সুব্রহ্মণ্য় ভুজংগ স্তোত্রম্
Subrahmanya Swamy · প্রথাগত ভক্তিপাঠ
ಸದಾ ಬಾಲರೂಪಾಽಪಿ ವಿಘ್ನಾದ್ರಿಹಂತ್ರೀ ಮಹಾದಂತಿವಕ್ತ್ರಾಽಪಿ ಪಂಚಾಸ್ಯಮಾನ್ಯಾ । ವಿಧೀಂದ್ರಾದಿಮೃಗ್ಯಾ ಗಣೇಶಾಭಿಧಾ ಮೇ ವಿಧತ್ತಾಂ ಶ್ರಿಯಂ ಕಾಽಪಿ ಕಳ್ಯಾಣಮೂರ್ತಿಃ ॥ 1 ॥
ನ ಜಾನಾಮಿ ಶಬ್ದಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ಚಾರ್ಥಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ಪದ್ಯಂ ನ ಜಾನಾಮಿ ಗದ್ಯಮ್ । ಚಿದೇಕಾ ಷಡಾಸ್ಯಾ ಹೃದಿ ದ್ಯೋತತೇ ಮೇ ಮುಖಾನ್ನಿಃಸರಂತೇ ಗಿರಶ್ಚಾಪಿ ಚಿತ್ರಮ್ ॥ 2 ॥
ಮಯೂರಾಧಿರೂಢಂ ಮಹಾವಾಕ್ಯಗೂಢಂ ಮನೋಹಾರಿದೇಹಂ ಮಹಚ್ಚಿತ್ತಗೇಹಮ್ । ಮಹೀದೇವದೇವಂ ಮಹಾವೇದಭಾವಂ ಮಹಾದೇವಬಾಲಂ ಭಜೇ ಲೋಕಪಾಲಮ್ ॥ 3 ॥
ಯದಾ ಸಂನಿಧಾನಂ ಗತಾ ಮಾನವಾ ಮೇ ಭವಾಂಭೋಧಿಪಾರಂ ಗತಾಸ್ತೇ ತದೈವ । ಇತಿ ವ್ಯಂಜಯನ್ಸಿಂಧುತೀರೇ ಯ ಆಸ್ತೇ ತಮೀಡೇ ಪವಿತ್ರಂ ಪರಾಶಕ್ತಿಪುತ್ರಮ್ ॥ 4 ॥
ಯಥಾಬ್ಧೇಸ್ತರಂಗಾ ಲಯಂ ಯಾಂತಿ ತುಂಗಾ- ಸ್ತಥೈವಾಪದಃ ಸಂನಿಧೌ ಸೇವತಾಂ ಮೇ । ಇತೀವೋರ್ಮಿಪಂಕ್ತೀರ್ನೃಣಾಂ ದರ್ಶಯಂತಂ ಸದಾ ಭಾವಯೇ ಹೃತ್ಸರೋಜೇ ಗುಹಂ ತಮ್ ॥ 5 ॥
ಗಿರೌ ಮನ್ನಿವಾಸೇ ನರಾ ಯೇಽಧಿರೂಢಾ- ಸ್ತದಾ ಪರ್ವತೇ ರಾಜತೇ ತೇಽಧಿರೂಢಾಃ । ಇತೀವ ಬ್ರುವನ್ಗಂಧಶೈಲಾಧಿರೂಢಃ ಸ ದೇವೋ ಮುದೇ ಮೇ ಸದಾ ಷಣ್ಮುಖೋಽಸ್ತು ॥ 6 ॥
ಮಹಾಂಭೋಧಿತೀರೇ ಮಹಾಪಾಪಚೋರೇ ಮುನೀಂದ್ರಾನುಕೂಲೇ ಸುಗಂಧಾಖ್ಯಶೈಲೇ । ಗುಹಾಯಾಂ ವಸಂತಂ ಸ್ವಭಾಸಾ ಲಸಂತಂ ಜನಾರ್ತಿಂ ಹರಂತಂ ಶ್ರಯಾಮೋ ಗುಹಂ ತಮ್ ॥ 7 ॥
ಲಸತ್ಸ್ವರ್ಣಗೇಹೇ ನೃಣಾಂ ಕಾಮದೋಹೇ ಸುಮಸ್ತೋಮಸಂಛನ್ನಮಾಣಿಕ್ಯಮಂಚೇ । ಸಮುದ್ಯತ್ಸಹಸ್ರಾರ್ಕತುಲ್ಯಪ್ರಕಾಶಂ ಸದಾ ಭಾವಯೇ ಕಾರ್ತಿಕೇಯಂ ಸುರೇಶಮ್ ॥ 8 ॥
ರಣಥಂಸಕೇ ಮಂಜುಲೇಽತ್ಯಂತಶೋಣೇ ಮನೋಹಾರಿಲಾವಣ್ಯಪೀಯೂಷಪೂರ್ಣೇ । ಮನಃಷಟ್ಪದೋ ಮೇ ಭವಕ್ಲೇಶತಪ್ತಃ ಸದಾ ಮೋದತಾಂ ಸ್ಕಂದ ತೇ ಪಾದಪದ್ಮೇ ॥ 9 ॥
ಸುವರ್ಣಾಭದಿವ್ಯಾಂಬರೈರ್ಭಾಸಮಾನಾಂ ಕ್ವಣತ್ಕಿಂಕಿಣೀಮೇಖಲಾಶೋಭಮಾನಾಮ್ । ಲಸದ್ಧೇಮಪಟ್ಟೇನ ವಿದ್ಯೋತಮಾನಂ ಕಟಿಂ ಭಾವಯೇ ಸ್ಕಂದ ತೇ ದೀಪ್ಯಮಾನಾಮ್ ॥ 10 ॥
ಪುಲಿಂದೇಶಕನ್ಯಾಘನಾಭೋಗತುಂಗ- ಸ್ತನಾಲಿಂಗನಾಸಕ್ತಕಾಶ್ಮೀರರಾಗಮ್ । ನಮಸ್ಯಾಮ್ಯಹಂ ತಾರಕಾರೇ ತವೋರಃ ಸ್ವಭಕ್ತಾವನೇ ಸರ್ವದಾ ಸಾನುರಾಗಮ್ ॥ 11 ॥
ವಿಧೌ ಕ್ಲೃಪ್ತದಂಡಾನ್ಸ್ವಲೀಲಾಧೃತಾಂಡಾ- ನ್ನಿರಸ್ತೇಭಶುಂಡಾಂದ್ವಿಷತ್ಕಾಲದಂಡಾನ್ । ಹತೇಂದ್ರಾರಿಷಂಡಾನ್ಜಗತ್ರಾಣಶೌಂಡಾ- ನ್ಸದಾ ತೇ ಪ್ರಚಂಡಾನ್ಶ್ರಯೇ ಬಾಹುದಂಡಾನ್ ॥ 12 ॥
ಸದಾ ಶಾರದಾಃ ಷಣ್ಮೃಗಾಂಕಾ ಯದಿ ಸ್ಯುಃ ಸಮುದ್ಯಂತ ಏವ ಸ್ಥಿತಾಶ್ಚೇತ್ಸಮಂತಾತ್ । ಸದಾ ಪೂರ್ಣಬಿಂಬಾಃ ಕಳಂಕೈಶ್ಚ ಹೀನಾ- ಸ್ತದಾ ತ್ವನ್ಮುಖಾನಾಂ ಬ್ರುವೇ ಸ್ಕಂದ ಸಾಮ್ಯಮ್ ॥ 13 ॥
ಸ್ಫುರನ್ಮಂದಹಾಸೈಃ ಸಹಂಸಾನಿ ಚಂಚ- ತ್ಕಟಾಕ್ಷಾವಲೀಭೃಂಗಸಂಘೋಜ್ಜ್ವಲಾನಿ । ಸುಧಾಸ್ಯಂದಿಬಿಂಬಾಧರಾಣೀಶಸೂನೋ ತವಾಲೋಕಯೇ ಷಣ್ಮುಖಾಂಭೋರುಹಾಣಿ ॥ 14 ॥
ವಿಶಾಲೇಷು ಕರ್ಣಾಂತದೀರ್ಘೇಷ್ವಜಸ್ರಂ ದಯಾಸ್ಯಂದಿಷು ದ್ವಾದಶಸ್ವೀಕ್ಷಣೇಷು । ಮಯೀಷತ್ಕಟಾಕ್ಷಃ ಸಕೃತ್ಪಾತಿತಶ್ಚೇ- ದ್ಭವೇತ್ತೇ ದಯಾಶೀಲ ಕಾ ನಾಮ ಹಾನಿಃ ॥ 15 ॥
ಸುತಾಂಗೋದ್ಭವೋ ಮೇಽಸಿ ಜೀವೇತಿ ಷಡ್ಧಾ ಜಪನ್ಮಂತ್ರಮೀಶೋ ಮುದಾ ಜಿಘ್ರತೇ ಯಾನ್ । ಜಗದ್ಭಾರಭೃದ್ಭ್ಯೋ ಜಗನ್ನಾಥ ತೇಭ್ಯಃ ಕಿರೀಟೋಜ್ಜ್ವಲೇಭ್ಯೋ ನಮೋ ಮಸ್ತಕೇಭ್ಯಃ ॥ 16 ॥
ಸ್ಫುರದ್ರತ್ನಕೇಯೂರಹಾರಾಭಿರಾಮ- ಶ್ಚಲತ್ಕುಂಡಲಶ್ರೀಲಸದ್ಗಂಡಭಾಗಃ । ಕಟೌ ಪೀತವಾಸಾಃ ಕರೇ ಚಾರುಶಕ್ತಿಃ ಪುರಸ್ತಾನ್ಮಮಾಸ್ತಾಂ ಪುರಾರೇಸ್ತನೂಜಃ ॥ 17 ॥
ಇಹಾಯಾಹಿ ವತ್ಸೇತಿ ಹಸ್ತಾನ್ಪ್ರಸಾರ್ಯಾ- ಹ್ವಯತ್ಯಾದರಾಚ್ಛಂಕರೇ ಮಾತುರಂಕಾತ್ । ಸಮುತ್ಪತ್ಯ ತಾತಂ ಶ್ರಯಂತಂ ಕುಮಾರಂ ಹರಾಶ್ಲಿಷ್ಟಗಾತ್ರಂ ಭಜೇ ಬಾಲಮೂರ್ತಿಮ್ ॥ 18 ॥
ಕುಮಾರೇಶಸೂನೋ ಗುಹ ಸ್ಕಂದ ಸೇನಾ- ಪತೇ ಶಕ್ತಿಪಾಣೇ ಮಯೂರಾಧಿರೂಢ । ಪುಲಿಂದಾತ್ಮಜಾಕಾಂತ ಭಕ್ತಾರ್ತಿಹಾರಿನ್ ಪ್ರಭೋ ತಾರಕಾರೇ ಸದಾ ರಕ್ಷ ಮಾಂ ತ್ವಮ್ ॥ 19 ॥
ಪ್ರಶಾಂತೇಂದ್ರಿಯೇ ನಷ್ಟಸಂಜ್ಞೇ ವಿಚೇಷ್ಟೇ ಕಫೋದ್ಗಾರಿವಕ್ತ್ರೇ ಭಯೋತ್ಕಂಪಿಗಾತ್ರೇ । ಪ್ರಯಾಣೋನ್ಮುಖೇ ಮಯ್ಯನಾಥೇ ತದಾನೀಂ ದ್ರುತಂ ಮೇ ದಯಾಲೋ ಭವಾಗ್ರೇ ಗುಹ ತ್ವಮ್ ॥ 20 ॥
ಕೃತಾಂತಸ್ಯ ದೂತೇಷು ಚಂಡೇಷು ಕೋಪಾ- ದ್ದಹಚ್ಛಿಂದ್ಧಿ ಭಿಂದ್ಧೀತಿ ಮಾಂ ತರ್ಜಯತ್ಸು । ಮಯೂರಂ ಸಮಾರುಹ್ಯ ಮಾ ಭೈರಿತಿ ತ್ವಂ ಪುರಃ ಶಕ್ತಿಪಾಣಿರ್ಮಮಾಯಾಹಿ ಶೀಘ್ರಮ್ ॥ 21 ॥
ಪ್ರಣಮ್ಯಾಸಕೃತ್ಪಾದಯೋಸ್ತೇ ಪತಿತ್ವಾ ಪ್ರಸಾದ್ಯ ಪ್ರಭೋ ಪ್ರಾರ್ಥಯೇಽನೇಕವಾರಮ್ । ನ ವಕ್ತುಂ ಕ್ಷಮೋಽಹಂ ತದಾನೀಂ ಕೃಪಾಬ್ಧೇ ನ ಕಾರ್ಯಾಂತಕಾಲೇ ಮನಾಗಪ್ಯುಪೇಕ್ಷಾ ॥ 22 ॥
ಸಹಸ್ರಾಂಡಭೋಕ್ತಾ ತ್ವಯಾ ಶೂರನಾಮಾ ಹತಸ್ತಾರಕಃ ಸಿಂಹವಕ್ತ್ರಶ್ಚ ದೈತ್ಯಃ । ಮಮಾಂತರ್ಹೃದಿಸ್ಥಂ ಮನಃಕ್ಲೇಶಮೇಕಂ ನ ಹಂಸಿ ಪ್ರಭೋ ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ಕ್ವ ಯಾಮಿ ॥ 23 ॥
ಅಹಂ ಸರ್ವದಾ ದುಃಖಭಾರಾವಸನ್ನೋ ಭವಾಂದೀನಬಂಧುಸ್ತ್ವದನ್ಯಂ ನ ಯಾಚೇ । ಭವದ್ಭಕ್ತಿರೋಧಂ ಸದಾ ಕ್ಲೃಪ್ತಬಾಧಂ ಮಮಾಧಿಂ ದ್ರುತಂ ನಾಶಯೋಮಾಸುತ ತ್ವಮ್ ॥ 24 ॥
ಅಪಸ್ಮಾರಕುಷ್ಟಕ್ಷಯಾರ್ಶಃ ಪ್ರಮೇಹ- ಜ್ವರೋನ್ಮಾದಗುಲ್ಮಾದಿರೋಗಾ ಮಹಾಂತಃ । ಪಿಶಾಚಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ ಭವತ್ಪತ್ರಭೂತಿಂ ವಿಲೋಕ್ಯ ಕ್ಷಣಾತ್ತಾರಕಾರೇ ದ್ರವಂತೇ ॥ 25 ॥
ದೃಶಿ ಸ್ಕಂದಮೂರ್ತಿಃ ಶ್ರುತೌ ಸ್ಕಂದಕೀರ್ತಿ- ರ್ಮುಖೇ ಮೇ ಪವಿತ್ರಂ ಸದಾ ತಚ್ಚರಿತ್ರಮ್ । ಕರೇ ತಸ್ಯ ಕೃತ್ಯಂ ವಪುಸ್ತಸ್ಯ ಭೃತ್ಯಂ ಗುಹೇ ಸಂತು ಲೀನಾ ಮಮಾಶೇಷಭಾವಾಃ ॥ 26 ॥
ಮುನೀನಾಮುತಾಹೋ ನೃಣಾಂ ಭಕ್ತಿಭಾಜಾ- ಮಭೀಷ್ಟಪ್ರದಾಃ ಸಂತಿ ಸರ್ವತ್ರ ದೇವಾಃ । ನೃಣಾಮಂತ್ಯಜಾನಾಮಪಿ ಸ್ವಾರ್ಥದಾನೇ ಗುಹಾದ್ದೇವಮನ್ಯಂ ನ ಜಾನೇ ನ ಜಾನೇ ॥ 27 ॥
ಕಲತ್ರಂ ಸುತಾ ಬಂಧುವರ್ಗಃ ಪಶುರ್ವಾ ನರೋ ವಾಥ ನಾರೀ ಗೃಹೇ ಯೇ ಮದೀಯಾಃ । ಯಜಂತೋ ನಮಂತಃ ಸ್ತುವಂತೋ ಭವಂತಂ ಸ್ಮರಂತಶ್ಚ ತೇ ಸಂತು ಸರ್ವೇ ಕುಮಾರ ॥ 28 ॥
ಮೃಗಾಃ ಪಕ್ಷಿಣೋ ದಂಶಕಾ ಯೇ ಚ ದುಷ್ಟಾ- ಸ್ತಥಾ ವ್ಯಾಧಯೋ ಬಾಧಕಾ ಯೇ ಮದಂಗೇ । ಭವಚ್ಛಕ್ತಿತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರಭಿನ್ನಾಃ ಸುದೂರೇ ವಿನಶ್ಯಂತು ತೇ ಚೂರ್ಣಿತಕ್ರೌಂಚಶೈಲ ॥ 29 ॥
ಜನಿತ್ರೀ ಪಿತಾ ಚ ಸ್ವಪುತ್ರಾಪರಾಧಂ ಸಹೇತೇ ನ ಕಿಂ ದೇವಸೇನಾಧಿನಾಥ । ಅಹಂ ಚಾತಿಬಾಲೋ ಭವಾನ್ ಲೋಕತಾತಃ ಕ್ಷಮಸ್ವಾಪರಾಧಂ ಸಮಸ್ತಂ ಮಹೇಶ ॥ 30 ॥
ನಮಃ ಕೇಕಿನೇ ಶಕ್ತಯೇ ಚಾಪಿ ತುಭ್ಯಂ ನಮಶ್ಛಾಗ ತುಭ್ಯಂ ನಮಃ ಕುಕ್ಕುಟಾಯ । ನಮಃ ಸಿಂಧವೇ ಸಿಂಧುದೇಶಾಯ ತುಭ್ಯಂ ಪುನಃ ಸ್ಕಂದಮೂರ್ತೇ ನಮಸ್ತೇ ನಮೋಽಸ್ತು ॥ 31 ॥
ಜಯಾನಂದಭೂಮಂ ಜಯಾಪಾರಧಾಮಂ ಜಯಾಮೋಘಕೀರ್ತೇ ಜಯಾನಂದಮೂರ್ತೇ । ಜಯಾನಂದಸಿಂಧೋ ಜಯಾಶೇಷಬಂಧೋ ಜಯ ತ್ವಂ ಸದಾ ಮುಕ್ತಿದಾನೇಶಸೂನೋ ॥ 32 ॥
ಭುಜಂಗಾಖ್ಯವೃತ್ತೇನ ಕ್ಲೃಪ್ತಂ ಸ್ತವಂ ಯಃ ಪಠೇದ್ಭಕ್ತಿಯುಕ್ತೋ ಗುಹಂ ಸಂಪ್ರಣಮ್ಯ । ಸ ಪುತ್ರಾನ್ಕಲತ್ರಂ ಧನಂ ದೀರ್ಘಮಾಯು- ರ್ಲಭೇತ್ಸ್ಕಂದಸಾಯುಜ್ಯಮಂತೇ ನರಃ ಸಃ ॥ 33 ॥
সুব্রহ্মণ্য় ভুজংগ স্তোত্রম্ সম্পর্কে
The Subrahmanya Bhujanga Stotram is a hymn of thirty-three verses to Lord Subrahmanya in the flowing bhujanga prayata metre, traditionally attributed to Adi Shankaracharya, who is said to have composed it at the shrine of Tiruchendur. It opens by bowing to Ganesha, ever a child yet the breaker of mountains of obstacles, elephant-faced yet honoured by the five-faced Shiva. Then the poet says with deep humility: "I do not know words, I do not know their meaning, I know neither verse nor prose; yet the one six-faced light of awareness shines in my heart," and pours out his praise of the Lord of Tiruchendur by the sea.
রচয়িতা: Traditionally attributed to Adi Shankaracharya
কখন পাঠ করবেন: On Tuesdays, Shashti and Skanda Shashti, and in Subrahmanya worship.
আপনি কি জানেন?
- Tradition says Shankara composed this hymn at Tiruchendur, where the Lord stands on the seashore.
- Verse 2, "Na janami shabdam na janami chartham", is a famous expression of a poet's humility before the divine.
এই উৎসবগুলিতে পাঠ করা হয়
প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
Where was it composed, according to tradition?
At Tiruchendur, by the sea.
Who is it attributed to?
Traditionally to Adi Shankaracharya.
How many verses does it have?
Thirty-three.
উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।
আরও ভক্তিপাঠ