MuhurtaNow

শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা মূলম্ - পংচদশোঽধ্য়ায়ঃ

Sri Krishna · প্রথাগত ভক্তিপাঠ

om shree paramaatmane namah atha panchadasho'dhyaayah । purushottamapraaptiyogah

shreebhagavaanuvaacha

oordhvamoolamadhahshaakhamashvattham praahuravyayam । chhandaamsi yasya parnaani yastam veda sa vedavit ॥ 1

adhashchordhvam prasritaastasya shaakhaa gunapravriddhaa vishayapravaalaah। adhashcha moolaanyanusantataani karmaanubandheeni manushyaloke ॥ 2 ॥

na roopamasyeha tathopalabhyate naanto na chaadirna cha sampratishthaa। ashvatthamenam suviroodhamoolamasangashastrena dridhena chhittvaa ॥ 3 ॥

tatah padam tatparimaargitavyam yasmingataa na nivartanti bhooyah। tameva chaadyam purusham prapadye yatah pravrittih prasritaa puraanee ॥ 4 ॥

nirmaanamohaa jitasangadoshaa adhyaatmanityaa vinivrittakaamaah। dvandvairvimuktaah sukhaduhkhasanjnairgachchantyamoodhaah padamavyayam tat ॥ 5 ॥

na tadbhaasayate sooryo na shashaanko na paavakah । yadgatvaa na nivartante taddhaama paramam mama ॥ 6 ॥

mamaivaamsho jeevaloke jeevabhootah sanaatanah । manahshashthaaneendriyaani prakritisthaani karshati ॥ 7 ॥

shareeram yadavaapnoti yachchaapyutkraamateeshvarah । griheetvaitaani samyaati vaayurgandhaanivaashayaat ॥ 8 ॥

shrotram chakshuh sparshanam cha rasanam ghraanameva cha । adhishthaaya manashchaayam vishayaanupasevate ॥ 9 ॥

utkraamantam sthitam vaapi bhunjaanam vaa gunaanvitam । vimoodhaa naanupashyanti pashyanti jnaanachakshushah ॥ 10 ॥

yatanto yoginashchainam pashyantyaatmanyavasthitam । yatanto'pyakritaatmaano nainam pashyantyachetasah ॥ 11 ॥

yadaadityagatam tejo jagadbhaasayate'khilam । yachchandramasi yachchaagnau tattejo viddhi maamakam ॥ 12 ॥

gaamaavishya cha bhootaani dhaarayaamyahamojasaa । pushnaami chaushadheeh sarvaah somo bhootvaa rasaatmakah ॥ 13 ॥

aham vaishvaanaro bhootvaa praaninaam dehamaashritah । praanaapaanasamaayuktah pachaamyannam chaturvidham ॥ 14 ॥

sarvasya chaaham hridi sannivishto mattah smritirjnaanamapohanam cha। vedaishcha sarvairahameva vedyo vedaantakridvedavideva chaaham ॥ 15 ॥

dvaavimau purushau loke ksharashchaakshara eva cha । ksharah sarvaani bhootaani kootastho'kshara uchyate ॥ 16 ॥

uttamah purushastvanyah paramaatmetyudhaahritah । yo lokatrayamaavishya bibhartyavyaya eeshvarah ॥ 17 ॥

yasmaatksharamateeto'hamaksharaadapi chottamah । ato'smi loke vede cha prathitah purushottamah ॥ 18 ॥

yo maamevamasammoodho jaanaati purushottamam । sa sarvavidbhajati maam sarvabhaavena bhaarata ॥ 19 ॥

iti guhyatamam shaastramidamuktam mayaanagha । etadbuddhvaa buddhimaansyaatkritakrityashcha bhaarata ॥ 20 ॥

om tatsaditi shreemadbhagavadgeetaasoopanishatsu brahmavidyaayaam yogashaastre shreekrishnaarjunasamvaade purushottamayogo naama panchadasho'dhyaayah ॥15 ॥

শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা মূলম্ - পংচদশোঽধ্য়ায়ঃ সম্পর্কে

The fifteenth chapter of the Bhagavad Gita, Purushottama Yoga, is one of its best-loved chapters. It opens with the image of the eternal ashvattha tree with its roots above and branches below, whose leaves are the Vedas; one who knows it knows the Vedas, and it must be cut down with the axe of detachment. Krishna then describes the Self as his eternal part in all beings, himself as the fire of digestion in every body and the light of sun, moon and fire, and finally as Purushottama, beyond the perishable and the imperishable.

উৎস: Mahabharata, Bhishma Parva (Bhagavad Gita, chapter 15)

কখন পাঠ করবেন: Before meals in many homes, in daily Gita reading, and on Gita Jayanti.

আপনি কি জানেন?

  • Many families recite this chapter before meals, because verse 14 says Krishna dwells in all bodies as Vaishvanara, the fire that digests food.
  • With only twenty verses, it is short enough to be learnt by heart.
  • Krishna calls it "the most secret teaching" in its last verse.

প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন

What is the fifteenth chapter called?

Purushottama Yoga, the yoga of the Supreme Person.

Why is it recited before meals?

Because Krishna says he dwells in all bodies as the fire that digests food.

What image opens the chapter?

The ashvattha tree with roots above and branches below.

উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।