শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা মূলম্ - চতুর্দশোঽধ্য়ায়ঃ
Sri Krishna · প্রথাগত ভক্তিপাঠ
om shree paramaatmane namah atha chaturdasho'dhyaayah । gunatrayavibhaagayogah
shreebhagavaanuvaacha
param bhooyah pravakshyaami jnaanaanaam jnaanamuttamam । yajjnaatvaa munayah sarve paraam siddhimito gataah ॥ 1
idam jnaanamupaashritya mama saadharmyamaagataah । sarge'pi nopajaayante pralaye na vyathanti cha ॥ 2 ॥
mama yonirmahadbrahma tasmingarbham dadhaamyaham । sambhavah sarvabhootaanaam tato bhavati bhaarata ॥ 3 ॥
sarvayonishu kaunteya moortayah sambhavanti yaah । taasaam brahma mahadyoniraham beejapradah pitaa ॥ 4 ॥
sattvam rajastama iti gunaah prakritisambhavaah । nibadhnanti mahaabaaho dehe dehinamavyayam ॥ 5 ॥
tatra sattvam nirmalatvaatprakaashakamanaamayam । sukhasangena badhnaati jnaanasangena chaanagha ॥ 6 ॥
rajo raagaatmakam viddhi trishnaasangasamudbhavam । tannibadhnaati kaunteya karmasangena dehinam ॥ 7 ॥
tamastvajnaanajam viddhi mohanam sarvadehinaam । pramaadaalasyanidraabhistannibadhnaati bhaarata ॥ 8 ॥
sattvam sukhe sanjayati rajah karmani bhaarata । jnaanamaavritya tu tamah pramaade sanjayatyuta ॥ 9 ॥
rajastamashchaabhibhooya sattvam bhavati bhaarata । rajah sattvam tamashchaiva tamah sattvam rajastathaa ॥ 10 ॥
sarvadvaareshu dehe'sminprakaasha upajaayate । jnaanam yadaa tadaa vidyaadvivriddham sattvamityuta ॥ 11 ॥
lobhah pravrittiraarambhah karmanaamashamah sprihaa । rajasyetaani jaayante vivriddhe bharatarshabha ॥ 12 ॥
aprakaasho'pravrittishcha pramaado moha eva cha । tamasyetaani jaayante vivriddhe kurunandana ॥ 13 ॥
yadaa sattve pravriddhe tu pralayam yaati dehabhrit । tadottamavidaam lokaanamalaanpratipadyate ॥ 14 ॥
rajasi pralayam gatvaa karmasangishu jaayate । tathaa praleenastamasi moodhayonishu jaayate ॥ 15 ॥
karmanah sukritasyaahuh saattvikam nirmalam phalam । rajasastu phalam duhkhamajnaanam tamasah phalam ॥ 16 ॥
sattvaatsanjaayate jnaanam rajaso lobha eva cha । pramaadamohau tamaso bhavato'jnaanameva cha ॥ 17 ॥
oordhvam gachchhanti sattvasthaa madhye tishthanti raajasaah । jaghanyagunavrittisthaa adho gachchhanti taamasaah ॥ 18 ॥
naanyam gunebhyah kartaaram yadaa drashtaanupashyati । gunebhyashcha param vetti madbhaavam so'dhigachchati ॥ 19 ॥
gunaanetaanateetya treendehee dehasamudbhavaan । janmamrityujaraaduhkhairvimukto'mritamashnute ॥ 20 ॥
arjuna uvaacha
kairlingaistreengunaanetaanateeto bhavati prabho । kimaachaarah katham chaitaamstreengunaanativartate ॥ 21
shreebhagavaanuvaacha
prakaasham cha pravrittim cha mohameva cha paandava । ta dveshti sampravrittaani na nivrittaani kaankshati ॥ 22
udaaseenavadaaseeno gunairyo na vichaalyate । gunaa vartanta ityeva yo'vatishthati nengate ॥ 23 ॥
samaduhkhasukhah svasthah samaloshtaashmakaanchanah । tulyapriyaapriyo dheerastulyanindaatmasamstutih ॥ 24 ॥
maanaapamaanayostulyastulyo mitraaripakshayoh । sarvaarambhaparityaagee gunaateetah sa uchyate ॥ 25 ॥
maam cha yo'vyabhichaarena bhaktiyogena sevate । sa gunaansamateetyaitaanbrahmabhooyaaya kalpate ॥ 26 ॥
brahmano hi pratishthaahamamritasyaavyayasya cha । shaashvatasya cha dharmasya sukhasyaikaantikasya cha ॥ 27 ॥
om tatsaditi shreemadbhagavadgeetaasoopanishatsu brahmavidyaayaam yogashaastre shreekrishnaarjunasamvaade gunatrayavibhaagayogo naama chaturdasho'dhyaayah ॥14 ।
শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা মূলম্ - চতুর্দশোঽধ্য়ায়ঃ সম্পর্কে
The fourteenth chapter of the Bhagavad Gita, Gunatraya Vibhaga Yoga, opens with Krishna's promise: "I will tell you again the highest of all knowledge, knowing which the sages reached supreme perfection." The great Brahman (nature) is his womb, in which he places the seed, and he is the father of all beings. Nature has three gunas, sattva, rajas and tamas, which bind the soul to the body: sattva by attachment to joy and knowledge, rajas by craving and action, tamas by delusion and sloth. One who rises above all three, unmoved in honour and dishonour, friend and foe, and serves the Lord with steady devotion, becomes fit for Brahman.
উৎস: Mahabharata, Bhishma Parva (Bhagavad Gita, chapter 14)
কখন পাঠ করবেন: In daily Gita reading, on Gita Jayanti and Ekadashi.
আপনি কি জানেন?
- Verse 4 calls the Lord "the seed-giving father" of beings born from every womb.
- Verses 22 to 25 describe the gunatita, one who has gone beyond the three gunas.
প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
What does Krishna promise at the start?
The highest of all knowledge.
How does sattva bind?
By attachment to joy and knowledge.
Who becomes fit for Brahman?
One who goes beyond the gunas through steady devotion.
উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।
আরও ভক্তিপাঠ