MuhurtaNow

শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা মূলম্ - অষ্টাদশোঽধ্য়ায়ঃ

Sri Krishna · প্রথাগত ভক্তিপাঠ

ஓம் ஶ்ரீ பரமாத்மனே நம: அத² அஷ்டாத³ஶோத்⁴யாய: । மோக்ஷஸன்ன்யாஸயோக³:

அர்ஜுன உவாச

ஸம்ன்யாஸஸ்ய மஹாபா³ஹோ தத்த்வமிச்சா²மி வேதி³தும் । த்யாக³ஸ்ய ச ஹ்ருஷீகேஶ ப்ருத²க்கேஶினிஷூத³ன ॥ 1

ஶ்ரீப⁴க³வானுவாச

காம்யானாம் கர்மணாம் ந்யாஸம் ஸம்ன்யாஸம் கவயோ விது³: । ஸர்வகர்மப²லத்யாக³ம் ப்ராஹுஸ்த்யாக³ம் விசக்ஷணா: ॥ 2

த்யாஜ்யம் தோ³ஷவதி³த்யேகே கர்ம ப்ராஹுர்மனீஷிண: । யஜ்ஞதா³னதப:கர்ம ந த்யாஜ்யமிதி சாபரே ॥ 3 ॥

நிஶ்சயம் ஶ்ருணு மே தத்ர த்யாகே³ ப⁴ரதஸத்தம । த்யாகோ³ ஹி புருஷவ்யாக்⁴ர த்ரிவித⁴: ஸம்ப்ரகீர்தித: ॥ 4 ॥

யஜ்ஞதா³னதப:கர்ம ந த்யாஜ்யம் கார்யமேவ தத் । யஜ்ஞோ தா³னம் தபஶ்சைவ பாவனானி மனீஷிணாம் ॥ 5 ॥

ஏதான்யபி து கர்மாணி ஸங்க³ம் த்யக்த்வா ப²லானி ச । கர்தவ்யானீதி மே பார்த² நிஶ்சிதம் மதமுத்தமம் ॥ 6 ॥

நியதஸ்ய து ஸம்ன்யாஸ: கர்மணோ நோபபத்³யதே । மோஹாத்தஸ்ய பரித்யாக³ஸ்தாமஸ: பரிகீர்தித: ॥ 7 ॥

து³:க²மித்யேவ யத்கர்ம காயக்லேஶப⁴யாத்த்யஜேத் । ஸ க்ருத்வா ராஜஸம் த்யாக³ம் நைவ த்யாக³ப²லம் லபே⁴த் ॥ 8 ॥

கார்யமித்யேவ யத்கர்ம நியதம் க்ரியதேர்ஜுன । ஸங்க³ம் த்யக்த்வா ப²லம் சைவ ஸ த்யாக³: ஸாத்த்விகோ மத: ॥ 9 ॥

ந த்³வேஷ்ட்யகுஶலம் கர்ம குஶலே நானுஷஜ்ஜதே । த்யாகீ³ ஸத்த்வஸமாவிஷ்டோ மேதா⁴வீ சி²ன்னஸம்ஶய: ॥ 1௦ ॥

ந ஹி தே³ஹப்⁴ருதா ஶக்யம் த்யக்தும் கர்மாண்யஶேஷத: । யஸ்து கர்மப²லத்யாகீ³ ஸ த்யாகீ³த்யபி⁴தீ⁴யதே ॥ 11 ॥

அனிஷ்டமிஷ்டம் மிஶ்ரம் ச த்ரிவித⁴ம் கர்மண: ப²லம் । ப⁴வத்யத்யாகி³னாம் ப்ரேத்ய ந து ஸம்ன்யாஸினாம் க்வசித் ॥ 12 ॥

பஞ்சைதானி மஹாபா³ஹோ காரணானி நிபோ³த⁴ மே । ஸாங்க்²யே க்ருதாந்தே ப்ரோக்தானி ஸித்³த⁴யே ஸர்வகர்மணாம் ॥ 13 ॥

அதி⁴ஷ்டா²னம் ததா² கர்தா கரணம் ச ப்ருத²க்³வித⁴ம் । விவிதா⁴ஶ்ச ப்ருத²க்சேஷ்டா தை³வம் சைவாத்ர பஞ்சமம் ॥ 14 ॥

ஶரீரவாங்மனோபி⁴ர்யத்கர்ம ப்ராரப⁴தே நர: । ந்யாய்யம் வா விபரீதம் வா பஞ்சைதே தஸ்ய ஹேதவ: ॥ 15 ॥

தத்ரைவம் ஸதி கர்தாரமாத்மானம் கேவலம் து ய: । பஶ்யத்யக்ருதபு³த்³தி⁴த்வான்ன ஸ பஶ்யதி து³ர்மதி: ॥ 16 ॥

யஸ்ய நாஹங்க்ருதோ பா⁴வோ பு³த்³தி⁴ர்யஸ்ய ந லிப்யதே । ஹத்வாபி ஸ இமாம்ல்லோகான்ன ஹந்தி ந நிப³த்⁴யதே ॥ 17 ॥

ஜ்ஞானம் ஜ்ஞேயம் பரிஜ்ஞாதா த்ரிவிதா⁴ கர்மசோத³னா । கரணம் கர்ம கர்தேதி த்ரிவித⁴: கர்மஸங்க்³ரஹ: ॥ 18 ॥

ஜ்ஞானம் கர்ம ச கர்தா ச த்ரிதை⁴வ கு³ணபே⁴த³த: । ப்ரோச்யதே கு³ணஸங்க்²யானே யதா²வச்ச்²ருணு தான்யபி ॥ 19 ॥

ஸர்வபூ⁴தேஷு யேனைகம் பா⁴வமவ்யயமீக்ஷதே । அவிப⁴க்தம் விப⁴க்தேஷு தஜ்ஜ்ஞானம் வித்³தி⁴ ஸாத்த்விகம் ॥ 2௦ ॥

ப்ருத²க்த்வேன து யஜ்ஜ்ஞானம் நானாபா⁴வான்ப்ருத²க்³விதா⁴ன் । வேத்தி ஸர்வேஷு பூ⁴தேஷு தஜ்ஜ்ஞானம் வித்³தி⁴ ராஜஸம் ॥ 21 ॥

யத்து க்ருத்ஸ்னவதே³கஸ்மின்கார்யே ஸக்தமஹைதுகம் । அதத்த்வார்த²வத³ல்பம் ச தத்தாமஸமுதா³ஹ்ருதம் ॥ 22 ॥

நியதம் ஸங்க³ரஹிதமராக³த்³வேஷத: க்ருதம் । அப²லப்ரேப்ஸுனா கர்ம யத்தத்ஸாத்த்விகமுச்யதே ॥ 23 ॥

யத்து காமேப்ஸுனா கர்ம ஸாஹங்காரேண வா புன: । க்ரியதே ப³ஹுலாயாஸம் தத்³ராஜஸமுதா³ஹ்ருதம் ॥ 24 ॥

அனுப³ந்த⁴ம் க்ஷயம் ஹிம்ஸாமனபேக்ஷ்ய ச பௌருஷம் । மோஹாதா³ரப்⁴யதே கர்ம யத்தத்தாமஸமுச்யதே ॥ 25 ॥

முக்தஸங்கோ³னஹம்வாதீ³ த்⁴ருத்யுத்ஸாஹஸமன்வித: । ஸித்³த்⁴யஸித்³த்⁴யோர்னிர்விகார: கர்தா ஸாத்த்விக உச்யதே ॥ 26 ॥

ராகீ³ கர்மப²லப்ரேப்ஸுர்லுப்³தோ⁴ ஹிம்ஸாத்மகோஶுசி: । ஹர்ஷஶோகான்வித: கர்தா ராஜஸ: பரிகீர்தித: ॥ 27 ॥

அயுக்த: ப்ராக்ருத: ஸ்தப்³த⁴: ஶடோ² நைஷ்க்ருதிகோலஸ: । விஷாதீ³ தீ³ர்க⁴ஸூத்ரீ ச கர்தா தாமஸ உச்யதே ॥ 28 ॥

பு³த்³தே⁴ர்பே⁴த³ம் த்⁴ருதேஶ்சைவ கு³ணதஸ்த்ரிவித⁴ம் ஶ்ருணு । ப்ரோச்யமானமஶேஷேண ப்ருத²க்த்வேன த⁴னஞ்ஜய ॥ 29 ॥

ப்ரவ்ருத்திம் ச நிவ்ருத்திம் ச கார்யாகார்யே ப⁴யாப⁴யே । ப³ந்த⁴ம் மோக்ஷம் ச யா வேத்தி பு³த்³தி⁴: ஸா பார்த² ஸாத்த்விகீ ॥ 3௦ ॥

யயா த⁴ர்மமத⁴ர்மம் ச கார்யம் சாகார்யமேவ ச । அயதா²வத்ப்ரஜானாதி பு³த்³தி⁴: ஸா பார்த² ராஜஸீ ॥ 31 ॥

அத⁴ர்மம் த⁴ர்மமிதி யா மன்யதே தமஸாவ்ருதா । ஸர்வார்தா²ன்விபரீதாம்ஶ்ச பு³த்³தி⁴: ஸா பார்த² தாமஸீ ॥ 32 ॥

த்⁴ருத்யா யயா தா⁴ரயதே மன:ப்ராணேந்த்³ரியக்ரியா: । யோகே³னாவ்யபி⁴சாரிண்யா த்⁴ருதி: ஸா பார்த² ஸாத்த்விகீ ॥ 33 ॥

யயா து த⁴ர்மகாமார்தா²ந்த்⁴ருத்யா தா⁴ரயதேர்ஜுன । ப்ரஸங்கே³ன ப²லாகாங்க்ஷீ த்⁴ருதி: ஸா பார்த² ராஜஸீ ॥ 34 ॥

யயா ஸ்வப்னம் ப⁴யம் ஶோகம் விஷாத³ம் மத³மேவ ச । ந விமுஞ்சதி து³ர்மேதா⁴ த்⁴ருதி: ஸா பார்த² தாமஸீ ॥ 35 ॥

ஸுக²ம் த்விதா³னீம் த்ரிவித⁴ம் ஶ்ருணு மே ப⁴ரதர்ஷப⁴ । அப்⁴யாஸாத்³ரமதே யத்ர து³:கா²ந்தம் ச நிக³ச்ச²தி ॥ 36 ॥

யத்தத³க்³ரே விஷமிவ பரிணாமேம்ருதோபமம் । தத்ஸுக²ம் ஸாத்த்விகம் ப்ரோக்தமாத்மபு³த்³தி⁴ப்ரஸாத³ஜம் ॥ 37 ॥

விஷயேந்த்³ரியஸம்யோகா³த்³யத்தத³க்³ரேம்ருதோபமம் । பரிணாமே விஷமிவ தத்ஸுக²ம் ராஜஸம் ஸ்ம்ருதம் ॥ 38 ॥

யத³க்³ரே சானுப³ந்தே⁴ ச ஸுக²ம் மோஹனமாத்மன: । நித்³ராலஸ்யப்ரமாதோ³த்த²ம் தத்தாமஸமுதா³ஹ்ருதம் ॥ 39 ॥

ந தத³ஸ்தி ப்ருதி²வ்யாம் வா தி³வி தே³வேஷு வா புன: । ஸத்த்வம் ப்ரக்ருதிஜைர்முக்தம் யதே³பி⁴: ஸ்யாத்த்ரிபி⁴ர்கு³ணை: ॥ 4௦ ॥

ப்³ராஹ்மணக்ஷத்ரியவிஶாம் ஶூத்³ராணாம் ச பரந்தப । கர்மாணி ப்ரவிப⁴க்தானி ஸ்வபா⁴வப்ரப⁴வைர்கு³ணை: ॥ 41 ॥

ஶமோ த³மஸ்தப: ஶௌசம் க்ஷாந்திரார்ஜவமேவ ச । ஜ்ஞானம் விஜ்ஞானமாஸ்திக்யம் ப்³ரஹ்மகர்ம ஸ்வபா⁴வஜம் ॥ 42 ॥

ஶௌர்யம் தேஜோ த்⁴ருதிர்தா³க்ஷ்யம் யுத்³தே⁴ சாப்யபலாயனம் । தா³னமீஶ்வரபா⁴வஶ்ச க்ஷாத்ரம் கர்ம ஸ்வபா⁴வஜம் ॥ 43 ॥

க்ருஷிகௌ³ரக்ஷ்யவாணிஜ்யம் வைஶ்யகர்ம ஸ்வபா⁴வஜம் । பரிசர்யாத்மகம் கர்ம ஶூத்³ரஸ்யாபி ஸ்வபா⁴வஜம் ॥ 44 ॥

ஸ்வே ஸ்வே கர்மண்யபி⁴ரத: ஸம்ஸித்³தி⁴ம் லப⁴தே நர: । ஸ்வகர்மனிரத: ஸித்³தி⁴ம் யதா² விந்த³தி தச்ச்²ருணு ॥ 45 ॥

யத: ப்ரவ்ருத்திர்பூ⁴தானாம் யேன ஸர்வமித³ம் ததம் । ஸ்வகர்மணா தமப்⁴யர்ச்ய ஸித்³தி⁴ம் விந்த³தி மானவ: ॥ 46 ॥

ஶ்ரேயான்ஸ்வத⁴ர்மோ விகு³ண: பரத⁴ர்மோத்ஸ்வனுஷ்டி²தாத் । ஸ்வபா⁴வனியதம் கர்ம குர்வன்னாப்னோதி கில்பி³ஷம் ॥ 47 ॥

ஸஹஜம் கர்ம கௌந்தேய ஸதோ³ஷமபி ந த்யஜேத் । ஸர்வாரம்பா⁴ ஹி தோ³ஷேண தூ⁴மேனாக்³னிரிவாவ்ருதா: ॥ 48 ॥

அஸக்தபு³த்³தி⁴: ஸர்வத்ர ஜிதாத்மா விக³தஸ்ப்ருஹ: । நைஷ்கர்ம்யஸித்³தி⁴ம் பரமாம் ஸம்ன்யாஸேனாதி⁴க³ச்ச²தி ॥ 49 ॥

ஸித்³தி⁴ம் ப்ராப்தோ யதா² ப்³ரஹ்ம ததா²ப்னோதி நிபோ³த⁴ மே । ஸமாஸேனைவ கௌந்தேய நிஷ்டா² ஜ்ஞானஸ்ய யா பரா ॥ 5௦ ॥

பு³த்³த்⁴யா விஶுத்³த⁴யா யுக்தோ த்⁴ருத்யாத்மானம் நியம்ய ச । ஶப்³தா³தீ³ன்விஷயாம்ஸ்த்யக்த்வா ராக³த்³வேஷௌ வ்யுத³ஸ்ய ச ॥ 51 ॥

விவிக்தஸேவீ லக்⁴வாஶீ யதவாக்காயமானஸ: । த்⁴யானயோக³பரோ நித்யம் வைராக்³யம் ஸமுபாஶ்ரித: ॥ 52 ॥

அஹங்காரம் ப³லம் த³ர்பம் காமம் க்ரோத⁴ம் பரிக்³ரஹம் । விமுச்ய நிர்மம: ஶாந்தோ ப்³ரஹ்மபூ⁴யாய கல்பதே ॥ 53 ॥

ப்³ரஹ்மபூ⁴த: ப்ரஸன்னாத்மா ந ஶோசதி ந காங்க்ஷதி । ஸம: ஸர்வேஷு பூ⁴தேஷு மத்³ப⁴க்திம் லப⁴தே பராம் ॥ 54 ॥

ப⁴க்த்யா மாமபி⁴ஜானாதி யாவான்யஶ்சாஸ்மி தத்த்வத: । ததோ மாம் தத்த்வதோ ஜ்ஞாத்வா விஶதே தத³னந்தரம் ॥ 55 ॥

ஸர்வகர்மாண்யபி ஸதா³ குர்வாணோ மத்³வ்யபாஶ்ரய: । மத்ப்ரஸாதா³த³வாப்னோதி ஶாஶ்வதம் பத³மவ்யயம் ॥ 56 ॥

சேதஸா ஸர்வகர்மாணி மயி ஸம்ன்யஸ்ய மத்பர: । பு³த்³தி⁴யோக³முபாஶ்ரித்ய மச்சித்த: ஸததம் ப⁴வ ॥ 57 ॥

மச்சித்த: ஸர்வது³ர்கா³ணி மத்ப்ரஸாதா³த்தரிஷ்யஸி । அத² சேத்த்வமஹங்காரான்ன ஶ்ரோஷ்யஸி வினங்க்ஷ்யஸி ॥ 58 ॥

யத³ஹங்காரமாஶ்ரித்ய ந யோத்ஸ்ய இதி மன்யஸே । மித்²யைஷ வ்யவஸாயஸ்தே ப்ரக்ருதிஸ்த்வாம் நியோக்ஷ்யதி ॥ 59 ॥

ஸ்வபா⁴வஜேன கௌந்தேய நிப³த்³த⁴: ஸ்வேன கர்மணா । கர்தும் நேச்ச²ஸி யன்மோஹாத்கரிஷ்யஸ்யவஶோபி தத் ॥ 6௦ ॥

ஈஶ்வர: ஸர்வபூ⁴தானாம் ஹ்ருத்³தே³ஶேர்ஜுன திஷ்ட²தி । ப்⁴ராமயன்ஸர்வபூ⁴தானி யந்த்ராரூடா⁴னி மாயயா ॥ 61 ॥

தமேவ ஶரணம் க³ச்ச² ஸர்வபா⁴வேன பா⁴ரத । தத்ப்ரஸாதா³த்பராம் ஶாந்திம் ஸ்தா²னம் ப்ராப்ஸ்யஸி ஶாஶ்வதம் ॥ 62 ॥

இதி தே ஜ்ஞானமாக்²யாதம் கு³ஹ்யாத்³கு³ஹ்யதரம் மயா । விம்ருஶ்யைதத³ஶேஷேண யதே²ச்ச²ஸி ததா² குரு ॥ 63 ॥

ஸர்வகு³ஹ்யதமம் பூ⁴ய: ஶ்ருணு மே பரமம் வச: । இஷ்டோஸி மே த்³ருட⁴மிதி ததோ வக்ஷ்யாமி தே ஹிதம் ॥ 64 ॥

மன்மனா ப⁴வ மத்³ப⁴க்தோ மத்³யாஜீ மாம் நமஸ்குரு । மாமேவைஷ்யஸி ஸத்யம் தே ப்ரதிஜானே ப்ரியோஸி மே ॥ 65 ॥

ஸர்வத⁴ர்மான்பரித்யஜ்ய மாமேகம் ஶரணம் வ்ரஜ । அஹம் த்வா ஸர்வபாபேப்⁴யோ மோக்ஷயிஷ்யாமி மா ஶுச: ॥ 66 ॥

இத³ம் தே நாதபஸ்காய நாப⁴க்தாய கதா³சன । ந சாஶுஶ்ரூஷவே வாச்யம் ந ச மாம் யோப்⁴யஸூயதி ॥ 67 ॥

ய இமம் பரமம் கு³ஹ்யம் மத்³ப⁴க்தேஷ்வபி⁴தா⁴ஸ்யதி । ப⁴க்திம் மயி பராம் க்ருத்வா மாமேவைஷ்யத்யஸம்ஶய: ॥ 68 ॥

ந ச தஸ்மான்மனுஷ்யேஷு கஶ்சின்மே ப்ரியக்ருத்தம: । ப⁴விதா ந ச மே தஸ்மாத³ன்ய: ப்ரியதரோ பு⁴வி ॥ 69 ॥

அத்⁴யேஷ்யதே ச ய இமம் த⁴ர்ம்யம் ஸம்வாத³மாவயோ: । ஜ்ஞானயஜ்ஞேன தேனாஹமிஷ்ட: ஸ்யாமிதி மே மதி: ॥ 7௦ ॥

ஶ்ரத்³தா⁴வானனஸூயஶ்ச ஶ்ருணுயாத³பி யோ நர: । ஸோபி முக்த: ஶுபா⁴ம்ல்லோகான்ப்ராப்னுயாத்புண்யகர்மணாம் ॥ 71 ॥

கச்சிதே³தச்ச்²ருதம் பார்த² த்வயைகாக்³ரேண சேதஸா । கச்சித³ஜ்ஞானஸம்மோஹ: ப்ரனஷ்டஸ்தே த⁴னஞ்ஜய ॥ 72 ॥

அர்ஜுன உவாச

நஷ்டோ மோஹ: ஸ்ம்ருதிர்லப்³தா⁴ த்வத்ப்ரஸாதா³ன்மயாச்யுத । ஸ்தி²தோஸ்மி க³தஸந்தே³ஹ: கரிஷ்யே வசனம் தவ ॥ 73

ஸஞ்ஜய உவாச

இத்யஹம் வாஸுதே³வஸ்ய பார்த²ஸ்ய ச மஹாத்மன: । ஸம்வாத³மிமமஶ்ரௌஷமத்³பு⁴தம் ரோமஹர்ஷணம் ॥ 74

வ்யாஸப்ரஸாதா³ச்ச்²ருதவானேதத்³கு³ஹ்யமஹம் பரம் । யோக³ம் யோகே³ஶ்வராத்க்ருஷ்ணாத்ஸாக்ஷாத்கத²யத: ஸ்வயம் ॥ 75 ॥

ராஜன்ஸம்ஸ்ம்ருத்ய ஸம்ஸ்ம்ருத்ய ஸம்வாத³மிமமத்³பு⁴தம் । கேஶவார்ஜுனயோ: புண்யம் ஹ்ருஷ்யாமி ச முஹுர்முஹு: ॥ 76 ॥

தச்ச ஸம்ஸ்ம்ருத்ய ஸம்ஸ்ம்ருத்ய ரூபமத்யத்³பு⁴தம் ஹரே: । விஸ்மயோ மே மஹான்ராஜன்ஹ்ருஷ்யாமி ச புன: புன: ॥ 77 ॥

யத்ர யோகே³ஶ்வர: க்ருஷ்ணோ யத்ர பார்தோ² த⁴னுர்த⁴ர: । தத்ர ஶ்ரீர்விஜயோ பூ⁴திர்த்⁴ருவா நீதிர்மதிர்மம ॥ 78 ॥

ஓம் தத்ஸதி³தி ஶ்ரீமத்³ப⁴க³வத்³கீ³தாஸூபனிஷத்ஸு ப்³ரஹ்மவித்³யாயாம் யோக³ஶாஸ்த்ரே ஶ்ரீக்ருஷ்ணார்ஜுனஸம்வாதே³ மோக்ஷஸம்ன்யாஸயோகோ³ நாமாஷ்டாத³ஶோத்⁴யாய: ॥ 18 ॥

শ্রীমদ্ভগবদ্গীতা মূলম্ - অষ্টাদশোঽধ্য়ায়ঃ সম্পর্কে

The eighteenth and last chapter of the Bhagavad Gita, Moksha Sannyasa Yoga, gathers the whole teaching together. Arjuna asks the difference between renunciation (sannyasa) and relinquishment (tyaga); Krishna explains that true renunciation is giving up attachment to the fruits of action, describes knowledge, action, the doer and happiness in their three kinds, and teaches doing one's own duty. He gives his final words, "sarva dharman parityajya mam ekam sharanam vraja": give up all and take refuge in me alone, and Arjuna declares that his delusion is gone and he will do as Krishna says.

উৎস: Mahabharata, Bhishma Parva (Bhagavad Gita, chapter 18)

কখন পাঠ করবেন: In daily Gita reading, on Gita Jayanti and Ekadashi, and often as the closing of a full parayana.

আপনি কি জানেন?

  • With 78 verses it is the longest chapter of the Gita.
  • Verse 66, "sarva dharman parityajya", is called the charama shloka, the final and highest teaching, in the Sri Vaishnava tradition.
  • The Gita ends with Sanjaya's words: wherever Krishna, the lord of yoga, and Arjuna the archer are, there are fortune, victory and justice.

প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন

What is the eighteenth chapter called?

Moksha Sannyasa Yoga, the yoga of liberation through renunciation.

What is its most famous verse?

18.66, "sarva dharman parityajya mam ekam sharanam vraja".

How does Arjuna respond at the end?

He says his delusion is gone and he will do as Krishna says.

উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।