divya-divyam mahimnah ॥ 37 ॥
suragurumabhipoojya svarga-mokshaika-hetum [suravaramunipoojyam] pathati yadi manushyah praanjalirnaanya-chetaah । vrajati shiva-sameepam kinnaraih stooyamaanah stavanamidamamogham pushpadantapraneetam ॥ 38 ॥
shree pushpadanta-mukha-pankaja-nirgatena stotrena kilbisha-harena hara-priyena । kanthasthitena pathitena samaahitena supreenito bhavati bhootapatirmaheshah ॥ 43 ॥
aasamaaptamidam stotram punyam gandharva-bhaashitam । anaupamyam manohaari sarvameeshvaravarnanam ॥ 39 ॥
tava tattvam na jaanaami keedrisho'si maheshvara । yaadrisho'si mahaadeva taadrishaaya namo namah ॥ 41 ॥
ekakaalam dvikaalam vaa trikaalam yah pathennarah । sarvapaapa-vinirmuktah shiva loke maheeyate ॥ 42 ॥
ityeshaa vaanmayee poojaa shreemachchankara-paadayoh । arpitaa tena deveshah preeyataam me sadaashivah ॥ 40 ॥
॥ iti shree pushpadanta virachitam shivamahimna-stotram samaaptam ॥
শিব মহিম্না স্তোত্রম্ সম্পর্কে
The Shiva Mahimna Stotram, "hymn to the greatness of Shiva", begins with a confession: if praise must match its object, even Brahma's words fall short of your greatness, so no one is at fault for praising you as best they can. Its verses reflect on Shiva beyond words and thought, retell his deeds, and see every path of worship leading to him.
রচয়িতা: Pushpadanta, as its closing line states
কখন পাঠ করবেন: On Maha Shivaratri, Mondays and Pradosha, and in the Shravana and Kartika months.
আপনি কি জানেন?
- Its colophon names its author as Pushpadanta, a gandharva king; legend says he composed it to regain his powers after unknowingly offending Shiva by stepping on flowers offered to him.
- One verse says that as rivers on straight and winding courses all reach the ocean, so people on different paths all reach Shiva; Swami Vivekananda quoted it in his Chicago address of 1893.
এই উৎসবগুলিতে পাঠ করা হয়
প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
Who wrote the Shiva Mahimna Stotram?
Pushpadanta, a gandharva, as its colophon states.
What does "mahimna" mean?
"Of the greatness": it is a hymn to Shiva's greatness.
When is it recited?
On Maha Shivaratri, Mondays, Pradosha and in Shravana.
উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।
আরও ভক্তিপাঠ