MuhurtaNow

উদ্ধবগীতা - একাদশোঽধ্য়ায়ঃ

Sri Krishna · প্রথাগত ভক্তিপাঠ

அத² ஏகாத³ஶோத்⁴யாய: ।

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ப³த்³த⁴: முக்த: இதி வ்யாக்²யா கு³ணத: மே ந வஸ்துத: । கு³ணஸ்ய மாயாமூலத்வாத் ந மே மோக்ஷ: ந ப³ந்த⁴னம் ॥ 1

ஶோகமோஹௌ ஸுக²ம் து³:க²ம் தே³ஹாபத்தி: ச மாயயா । ஸ்வப்ன: யதா² ஆத்மன: க்²யாதி: ஸம்ஸ்ருதி: ந து வாஸ்தவீ ॥ 2॥

வித்³யா அவித்³யே மம தனூ வித்³தி⁴ உத்³த⁴வ ஶரீரிணாம் । மோக்ஷப³ந்த⁴கரீ ஆத்³யே மாயயா மே வினிர்மிதே ॥ 3॥

ஏகஸ்ய ஏவ மம அம்ஶஸ்ய ஜீவஸ்ய ஏவ மஹாமதே । ப³ந்த⁴: அஸ்ய அவித்³யயா அனாதி³: வித்³யயா ச ததா² இதர: ॥ 4॥

அத² ப³த்³த⁴ஸ்ய முக்தஸ்ய வைலக்ஷண்யம் வதா³மி தே । விருத்³த⁴த⁴ர்மிணோ: தாத ஸ்தி²தயோ: ஏகத⁴ர்மிணி ॥ 5॥

ஸுபர்ணௌ ஏதௌ ஸத்³ருஶௌ ஸகா²யௌ யத்³ருச்ச²யா ஏதௌ க்ருதனீடௌ³ ச வ்ருக்ஷே । ஏக: தயோ: கா²த³தி பிப்பலான்னம் அன்ய: நிரன்ன: அபி ப³லேன பூ⁴யான் ॥ 6॥

ஆத்மானம் அன்யம் ச ஸ: வேத³ வித்³வான் அபிப்பலாத³: ந து பிப்பலாத³: । ய: அவித்³யயா யுக் ஸ து நித்யப³த்³த⁴: வித்³யாமய: ய: ஸ து நித்யமுக்த: ॥ 7॥

தே³ஹஸ்த²: அபி ந தே³ஹஸ்த²: வித்³வான் ஸ்வப்னாத் யதா² உத்தி²த: । அதே³ஹஸ்த²: அபி தே³ஹஸ்த²: குமதி: ஸ்வப்னத்³ருக் யதா² ॥ 8॥

இந்த்³ரியை: இந்த்³ரியார்தே²ஷு கு³ணை: அபி கு³ணேஷு ச । க்³ருஹ்யமாணேஷு அஹங்குர்யாத் ந வித்³வான் ய: து அவிக்ரிய: ॥ 9॥

தை³வாதீ⁴னே ஶரீரே அஸ்மின் கு³ணபா⁴வ்யேன கர்மணா । வர்தமான: அபு³த⁴: தத்ர கர்தா அஸ்மி இதி நிப³த்⁴யதே ॥ 1௦॥

ஏவம் விரக்த: ஶயன: ஆஸனாடனமஜ்ஜனே । த³ர்ஶனஸ்பர்ஶனக்⁴ராணபோ⁴ஜனஶ்ரவணாதி³ஷு ॥ 11॥

ந ததா² ப³த்⁴யதே வித்³வான் தத்ர தத்ர ஆத³யன் கு³ணான் । ப்ரக்ருதிஸ்த²: அபி அஸம்ஸக்த: யதா² க²ம் ஸவிதா அனில: ॥ 12॥

வைஶாரத்³யேக்ஷயா அஸங்க³ஶிதயா சி²ன்னஸம்ஶய: । ப்ரதிபு³த்³த⁴: இவ ஸ்வப்னாத் நானாத்வாத் வினிவர்ததே ॥ 13॥

யஸ்ய ஸ்யு: வீதஸங்கல்பா: ப்ராணேந்த்³ரியமனோதி⁴யாம் । வ்ருத்தய: ஸ: வினிர்முக்த: தே³ஹஸ்த²: அபி ஹி தத் கு³ணை: ॥ 14॥

யஸ்ய ஆத்மா ஹிம்ஸ்யதே ஹிம்ஸ்ர்யை: யேன கிஞ்சித் யத்³ருச்ச²யா । அர்ச்யதே வா க்வசித் தத்ர ந வ்யதிக்ரியதே பு³த⁴: ॥ 15॥

ந ஸ்துவீத ந நிந்தே³த குர்வத: ஸாது⁴ அஸாது⁴ வா । வத³த: கு³ணதோ³ஷாப்⁴யாம் வர்ஜித: ஸமத்³ருக் முனி: ॥ 16॥

ந குர்யாத் ந வதே³த் கிஞ்சித் ந த்⁴யாயேத் ஸாது⁴ அஸாது⁴ வா । ஆத்மாராம: அனயா வ்ருத்த்யா விசரேத் ஜட³வத் முனி: ॥ 17॥

ஶப்³த³ப்³ரஹ்மணி நிஷ்ணாத: ந நிஷ்ணாயாத் பரே யதி³ । ஶ்ரம: தஸ்ய ஶ்ரமப²ல: ஹி அதே⁴னும் இவ ரக்ஷத: ॥ 18॥

கா³ம் து³க்³த⁴தோ³ஹாம் அஸதீம் ச பா⁴ர்யாம் தே³ஹம் பராதீ⁴னம் அஸத்ப்ரஜாம் ச । வித்தம் து அதீர்தீ²க்ருதம் அங்க³ வாசம் ஹீனாம் மயா ரக்ஷதி து³:க²து³:கீ² ॥ 19॥

யஸ்யாம் ந மே பாவனம் அங்க³ கர்ம ஸ்தி²திஉத்³ப⁴வப்ராண நிரோத⁴னம் அஸ்ய । லீலாவதாரீப்ஸிதஜன்ம வா ஸ்யாத் ப³ந்த்⁴யாம் கி³ரம் தாம் பி³ப்⁴ருயாத் ந தீ⁴ர: ॥ 2௦॥

ஏவம் ஜிஜ்ஞாஸயா அபோஹ்ய நானாத்வப்⁴ரமம் ஆத்மனி । உபாரமேத விரஜம் மன: மயி அர்ப்ய ஸர்வகே³ ॥ 21॥

யதி³ அனீஶ: தா⁴ரயிதும் மன: ப்³ரஹ்மணி நிஶ்சலம் । மயி ஸர்வாணி கர்மாணி நிரபேக்ஷ: ஸமாசர ॥ 22॥

ஶ்ரத்³தா⁴லு: மே கதா²: ஶ‍ருண்வன் ஸுப⁴த்³ரா லோகபாவனீ: । கா³யன் அனுஸ்மரன் கர்ம ஜன்ம ச அபி⁴னயன் முஹு: ॥ 23॥

மத³ர்தே² த⁴ர்மகாமார்தா²ன் ஆசரன் மத³பாஶ்ரய: । லப⁴தே நிஶ்சலாம் ப⁴க்திம் மயி உத்³த⁴வ ஸனாதனே ॥ 24॥

ஸத்ஸங்க³லப்³த⁴யா ப⁴க்த்யா மயி மாம் ஸ: உபாஸிதா । ஸ: வை மே த³ர்ஶிதம் ஸத்³பி⁴: அஞ்ஜஸா விந்த³தே பத³ம் ॥ 25॥

உத்³த⁴வ உவாச

ஸாது⁴: தவ உத்தமஶ்லோக மத: கீத்³ருக்³வித⁴: ப்ரபோ⁴ । ப⁴க்தி: த்வயி உபயுஜ்யேத கீத்³ருஶீ ஸத்³பி⁴: ஆத்³ருதா ॥ 26

ஏதத் மே புருஷாத்⁴யக்ஷ லோகாத்⁴யக்ஷ ஜக³த் ப்ரபோ⁴ । ப்ரணதாய அனுரக்தாய ப்ரபன்னாய ச கத்²யதாம் ॥ 27॥

த்வம் ப்³ரஹ்ம பரமம் வ்யோம புருஷ: ப்ரக்ருதே: பர: । அவதீர்ண: அஸி ப⁴க³வன் ஸ்வேச்சா²உபாத்தப்ருத²க் வபு: ॥ 28॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

க்ருபாலு: அக்ருதத்³ரோஹ: திதிக்ஷு: ஸர்வதே³ஹினாம் । ஸத்யஸார: அனவத்³யாத்மா ஸம: ஸர்வோபகாரக: ॥ 29

காமை: அஹததீ⁴: தா³ந்த: ம்ருது³: ஶுசி: அகிஞ்சன: । அனீஹ: மிதபு⁴க் ஶாந்த: ஸ்தி²ர: மத் ஶரண: முனி: ॥ 3௦॥

அப்ரமத்த: க³பீ⁴ராத்மா த்⁴ருதிமாஞ்ஜிதஷட்³கு³ண: । அமானீ மானத³: கல்ப: மைத்ர: காருணிக: கவி: ॥ 31॥

ஆஜ்ஞாய ஏவம் கு³ணான் தோ³ஷான்மயாதி³ஷ்டான் அபி ஸ்வகான் । த⁴ர்மான் ஸந்த்யஜ்ய ய: ஸர்வான் மாம் ப⁴ஜேத ஸ: ஸத்தம: ॥ 32॥

ஜ்ஞாத்வா அஜ்ஞாத்வா அத² யே வை மாம் யாவான் ய: ச அஸ்மி யாத்³ருஶ: । ப⁴ஜந்தி அனன்யபா⁴வேன தே மே ப⁴க்ததமா: மதா: ॥ 33॥

மல்லிங்க³மத்³ப⁴க்தஜனத³ர்ஶனஸ்பர்ஶனார்சனம் । பரிசர்யா ஸ்துதி: ப்ரஹ்வகு³ணகர்ம அனுகீர்தனம் ॥ 34॥

மத்கதா²ஶ்ரவணே ஶ்ரத்³தா⁴ மத் அனுத்⁴யானம் உத்³த⁴வ । ஸர்வலாப⁴ உபஹரணம் தா³ஸ்யேன ஆத்மனிவேத³னம் ॥ 35॥

மஜ்ஜன்மகர்மகத²னம் மம பர்வானுமோத³னம் । கீ³ததாண்ட³வவாதி³த்ரகோ³ஷ்டீ²பி⁴: மத்³க்³ருஹ உத்ஸவ: ॥ 36॥

யாத்ரா ப³லிவிதா⁴னம் ச ஸர்வவார்ஷிகபர்வஸு । வைதி³கீ தாந்த்ரிகீ தீ³க்ஷா மதீ³யவ்ரததா⁴ரணம் ॥ 37॥

மம அர்சாஸ்தா²பனே ஶ்ரத்³தா⁴ ஸ்வத: ஸம்ஹத்ய ச உத்³யம: । உத்³யான உபவனாக்ரீட³புரமந்தி³ரகர்மணி ॥ 38॥

ஸம்மார்ஜன உபலேபாப்⁴யாம் ஸேகமண்ட³லவர்தனை: । க்³ருஹஶுஶ்ரூஷணம் மஹ்யம் தா³ஸவத்³யத³மாயயா ॥ 39॥

அமானித்வம் அத³ம்பி⁴த்வம் க்ருதஸ்ய அபரிகீர்தனம் । அபி தீ³பாவலோகம் மே ந உபயுஞ்ஜ்யாத் நிவேதி³தம் ॥ 4௦॥

யத் யத் இஷ்டதமம் லோகே யத் ச அதிப்ரியம் ஆத்மன: । தத் தத் நிவேத³யேத் மஹ்யம் தத் ஆனந்த்யாய கல்பதே ॥ 41॥

ஸூர்ய: அக்³னி: ப்³ராஹ்மண: கா³வ: வைஷ்ணவ: க²ம் மருத் ஜலம் । பூ⁴: ஆத்மா ஸர்வபூ⁴தானி ப⁴த்³ர பூஜாபதா³னி மே ॥ 42॥

ஸூர்யே து வித்³யயா த்ரய்யா ஹவிஷாக்³னௌ யஜேத மாம் । ஆதித்²யேன து விப்ராக்³ர்ய: கோ³ஷ்வங்க³ யவஸாதி³னா ॥ 43॥

வைஷ்ணவே ப³ந்து⁴ஸத்க்ருத்யா ஹ்ருதி³ கே² த்⁴யானனிஷ்ட²யா । வாயௌ முக்²யதி⁴யா தோயே த்³ரவ்யை: தோயபுரஸ்க்ருதை: ॥ 44॥

ஸ்த²ண்டி³லே மந்த்ரஹ்ருத³யை: போ⁴கை³: ஆத்மானம் ஆத்மனி । க்ஷேத்ரஜ்ஞம் ஸர்வபூ⁴தேஷு ஸமத்வேன யஜேத மாம் ॥ 45॥

தி⁴ஷ்ண்யேஷு ஏஷு இதி மத்³ரூபம் ஶங்க²சக்ரக³தா³ம்பு³ஜை: । யுக்தம் சதுர்பு⁴ஜம் ஶாந்தம் த்⁴யாயன் அர்சேத் ஸமாஹித: ॥ 46॥

இஷ்டாபூர்தேன மாம் ஏவம் ய: யஜேத ஸமாஹித: । லப⁴தே மயி ஸத்³ப⁴க்திம் மத்ஸ்ம்ருதி: ஸாது⁴ஸேவயா ॥ 47॥

ப்ராயேண ப⁴க்தியோகே³ன ஸத்ஸங்கே³ன வினா உத்³த⁴வ । ந உபாய: வித்³யதே ஸத்⁴ர்யங் ப்ராயணம் ஹி ஸதாம் அஹம் ॥ 48॥

அத² ஏதத் பரமம் கு³ஹ்யம் ஶ்ருண்வத: யது³னந்த³ன । ஸுகோ³ப்யம் அபி வக்ஷ்யாமி த்வம் மே ப்⁴ருத்ய: ஸுஹ்ருத் ஸகா² ॥ 49॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ஶ்ரீக்ருஷ்ணோத்³த⁴வஸம்வாதே³ ஏகாத³ஶபூஜாவிதா⁴னயோகோ³ நாம ஏகாத³ஶோத்⁴யாய: ॥ 11॥

அத² த்³வாத³ஶோத்⁴யாய: । ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ந ரோத⁴யதி மாம் யோக³: ந ஸ்ஸாங்க்²யம் த⁴ர்ம: ஏவ ச । ந ஸ்வாத்⁴யாய: தப: த்யாக³: ந இஷ்டாபூர்தம் ந த³க்ஷிணா ॥ 1

வ்ரதானி யஜ்ஞ: ச²ந்தா³ம்ஸி தீர்தா²னி நியமா: யமா: । யதா² அவருந்தே⁴ ஸத்ஸங்க³: ஸர்வஸங்க³ அபஹ: ஹி மாம் ॥ 2॥

ஸத்ஸங்கே³ன ஹி தை³தேயா யாதுதா⁴ன: ம்ருகா³: க²கா³: । க³ந்த⁴ர்வ அப்ஸரஸ: நாகா³: ஸித்³தா⁴: சாரணகு³ஹ்யகா: ॥ 3॥

வித்³யாத⁴ரா: மனுஷ்யேஷு வைஶ்யா: ஶூத்³ரா: ஸ்த்ரிய: அந்த்யஜா: । ரஜ: தம: ப்ரக்ருதய: தஸ்மின் தஸ்மின் யுகே³ அனக⁴ ॥ 4॥

ப³ஹவ: மத்பத³ம் ப்ராப்தா: த்வாஷ்ட்ரகாயாத⁴வாத³ய: । வ்ருஷபர்வா ப³லி: வாண: மய: ச அத² விபீ⁴ஷண: ॥ 5॥

ஸுக்³ரீவ: ஹனுமான் ருக்ஷ: க³ஜ: க்³ருத்⁴ர: வணிக்பத²: । வ்யாத⁴: குப்³ஜா வ்ரஜே கோ³ப்ய: யஜ்ஞபத்ன்ய: ததா² அபரே ॥ 6॥

தே ந அதி⁴தஶ்ருதிக³ணா: ந உபாஸிதமஹத்தமா: । அவ்ரதாதப்ததபஸ: மத்ஸங்கா³த் மாம் உபாக³தா: ॥ 7॥

கேவலேன ஹி பா⁴வேன கோ³ப்ய: கா³வ: நகா³: ம்ருகா³: । யே அன்யே மூட⁴தி⁴ய: நாகா³: ஸித்³தா⁴: மாம் ஈயு: அஞ்ஜஸா ॥ 8॥

யம் ந யோகே³ன ஸாங்க்²யேன தா³னவ்ரததப: அத்⁴வரை: । வ்யாக்²யா: ஸ்வாத்⁴யாயஸம்ன்யாஸை: ப்ராப்னுயாத் யத்னவான் அபி ॥ 9॥

ராமேண ஸார்த⁴ம் மது²ராம் ப்ரணீதே ஶ்வாப²ல்கினா மயி அனுரக்தசித்தா: । விகா³ட⁴பா⁴வேன ந மே வியோக³ தீவ்ராத⁴ய: அன்யம் த³த்³ருஶு: ஸுகா²ய ॥ 1௦॥

தா: தா: க்ஷபா: ப்ரேஷ்ட²தமேன நீதா: மயா ஏவ வ்ருந்தா³வனகோ³சரேண । க்ஷணார்த⁴வத் தா: புனரங்க³ தாஸாம் ஹீனா மாயா கல்பஸமா ப³பூ⁴வு: ॥ 11॥

தா: ந அவித³ன் மயி அனுஷங்க³ப³த்³த⁴ தி⁴ய: ஸ்வமாத்மானம் அத³: ததா² இத³ம் । யதா² ஸமாதௌ⁴ முனய: அப்³தி⁴தோயே நத்³ய: ப்ரவிஷ்டா: இவ நாமரூபே ॥ 12॥

மத்காமா ரமணம் ஜாரம் அஸ்வரூபவித³: அப³லா: । ப்³ரஹ்ம மாம் பரமம் ப்ராபு: ஸங்கா³த் ஶதஸஹஸ்ரஶ: ॥ 13॥

தஸ்மாத் த்வம் உத்³த⁴வ உத்ஸ்ருஜ்ய சோத³னாம் ப்ரதிசோத³னாம் । ப்ரவ்ருத்தம் ச நிவ்ருத்தம் ச ஶ்ரோதவ்யம் ஶ்ருதம் ஏவ ச ॥ 14॥

மாம் ஏகம் ஏவ ஶரணம் ஆத்மானம் ஸர்வதே³ஹினாம் । யாஹி ஸர்வாத்மபா⁴வேன மயா ஸ்யா: ஹி அகுதோப⁴ய: ॥ 15॥

உத்³த⁴வ: உவாச

ஸம்ஶய: ஶ்ருண்வத: வாசம் தவ யோகே³ஶ்வர ஈஶ்வர । ந நிவர்தத: ஆத்மஸ்த²: யேன ப்⁴ராம்யதி மே மன: ॥ 16

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ஸ: ஏஷ ஜீவ: விவரப்ரஸூதி: ப்ராணேன கோ⁴ஷேண கு³ஹாம் ப்ரவிஷ்ட: । மனோமயம் ஸூக்ஷ்மம் உபேத்ய ரூபம் மாத்ரா ஸ்வர: வர்ண: இதி ஸ்த²விஷ்ட²: ॥ 17

யதா² அனல: கே² அனிலப³ந்து⁴: ஊஷ்மா ப³லேன தா³ருண்யதி⁴மத்²யமான: । அணு: ப்ரஜாத: ஹவிஷா ஸமித்⁴யதே ததா² ஏவ மே வ்யக்தி: இயம் ஹி வாணீ ॥ 18॥

ஏவம் க³தி³: கர்மக³தி: விஸர்க³: க்⁴ராண: ரஸ: த்³ருக் ஸ்பர்ஶ: ஶ்ருதி: ச । ஸங்கல்பவிஜ்ஞானம் அத² அபி⁴மான: ஸூத்ரம் ரஜ: ஸத்த்வதமோவிகார: ॥ 19॥

அயம் ஹி ஜீவ: த்ரிவ்ருத் அப்³ஜயோனி: அவ்யக்த: ஏக: வயஸா ஸ: ஆத்³ய: । விஶ்லிஷ்டஶக்தி: ப³ஹுதா⁴ ஏவ பா⁴தி பீ³ஜானி யோனிம் ப்ரதிபத்³ய யத்³வத் ॥ 2௦॥

யஸ்மின் இத³ம் ப்ரோதம் அஶேஷம் ஓதம் பட: யதா² தந்துவிதானஸம்ஸ்த²: । ய: ஏஷ ஸம்ஸாரதரு: புராண: கர்மாத்மக: புஷ்பப²லே ப்ரஸூதே ॥ 21॥

த்³வே அஸ்ய பீ³ஜே ஶதமூல: த்ரினால: பஞ்சஸ்கந்த⁴: பஞ்சரஸப்ரஸூதி: । த³ஶ ஏகஶாக²: த்³விஸுபர்ணனீட³: த்ரிவல்கல: த்³விப²ல: அர்கம் ப்ரவிஷ்ட: ॥ 22॥

அத³ந்தி ச ஏகம் ப²லம் அஸ்ய க்³ருத்⁴ரா க்³ராமேசரா: ஏகம் அரண்யவாஸா: । ஹம்ஸா: ய: ஏகம் ப³ஹுரூபம் இஜ்யை: மாயாமயம் வேத³ ஸ: வேத³ வேத³ம் ॥ 23॥

ஏவம் கு³ரு உபாஸனயா ஏகப⁴க்த்யா வித்³யாகுடா²ரேண ஶிதேன தீ⁴ர: । விவ்ருஶ்ச்ய ஜீவாஶயம் அப்ரமத்த: ஸம்பத்³ய ச ஆத்மானம் அத² த்யஜ அஸ்த்ரம் ॥ 24॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ஶ்ரீக்ருஷ்ணோத்³த⁴வஸம்வாதே³ த்³வாத³ஶோத்⁴யாய: ॥ 12॥

அத² த்ரயோத³ஶோத்⁴யாய: । ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ஸத்த்வம் ரஜ: தம: இதி கு³ணா: பு³த்³தே⁴: ந ச ஆத்மன: । ஸத்த்வேன அன்யதமௌ ஹன்யாத் ஸத்த்வம் ஸத்த்வேன ச ஏவ ஹி ॥ 1

ஸத்த்வாத் த⁴ர்ம: ப⁴வேத் வ்ருத்³தா⁴த் பும்ஸ: மத்³ப⁴க்திலக்ஷண: । ஸாத்விக உபாஸயா ஸத்த்வம் தத: த⁴ர்ம: ப்ரவர்ததே ॥ 2॥

த⁴ர்ம: ரஜ: தம: ஹன்யாத் ஸத்த்வவ்ருத்³தி⁴: அனுத்தம: । ஆஶு நஶ்யதி தத் மூல: ஹி அத⁴ர்ம: உப⁴யே ஹதே ॥ 3॥

ஆக³ம: அப: ப்ரஜா தே³ஶ: கால: கர்ம ச ஜன்ம ச । த்⁴யானம் மந்த்ர: அத² ஸம்ஸ்கார: த³ஶ ஏதே கு³ணஹேதவ: ॥ 4॥

தத் தத் ஸாத்விகம் ஏவ ஏஷாம் யத் யத் வ்ருத்³தா⁴: ப்ரசக்ஷதே । நிந்த³ந்தி தாமஸம் தத் தத் ராஜஸம் தத் உபேக்ஷிதம் ॥ 5॥

ஸாத்த்விகானி ஏவ ஸேவேத புமான் ஸத்த்வவிவ்ருத்³த⁴யே । தத: த⁴ர்ம: தத: ஜ்ஞானம் யாவத் ஸ்ம்ருதி: அபோஹனம் ॥ 6॥

வேணுஸங்க⁴ர்ஷஜ: வஹ்னி: த³க்³த்⁴வா ஶாம்யதி தத் வனம் । ஏவம் கு³ணவ்யத்யயஜ: தே³ஹ: ஶாம்யதி தத் க்ரிய: ॥ 7॥

உத்³த⁴வ: உவாச

வித³ந்தி மர்த்யா: ப்ராயேண விஷயான் பத³ம் ஆபதா³ம் । ததா² அபி பு⁴ஞ்ஜதே க்ருஷ்ண தத் கத²ம் ஶ்வ க²ர அஜாவத் ॥ 8

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

அஹம் இதி அன்யதா²பு³த்³தி⁴: ப்ரமத்தஸ்ய யதா² ஹ்ருதி³ । உத்ஸர்பதி ரஜ: கோ⁴ரம் தத: வைகாரிகம் மன: ॥ 9

ரஜோயுக்தஸ்ய மனஸ: ஸங்கல்ப: ஸவிகல்பக: । தத: காம: கு³ணத்⁴யானாத் து³:ஸஹ: ஸ்யாத் ஹி து³ர்மதே: ॥ 1௦॥

கரோதி காமவஶக³: கர்மாணி அவிஜிதேந்த்³ரிய: । து³:கோ²த³ர்காணி ஸம்பஶ்யன் ரஜோவேக³விமோஹித: ॥ 11। ரஜ: தமோப்⁴யாம் யத் அபி வித்³வான் விக்ஷிப்ததீ⁴: புன: । அதந்த்³ரித: மன: யுஞ்ஜன் தோ³ஷத்³ருஷ்டி: ந ஸஜ்ஜதே ॥ 12॥

அப்ரமத்த: அனுயுஞ்ஜீத: மன: மயி அர்பயன் ஶனை: । அனிர்விண்ண: யதா²காலம் ஜிதஶ்வாஸ: ஜிதாஸன: ॥ 13॥

ஏதாவான் யோக³: ஆதி³ஷ்ட: மத் ஶிஷ்யை: ஸனக ஆதி³பி⁴: । ஸர்வத: மன: ஆக்ருஷ்ய மய்யத்³தா⁴ ஆவேஶ்யதே யதா² ॥ 14॥

உத்³த⁴வ: உவாச

யதா³ த்வம் ஸனக ஆதி³ப்⁴ய: யேன ரூபேண கேஶவ । யோக³ம் ஆதி³ஷ்டவான் ஏதத் ரூபம் இச்சா²மி வேதி³தும் ॥ 15

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

புத்ரா: ஹிரண்யக³ர்ப⁴ஸ்ய மானஸா: ஸனக ஆத³ய: । பப்ரச்சு²: பிதரம் ஸூக்ஷ்மாம் யோக³ஸ்ய ஐகாந்திகீம் க³திம்

16॥

ஸனக ஆத³ய: ஊசு: । கு³ணேஷு ஆவிஶதே சேத: கு³ணா: சேதஸி ச ப்ரபோ⁴ । கத²ம் அன்யோன்யஸந்த்யாக³: முமுக்ஷோ: அதிதிதீர்ஷோ: ॥ 17॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ஏவம் ப்ருஷ்ட: மஹாதே³வ: ஸ்வயம்பூ⁴: பூ⁴தபா⁴வன: । த்⁴யாயமான: ப்ரஶ்னபீ³ஜம் ந அப்⁴யபத்³யத கர்மதீ⁴: ॥ 18

ஸ: மாம் அசிந்தயத் தே³வ: ப்ரஶ்னபாரதிதீர்ஷயா । தஸ்ய அஹம் ஹம்ஸரூபேண ஸகாஶம் அக³மம் ததா³ ॥ 19॥

த்³ருஷ்ட்வா மாம் த உபவ்ரஜ்ய க்ருத்வா பாத³ அபி⁴வந்த³னம் । ப்³ரஹ்மாணம் அக்³ரத: க்ருத்வா பப்ரச்சு²: க: ப⁴வான் இதி ॥ 2௦॥

இதி அஹம் முனிபி⁴: ப்ருஷ்ட: தத்த்வஜிஜ்ஞாஸுபி⁴: ததா³ । யத் அவோசம் அஹம் தேப்⁴ய: தத் உத்³த⁴வ நிபோ³த⁴ மே ॥ 21॥

வஸ்துன: யதி³ அனானாத்வம் ஆத்மன: ப்ரஶ்ன: ஈத்³ருஶ: । கத²ம் க⁴டேத வ: விப்ரா: வக்து: வா மே க: ஆஶ்ரய: ॥ 22॥

பஞ்சாத்மகேஷு பூ⁴தேஷு ஸமானேஷு ச வஸ்துத: । க: ப⁴வான் இதி வ: ப்ரஶ்ன: வாசாரம்ப⁴: ஹி அனர்த²க: ॥ 23॥

மனஸா வசஸா த்³ருஷ்ட்யா க்³ருஹ்யதே அன்யை: அபி இந்த்³ரியை: । அஹம் ஏவ ந மத்த: அன்யத் இதி பு³த்⁴யத்⁴வம் அஞ்ஜஸா ॥ 24॥

கு³ணேஷு ஆவிஶதே சேத: கு³ணா: சேதஸி ச ப்ரஜா: । ஜீவஸ்ய தே³ஹ: உப⁴யம் கு³ணா: சேத: மத் ஆத்மன: ॥ 25॥

கு³ணேஷு ச ஆவிஶத் சித்தம் அபீ⁴க்ஷ்ணம் கு³ணஸேவயா । கு³ணா: ச சித்தப்ரப⁴வா: மத் ரூப: உப⁴யம் த்யஜேத் ॥ 26॥

ஜாக்³ரத் ஸ்வப்ன: ஸுஷுப்தம் ச கு³ணத: பு³த்³தி⁴வ்ருத்தய: । தாஸாம் விலக்ஷண: ஜீவ: ஸாக்ஷித்வேன வினிஶ்சித: ॥ 27॥

ய: ஹி ஸம்ஸ்ருதிப³ந்த⁴: அயம் ஆத்மன: கு³ணவ்ருத்தித³: । மயி துர்யே ஸ்தி²த: ஜஹ்யாத் த்யாக³: தத் கு³ணசேதஸாம் ॥ 28॥

அஹங்காரக்ருதம் ப³ந்த⁴ம் ஆத்மன: அர்த²விபர்யயம் । வித்³வான் நிர்வித்³ய ஸம்ஸாரசிந்தாம் துர்யே ஸ்தி²த: த்யஜேத் ॥ 29॥

யாவத் நானார்த²தீ⁴: பும்ஸ: ந நிவர்தேத யுக்திபி⁴: । ஜாக³ர்தி அபி ஸ்வபன் அஜ்ஞ: ஸ்வப்னே ஜாக³ரணம் யதா² ॥ 3௦॥

அஸத்த்வாத் ஆத்மன: அன்யேஷாம் பா⁴வானாம் தத் க்ருதா பி⁴தா³ । க³தய: ஹேதவ: ச அஸ்ய ம்ருஷா ஸ்வப்னத்³ருஶ: யதா² ॥ 31॥

யோ ஜாக³ரே ப³ஹி: அனுக்ஷணத⁴ர்மிண: அர்தா²ன் பு⁴ங்க்தே ஸமஸ்தகரணை: ஹ்ருதி³ தத் ஸத்³ருக்ஷான் । ஸ்வப்னே ஸுஷுப்த: உபஸம்ஹரதே ஸ: ஏக: ஸ்ம்ருதி அன்வயாத் த்ரிகு³ணவ்ருத்தித்³ருக் இந்த்³ரிய ஈஶ: ॥ 32॥

ஏவம் விம்ருஶ்ய கு³ணத: மனஸ: த்ர்யவஸ்தா² மத் மாயயா மயி க்ருதா இதி நிஶ்சிதார்தா²: । ஸஞ்சி²த்³ய ஹார்த³ம் அனுமானஸ்த் உக்திதீக்ஷ்ண ஜ்ஞானாஸினா ப⁴ஜத: மா அகி²லஸம்ஶயாதி⁴ம் ॥ 33॥

ஈக்ஷேத விப்⁴ரமம் இத³ம் மனஸ: விலாஸம் த்³ருஷ்டம் வினஷ்டம் அதிலோலம் அலாதசக்ரம் । விஜ்ஞானம் ஏகம் உருதா⁴ இவ விபா⁴தி மாயா ஸ்வப்ன: த்ரிதா⁴ கு³ணவிஸர்க³க்ருத: விகல்ப: ॥ 34॥

த்³ருஷ்டிம் தத: ப்ரதினிவர்த்ய நிவ்ருத்தத்ருஷ்ண: தூஷ்ணீம் ப⁴வேத் நிஜஸுக² அனுப⁴வ: நிரீஹ: । ஸந்த்³ருஶ்யதே க்வ ச யதி³ இத³ம் அவஸ்துபு³த்³த்⁴யா த்யக்தம் ப்⁴ரமாய ந ப⁴வேத் ஸ்ம்ருதி: ஆனிபாதாத் ॥ 35॥

தே³ஹம் ச நஶ்வரம் அவஸ்தி²தம் உத்தி²தம் வா ஸித்³த⁴: ந பஶ்யதி யத: அத்⁴யக³மத்ஸ்வரூபம் । தை³வாத் அபேதம் உத தை³வஶாத் உபேதம் வாஸ: யதா² பரிக்ருதம் மதி³ராமதா³ந்த⁴: ॥ 36॥

தே³ஹ: அபி தை³வவஶக³: க²லு கர்ம யாவத் ஸ்வாரம்ப⁴கம் ப்ரதிஸமீக்ஷத: ஏவ ஸாஸு: । தம் அப்ரபஞ்சம் அதி⁴ரூட⁴ஸமாதி⁴யோக³: ஸ்வாப்னம் புன: ந ப⁴ஜதே ப்ரதிபு³த்³த⁴வஸ்து: ॥ 37॥

மயா ஏதத் உக்தம் வ: விப்ரா: கு³ஹ்யம் யத் ஸாங்க்²யயோக³யோ: । ஜானீதம் ஆக³தம் யஜ்ஞம் யுஷ்மத் த⁴ர்மவிவக்ஷயா ॥ 38॥

அஹம் யோக³ஸ்ய ஸாங்க்²யஸ்ய ஸத்யஸ்யர்தஸ்ய தேஜஸ: । பராயணம் த்³விஜஶ்ரேஷ்டா²: ஶ்ரிய: கீர்தே: த³மஸ்ய ச ॥ 39॥

மாம் ப⁴ஜந்தி கு³ணா: ஸர்வே நிர்கு³ணம் நிரபேக்ஷகம் । ஸுஹ்ருத³ம் ப்ரியம் ஆத்மானம் ஸாம்ய அஸங்க³ ஆத³ய: கு³ணா: ॥ 4௦॥

இதி மே சி²ன்னஸந்தே³ஹா: முனய: ஸனக ஆத³ய: । ஸபா⁴ஜயித்வா பரயா ப⁴க்த்யா அக்³ருணத ஸம்ஸ்தவை: ॥ 41॥

தை: அஹம் பூஜித: ஸம்யக் ஸம்ஸ்துத: பரம ருஷிபி⁴: । ப்ரத்யேயாய ஸ்வகம் தா⁴ம பஶ்யத: பரமேஷ்டி²ன: ॥ 42॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ஶ்ரீக்ருஷ்ணோத்³த⁴வஸம்வாதே³ ஹம்ஸகீ³தானிரூபணம் நாம த்ரயோத³ஶோத்⁴யாய: ॥ 13॥

அத² சதுர்த³ஶோத்⁴யாய: । உத்³த⁴வ: உவாச

வத³ந்தி க்ருஷ்ண ஶ்ரேயாம்ஸி ப³ஹூனி ப்³ரஹ்மவாதி³ன: । தேஷாம் விகல்பப்ராதா⁴ன்யம் உத அஹோ ஏகமுக்²யதா ॥ 1

ப⁴வத் உதா³ஹ்ருத: ஸ்வாமின் ப⁴க்தியோக³: அனபேக்ஷித: । நிரஸ்ய ஸர்வத: ஸங்க³ம் யேன த்வயி ஆவிஶேத் மன: ॥ 2॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

காலேன நஷ்டா ப்ரலயே வாணீயம் வேத³ஸஞ்ஜ்ஞிதா । மயா ஆதௌ³ ப்³ரஹ்மணே ப்ரோக்தா த⁴ர்ம: யஸ்யாம் மதா³த்மக: ॥ 3

தேன ப்ரோக்தா ச புத்ராய மனவே பூர்வஜாய ஸா । தத: ப்⁴ருகு³ ஆத³ய: அக்³ருஹ்ணன் ஸப்தப்³ரஹ்மமஹர்ஷய: ॥ 4॥

தேப்⁴ய: பித்ருப்⁴ய: தத் புத்ரா: தே³வதா³னவகு³ஹ்யகா: । மனுஷ்யா: ஸித்³த⁴க³ந்த⁴ர்வா: ஸவித்³யாத⁴ரசாரணா: ॥ 5॥

கிந்தே³வா: கின்னரா: நாகா³: ரக்ஷ: கிம்புருஷ ஆத³ய: । ப³ஹ்வ்ய: தேஷாம் ப்ரக்ருதய: ரஜ:ஸத்த்வதமோபு⁴வ: ॥ 6॥

யாபி⁴: பூ⁴தானி பி⁴த்³யந்தே பூ⁴தானாம் மதய: ததா² । யதா²ப்ரக்ருதி ஸர்வேஷாம் சித்ரா: வாச: ஸ்ரவந்தி ஹி ॥ 7॥

ஏவம் ப்ரக்ருதிவைசித்ர்யாத் பி⁴த்³யந்தே மதய: ந்ருணாம் । பாரம்பர்யேண கேஷாஞ்சித் பாக²ண்ட³மதய: அபரே ॥ 8॥

மன்மாயாமோஹிததி⁴ய: புருஷா: புருஷர்ஷப⁴ । ஶ்ரேய: வத³ந்தி அனேகாந்தம் யதா²கர்ம யதா²ருசி ॥ 9॥

த⁴ர்மம் ஏகே யஶ: ச அன்யே காமம் ஸத்யம் த³மம் ஶமம் । அன்யே வத³ந்தி ஸ்வார்த²ம் வா ஐஶ்வர்யம் த்யாக³போ⁴ஜனம் । கேசித் யஜ்ஞதபோதா³னம் வ்ரதானி நியம அன்யமான் ॥ 1௦॥

ஆதி³ அந்தவந்த: ஏவ ஏஷாம் லோகா: கர்மவினிர்மிதா: । து³:க² உத³ர்கா: தமோனிஷ்டா²: க்ஷுத்³ர ஆனந்தா³: ஶுச அர்பிதா: ॥

11॥

மயி அர்பித மன: ஸப்⁴ய நிரபேக்ஷஸ்ய ஸர்வத: । மயா ஆத்மனா ஸுக²ம் யத் தத் குத: ஸ்யாத் விஷய ஆத்மனாம் ॥

12॥

அகிஞ்சனஸ்ய தா³ந்தஸ்ய ஶாந்தஸ்ய ஸமசேதஸ: । மயா ஸந்துஷ்டமனஸ: ஸர்வா: ஸுக²மயா: தி³ஶ: ॥ 13॥

ந பாரமேஷ்ட்²யம் ந மஹேந்த்³ரதி⁴ஷ்ண்யம் ந ஸார்வபௌ⁴மம் ந ரஸாதி⁴பத்யம் । ந யோக³ஸித்³தீ⁴: அபுனர்ப⁴வம் வா மயி அர்பித ஆத்மா இச்ச²தி மத் வினா அன்யத் ॥ 14॥

ந ததா² மே ப்ரியதம: ஆத்மயோனி: ந ஶங்கர: । ந ச ஸங்கர்ஷண: ந ஶ்ரீ: ந ஏவ ஆத்மா ச யதா² ப⁴வான் ॥ 15॥

நிரபேக்ஷம் முனிம் ஶாதம் நிர்வைரம் ஸமத³ர்ஶனம் । அனுவ்ரஜாமி அஹம் நித்யம் பூயேயேதி அங்க்⁴ரிரேணுபி⁴: ॥ 16॥

நிஷ்கிஞ்சனா மயி அனுரக்தசேதஸ: ஶாந்தா: மஹாந்த: அகி²லஜீவவத்ஸலா: । காமை: அனாலப்³த⁴தி⁴ய: ஜுஷந்தி யத் தத் நைரபேக்ஷ்யம் ந விது³: ஸுக²ம் மம ॥ 17॥

பா³த்⁴யமான: அபி மத்³ப⁴க்த: விஷயை: அஜிதேந்த்³ரிய: । ப்ராய: ப்ரக³ல்ப⁴யா ப⁴க்த்யா விஷயை: ந அபி⁴பூ⁴யதே ॥ 18॥

யதா² அக்³னி: ஸுஸம்ருத்³த⁴ அர்சி: கரோதி ஏதா⁴ம்ஸி ப⁴ஸ்மஸாத் । ததா² மத்³விஷயா ப⁴க்தி: உத்³த⁴வ ஏனாம்ஸி க்ருத்ஸ்னஶ: ॥ 19॥

ந ஸாத⁴யதி மாம் யோக³: ந ஸாங்க்²யம் த⁴ர்ம: உத்³த⁴வ । ந ஸ்வாத்⁴யாய: தப: த்யாக³: யதா² ப⁴க்தி: மம ஊர்ஜிதா ॥ 2௦॥

ப⁴க்த்யா அஹம் ஏகயா க்³ராஹ்ய: ஶ்ரத்³த⁴யா ஆத்மா ப்ரிய: ஸதாம் । ப⁴க்தி: புனாதி மன்னிஷ்டா² ஶ்வபாகான் அபி ஸம்ப⁴வாத் ॥ 21॥

த⁴ர்ம: ஸத்யத³யா உபேத: வித்³யா வா தபஸான்விதா । மத்³ப்⁴க்த்யாபேதம் ஆத்மானம் ந ஸம்யக் ப்ரபுனாதி ஹி ॥ 22॥

கத²ம் வினா ரோமஹர்ஷம் த்³ரவதா சேதஸா வினா । வினானந்த³ அஶ்ருகலயா ஶுத்⁴யேத் ப⁴க்த்யா வினாஶய: ॥ 23॥

வாக் க³த்³க³தா³ த்³ரவதே யஸ்ய சித்தம் ருத³தி அபீ⁴க்ஷ்ணம் ஹஸதி க்வசித் ச । விலஜ்ஜ: உத்³கா³யதி ந்ருத்யதே ச மத்³ப⁴க்தியுக்த: பு⁴வனம் புனாதி ॥ 24॥

யதா² அக்³னினா ஹேம மலம் ஜஹாதி த்⁴மாதம் புன: ஸ்வம் ப⁴ஜதே ச ரூபம் । ஆத்மா ச கர்மானுஶயம் விதூ⁴ய மத்³ப⁴க்தியோகே³ன ப⁴ஜதி அத²: மாம் ॥ 25॥

யதா² யதா² ஆத்மா பரிம்ருஜ்யதே அஸௌ மத்புண்யகா³தா²ஶ்ரவண அபி⁴தா⁴னை: । ததா² ததா² பஶ்யதி வஸ்து ஸூக்ஷ்மம் சக்ஷு: யதா² ஏவ அஞ்ஜனஸம்ப்ரயுக்தம் ॥ 26॥

விஷயான் த்⁴யாயத: சித்தம் விஷயேஷு விஷஜ்ஜதே । மாம் அனுஸ்மரத: சித்தம் மயி ஏவ ப்ரவிலீயதே ॥ 27॥

தஸ்மாத் அஸத் அபி⁴த்⁴யானம் யதா² ஸ்வப்னமனோரத²ம் । ஹித்வா மயி ஸமாத⁴த்ஸ்வ மன: மத்³பா⁴வபா⁴விதம் ॥ 28॥

ஸ்த்ரீணாம் ஸ்த்ரீஸங்கி³னாம் ஸங்க³ம் த்யக்த்வா தூ³ரத: ஆத்மவான் । க்ஷேமே விவிக்த: ஆஸீன: சிந்தயேத் மாம் அதந்த்³ரித: ॥ 29॥

ந ததா² அஸ்ய ப⁴வேத் க்லேஶ: ப³ந்த⁴: ச அன்யப்ரஸங்க³த: । யோஷித் ஸங்கா³த் யதா² பும்ஸ: யதா² தத் ஸங்கி³ஸங்க³த: ॥ 3௦॥

உத்³த⁴வ: உவாச

யதா² த்வாம் அரவிந்தா³க்ஷ யாத்³ருஶம் வா யதா³த்மகம் । த்⁴யாயேத் முமுக்ஷு: ஏதத் மே த்⁴யானம் மே வக்தும் அர்ஹஸி ॥ 31

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ஸம: ஆஸன: ஆஸீன: ஸமகாய: யதா²ஸுக²ம் । ஹஸ்தௌ உத்ஸங்க³: ஆதா⁴ய ஸ்வனாஸாக்³ரக்ருத ஈக்ஷண: ॥ 32

ப்ராணஸ்ய ஶோத⁴யேத் மார்க³ம் பூரகும்ப⁴கரேசகை: । விபர்யயேண அபி ஶனை: அப்⁴யஸேத் நிர்ஜிதேந்த்³ரிய: ॥ 33॥

ஹ்ருதி³ அவிச்சி²ன்னம் ஓங்காரம் க⁴ண்டானாத³ம் பி³ஸோர்ணவத் । ப்ராணேன உதீ³ர்ய தத்ர அத² புன: ஸம்வேஶயேத் ஸ்வரம் ॥ 34॥

ஏவம் ப்ரணவஸம்யுக்தம் ப்ராணம் ஏவ ஸமப்⁴யஸேத் । த³ஶக்ருத்வ: த்ரிஷவணம் மாஸாத் அர்வாக் ஜித அனில: ॥35॥

ஹ்ருத்புண்ட³ரீகம் அந்தஸ்த²ம் ஊர்த்⁴வனாலம் அதோ⁴முக²ம் । த்⁴யாத்வா ஊர்த்⁴வமுக²ம் உன்னித்³ரம் அஷ்டபத்ரம் ஸகர்ணிகம் ॥ 36॥

கர்ணிகாயாம் ந்யஸேத் ஸூர்யஸோமாக்³னீன் உத்தரோத்தரம் । வஹ்னிமத்⁴யே ஸ்மரேத் ரூபம் மம ஏதத் த்⁴யானமங்க³லம் ॥ 37॥

ஸமம் ப்ரஶாந்தம் ஸுமுக²ம் தீ³ர்க⁴சாருசதுர்பு⁴ஜம் । ஸுசாருஸுந்த³ரக்³ரீவம் ஸுகபோலம் ஶுசிஸ்மிதம் ॥ 38॥

ஸமான கர்ண வின்யஸ்த ஸ்பு²ரன் மகர குண்ட³லம் । ஹேம அம்ப³ரம் க⁴னஶ்யாமம் ஶ்ரீவத்ஸ ஶ்ரீனிகேதனம் ॥ 39॥

ஶங்க² சக்ர க³தா³ பத்³ம வனமாலா விபூ⁴ஷிதம் । நூபுரை: விலஸத் பாத³ம் கௌஸ்துப⁴ ப்ரப⁴யா யுதம் ॥ 4௦॥

த்³யுமத் கிரீட கடக கடிஸூத்ர அங்க³த³ அயுதம் । ஸர்வாங்க³ ஸுந்த³ரம் ஹ்ருத்³யம் ப்ரஸாத³ ஸுமுக² ஈக்ஷணம் ॥ 41॥

ஸுகுமாரம் அபி⁴த்⁴யாயேத் ஸர்வாங்கே³ஷு மன: த³த⁴த் । இந்த்³ரியாணி இந்த்³ரியேப்⁴ய: மனஸா ஆக்ருஷ்ய தத் மன: । பு³த்³த்⁴யா ஸாரதி²னா தீ⁴ர: ப்ரணயேத் மயி ஸர்வத: ॥ 42॥

தத் ஸர்வ வ்யாபகம் சித்தம் ஆக்ருஷ்ய ஏகத்ர தா⁴ரயேத் । ந அன்யானி சிந்தயேத் பூ⁴ய: ஸுஸ்மிதம் பா⁴வயேத் முக²ம் ॥ 43॥

தத்ர லப்³த⁴பத³ம் சித்தம் ஆக்ருஷ்ய வ்யோம்னி தா⁴ரயேத் । தத் ச த்யக்த்வா மதா³ரோஹ: ந கிஞ்சித் அபி சிந்தயேத் ॥ 44॥

ஏவம் ஸமாஹிதமதி: மாம் ஏவ ஆத்மானம் ஆத்மனி । விசஷ்டே மயி ஸர்வாத்மத் ஜ்யோதி: ஜ்யோதிஷி ஸம்யுதம் ॥ 45॥

த்⁴யானேன இத்த²ம் ஸுதீவ்ரேண யுஞ்ஜத: யோகி³ன: மன: । ஸம்யாஸ்யதி ஆஶு நிர்வாணம் த்³ரவ்ய ஜ்ஞான க்ரியா ப்⁴ரம: ॥ 46॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ஶ்ரீக்ருஷ்ணோத்³த⁴வஸம்வாதே³ ப⁴க்திரஹஸ்யாவதா⁴ரணயோகோ³ நாம சதுர்த³ஶோத்⁴யாய: ॥ 14॥

அத² பஞ்சத³ஶோத்⁴யாய: । ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ஜிதேந்த்³ரியஸ்ய யுக்தஸ்ய ஜிதஶ்வாஸஸ்ய யோகி³ன: மயி தா⁴ரயத: சேத: உபதிஷ்ட²ந்தி ஸித்³த⁴ய: ॥ 1

உத்³த⁴வ: உவாச

கயா தா⁴ரணயா காஸ்வித் கத²ம்ஸ்வித் ஸித்³தி⁴: அச்யுத । கதி வா ஸித்³த⁴ய: ப்³ரூஹி யோகி³னாம் ஸித்³தி⁴த³: ப⁴வான் ॥ 2

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ஸித்³த⁴ய: அஷ்டாத³ஶ ப்ரோக்தா தா⁴ரணாயோக³பாரகை³: । தாஸாம் அஷ்டௌ மத் ப்ரதா⁴னா: த³ஶ: ஏவ கு³ணஹேதவ: ॥ 3

அணிமா மஹிமா மூர்தே: லகி⁴மா ப்ராப்தி: இந்த்³ரியை: । ப்ராகாம்யம் ஶ்ருதத்³ருஷ்டேஷு ஶக்திப்ரேரணம் ஈஶிதா ॥ 4॥

கு³ணேஷு அஸங்க³: வஶிதா யத் காம: தத் அவஸ்யதி । ஏதா: மே ஸித்³த⁴ய: ஸௌம்ய அஷ்டௌ உத்பத்திகா: மதா: ॥ 5॥

அனூர்மிமத்த்வம் தே³ஹே அஸ்மின் தூ³ரஶ்ரவணத³ர்ஶனம் । மனோஜவ: காமரூபம் பரகாயப்ரவேஶனம் ॥ 6॥

ஸ்வச்ச²ந்த³ம்ருத்யு: தே³வானாம் ஸஹக்ரீடா³னுத³ர்ஶனம் । யதா²ஸங்கல்பஸம்ஸித்³தி⁴: ஆஜ்ஞாப்ரதிஹதா க³தி: ॥ 7॥

த்ரிகாலஜ்ஞத்வம் அத்³வந்த்³வம் பரசித்தாதி³ அபி⁴ஜ்ஞதா । அக்³னி அர்க அம்பு³ விஷ ஆதீ³னாம் ப்ரதிஷ்டம்ப⁴: அபராஜய: ॥ 8॥

ஏதா: ச உத்³தே³ஶத: ப்ரோக்தா யோக³தா⁴ரணஸித்³த⁴ய: । யயா தா⁴ரணயா யா ஸ்யாத் யதா² வா ஸ்யாத் நிபோ³த⁴ மே ॥ 9॥

பூ⁴தஸூக்ஷ்ம ஆத்மனி மயி தன்மாத்ரம் தா⁴ரயேத் மன: । அணிமானம் அவாப்னோதி தன்மாத்ர உபாஸக: மம ॥ 1௦॥

மஹதி ஆத்மன் மயி பரே யதா²ஸம்ஸ்த²ம் மன: த³த⁴த் । மஹிமானம் அவாப்னோதி பூ⁴தானாம் ச ப்ருத²க் ப்ருத²க் ॥ 11॥

பரமாணுமயே சித்தம் பூ⁴தானாம் மயி ரஞ்ஜயன் । காலஸூக்ஷ்மாத்மதாம் யோகீ³ லகி⁴மானம் அவாப்னுயாத் ॥ 12॥

தா⁴ரயன் மயி அஹந்தத்த்வே மன: வைகாரிகே அகி²லம் । ஸர்வேந்த்³ரியாணாம் ஆத்மத்வம் ப்ராப்திம் ப்ராப்னோதி மன்மனா: ॥ 13॥

மஹதி ஆத்மனி ய: ஸூத்ரே தா⁴ரயேத் மயி மானஸம் । ப்ராகாம்யம் பாரமேஷ்ட்²யம் மே விந்த³தே அவ்யக்தஜன்மன: ॥ 14॥

விஷ்ணௌ த்ர்யதி⁴ ஈஶ்வரே சித்தம் தா⁴ரயேத் காலவிக்³ரஹே । ஸ: ஈஶித்வம் அவாப்னோதி க்ஷேத்ரக்ஷேத்ரஜ்ஞசோத³னாம் ॥ 15॥

நாராயணே துரீயாக்²யே ப⁴க³வத் ஶப்³த³ஶப்³தி³தே । மன: மயி ஆத³த⁴த் யோகீ³ மத் த⁴ர்மா: வஹிதாம் இயாத் ॥ 16॥

நிர்கு³ணே ப்³ரஹ்மணி மயி தா⁴ரயன் விஶத³ம் மன: । பரமானந்த³ம் ஆப்னோதி யத்ர காம: அவஸீயதே ॥ 17॥

ஶ்வேததீ³பபதௌ சித்தம் ஶுத்³தே⁴ த⁴ர்மமயே மயி । தா⁴ரயன் ஶ்வேததாம் யாதி ஷடூ³ர்மிரஹித: நர: ॥ 18॥

மயி ஆகாஶ ஆத்மனி ப்ராணே மனஸா கோ⁴ஷம் உத்³வஹன் । தத்ர உபலப்³தா⁴ பூ⁴தானாம் ஹம்ஸ: வாச: ஶ்ருணோதி அஸௌ ॥ 19॥

சக்ஷு: த்வஷ்டரி ஸம்யோஜ்ய த்வஷ்டாரம் அபி சக்ஷுஷி । மாம் தத்ர மனஸா த்⁴யாயன் விஶ்வம் பஶ்யதி ஸூக்ஷ்மத்³ருக் ॥ 2௦॥

மன: மயி ஸுஸம்யோஜ்ய தே³ஹம் தத³னு வாயுனா । மத்³தா⁴ரண அனுபா⁴வேன தத்ர ஆத்மா யத்ர வை மன: ॥ 21॥

யதா³ மன: உபாதா³ய யத் யத் ரூபம் பு³பூ⁴ஷதி । தத் தத் ப⁴வேத் மனோரூபம் மத்³யோக³ப³லம் ஆஶ்ரய: ॥ 22॥

பரகாயம் விஶன் ஸித்³த⁴: ஆத்மானம் தத்ர பா⁴வயேத் । பிண்ட³ம் ஹித்வா விஶேத் ப்ராண: வாயுபூ⁴த: ஷட³ங்க்⁴ரிவத் ॥ 23॥

பார்ஷ்ண்யா ஆபீட்³ய கு³த³ம் ப்ராணம் ஹ்ருத் உர: கண்ட² மூர்த⁴ஸு । ஆரோப்ய ப்³ரஹ்மரந்த்⁴ரேண ப்³ரஹ்ம நீத்வா உத்ஸ்ருஜேத் தனும் ॥ 24॥

விஹரிஷ்யன் ஸுராக்ரீடே³ மத்ஸ்த²ம் ஸத்த்வம் விபா⁴வயேத் । விமானேன உபதிஷ்ட²ந்தி ஸத்த்வவ்ருத்தீ: ஸுரஸ்த்ரிய: ॥ 25॥

யதா² ஸங்கல்பயேத் பு³த்³த்⁴யா யதா³ வா மத்பர: புமான் । மயி ஸத்யே மன: யுஞ்ஜன் ததா² தத் ஸமுபாஶ்னுதே ॥ 26॥

ய: வை மத்³பா⁴வம் ஆபன்ன: ஈஶிது: வஶிது: புமான் । குதஶ்சித் ந விஹன்யேத தஸ்ய ச ஆஜ்ஞா யதா² மம ॥ 27॥

மத்³ப⁴க்த்யா ஶுத்³த⁴ஸத்த்வஸ்ய யோகி³ன: தா⁴ரணாவித³: । தஸ்ய த்ரைகாலிகீ பு³த்³தி⁴: ஜன்ம ம்ருத்யு உபப்³ரும்ஹிதா ॥ 28॥

அக்³னி ஆதி³பி⁴: ந ஹன்யேத முனே: யோக³ம் அயம் வபு: । மத்³யோக³ஶ்ராந்தசித்தஸ்ய யாத³ஸாம் உத³கம் யதா² ॥ 29॥

மத்³விபூ⁴தி: அபி⁴த்⁴யாயன் ஶ்ரீவத்ஸ அஸ்த்ரபி³பூ⁴ஷிதா: । த்⁴வஜாதபத்ரவ்யஜனை: ஸ: ப⁴வேத் அபராஜித: ॥ 3௦॥

உபாஸகஸ்ய மாம் ஏவம் யோக³தா⁴ரணயா முனே: । ஸித்³த⁴ய: பூர்வகதி²தா: உபதிஷ்ட²ந்தி அஶேஷத: ॥ 31॥

ஜிதேந்த்³ரியஸ்ய தா³ந்தஸ்ய ஜிதஶ்வாஸ ஆத்மன: முனே: । மத்³தா⁴ரணாம் தா⁴ரயத: கா ஸா ஸித்³தி⁴: ஸுது³ர்லபா⁴ ॥ 32॥

அந்தராயான் வத³ந்தி ஏதா: யுஞ்ஜத: யோக³ம் உத்தமம் । மயா ஸம்பத்³யமானஸ்ய காலக்ஷேபணஹேதவ: ॥ 33॥

ஜன்ம ஓஷதி⁴ தபோ மந்த்ரை: யாவதீ: இஹ ஸித்³த⁴ய: । யோகே³ன ஆப்னோதி தா: ஸர்வா: ந அன்யை: யோக³க³திம் வ்ரஜேத் ॥ 34॥

ஸர்வாஸாம் அபி ஸித்³தீ⁴னாம் ஹேது: பதி: அஹம் ப்ரபு⁴: । அஹம் யோக³ஸ்ய ஸாங்க்²யஸ்ய த⁴ர்மஸ்ய ப்³ரஹ்மவாதி³னாம் ॥ 35॥

அஹம் ஆத்மா அந்தர: பா³ஹ்ய: அனாவ்ருத: ஸர்வதே³ஹினாம் । யதா² பூ⁴தானி பூ⁴தேஷு ப³ஹி: அந்த: ஸ்வயம் ததா² ॥ 36॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ஶ்ரீக்ருஷ்ணோத்³த⁴வஸம்வாதே³ ஸித்³த⁴னிரூபணயோகோ³ நாம பஞ்சத³ஶோத்⁴யாய: ॥ 15॥

அத² ஷோட³ஶோத்⁴யாய: । உத்³த⁴வ: உவாச

த்வம் ப்³ரஹ்ம பரமம் ஸாக்ஷாத் அனாதி³ அனந்தம் அபாவ்ருதம் । ஸர்வேஷாம் அபி பா⁴வானாம் த்ராணஸ்தி²தி அப்யய உத்³ப⁴வ: ॥ 1

உச்சாவசேஷு பூ⁴தேஷு து³ர்ஜ்ஞேயம் அக்ருத ஆத்மபி⁴: । உபாஸதே த்வாம் ப⁴க³வன் யாதா²தத்²யேன ப்³ராஹ்மணா: ॥ 2॥

யேஷு யேஷு ச பா⁴வேஷு ப⁴க்த்யா த்வாம் பரமர்ஷய: । உபாஸீனா: ப்ரபத்³யந்தே ஸம்ஸித்³தி⁴ம் தத் வத³ஸ்வ மே ॥ 3॥

கூ³ட⁴: சரஸி பூ⁴தாத்மா பூ⁴தானாம் பூ⁴தபா⁴வன । ந த்வாம் பஶ்யந்தி பூ⁴தானி பஶ்யந்தம் மோஹிதானி தே ॥ 4॥

யா: கா: ச பூ⁴மௌ தி³வி வை ரஸாயாம் விபூ⁴தய: தி³க்ஷு மஹாவிபூ⁴தே । தா: மஹ்யம் ஆக்²யாஹி அனுபா⁴விதா: தே நமாமி தே தீர்த² பத³ அங்க்⁴ரிபத்³மம் ॥ 5॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ஏவம் ஏதத் அஹம் ப்ருஷ்ட: ப்ரஶ்னம் ப்ரஶ்னவிதா³ம் வர । யுயுத்ஸுனா வினஶனே ஸபத்னை: அர்ஜுனேன வை ॥ 6

ஜ்ஞாத்வா ஜ்ஞாதிவத⁴ம் க³ர்ஹ்யம் அத⁴ர்மம் ராஜ்யஹேதுகம் । தத: நிவ்ருத்த: ஹந்தா அஹம் ஹத: அயம் இதி லௌகிக: ॥ 7॥

ஸ: ததா³ புருஷவ்யாக்⁴ர: யுக்த்யா மே ப்ரதிபோ³தி⁴த: । அப்⁴யபா⁴ஷத மாம் ஏவம் யதா² த்வம் ரணமூர்த⁴னி ॥ 8॥

அஹம் ஆத்மா உத்³த⁴வ ஆமீஷாம் பூ⁴தானாம் ஸுஹ்ருத் ஈஶ்வர: । அஹம் ஸர்வாணி பூ⁴தானி தேஷாம் ஸ்தி²தி உத்³ப⁴வ அப்யய: ॥ 9॥

அஹம் க³தி: க³திமதாம் கால: கலயதாம் அஹம் । கு³ணானாம் ச அபி அஹம் ஸாம்யம் கு³ணின்யா உத்பத்திக: கு³ண: ॥ 1௦॥

கு³ணினாம் அபி அஹம் ஸூத்ரம் மஹதாம் ச மஹான் அஹம் । ஸூக்ஷ்மாணாம் அபி அஹம் ஜீவ: து³ர்ஜயானாம் அஹம் மன: ॥ 11॥

ஹிரண்யக³ர்ப⁴: வேதா³னாம் மந்த்ராணாம் ப்ரணவ: த்ரிவ்ருத் । அக்ஷராணாம் அகார: அஸ்மி பதா³னி ச²ந்த³ஸாம் அஹம் ॥ 12॥

இந்த்³ர: அஹம் ஸர்வதே³வானாம் வஸூனாமஸ்மி ஹவ்யவாட் । ஆதி³த்யானாம் அஹம் விஷ்ணூ ருத்³ராணாம் நீலலோஹித: ॥ 13॥

ப்³ரஹ்மர்ஷீணாம் ப்⁴ருகு³: அஹம் ராஜர்ஷீணாம் அஹம் மனு: । தே³வர்ஷிணாம் நாரத³: அஹம் ஹவிர்தா⁴னி அஸ்மி தே⁴னுஷு ॥ 14॥

ஸித்³தே⁴ஶ்வராணாம் கபில: ஸுபர்ண: அஹம் பதத்ரிணாம் । ப்ரஜாபதீனாம் த³க்ஷ: அஹம் பித்ரூணாம் அஹம் அர்யமா ॥ 15॥

மாம் வித்³தி⁴ உத்³த⁴வ தை³த்யானாம் ப்ரஹ்லாத³ம் அஸுரேஶ்வரம் । ஸோமம் நக்ஷத்ர ஓஷதீ⁴னாம் த⁴னேஶம் யக்ஷரக்ஷஸாம் ॥ 16॥

ஐராவதம் க³ஜேந்த்³ராணாம் யாத³ஸாம் வருணம் ப்ரபு⁴ம் । தபதாம் த்³யுமதாம் ஸூர்யம் மனுஷ்யாணாம் ச பூ⁴பதிம் ॥ 17॥

உச்சை:ஶ்ரவா: துரங்கா³ணாம் தா⁴தூனாம் அஸ்மி காஞ்சனம் । யம: ஸம்யமதாம் ச அஹம் ஸர்பாணாம் அஸ்மி வாஸுகி: ॥ 18॥

நாகே³ந்த்³ராணாம் அனந்த: அஹம் ம்ருகே³ந்த்³ர: ஶ‍ருங்கி³த³ம்ஷ்ட்ரிணாம் । ஆஶ்ரமாணாம் அஹம் துர்ய: வர்ணானாம் ப்ரத²ம: அனக⁴ ॥ 19॥

தீர்தா²னாம் ஸ்ரோதஸாம் க³ங்கா³ ஸமுத்³ர: ஸரஸாம் அஹம் । ஆயுதா⁴னாம் த⁴னு: அஹம் த்ரிபுரக்⁴ன: த⁴னுஷ்மதாம் ॥ 2௦॥

தி⁴ஷ்ண்யானாம் அஸ்மி அஹம் மேரு: க³ஹனானாம் ஹிமாலய: । வனஸ்பதீனாம் அஶ்வத்த²: ஓஷதீ⁴னாம் அஹம் யவ: ॥ 21॥

புரோத⁴ஸாம் வஸிஷ்ட²: அஹம் ப்³ரஹ்மிஷ்டா²னாம் ப்³ருஹஸ்பதி: । ஸ்கந்த³: அஹம் ஸர்வஸேனான்யாம் அக்³ரண்யாம் ப⁴க³வான் அஜ: ॥ 22॥

யஜ்ஞானாம் ப்³ரஹ்மயஜ்ஞ: அஹம் வ்ரதானாம் அவிஹிம்ஸனம் । வாயு அக்³னி அர்க அம்பு³ வாக் ஆத்மா ஶுசீனாம் அபி அஹம் ஶுசி: ॥ 23॥

யோகா³னாம் ஆத்மஸம்ரோத⁴: மந்த்ர: அஸ்மி விஜிகீ³ஷதாம் । ஆன்வீக்ஷிகீ கௌஶலானாம் விகல்ப: க்²யாதிவாதி³னாம் ॥ 24॥

ஸ்த்ரீணாம் து ஶதரூபா அஹம் பும்ஸாம் ஸ்வாயம்பு⁴வ: மனு: । நாராயண: முனீனாம் ச குமார: ப்³ரஹ்மசாரிணாம் ॥ 25॥

த⁴ர்மாணாம் அஸ்மி ஸம்ன்யாஸ: க்ஷேமாணாம் அப³ஹி: மதி: । கு³ஹ்யானாம் ஸூன்ருதம் மௌனம் மிது²னானாம் அஜ: து அஹம் ॥ 26॥

ஸம்வத்ஸர: அஸ்மி அனிமிஷாம் ருதூனாம் மது⁴மாத⁴வௌ । மாஸானாம் மார்க³ஶீர்ஷ: அஹம் நக்ஷத்ராணாம் ததா² அபி⁴ஜித் ॥ 27॥

அஹம் யுகா³னாம் ச க்ருதம் தீ⁴ராணாம் தே³வல: அஸித: । த்³வைபாயன: அஸ்மி வ்யாஸானாம் கவீனாம் காவ்ய: ஆத்மவான் ॥ 28॥

வாஸுதே³வ: ப⁴க³வதாம் த்வம் பா⁴க³வதேஷு அஹம் । கிம்புருஷாணாம் ஹனுமான் வித்³யாக்⁴ராணாம் ஸுத³ர்ஶன: ॥ 29॥

ரத்னானாம் பத்³மராக³: அஸ்மி பத்³மகோஶ: ஸுபேஶஸாம் । குஶ: அஸ்மி த³ர்ப⁴ஜாதீனாம் க³வ்யம் ஆஜ்யம் ஹவிஷ்ஷு அஹம் ॥

3௦॥

வ்யவஸாயினாம் அஹம் லக்ஷ்மீ: கிதவானாம் ச²லக்³ரஹ: । திதிக்ஷா அஸ்மி திதிக்ஷணாம் ஸத்த்வம் ஸத்த்வவதாம் அஹம் ॥ 31॥

ஓஜ: ஸஹோப³லவதாம் கர்ம அஹம் வித்³தி⁴ ஸாத்த்வதாம் । ஸாத்த்வதாம் நவமூர்தீனாம் ஆதி³மூர்தி: அஹம் பரா ॥ 32॥

விஶ்வாவஸு: பூர்வசித்தி: க³ந்த⁴ர்வ அப்ஸரஸாம் அஹம் । பூ⁴த⁴ராணாம் அஹம் ஸ்தை²ர்யம் க³ந்த⁴மாத்ரம் அஹம் பு⁴வ: ॥ 33॥

அபாம் ரஸ: ச பரம: தேஜிஷ்டா²னாம் விபா⁴வஸு: । ப்ரபா⁴ ஸூர்ய இந்து³ தாராணாம் ஶப்³த³: அஹம் நப⁴ஸ: பர: ॥ 34॥

ப்³ரஹ்மண்யானாம் ப³லி: அஹம் விராணாம் அஹம் அர்ஜுன: । பூ⁴தானாம் ஸ்தி²தி: உத்பத்தி: அஹம் வை ப்ரதிஸங்க்ரம: ॥ 35॥

க³தி உக்தி உத்ஸர்க³ உபாதா³னம் ஆனந்த³ ஸ்பர்ஶ லக்ஷணம் । ஆஸ்வாத³ ஶ்ருதி அவக்⁴ராணம் அஹம் ஸர்வேந்த்³ரிய இந்த்³ரியம் ॥ 36॥

ப்ருதி²வீ வாயு: ஆகாஶ: ஆப: ஜ்யோதி: அஹம் மஹான் । விகார: புருஷ: அவ்யக்தம் ரஜ: ஸத்த்வம் தம: பரம் । அஹம் ஏதத் ப்ரஸங்க்²யானம் ஜ்ஞானம் ஸத்த்வவினிஶ்சய: ॥ 37॥

மயா ஈஶ்வரேண ஜீவேன கு³ணேன கு³ணினா வினா । ஸர்வாத்மனா அபி ஸர்வேண ந பா⁴வ: வித்³யதே க்வசித் ॥ 38॥

ஸங்க்²யானம் பரமாணூனாம் காலேன க்ரியதே மயா । ந ததா² மே விபூ⁴தீனாம் ஸ்ருஜத: அண்டா³னி கோடிஶ: ॥ 39॥

தேஜ: ஶ்ரீ: கீர்தி: ஐஶ்வர்யம் ஹ்ரீ: த்யாக³: ஸௌப⁴க³ம் ப⁴க³: । வீர்யம் திதிக்ஷா விஜ்ஞானம் யத்ர யத்ர ஸ மே அம்ஶக: ॥ 4௦॥

ஏதா: தே கீர்திதா: ஸர்வா: ஸங்க்ஷேபேண விபூ⁴தய: । மனோவிகாரா: ஏவ ஏதே யதா² வாசா அபி⁴தீ⁴யதே ॥ 41॥

வாசம் யச்ச² மன: யச்ச² ப்ராணானி யச்ச² இந்த்³ரியாணி ச । ஆத்மானம் ஆத்மனா யச்ச² ந பூ⁴ய: கல்பஸே அத்⁴வனே ॥ 42॥

ய: வை வாக் மனஸி ஸம்யக் அஸம்யச்ச²ன் தி⁴யா யதி: । தஸ்ய வ்ரதம் தப: தா³னம் ஸ்ரவத்யாமக⁴டாம்பு³வத் ॥ 43॥

தஸ்மாத் மன: வச: ப்ராணான் நியச்சே²த் மத் பராயண: । மத் ப⁴க்தி யுக்தயா பு³த்³த்⁴யா தத: பரிஸமாப்யதே ॥ 44॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ஶ்ரீக்ருஷ்ணோத்³த⁴வஸம்வாதே³ விபூ⁴தியோகோ³ நாம ஷோட³ஶோத்⁴யாய: ॥ 16॥

அத² ஸப்தத³ஶோத்⁴யாய: । உத்³த⁴வ: உவாச

ய: த்வயா அபி⁴த: பூர்வம் த⁴ர்ம: த்வத் ப⁴க்திலக்ஷண: । வர்ணாஶ்ரம ஆசாரவதாம் ஸர்வேஷாம் த்³விபதா³ம் அபி ॥ 1

யதா² அனுஷ்டீ²யமானேன த்வயி ப⁴க்தி: ந்ருணாம் ப⁴வேத் । ஸ்வத⁴ர்மேண அரவிந்தா³க்ஷ தத் ஸமாக்²யாதும் அர்ஹஸி ॥ 2॥

புரா கில மஹாபா³ஹோ த⁴ர்மம் பரமகம் ப்ரபோ⁴ । யத் தேன ஹம்ஸரூபேண ப்³ரஹ்மணே அப்⁴யாத்த² மாத⁴வ ॥ 3॥

ஸ: இதா³னீம் ஸுமஹதா காலேன அமித்ரகர்ஶன । ந ப்ராய: ப⁴விதா மர்த்யலோகே ப்ராக் அனுஶாஸித: ॥ 4॥

வக்தா கர்தா அவிதா ந அன்ய: த⁴ர்மஸ்ய அச்யுத தே பு⁴வி । ஸபா⁴யாம் அபி வைரிஞ்ச்யாம் யத்ர மூர்தித⁴ரா: கலா: ॥ 5॥

கர்த்ரா அவித்ரா ப்ரவக்த்ரா ச ப⁴வதா மது⁴ஸூத³ன । த்யக்தே மஹீதலே தே³வ வினஷ்டம் க: ப்ரவக்ஷ்யதி ॥ 6॥

தத்த்வம் ந: ஸர்வத⁴ர்மஜ்ஞ த⁴ர்ம: த்வத் ப⁴க்திலக்ஷண: । யதா² யஸ்ய விதீ⁴யேத ததா² வர்ணய மே ப்ரபோ⁴ ॥ 7॥

ஶ்ரீஶுக: உவாச

இத்த²ம் ஸ்வப்⁴ருத்யமுக்²யேன ப்ருஷ்ட: ஸ: ப⁴க³வான் ஹரி: । ப்ரீத: க்ஷேமாய மர்த்யானாம் த⁴ர்மான் ஆஹ ஸனாதனான் ॥ 8

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

த⁴ர்ம்ய: ஏஷ தவ ப்ரஶ்ன: நை:ஶ்ரேயஸகர: ந்ருணாம் । வர்ணாஶ்ரம ஆசாரவதாம் தம் உத்³த⁴வ நிபோ³த⁴ மே ॥ 9

ஆதௌ³ க்ருதயுகே³ வர்ண: ந்ருணாம் ஹம்ஸ: இதி ஸ்ம்ருத: । க்ருதக்ருத்யா: ப்ரஜா: ஜாத்யா: தஸ்மாத் க்ருதயுக³ம் விது³: ॥ 1௦॥

வேத³: ப்ரணவ: ஏவ அக்³ரே த⁴ர்ம: அஹம் வ்ருஷரூபத்⁴ருக் । உபாஸதே தபோனிஷ்டா²ம் ஹம்ஸம் மாம் முக்தகில்பி³ஷா: ॥ 11॥

த்ரேதாமுகே² மஹாபா⁴க³ ப்ராணாத் மே ஹ்ருத³யாத் த்ரயீ । வித்³யா ப்ராது³: அபூ⁴த் தஸ்யா: அஹம் ஆஸம் த்ரிவ்ருன்மக²: ॥ 12॥

விப்ர க்ஷத்ரிய விட் ஶூத்³ரா: முக² பா³ஹு உரு பாத³ஜா: । வைராஜாத் புருஷாத் ஜாதா: ய: ஆத்மாசாரலக்ஷணா: ॥ 13॥

க்³ருஹாஶ்ரம: ஜக⁴னத: ப்³ரஹ்மசர்யம் ஹ்ருத³: மம । வக்ஷ:ஸ்தா²னாத் வனே வாஸ: ந்யாஸ: ஶீர்ஷணி ஸம்ஸ்தி²த: ॥ 14॥

வர்ணானாம் ஆஶ்ரமாணாம் ச ஜன்மபூ⁴மி அனுஸாரிணீ: । ஆஸன் ப்ரக்ருதய: ந்ரூணாம் நீசை: நீச உத்தம உத்தமா: ॥ 15॥

ஶம: த³ம: தப: ஶௌசம் ஸந்தோஷ: க்ஷாந்தி: ஆர்ஜவம் । மத்³ப⁴க்தி: ச த³யா ஸத்யம் ப்³ரஹ்மப்ரக்ருதய: து இமா: ॥ 16॥

தேஜ: ப³லம் த்⁴ருதி: ஶௌர்யம் திதிக்ஷா ஔதா³ர்யம் உத்³யம: । ஸ்தை²ர்யம் ப்³ரஹ்மணி அத ஐஶ்வர்யம் க்ஷத்ரப்ரக்ருதய: து இமா: ॥

17॥

ஆஸ்திக்யம் தா³னனிஷ்டா² ச அத³ம்ப⁴: ப்³ரஹ்மஸேவனம் । அதுஷ்டி: அர்த² உபசயை: வைஶ்யப்ரக்ருதய: து இமா: ॥ 18॥

ஶுஶ்ரூஷணம் த்³விஜக³வாம் தே³வானாம் ச அபி அமாயயா । தத்ர லப்³தே⁴ன ஸந்தோஷ: ஶூத்³ரப்ரக்ருதய: து இமா: ॥ 19॥

அஶௌசம் அன்ருதம் ஸ்தேயம் நாஸ்திக்யம் ஶுஷ்கவிக்³ரஹ: । காம: க்ரோத⁴: ச தர்ஷ: ச ஸ்வபா⁴வ: அந்தேவஸாயினாம் ॥ 2௦॥

அஹிம்ஸா ஸத்யம் அஸ்தேயம் அகாமக்ரோத⁴லோப⁴தா । பூ⁴தப்ரியஹிதேஹா ச த⁴ர்ம: அயம் ஸார்வவர்ணிக: ॥ 21॥

த்³விதீயம் ப்ராப்ய அனுபூர்வ்யாத் ஜன்ம உபனயனம் த்³விஜ: । வஸன் கு³ருகுலே தா³ந்த: ப்³ரஹ்ம அதீ⁴யீத ச ஆஹுத: ॥ 22॥

மேக²லா அஜின த³ண்ட³ அக்ஷ ப்³ரஹ்மஸூத்ர கமண்ட³லூன் । ஜடில: அதௌ⁴தத³த்³வாஸ: அரக்தபீட²: குஶான் த³த⁴த் ॥ 23॥

ஸ்னான போ⁴ஜன ஹோமேஷு ஜப உச்சாரே ச வாக்³யத: । ந ச்சி²ந்த்³யாத் நக² ரோமாணி கக்ஷ உபஸ்த²க³தானி அபி ॥ 24॥

ரேத: ந அவரிகேத் ஜாது ப்³ரஹ்மவ்ரதத⁴ர: ஸ்வயம் । அவகீர்ணே அவகா³ஹ்ய அப்ஸு யதாஸு: த்ரிபதீ³ம் ஜபேத் ॥ 25॥

அக்³னி அர்க ஆசார்ய கோ³ விப்ர கு³ரு வ்ருத்³த⁴ ஸுரான் ஶுசி: । ஸமாஹித: உபாஸீத ஸந்த்⁴யே ச யதவாக் ஜபன் ॥ 26॥

ஆசார்யம் மாம் விஜானீயாத் ந அவமன்யேத கர்ஹிசித் । ந மர்த்யபு³த்³தி⁴ ஆஸூயேத ஸர்வதே³வமய: கு³ரு: ॥ 27॥

ஸாயம் ப்ராத: உபானீய பை⁴க்ஷ்யம் தஸ்மை நிவேத³யேத் । யத் ச அன்யத் அபி அனுஜ்ஞாதம் உபயுஞ்ஜீத ஸம்யத: ॥ 28॥

ஶுஶ்ரூஷமாண: ஆசார்யம் ஸதா³ உபாஸீத நீசவத் । யான ஶய்யா ஆஸன ஸ்தா²னை: ந அதிதூ³ரே க்ருதாஞ்ஜலி: ॥ 29॥

ஏவம்வ்ருத்த: கு³ருகுலே வஸேத் போ⁴க³விவர்ஜித: । வித்³யா ஸமாப்யதே யாவத் பி³ப்⁴ரத் வ்ரதம் அக²ண்டி³தம் ॥ 3௦॥

யதி³ அஸௌ ச²ந்த³ஸாம் லோகம் ஆரோக்ஷ்யன் ப்³ரஹ்மவிஷ்டபம் । கு³ரவே வின்யஸேத் தே³ஹம் ஸ்வாத்⁴யாயார்த²ம் வ்ருஹத் வ்ரத: ॥ 31॥

அக்³னௌ கு³ரௌ ஆத்மனி ச ஸர்வபூ⁴தேஷு மாம் பரம் । அப்ருத²க் தீ⁴: உபாஸீத ப்³ரஹ்மவர்சஸ்வீ அகல்மஷ: ॥ 32॥

ஸ்த்ரீணாம் நிரீக்ஷண ஸ்பர்ஶ ஸம்லாப க்ஷ்வேலன ஆதி³கம் । ப்ராணின: மிது²னீபூ⁴தான் அக்³ருஹஸ்த²: அக்³ரத: த்யஜேத் ॥ 33॥

ஶௌசம் ஆசமனம் ஸ்னானம் ஸந்த்⁴யா உபாஸனம் ஆர்ஜவம் । தீர்த²ஸேவா ஜப: அஸ்ப்ருஶ்ய அப⁴க்ஷ்ய அஸம்பா⁴ஷ்ய வர்ஜனம் ॥

34॥

ஸர்வ ஆஶ்ரம ப்ரயுக்த: அயம் நியம: குலனந்த³ன। மத்³பா⁴வ: ஸர்ப³பூ⁴தேஷு மனோவாக்காய ஸம்யம: ॥ 35॥

ஏவம் ப்³ருஹத் வ்ரதத⁴ர: ப்³ராஹ்மண: அக்³னி: இவ ஜ்வலன் । மத்³ப⁴க்த: தீவ்ரதபஸா த³க்³த⁴கர்ம ஆஶய: அமல: ॥ 36॥

அத² அனந்தரம் ஆவேக்ஷ்யன் யதா² ஜிஜ்ஞாஸித ஆக³ம: । கு³ரவே த³க்ஷிணாம் த³த்த்வா ஸ்னாயத் கு³ரு அனுமோதி³த: ॥ 37॥

க்³ருஹம் வனம் வா உபவிஶேத் ப்ரவ்ரஜேத் வா த்³விஜ உத்தம: । ஆஶ்ரமாத் ஆஶ்ரமம் க³ச்சே²த் ந அன்யதா² மத்பர: சரேத் ॥ 38॥

க்³ருஹார்தீ² ஸத்³ருஶீம் பா⁴ர்யாம் உத்³வஹேத் அஜுகு³ப்ஸிதாம் । யவீயஸீம் து வயஸா யாம் ஸவர்ணாம் அனுக்ரமாத் ॥ 39॥

இஜ்ய அத்⁴யயன தா³னானி ஸர்வேஷாம் ச த்³விஜன்மனாம் । ப்ரதிக்³ரஹ: அத்⁴யாபனம் ச ப்³ராஹ்மணஸ்ய ஏவ யாஜனம் ॥ 4௦॥

ப்ரதிக்³ரஹம் மன்யமான: தப: தேஜோயஶோனுத³ம் । அன்யாப்⁴யாம் ஏவ ஜீவேத ஶிலை: வா தோ³ஷத்³ருக் தயோ: ॥ 41॥

ப்³ராஹ்மணஸ்ய ஹி தே³ஹ: அயம் க்ஷுத்³ரகாமாய ந இஷ்யதே । க்ருச்ச்²ராய தபஸே ச இஹ ப்ரேத்ய அனந்தஸுகா²ய ச ॥ 42॥

ஶிலோஞ்ச²வ்ருத்த்யா பரிதுஷ்டசித்த: த⁴ர்மம் மஹாந்தம் விரஜம் ஜுஷாண: । மயி அர்பிதாத்மா க்³ருஹ: ஏவ திஷ்ட²ன் ந அதிப்ரஸக்த: ஸமுபைதி ஶாந்திம் ॥ 43॥

ஸமுத்³த⁴ரந்தி யே விப்ரம் ஸீத³ந்தம் மத்பராயணம் । தான் உத்³த⁴ரிஷ்யே ந சிராத் ஆபத்³ப்⁴ய: நௌ: இவ அர்ணவாத் ॥ 44॥

ஸர்வா: ஸமுத்³த⁴ரேத் ராஜா பிதா இவ வ்யஸனாத் ப்ரஜா: । ஆத்மானம் ஆத்மனா தீ⁴ர: யதா² க³ஜபதி: க³ஜான் ॥ 45॥

ஏவம்வித⁴: நரபதி: விமானேன அர்கவசஸா । விதூ⁴ய இஹ அஶுப⁴ம் க்ருத்ஸ்னம் இந்த்³ரேண ஸஹ மோத³தே ॥ 46॥

ஸீத³ன் விப்ர: வணிக் வ்ருத்த்யா பண்யை: ஏவ ஆபத³ம் தரேத் । க²ட்³கே³ன வா ஆபதா³க்ராந்த: ந ஶ்வவ்ருத்த்யா கத²ஞ்சன ॥ 47॥

வைஶ்யவ்ருத்த்யா து ராஜன் ய: ஜீவேத் ம்ருக³யயா ஆபதி³ । சரேத் வா விப்ரரூபேண ந ஶ்வவ்ருத்த்யா கத²ஞ்சன ॥ 48॥

ஶூத்³ரவ்ருத்திம் ப⁴ஜேத் வைஶ்ய: ஶூத்³ர: காருகடப்ரியாம் । க்ருச்ச்²ராத் முக்த: ந க³ர்ஹ்யேண வ்ருத்திம் லிப்ஸேத கர்மணா ॥ 49॥

வேத³ அத்⁴யாய ஸ்வதா⁴ ஸ்வாஹா ப³லி அன்ன ஆத்³யை: யதா² உத³யம் । தே³வர்ஷி பித்ருபூ⁴தானி மத்³ரூபாணி அன்வஹம் யஜேத் ॥ 5௦॥

யத்³ருச்ச²யா உபபன்னேன ஶுக்லேன உபார்ஜிதேன வா । த⁴னேன அபீட³யன் ப்⁴ருத்யான் ந்யாயேன ஏவ ஆஹரேத் க்ரதூன் ॥ 51॥

குடும்பே³ஷு ந ஸஜ்ஜேத ந ப்ரமாத்³யேத் குடும்பி³ அபி । விபஶ்சித் நஶ்வரம் பஶ்யேத் அத்³ருஷ்டம் அபி த்³ருஷ்டவத் ॥ 52॥

புத்ர தா³ரா ஆப்த ப³ந்தூ⁴னாம் ஸங்க³ம: பாந்த²ஸங்க³ம: । அனுதே³ஹம் வியந்தி ஏதே ஸ்வப்ன: நித்³ரானுக³: யதா² ॥ 53॥

இத்த²ம் பரிம்ருஶன் முக்த: க்³ருஹேஷு அதிதி²வத் வஸன் । ந க்³ருஹை: அனுப³த்⁴யேத நிர்மம: நிரஹங்க்ருத: ॥ 54॥

கர்மபி⁴: க்³ருஹம் ஏதீ⁴யை: இஷ்ட்வா மாம் ஏவ ப⁴க்திமான் । திஷ்டே²த் வனம் வா உபவிஶேத் ப்ரஜாவான் வா பரிவ்ரஜேத் ॥ 55॥

ய: து ஆஸக்தம் அதி: கே³ஹே புத்ர வித்தைஷண ஆதுர: । ஸ்த்ரைண: க்ருபணதீ⁴: மூட⁴: மம அஹம் இதி ப³த்⁴யதே ॥ 56॥

அஹோ மே பிதரௌ வ்ருத்³தௌ⁴ பா⁴ர்யா பா³லாத்மஜா ஆத்மஜா: । அனாதா²: மாம் ருதே தீ³னா: கத²ம் ஜீவந்தி து³:கி²தா: ॥ 57॥

ஏவம் க்³ருஹ ஆஶய ஆக்ஷிப்த ஹ்ருத³ய: மூட⁴தீ⁴: அயம் । அத்ருப்த: தான் அனுத்⁴யாயன் ம்ருத: அந்த⁴ம் விஶதே தம: ॥ 58॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ஶ்ரீக்ருஷ்ணோத்³த⁴வஸம்வாதே³ ப்³ரஹ்மசர்யக்³ருஹஸ்த²கர்மத⁴ர்மனிரூபணே ஸப்தத³ஶோத்⁴யாய: ॥

17॥

அத² அஷ்டாத³ஶோத்⁴யாய: । ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

வனம் விவிக்ஷு: புத்ரேஷு பா⁴ர்யாம் ந்யஸ்ய ஸஹ ஏவ வா । வன: ஏவ வஸேத் ஶாந்த: த்ருதீயம் பா⁴க³ம் ஆயுஷ: ॥ 1

கந்த³மூலப²லை: வன்யை: மேத்⁴யை: வ்ருத்திம் ப்ரகல்பயேத் । வஸீத வல்கலம் வாஸ: த்ருணபர்ண அஜினானி ச ॥ 2॥

கேஶரோமனக²ஶ்மஶ்ருமலானி பி³ப்⁴ருயாத் அத: । ந தா⁴வேத் அப்ஸு மஜ்ஜேத த்ரிகாலம் ஸ்த²ண்டி³லேஶய: ॥ 3॥

க்³ரீஷ்மே தப்யேத பஞ்சாக்³னீன் வர்ஷாஸ்வாஸாரஷாட்³ ஜலே । ஆகண்ட²மக்³ன: ஶிஶிர: ஏவம்வ்ருத்த: தபஶ்சரேத் ॥ 4॥

அக்³னிபக்வம் ஸமஶ்னீயாத் காலபக்வம் அத² அபி வா । உலூக²ல அஶ்மகுட்ட: வா த³ந்த உலூக²ல: ஏவ வா ॥ 5॥

ஸ்வயம் ஸஞ்சினுயாத் ஸர்வம் ஆத்மன: வ்ருத்திகாரணம் । தே³ஶகாலப³ல அபி⁴ஜ்ஞ: ந ஆத³தீ³த அன்யதா³ ஆஹ்ருதம் ॥ 6॥

வன்யை: சருபுரோடா³ஶை: நிர்வபேத் காலசோதி³தான் । ந து ஶ்ரௌதேன பஶுனா மாம் யஜேத வனாஶ்ரமீ ॥ 7॥

அக்³னிஹோத்ரம் ச த³ர்ஶ: ச பூர்ணமாஸ: ச பூர்வவத் । சாதுர்மாஸ்யானி ச முனே: ஆம்னாதானி ச நைக³மை: ॥ 8॥

ஏவம் சீர்ணேன தபஸா முனி: த⁴மனிஸந்தத: । மாம் தபோமயம் ஆராத்⁴ய ருஷிலோகாத் உபைதி மாம் ॥ 9॥

ய: து ஏதத் க்ருச்ச்²ரத: சீர்ணம் தப: நி:ஶ்ரேயஸம் மஹத் । காமாய அல்பீயஸே யுஞ்ஜ்யாத் வாலிஶ: க: அபர: தத: ॥ 1௦॥

யதா³ அஸௌ நியமே அகல்ப: ஜரயா ஜாதவேபது²: । ஆத்மனி அக்³னீன் ஸமாரோப்ய மச்சித்த: அக்³னிம் ஸமாவிஶேத் ॥ 11॥

யதா³ கர்மவிபாகேஷு லோகேஷு நிரய ஆத்மஸு । விராக³: ஜாயதே ஸம்யக் ந்யஸ்த அக்³னி: ப்ரவ்ரஜேத் தத: ॥ 12॥

இஷ்ட்வா யதா² உபதே³ஶம் மாம் த³த்த்வா ஸர்வஸ்வம் ருத்விஜே । அக்³னீன் ஸ்வப்ராண: ஆவேஶ்ய நிரபேக்ஷ: பரிவ்ரஜேத் ॥ 13॥

விப்ரஸ்ய வை ஸம்ன்யஸத: தே³வா: தா³ராதி³ரூபிண: । விக்⁴னான் குர்வந்தி அயம் ஹி அஸ்மான் ஆக்ரம்ய ஸமியாத் பரம் ॥ 14॥

பி³ப்⁴ருயாத் சேத் முனி: வாஸ: கௌபீன ஆச்சா²த³னம் பரம் । த்யக்தம் ந த³ண்ட³பாத்ராப்⁴யாம் அன்யத் கிஞ்சித் அனாபதி³ ॥ 15॥

த்³ருஷ்டிபூதம் ந்யஸேத் பாத³ம் வஸ்த்ரபூதம் பிபே³த் ஜலம் । ஸத்யபூதாம் வதே³த் வாசம் மன:பூதம் ஸமாசரேத் ॥ 16॥

மௌன அனீஹா அனில ஆயாமா: த³ண்டா³: வாக் தே³ஹ சேதஸாம் । நஹி ஏதே யஸ்ய ஸந்தி அங்க³: வேணுபி⁴: ந ப⁴வேத் யதி: ॥ 17॥

பி⁴க்ஷாம் சதுஷு வர்ணேஷு விக³ர்ஹ்யான் வர்ஜயன் சரேத் । ஸப்தாகா³ரான் அஸங்க்ல்ருப்தான் துஷ்யேத் லப்³தே⁴ன தாவதா ॥ 18॥

ப³ஹி: ஜலாஶயம் க³த்வா தத்ர உபஸ்ப்ருஶ்ய வாக்³யத: । விப⁴ஜ்ய பாவிதம் ஶேஷம் பு⁴ஞ்ஜீத அஶேஷம் ஆஹ்ருதம் ॥ 19॥

ஏக: சரேத் மஹீம் ஏதாம் நி:ஸங்க³: ஸம்யதேந்த்³ரிய: । ஆத்மக்ரீட³: ஆத்மரத: ஆத்மவான் ஸமத³ர்ஶன: ॥ 2௦॥

விவிக்தக்ஷேமஶரண: மத்³பா⁴வவிமலாஶய: । ஆத்மானம் சிந்தயேத் ஏகம் அபே⁴தே³ன மயா முனி: ॥ 21॥

அன்வீக்ஷேத ஆத்மன: ப³ந்த⁴ம் மோக்ஷம் ச ஜ்ஞானனிஷ்ட²யா । ப³ந்த⁴: இந்த்³ரியவிக்ஷேப: மோக்ஷ: ஏஷாம் ச ஸம்யம: ॥ 22॥

தஸ்மாத் நியம்ய ஷட்³வர்க³ம் மத்³பா⁴வேன சரேத் முனி: । விரக்த: க்ஷுல்லகாமேப்⁴ய: லப்³த்⁴வா ஆத்மனி ஸுக²ம் மஹத் ॥ 23॥

புரக்³ராமவ்ரஜான் ஸார்தா²ன் பி⁴க்ஷார்த²ம் ப்ரவிஶன் சரேத் । புண்யதே³ஶஸரித் ஶைலவன ஆஶ்ரமவதீம் மஹீம் ॥ 24॥

வானப்ரஸ்த² ஆஶ்ரம பதே³ஷு அபீ⁴க்ஷ்ணம் பை⁴க்ஷ்யம் ஆசரேத் । ஸம்ஸித்⁴யத்யாஶ்வஸம்மோஹ: ஶுத்³த⁴ஸத்த்வ: ஶிலாந்த⁴ஸா ॥ 25॥

ந ஏதத் வஸ்துதயா பஶ்யேத் த்³ருஶ்யமானம் வினஶ்யதி । அஸக்தசித்த: விரமேத் இஹ அமுத்ர சிகீர்ஷிதாத் ॥ 26॥

யத் ஏதத் ஆத்மனி ஜக³த் மனோவாக்ப்ராணஸம்ஹதம் । ஸர்வம் மாயா இதி தர்கேண ஸ்வஸ்த²: த்யக்த்வா ந தத் ஸ்மரேத் ॥ 27॥

ஜ்ஞானனிஷ்ட²: விரக்த: வா மத்³ப⁴க்த: வா அனபேக்ஷக: । ஸலிங்கா³ன் ஆஶ்ரமாம் த்யக்த்வா சரேத் அவிதி⁴கோ³சர: ॥ 28॥

பு³த⁴: பா³லகவத் க்ரீடே³த் குஶல: ஜட³வத் சரேத் । வதே³த் உன்மத்தவத் வித்³வான் கோ³சர்யாம் நைக³ம: சரேத் ॥ 29॥

வேத³வாத³ரத: ந ஸ்யாத் ந பாக²ண்டீ³ ந ஹைதுக: । ஶுஷ்கவாத³விவாதே³ ந கஞ்சித் பக்ஷம் ஸமாஶ்ரயேத் ॥ 3௦॥

ந உத்³விஜேத ஜனாத் தீ⁴ர: ஜனம் ச உத்³வேஜயேத் ந து । அதிவாதா³ன் திதிக்ஷேத ந அவமன்யேத கஞ்சன । தே³ஹம் உத்³தி³ஶ்ய பஶுவத் வைரம் குர்யாத் ந கேனசித் ॥ 31॥

ஏக: ஏவ பர: ஹி ஆத்மா பூ⁴தேஷு ஆத்மனி அவஸ்தி²த: । யதா² இந்து³: உத³பாத்ரேஷு பூ⁴தானி ஏகாத்மகானி ச ॥ 32॥

அலப்³த்⁴வா ந விஷீதே³த காலே காலே அஶனம் க்வசித் । லப்³த்⁴வா ந ஹ்ருஷ்யேத் த்⁴ருதிம் ஆனுப⁴யம் தை³வதந்த்ரிதம் ॥ 33॥

ஆஹாரார்த²ம் ஸமீஹேத யுக்தம் தத் ப்ராணதா⁴ரணம் । தத்த்வம் விம்ருஶ்யதே தேன தத் விஜ்ஞாய விமுச்யதே ॥ 34॥

யத் ருச்ச²யா உபபன்னாத் அன்னம் அத்³யாத் ஶ்ரேஷ்ட²ம் உத அபரம் । ததா² வாஸ: ததா² ஶய்யாம் ப்ராப்தம் ப்ராப்தம் ப⁴ஜேத் முனி: ॥ 35॥

ஶௌசம் ஆசமனம் ஸ்னானம் ந து சோத³னயா சரேத் । அன்யான் ச நியமான் ஜ்ஞானீ யதா² அஹம் லீலயா ஈஶ்வர: ॥ 36॥

நஹி தஸ்ய விகல்பாக்²யா யா ச மத்³வீக்ஷயா ஹதா । ஆதே³ஹாந்தாத் க்வசித் க்²யாதி: தத: ஸம்பத்³யதே மயா ॥ 37॥

து³:க² உத³ர்கேஷு காமேஷு ஜாதனிர்வேத³: ஆத்மவான் । அஜிஜ்ஞாஸித மத்³த⁴ர்ம: கு³ரும் முனிம் உபாவ்ரஜேத் ॥ 38॥

தாவத் பரிசரேத் ப⁴க்த: ஶ்ரத்³தா⁴வான் அனஸூயக: । யாவத் ப்³ரஹ்ம விஜானீயாத் மாம் ஏவ கு³ரும் ஆத்³ருத: ॥ 39॥

ய: து அஸம்யத ஷட்³வர்க³: ப்ரசண்ட³ இந்த்³ரிய ஸாரதி²: । ஜ்ஞான வைராக்³ய ரஹித: த்ரித³ண்ட³ம் உபஜீவதி ॥ 4௦॥

ஸுரான் ஆத்மானம் ஆத்மஸ்த²ம் நிஹ்னுதே மாம் ச த⁴ர்மஹா । அவிபக்வ கஷாய: அஸ்மாத் உஷ்மாத் ச விஹீயதே ॥ 41॥

பி⁴க்ஷோ: த⁴ர்ம: ஶம: அஹிம்ஸா தப: ஈக்ஷா வனௌகஸ: । க்³ருஹிண: பூ⁴தரக்ஷ இஜ்யா: த்³விஜஸ்ய ஆசார்யஸேவனம் ॥ 42॥

ப்³ரஹ்மசர்யம் தப: ஶௌசம் ஸந்தோஷ: பூ⁴தஸௌஹ்ருத³ம் । க்³ருஹஸ்த²ஸ்ய அபி ருதௌ க³ந்து: ஸர்வேஷாம் மது³பாஸனம் ॥ 43॥

இதி மாம் ய: ஸ்வத⁴ர்மேண ப⁴ஜன் நித்யம் அனன்யபா⁴க் । ஸர்வபூ⁴தேஷு மத்³பா⁴வ: மத்³ப⁴க்திம் விந்த³தே அசிராத் ॥ 44॥

ப⁴க்த்யா உத்³த⁴வ அனபாயின்யா ஸர்வலோகமஹேஶ்வரம் । ஸர்வ உத்பத்தி அபி அயம் ப்³ரஹ்ம காரணம் மா உபயாதி ஸ: ॥ 45॥

இதி ஸ்வத⁴ர்ம நிர்ணிக்த ஸத்த்வ: நிர்ஜ்ஞாத் மத்³க³தி: । ஜ்ஞான விஜ்ஞான ஸம்பன்ன: ந சிராத் ஸமுபைதி மாம் ॥ 46॥

வர்ணாஶ்ரமவதாம் த⁴ர்ம: ஏஷ: ஆசாரலக்ஷண: । ஸ: ஏவ மத்³ப⁴க்தியுத: நி:ஶ்ரேயஸகர: பர: ॥ 47॥

ஏதத் தே அபி⁴ஹிதம் ஸாதோ⁴ ப⁴வான் ப்ருச்ச²தி யத் ச மாம் । யதா² ஸ்வத⁴ர்மஸம்யுக்த: ப⁴க்த: மாம் ஸமியாத் பரம் ॥ 48॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ஶ்ரீக்ருஷ்ணோத்³த⁴வஸம்வாதே³ வானப்ரஸ்த²ஸம்ன்யாஸத⁴ர்மனிரூபணம் நாமாஷ்டாத³ஶோத்⁴யாய: ॥ 18॥

அத² ஏகோனவிம்ஶ: அத்⁴யாய: । ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ய: வித்³யாஶ்ருதஸம்பன்ன: ஆத்மவான் ந அனுமானிக: । மாயாமாத்ரம் இத³ம் ஜ்ஞாத்வா ஜ்ஞானம் ச மயி ஸம்ன்யஸேத் ॥ 1

ஜ்ஞானின: து அஹம் ஏவ இஷ்ட: ஸ்வார்த²: ஹேது: ச ஸம்மத: । ஸ்வர்க³: ச ஏவ அபவர்க³: ச ந அன்ய: அர்த²: மத்³ருதே ப்ரிய: ॥ 2॥

ஜ்ஞானவிஜ்ஞானஸம்ஸித்³தா⁴: பத³ம் ஶ்ரேஷ்ட²ம் விது³: மம । ஜ்ஞானீ ப்ரியதம: அத: மே ஜ்ஞானேன அஸௌ பி³ப⁴ர்தி மாம் ॥ 3॥

தப: தீர்த²ம் ஜப: தா³னம் பவித்ராணி இதராணி ச । ந அலம் குர்வந்தி தாம் ஸித்³தி⁴ம் யா ஜ்ஞானகலயா க்ருதா ॥ 4॥

தஸ்மாத் ஜ்ஞானேன ஸஹிதம் ஜ்ஞாத்வா ஸ்வாத்மானம் உத்³த⁴வ । ஜ்ஞானவிஜ்ஞானஸம்பன்ன: ப⁴ஜ மாம் ப⁴க்திபா⁴வத: ॥ 5॥

ஜ்ஞானவிஜ்ஞானயஜ்ஞேன மாம் இஷ்ட்வா ஆத்மானம் ஆத்மனி । ஸர்வயஜ்ஞபதிம் மாம் வை ஸம்ஸித்³தி⁴ம் முனய: அக³மன்॥ 6॥

த்வயி உத்³த⁴வ ஆஶ்ரயதி ய: த்ரிவித⁴: விகார: மாயாந்தரா ஆபததி ந ஆதி³ அபவர்க³யோ: யத் । ஜன்மாத³ய: அஸ்ய யத் அமீ தவ தஸ்ய கிம் ஸ்யு: ஆதி³ அந்தயோ: யத் அஸத: அஸ்தி தத் ஏவ மத்⁴யே ॥ 7॥

உத்³த⁴வ: உவாச

ஜ்ஞானம் விஶுத்³த⁴ம் விபுலம் யதா² ஏதத் வைராக்³யவிஜ்ஞானயுதம் புராணம் । ஆக்²யாஹி விஶ்வேஶ்வர விஶ்வமூர்தே த்வத் ப⁴க்தியோக³ம் ச மஹத் விம்ருக்³யம் ॥ 8

தாபத்ரயேண அபி⁴ஹதஸ்ய கோ⁴ரே ஸந்தப்யமானஸ்ய ப⁴வாத்⁴வனீஶ । பஶ்யாமி ந அன்யத் ஶரணம் தவாங்க்⁴ரி த்³வந்த்³வ ஆதபத்ராத் அம்ருத அபி⁴வர்ஷாத் ॥ 9॥

த³ஷ்டம் ஜனம் ஸம்பதிதம் பி³லே அஸ்மின் காலாஹினா க்ஷுத்³ரஸுகோ²: உதர்ஷம் । ஸமுத்³த⁴ர ஏனம் க்ருபயா அபவர்க்³யை: வசோபி⁴: ஆஸிஞ்ச மஹானுபா⁴வ ॥ 1௦॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

இத்த²ம் ஏதத் புரா ராஜா பீ⁴ஷ்மம் த⁴ர்மப்⁴ருதாம் வரம் । அஜாதஶத்ரு: பப்ரச்ச² ஸர்வேஷாம் ந: அனுஶ்ருண்வதாம் ॥ 11

நிவ்ருத்தே பா⁴ரதே யுத்³தே⁴ ஸுஹ்ருத் நித⁴னவிஹ்வல: । ஶ்ருத்வா த⁴ர்மான் ப³ஹூன் பஶ்சாத் மோக்ஷத⁴ர்மான் அப்ருச்ச²த ॥

12॥

தான் அஹம் தே அபி⁴தா⁴ஸ்யாமி தே³வவ்ரதமுகா²த் ஶ்ருதான் । ஜ்ஞானவைராக்³யவிஜ்ஞானஶ்ரத்³தா⁴ப⁴க்தி உபப்³ரும்ஹிதான் ॥ 13॥

நவ ஏகாத³ஶ பஞ்ச த்ரீன் பா⁴வான் பூ⁴தேஷு யேன வை । ஈக்ஷேத அத² ஏகம் அபி ஏஷு தத் ஜ்ஞானம் மம நிஶ்சிதம் ॥ 14॥

ஏதத் ஏவ ஹி விஜ்ஞானம் ந ததா² ஏகேன யேன யத் । ஸ்தி²தி உத்பத்தி அபி அயான் பஶ்யேத் பா⁴வானாம் த்ரிகு³ண ஆத்மனாம் ॥

15॥

ஆதௌ³ அந்தே ச மத்⁴யே ச ஸ்ருஜ்யாத் ஸ்ருஜ்யம் யத் அன்வியாத் । புன: தத் ப்ரதிஸங்க்ராமே யத் ஶிஷ்யேத தத் ஏவ ஸத் ॥ 16॥

ஶ்ருதி: ப்ரத்யக்ஷம் ஐதிஹ்யம் அனுமானம் சதுஷ்டயம் । ப்ரமாணேஷு அனவஸ்தா²னாத் விகல்பாத் ஸ: விரஜ்யதே ॥ 17॥

கர்மணாம் பரிணாமித்வாத் ஆவிரிஞ்சாத் அமங்க³லம் । விபஶ்சித் நஶ்வரம் பஶ்யேத் அத்³ருஷ்டம் அபி த்³ருஷ்டவத் ॥ 18॥

ப⁴க்தியோக³: புரா ஏவ உக்த: ப்ரீயமாணாய தே அனக⁴ । புன: ச கத²யிஷ்யாமி மத்³ப⁴க்தே: காரணம் பரம் ॥ 19॥

ஶ்ரத்³தா⁴ அம்ருதகதா²யாம் மே ஶஶ்வத் மத் அனுகீர்தனம் । பரினிஷ்டா² ச பூஜாயாம் ஸ்துதிபி⁴: ஸ்தவனம் மம ॥ 2௦॥

ஆத³ர: பரிசர்யாயாம் ஸர்வாங்கை³: அபி⁴வந்த³னம் । மத்³ப⁴க்தபூஜாப்⁴யதி⁴கா ஸர்வபூ⁴தேஷு மன்மதி: ॥ 21॥

மத³ர்தே²ஷு அங்க³சேஷ்டா ச வசஸா மத்³கு³ணேரணம் । மய்யர்பணம் ச மனஸ: ஸர்வகாமவிவர்ஜனம் ॥ 22॥

மத³ர்தே² அர்த² பரித்யாக³: போ⁴க³ஸ்ய ச ஸுக²ஸ்ய ச । இஷ்டம் த³த்தம் ஹுதம் ஜப்தம் மத³ர்த²ம் யத் வ்ரதம் தப: ॥ 23॥

ஏவம் த⁴ர்மை: மனுஷ்யாணாம் உத்³த⁴வ ஆத்மனிவேதி³னாம் । மயி ஸஞ்ஜாயதே ப⁴க்தி: க: அன்ய: அர்த²: அஸ்ய அவஶிஷ்யதே ॥ 24॥

யதா³ ஆத்மனி அர்பிதம் சித்தம் ஶாந்தம் ஸத்த்வ உபப்³ரும்ஹிதம் । த⁴ர்மம் ஜ்ஞானம் ஸவைராக்³யம் ஐஶ்வர்யம் ச அபி⁴பத்³யதே ॥ 25॥

யத் அர்பிதம் தத் விகல்பே இந்த்³ரியை: பரிதா⁴வதி । ரஜஸ்வலம் ச ஆஸன் நிஷ்ட²ம் சித்தம் வித்³தி⁴ விபர்யயம் ॥ 26॥

த⁴ர்ம: மத்³ப⁴க்திக்ருத் ப்ரோக்த: ஜ்ஞானம் ச ஏகாத்ம்யத³ர்ஶனம் । கு³ணேஷு அஸங்க³: வைராக்³யம் ஐஶ்வர்யம் ச அணிம் ஆத³ய: ॥ 27॥

உத்³த⁴வ: உவாச

யம: கதிவித⁴: ப்ரோக்த: நியம: வா அரிகர்ஶன । க: ஶம: க: த³ம: க்ருஷ்ண கா திதிக்ஷா த்⁴ருதி: ப்ரபோ⁴ ॥ 28

கிம் தா³னம் கிம் தப: ஶௌர்யம் கிம் ஸத்யம் ருதம் உச்யதே । க: த்யாக³: கிம் த⁴னம் சேஷ்டம் க: யஜ்ஞ: கா ச த³க்ஷிணா ॥

29॥

பும்ஸ: கிம்ஸ்வித் ப³லம் ஶ்ரீமன் ப⁴க³: லாப⁴: ச கேஶவ । கா வித்³யா ஹ்ரீ: பரா கா ஶ்ரீ: கிம் ஸுக²ம் து³:க²ம் ஏவ ச ॥

3௦॥

க: பண்டி³த: க: ச மூர்க²: க: பந்தா²: உத்பத²: ச க: । க: ஸ்வர்க³: நரக: க: ஸ்வித் க: ப³ந்து⁴: உத கிம் க்³ருஹம் ॥ 31॥

க: ஆட்⁴ய: க: த³ரித்³ர: வா க்ருபண: க: ஈஶ்வர: । ஏதான் ப்ரஶ்னான் மம ப்³ரூஹி விபரீதான் ச ஸத்பதே ॥ 32॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

அஹிம்ஸா ஸத்யம் அஸ்தேயம் அஸங்க³: ஹ்ரீ: அஸஞ்சய: । ஆஸ்திக்யம் ப்³ரஹ்மசர்யம் ச மௌனம் ஸ்தை²ர்யம் க்ஷமா அப⁴யம்

33। ஶௌசம் ஜப: தப: ஹோம: ஶ்ரத்³தா⁴ ஆதித்²யம் மத் அர்சனம் । தீர்தா²டனம் பரார்தே²ஹா துஷ்டி: ஆசார்யஸேவனம் ॥ 34॥

ஏதே யமா: ஸனியமா: உப⁴யோ: த்³வாத³ஶ ஸ்ம்ருதா: । பும்ஸாம் உபாஸிதா: தாத யதா²காமம் து³ஹந்தி ஹி ॥ 35॥

ஶம: மத் நிஷ்ட²தா பு³த்³தே⁴: த³ம: இந்த்³ரியஸம்யம: । திதிக்ஷா து³:க²ஸம்மர்ஷ: ஜிஹ்வா உபஸ்த²ஜய: த்⁴ருதி: ॥ 36॥

த³ண்ட³ன்யாஸ: பரம் தா³னம் காமத்யாக³: தப: ஸ்ம்ருதம் । ஸ்வபா⁴வவிஜய: ஶௌர்யம் ஸத்யம் ச ஸமத³ர்ஶனம் ॥ 37॥

ருதம் ச ஸூன்ருதா வாணீ கவிபி⁴: பரிகீர்திதா । கர்மஸ்வஸங்க³ம: ஶௌசம் த்யாக³: ஸம்ன்யாஸ: உச்யதே ॥ 38॥

த⁴ர்ம: இஷ்டம் த⁴னம் ந்ரூணாம் யஜ்ஞ: அஹம் ப⁴க³வத்தம: । த³க்ஷிணா ஜ்ஞானஸந்தே³ஶ: ப்ராணாயாம: பரம் ப³லம் ॥ 39॥

ப⁴க³: மே ஐஶ்வர: பா⁴வ: லாப⁴: மத்³ப⁴க்தி: உத்தம: । வித்³யா ஆத்மனி பி⁴த³ அபா³த⁴: ஜுகு³ப்ஸா ஹ்ரீ: அகர்மஸு ॥ 4௦॥

ஶ்ரீ: கு³ணா: நைரபேக்ஷ்ய ஆத்³யா: ஸுக²ம் து³:க²ஸுக² அத்யய: । து³:க²ம் காமஸுக² அபேக்ஷா பண்டி³த: ப³ந்த⁴மோக்ஷவித் ॥ 41॥

மூர்க²: தே³ஹ ஆதி³ அஹம் பு³த்³தி⁴: பந்தா²: மத் நிக³ம: ஸ்ம்ருத: । உத்பத²: சித்தவிக்ஷேப: ஸ்வர்க³: ஸத்த்வகு³ண உஅத³ய: ॥ 42॥

நரக: தம: உன்னஹ: ப³ந்து⁴: கு³ரு: அஹம் ஸகே² । க்³ருஹம் ஶரீரம் மானுஷ்யம் கு³ணாட்⁴ய: ஹி ஆட்⁴ய: உச்யதே ॥ 43॥

த³ரித்³ர: ய: து அஸந்துஷ்ட: க்ருபண: ய: அஜிதேந்த்³ரிய: । கு³ணேஷு அஸக்ததீ⁴: ஈஶ: கு³ணஸங்க³: விபர்யய: ॥ 44॥

ஏத: உத்³த⁴வ தே ப்ரஶ்னா: ஸர்வே ஸாது⁴ நிரூபிதா: । கிம் வர்ணிதேன ப³ஹுனா லக்ஷணம் கு³ணதோ³ஷயோ: । கு³ணதோ³ஷ த்³ருஶி: தோ³ஷ: கு³ண: து உப⁴யவர்ஜித: ॥ 45॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ப⁴க³வது³த⁴வஸம்வாதே³ ஏகோனவிம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 19॥

அத² விம்ஶ: அத்⁴யாய: । உத்³த⁴வ: உவாச

விதி⁴: ச ப்ரதிஷேத⁴: ச நிக³ம: ஹி ஈஶ்வரஸ்ய தே । அவேக்ஷதே அரவிந்தா³க்ஷ கு³ணம் தோ³ஷம் ச கர்மணாம் ॥ 1

வர்ணாஶ்ரம விகல்பம் ச ப்ரதிலோம அனுலோமஜம் । த்³ரவ்ய தே³ஶ வய: காலான் ஸ்வர்க³ம் நரகம் ஏவ ச ॥ 2॥

கு³ண தோ³ஷ பி⁴தா³ த்³ருஷ்டிம் அந்தரேண வச: தவ । நி:ஶ்ரேயஸம் கத²ம் ந்ரூணாம் நிஷேத⁴ விதி⁴ லக்ஷணம் ॥ 3॥

பித்ருதே³வமனுஷ்யாணாம் வேத³: சக்ஷு: தவ ஈஶ்வர । ஶ்ரேய: து அனுபலப்³தே⁴ அர்தே² ஸாத்⁴யஸாத⁴னயோ: அபி ॥ 4॥

கு³ணதோ³ஷபி⁴தா³த்³ருஷ்டி: நிக³மாத் தே ந ஹி ஸ்வத: । நிக³மேன அபவாத³: ச பி⁴தா³யா: இதி ஹி ப்⁴ரம: ॥ 5॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

யோகா³: த்ரய: மயா ப்ரோக்தா ந்ரூணாம் ஶ்ரேயோவிதி⁴த்ஸயா । ஜ்ஞானம் கர்ம ச ப⁴க்தி: ச ந உபாய: அன்ய: அஸ்தி குத்ரசித்

6॥

நிர்விண்ணானாம் ஜ்ஞானயோக³: ந்யாஸினாம் இஹ கர்மஸு । தேஷு அனிர்விண்ணசித்தானாம் கர்மயோக³: தி காமினாம் ॥ 7॥

யத்³ருச்ச²யா மத் கதா² ஆதௌ³ ஜாதஶ்ரத்³த⁴: து ய: புமான் । ந நிர்விண்ண: ந அதிஸக்த: ப⁴க்தியோக³: அஸ்ய ஸித்³தி⁴த³: ॥ 8॥

தாவத் கர்மாணி குர்வீத ந நிர்வித்³யேத யாவதா । மத் கதா²ஶ்ரவண ஆதௌ³ வா ஶ்ரத்³தா⁴ யாவத் ந ஜாயதே ॥ 9॥

ஸ்வத⁴ர்மஸ்த²: யஜன்யஜ்ஞை: அனாஶீ: காம: உத்³த⁴வ । ந யாதி ஸ்வர்க³னரகௌ யதி³ அன்யத்ர ஸமாசரேத் ॥ 1௦॥

அஸ்மின் லோகே வர்தமான: ஸ்வத⁴ர்மஸ்த²: அனக⁴: ஶுசி: । ஜ்ஞானம் விஶுத்³த⁴ம் ஆப்னோதி மத்³ப⁴க்திம் வா யத்³ருச்ச²யா ॥ 11॥

ஸ்வர்கி³ண: அபி ஏதம் இச்ச²ந்தி லோகம் நிரயிண: ததா² । ஸாத⁴கம் ஜ்ஞானப⁴க்திப்⁴யாம் உப⁴யம் தத் அஸாத⁴கம் ॥ 12॥

ந நர: ஸ்வர்க³திம் காங்க்ஷேத் நாரகீம் வா விசக்ஷண: । ந இமம் லோகம் ச காங்க்ஷேத தே³ஹ ஆவேஶாத் ப்ரமாத்³யதி ॥ 13॥

ஏதத் வித்³வான் புரா ம்ருத்யோ: அப⁴வாய க⁴டேத ஸ: । அப்ரமத்த: இத³ம் ஜ்ஞாத்வா மர்த்யம் அபி அர்த²ஸித்³தி⁴த³ம் ॥ 14॥

சி²த்³யமானம் யமை: ஏதை: க்ருதனீட³ம் வனஸ்பதிம் । க²க³: ஸ்வகேதம் உத்ஸ்ருஜ்ய க்ஷேமம் யாதி ஹி அலம்பட: ॥ 15॥

அஹோராத்ரை: சி²த்³யமானம் பு³த்³த்⁴வாயு: ப⁴யவேபது²: । முக்தஸங்க³: பரம் பு³த்³த்⁴வா நிரீஹ உபஶாம்யதி ॥ 16॥

ந்ருதே³ஹம் ஆத்³யம் ஸுலப⁴ம் ஸுது³ர்லப⁴ம் ப்லவம் ஸுகல்பம் கு³ருகர்ணதா⁴ரம் । மயா அனுகூலேன நப⁴ஸ்வதேரிதம் புமான் ப⁴வாப்³தி⁴ம் ந தரேத் ஸ: ஆத்மஹா ॥ 17॥

யதா³ ஆரம்பே⁴ஷு நிர்விண்ண: விரக்த: ஸம்யதேந்த்³ரிய: । அப்⁴யாஸேன ஆத்மன: யோகீ³ தா⁴ரயேத் அசலம் மன: ॥ 18॥

தா⁴ர்யமாணம் மன: ய: ஹி ப்⁴ராம்யதா³ஶு அனவஸ்தி²தம் । அதந்த்³ரித: அனுரோதே⁴ன மார்கே³ண ஆத்மவஶம் நயேத் ॥ 19॥

மனோக³திம் ந விஸ்ருஜேத் ஜிதப்ராண: ஜிதேந்த்³ரிய: । ஸத்த்வஸம்பன்னயா பு³த்³த்⁴யா மன: ஆத்மவஶம் நயேத் ॥ 2௦॥

ஏஷ: வை பரம: யோக³: மனஸ: ஸங்க்³ரஹ: ஸ்ம்ருத: । ஹ்ருத³யஜ்ஞத்வம் அன்விச்ச²ன் த³ம்யஸ்ய ஏவ அர்வத: முஹு: ॥ 21॥

ஸாங்க்²யேன ஸர்வபா⁴வானாம் ப்ரதிலோம அனுலோமத: । ப⁴வ அபி அயௌ அனுத்⁴யயேத் மன: யாவத் ப்ரஸீத³தி ॥ 22॥

நிர்விண்ணஸ்ய விரக்தஸ்ய புருஷஸ்ய உக்தவேதி³ன: । மன: த்யஜதி தௌ³ராத்ம்யம் சிந்திதஸ்ய அனுசிந்தயா ॥ 23॥

யம ஆதி³பி⁴: யோக³பதை²: ஆன்வீக்ஷிக்யா ச வித்³யயா । மம அர்சோபாஸனாபி⁴: வா ந அன்யை: யோக்³யம் ஸ்மரேத் மன: ॥ 24॥

யதி³ குர்யாத் ப்ரமாதே³ன யோகீ³ கர்ம விக³ர்ஹிதம் । யோகே³ன ஏவ த³ஹேத் அம்ஹ: ந அன்யத் தத்ர கதா³சன ॥ 25॥

ஸ்வே ஸ்வே அதி⁴காரே யா நிஷ்டா² ஸ: கு³ண: பரிகீர்தித: । கர்மணாம் ஜாதி அஶுத்³தா⁴னாம் அனேன நியம: க்ருத: । கு³ணதோ³ஷவிதா⁴னேன ஸங்கா³னாம் த்யாஜனேச்ச²யா ॥ 26॥

ஜாதஶ்ரத்³த³: மத்கதா²ஸு நிர்விண்ண: ஸர்வகர்மஸு । வேத³ து³:கா²த்மகான் காமான் பரித்யாகே³ அபி அனீஶ்வர: ॥ 27॥

தத: ப⁴ஜேத மாம் ப்ரீத: ஶ்ரத்³தா⁴லு: த்³ருட⁴னிஶ்சய: । ஜுஷமாண: ச தான் காமான் து³:க² உத³ர்கான் ச க³ர்ஹயன் ॥ 28॥

ப்ரோக்தேன ப⁴க்தியோகே³ன ப⁴ஜத: மா அஸக்ருத் முனே: । காமா: ஹ்ருத³ய்யா: நஶ்யந்தி ஸர்வே மயி ஹ்ருதி³ ஸ்தி²தே ॥ 29॥

பி⁴த்³யதே ஹ்ருத³யக்³ரந்தி²: சி²த்³யந்தே ஸர்வஸம்ஶயா: । க்ஷீயந்தே ச அஸ்ய கர்மாணி மயி த்³ருஷ்டே அகி²ல ஆத்மனி ॥ 3௦॥

தஸ்மாத் மத்³ப⁴க்தியுக்தஸ்ய யோகி³ன: வை மத் ஆத்மன: । ந ஜ்ஞானம் ந ச வைராக்³யம் ப்ராய: ஶ்ரேய: ப⁴வேத் இஹ ॥ 31॥

யத் கர்மபி⁴: யத் தபஸா ஜ்ஞானவைராக்³யத: ச யத் । யோகே³ன தா³னத⁴ர்மேண ஶ்ரேயோபி⁴: இதரை: அபி ॥ 32॥

ஸர்வம் மத்³ப⁴க்தியோகே³ன மத்³ப⁴க்த: லப⁴தே அஞ்ஜஸா । ஸ்வர்க³ அபவர்க³ம் மத் தா⁴ம கத²ஞ்சித் யதி³ வாஞ்ச²தி ॥ 33॥

ந கிஞ்சித் ஸாத⁴வ: தீ⁴ரா: ப⁴க்தா: ஹி ஏகாந்தின: மம । வாஞ்ச²தி அபி மயா த³த்தம் கைவல்யம் அபுனர்ப⁴வம் ॥ 34॥

நைரபேக்ஷ்யம் பரம் ப்ராஹு: நி:ஶ்ரேயஸம் அனல்பகம் । தஸ்மாத் நிராஶிஷ: ப⁴க்தி: நிரபேக்ஷஸ்ய மே ப⁴வேத் ॥ 35॥

ந மயி ஏகாந்தப⁴க்தானாம் கு³ணதோ³ஷ உத்³ப⁴வா: கு³ணா: । ஸாதூ⁴னாம் ஸமசித்தானாம் பு³த்³தே⁴: பரம் உபேயுஷாம் ॥ 36॥

ஏவம் ஏதத் மயா ஆதி³ஷ்டான் அனுதிஷ்ட²ந்தி மே பத²: । க்ஷேமம் விந்த³ந்தி மத் ஸ்தா²னம் யத் ப்³ரஹ்ம பரமம் விது³: ॥ 37॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ப⁴க³வது³த்³த⁴வஸம்வாதே³ வேத³த்ரயீவிபா⁴க³யோகோ³ நாம விம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 2௦॥

அத² ஏகவிம்ஶ: அத்⁴யாய: । ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ய: ஏதான் மத்பத²: ஹித்வா ப⁴க்திஜ்ஞானக்ரியாத்மகான் । க்ஷுத்³ரான் காமான் சலை: ப்ராணை: ஜுஷந்த: ஸம்ஸரந்தி தே ॥ 1

ஸ்வே ஸ்வே அதி⁴காரே யா நிஷ்டா² ஸ: கு³ண: பரிகீர்தித: । விபர்யய: து தோ³ஷ: ஸ்யாத் உப⁴யோ: ஏஷ: நிஶ்சய: ॥ 2॥

ஶுத்³தி⁴ அஶுத்³தீ⁴ விதீ⁴யேதே ஸமானேஷு அபி வஸ்துஷு । த்³ரவ்யஸ்ய விசிகித்ஸார்த²ம் கு³ணதோ³ஷௌ ஶுப⁴ அஶுபௌ⁴ ॥ 3॥

த⁴ர்மார்த²ம் வ்யவஹாரார்த²ம் யாத்ரார்த²ம் இதி ச அனக⁴ । த³ர்ஶித: அயம் மயா ஆசார: த⁴ர்மம் உத்³வஹதாம் து⁴ரம் ॥ 4॥

பூ⁴மி அம்பு³ அக்³னி அனில ஆகாஶா: பூ⁴தானாம் பஞ்ச தா⁴தவ: । ஆப்³ரஹ்ம ஸ்தா²வர ஆதீ³னாம் ஶரீரா: ஆத்மஸம்யுதா: ॥ 5॥

வேதே³ன நாமரூபாணி விஷமாணி ஸமேஷு அபி । தா⁴துஷு உத்³த⁴வ கல்ப்யந்த: ஏதேஷாம் ஸ்வார்த²ஸித்³த⁴யே ॥ 6॥

தே³ஶ கால ஆதி³ பா⁴வானாம் வஸ்தூனாம் மம ஸத்தம । கு³ணதோ³ஷௌ விதீ⁴யேதே நியமார்த²ம் ஹி கர்மணாம் ॥ 7॥

அக்ருஷ்ணஸார: தே³ஶானாம் அப்³ரஹ்மண்ய: அஶுசி: ப⁴வேத் । க்ருஷ்ணஸார: அபி அஸௌவீர கீகட அஸம்ஸ்க்ருதேரிணம் ॥ 8॥

கர்மண்ய: கு³ணவான் கால: த்³ரவ்யத: ஸ்வத: ஏவ வா । யத: நிவர்ததே கர்ம ஸ: தோ³ஷ: அகர்மக: ஸ்ம்ருத: ॥ 9॥

த்³ரவ்யஸ்ய ஶுத்³தி⁴ அஶுத்³தீ⁴ ச த்³ரவ்யேண வசனேன ச । ஸம்ஸ்காரேண அத² காலேன மஹத்த்வ அல்பதயா அத²வா ॥ 1௦॥

ஶக்த்யா அஶக்த்யா அத²வா பு³த்³த்⁴யா ஸம்ருத்³த்⁴யா ச யத் ஆத்மனே । அக⁴ம் குர்வந்தி ஹி யதா² தே³ஶ அவஸ்தா² அனுஸாரத: ॥ 11॥

தா⁴ன்ய தா³ரு அஸ்தி² தந்தூனாம் ரஸ தைஜஸ சர்மணாம் । கால வாயு அக்³னி ம்ருத்தோயை: பார்தி²வானாம் யுத அயுதை: ॥ 12॥

அமேத்⁴யலிப்தம் யத் யேன க³ந்த⁴ம் லேபம் வ்யபோஹதி । ப⁴ஜதே ப்ரக்ருதிம் தஸ்ய தத் ஶௌசம் தாவத் இஷ்யதே ॥ 13॥

ஸ்னான தா³ன தப: அவஸ்தா² வீர்ய ஸம்ஸ்கார கர்மபி⁴: । மத் ஸ்ம்ருத்யா ச ஆத்மன: ஶௌசம் ஶுத்³த⁴: கர்ம ஆசரேத் த்³விஜ: ॥ 14॥

மந்த்ரஸ்ய ச பரிஜ்ஞானம் கர்மஶுத்³தி⁴: மத³ர்பணம் । த⁴ர்ம: ஸம்பத்³யதே ஷட்³பி⁴: அத⁴ர்ம: து விபர்யய: ॥ 15॥

க்வசித் கு³ண: அபி தோ³ஷ: ஸ்யாத் தோ³ஷ: அபி விதி⁴னா கு³ண: । கு³ணதோ³ஷார்த²னியம: தத் பி⁴தா³ம் ஏவ பா³த⁴தே ॥ 16॥

ஸமானகர்ம ஆசரணம் பதிதானாம் ந பாதகம் । ஔத்பத்திக: கு³ண: ஸங்க³: ந ஶயான: பததி அத⁴: ॥ 17॥

யத: யத: நிவர்தேத விமுச்யேத தத: தத: । ஏஷ: த⁴ர்ம: ந்ரூணாம் க்ஷேம: ஶோகமோஹப⁴ய அபஹ: ॥ 18॥

விஷயேஷு கு³ணாத்⁴யாஸாத் பும்ஸ: ஸங்க³: தத: ப⁴வேத் । ஸங்கா³த் தத்ர ப⁴வேத் காம: காமாத் ஏவ கலி: ந்ரூணாம் ॥ 19॥

கலே: து³ர்விஷஹ: க்ரோத⁴: தம: தம் அனுவர்ததே । தமஸா க்³ரஸ்யதே பும்ஸ: சேதனா வ்யாபினீ த்³ருதம் ॥ 2௦॥

தயா விரஹித: ஸாதோ⁴ ஜந்து: ஶூன்யாய கல்பதே । தத: அஸ்ய ஸ்வார்த²விப்⁴ரம்ஶ: மூர்ச்சி²தஸ்ய ம்ருதஸ்ய ச ॥ 21॥

விஷயாபி⁴னிவேஶேன ந ஆத்மானம் வேத³ ந அபரம் । வ்ருக்ஷஜீவிகயா ஜீவன் வ்யர்த²ம் ப⁴ஸ்த்ர இவ ய: ஶ்வஸன் ॥ 22॥

ப²லஶ்ருதி: இயம் ந்ரூணாம் ந ஶ்ரேய: ரோசனம் பரம் । ஶ்ரேயோவிவக்ஷயா ப்ரோக்தம் யதா² பை⁴ஷஜ்யரோசனம் ॥ 23॥

உத்பத்தி ஏவ ஹி காமேஷு ப்ராணேஷு ஸ்வஜனேஷு ச । ஆஸக்தமனஸ: மர்த்யா ஆத்மன: அனர்த²ஹேதுஷு ॥ 24॥

ந தான் அவிது³ஷ: ஸ்வார்த²ம் ப்⁴ராம்யத: வ்ருஜினாத்⁴வனி । கத²ம் யுஞ்ஜ்யாத் புன: தேஷு தான் தம: விஶத: பு³த⁴: ॥ 25॥

ஏவம் வ்யவஸிதம் கேசித் அவிஜ்ஞாய குபு³த்³த⁴ய: । ப²லஶ்ருதிம் குஸுமிதாம் ந வேத³ஜ்ஞா: வத³ந்தி ஹி ॥ 26॥

காமின: க்ருபணா: லுப்³தா⁴: புஷ்பேஷு ப²லபு³த்³த⁴ய: । அக்³னிமுக்³தா⁴ து⁴மதாந்தா: ஸ்வம் லோகம் ந விந்த³ந்தி தே ॥ 27॥

ந தே மாம் அங்க³: ஜானந்தி ஹ்ருதி³ஸ்த²ம் ய: இத³ம் யத: । உக்த²ஶஸ்த்ரா: ஹி அஸுத்ருப: யதா² நீஹாரசக்ஷுஷ: ॥ 28॥

தே மே மதம் அவிஜ்ஞாய பரோக்ஷம் விஷயாத்மகா: । ஹிம்ஸாயாம் யதி³ ராக³: ஸ்யாத் யஜ்ஞ: ஏவ ந சோத³னா ॥ 29॥

ஹிம்ஸாவிஹாரா: ஹி அலப்³தை⁴: பஶுபி⁴: ஸ்வஸுகே²ச்ச²யா । யஜந்தே தே³வதா: யஜ்ஞை: பித்ருபூ⁴தபதீன் க²லா: ॥ 3௦॥

ஸ்வப்ன் உபமம் அமும் லோகம் அஸந்தம் ஶ்ரவணப்ரியம் । ஆஶிஷ: ஹ்ருதி³ ஸங்கல்ப்ய த்யஜந்தி அர்தா²ன் யதா² வணிக் ॥ 31॥

ரஜ:ஸத்த்வதமோனிஷ்டா²: ரஜ:ஸத்த்வதமோஜுஷ: । உபாஸத: இந்த்³ரமுக்²யான் தே³வாதீ³ன் ந ததா² ஏவ மாம் ॥ 32॥

இஷ்ட்வா இஹ தே³வதா: யஜ்ஞை: க³த்வா ரம்ஸ்யாமஹே தி³வி । தஸ்ய அந்த: இஹ பூ⁴யாஸ்ம: மஹாஶாலா மஹாகுலா: ॥ 33॥

ஏவம் புஷ்பிதயா வாசா வ்யாக்ஷிப்தமனஸாம் ந்ரூணாம் । மானினான் ச அதிஸ்தப்³தா⁴னாம் மத்³வார்தா அபி ந ரோசதே ॥ 34॥

வேதா³: ப்³ரஹ்மாத்மவிஷயா: த்ரிகாண்ட³விஷயா: இமே । பரோக்ஷவாதா³: ருஷய: பரோக்ஷம் மம ச ப்ரியம் ॥ 35॥

ஶப்³த³ப்³ரஹ்ம ஸுது³ர்போ³த⁴ம் ப்ராண இந்த்³ரிய மனோமயம் । அனந்தபாரம் க³ம்பீ⁴ரம் து³ர்விகா³ஹ்யம் ஸமுத்³ரவத் ॥ 36॥

மயா உபப்³ரும்ஹிதம் பூ⁴ம்னா ப்³ரஹ்மணா அனந்தஶக்தினா । பூ⁴தேஷு கோ⁴ஷரூபேண பி³ஸேஷு ஊர்ண இவ லக்ஷ்யதே ॥ 37॥

யதா² ஊர்ணனாபி⁴: ஹ்ருத³யாத் ஊர்ணாம் உத்³வமதே முகா²த் । ஆகாஶாத் கோ⁴ஷவான் ப்ராண: மனஸா ஸ்பர்ஶரூபிணா ॥ 38॥

ச²ந்தோ³மய: அம்ருதமய: ஸஹஸ்ரபத³வீம் ப்ரபு⁴: । ஓங்காராத் வ்யஞ்ஜித ஸ்பர்ஶ ஸ்வர உஷ்ம அந்தஸ்த² பூ⁴ஷிதாம் ॥

39॥

விசித்ரபா⁴ஷாவிததாம் ச²ந்தோ³பி⁴: சதுர உத்தரை: । அனந்தபாராம் ப்³ருஹதீம் ஸ்ருஜதி ஆக்ஷிபதே ஸ்வயம் ॥ 4௦॥

கா³யத்ரீ உஷ்ணிக் அனுஷ்டுப் ச ப்³ருஹதீ பங்க்தி: ஏவ ச । த்ரிஷ்டுப் ஜக³தீ அதிச்ச²ந்த³: ஹி அத்யஷ்டி அதிஜக³த் விராட் ॥ 41॥

கிம் வித⁴த்தே கிம் ஆசஷ்டே கிம் அனூத்³ய விகல்பயேத் । இதி அஸ்யா: ஹ்ருத³யம் லோகே ந அன்ய: மத் வேத³ கஶ்சன ॥42॥

மாம் வித⁴த்தே அபி⁴த⁴த்தே மாம் விகல்ப்ய அபோஹ்யதே து அஹம் । ஏதாவான் ஸர்வவேதா³ர்த²: ஶப்³த³: ஆஸ்தா²ய மாம் பி⁴தா³ம் । மாயாமாத்ரம் அனூத்³ய அந்தே ப்ரதிஷித்⁴ய ப்ரஸீத³தி ॥ 43॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ப⁴க³வத்³த்³த⁴வஸம்வாதே³ வேத³த்ரயவிபா⁴க³னிரூபணம் நாம ஏகவிம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 21॥

அத² த்³வாவிம்ஶ: அத்⁴யாய: । உத்³த⁴வ: உவாச

கதி தத்த்வானி விஶ்வேஶ ஸங்க்²யாதானி ருஷிபி⁴: ப்ரபோ⁴ । நவ ஏகாத³ஶ பஞ்ச த்ரீணி ஆத்த² த்வம் இஹ ஶுஶ்ரும ॥ 1

கேசித் ஷட்³விம்ஶதிம் ப்ராஹு: அபரே பஞ்சவிம்ஶதிம் । ஸப்த ஏகே நவ ஷட் கேசித் சத்வாரி ஏகாத³ஶ அபரே । கேசித் ஸப்தத³ஶ ப்ராஹு: ஷோட³ஶ ஏகே த்ரயோத³ஶ ॥ 2॥

ஏதாவத் த்வம் ஹி ஸங்க்²யானாம் ருஷய: யத் விவக்ஷயா । கா³யந்தி ப்ருத²க் ஆயுஷ்மன் இத³ம் ந: வக்தும் அர்ஹஸி ॥ 3॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

யுக்தம் ச ஸந்தி ஸர்வத்ர பா⁴ஷந்தே ப்³ராஹ்மணா: யதா² । மாயாம் மதீ³யாம் உத்³க்³ருஹ்ய வத³தாம் கிம் நு து³ர்க⁴டம் ॥ 4

ந ஏதத் ஏவம் யதா² ஆத்த² த்வம் யத் அஹம் வச்மி தத் ததா² । ஏவம் விவத³தாம் ஹேதும் ஶக்தய: மே து³ரத்யயா: ॥ 5॥

யாஸாம் வ்யதிகராத் ஆஸீத் விகல்ப: வத³தாம் பத³ம் । ப்ராப்தே ஶமத³மே அபி ஏதி வாத³ஸ்தமனு ஶாம்யதி ॥ 6॥

பரஸ்பரான் அனுப்ரவேஶாத் தத்த்வானாம் புருஷர்ஷப⁴ । பௌர்வ அபர்ய ப்ரஸங்க்²யானம் யதா² வக்து: விவக்ஷிதம் ॥ 7॥

ஏகஸ்மின் அபி த்³ருஶ்யந்தே ப்ரவிஷ்டானி இதராணி ச । பூர்வஸ்மின் வா பரஸ்மின் வா தத்த்வே தத்த்வானி ஸர்வஶ: ॥ 8॥

பௌர்வ அபர்யம் அத: அமீஷாம் ப்ரஸங்க்²யானம் அபீ⁴ப்ஸதாம் । யதா² விவிக்தம் யத் வக்த்ரம் க்³ருஹ்ணீம: யுக்திஸம்ப⁴வாத் ॥ 9॥

அனாதி³ அவித்³யாயுக்தஸ்ய புருஷஸ்ய ஆத்மவேத³னம் । ஸ்வத: ந ஸம்ப⁴வாத் அன்ய: தத்த்வஜ்ஞ: ஜ்ஞானத³: ப⁴வேத் ॥ 1௦॥

புருஷ ஈஶ்வரயோ: அத்ர ந வைலக்ஷண்யம் அணு அபி । தத் அன்யகல்பனாபார்தா² ஜ்ஞானம் ச ப்ரக்ருதே: கு³ண: ॥ 11॥

ப்ரக்ருதி: கு³ணஸாம்யம் வை ப்ரக்ருதே: ந ஆத்மன: கு³ணா: । ஸத்த்வம் ரஜ: தம: இதி ஸ்தி²தி உத்பத்தி அந்தஹேதவ: ॥ 12॥

ஸத்த்வம் ஜ்ஞானம் ரஜ: கர்ம தம: அஜ்ஞானம் இஹ உச்யதே । கு³ணவ்யதிகர: கால: ஸ்வபா⁴வ: ஸூத்ரம் ஏவ ச ॥ 13॥

புருஷ: ப்ரக்ருதி: வ்யக்தம் அஹங்கார: நப⁴: அனில: । ஜ்யோதி: ஆப: க்ஷிதி: இதி தத்த்வானி உக்தானி மே நவ ॥ 14॥

ஶ்ரோத்ரம் த்வக் த³ர்ஶனம் க்⁴ராண: ஜிஹ்வா இதி ஜ்ஞானஶக்தய: । வாக் பாணி உபஸ்த² பாயு அங்க்⁴ரி: கர்மாண்யங்க³ உப⁴யம் மன: ॥ 15॥

ஶப்³த³: ஸ்பர்ஶ: ரஸ: க³ந்த⁴: ரூபம் ச இதி அர்த²ஜாதய: । க³தி உக்தி உத்ஸர்க³ ஶில்பானி கர்ம ஆயதன ஸித்³த⁴ய: ॥ 16॥

ஸர்க³ ஆதௌ³ ப்ரக்ருதி: ஹி அஸ்ய கார்ய காரண ரூபிணீ । ஸத்த்வ ஆதி³பி⁴: கு³ணை: த⁴த்தே புருஷ: அவ்யக்த: ஈக்ஷதே ॥ 17॥

வ்யக்த ஆத³ய: விகுர்வாணா: தா⁴தவ: புருஷ ஈக்ஷயா । லப்³த⁴வீர்யா: ஸ்ருஜந்தி அண்ட³ம் ஸம்ஹதா: ப்ரக்ருதே: ப³லாத் ॥ 18॥

ஸப்த ஏவ தா⁴தவ: இதி தத்ர அர்தா²: பஞ்ச கா²த³ய: । ஜ்ஞானம் ஆத்மா உப⁴ய ஆதா⁴ர: தத: தே³ஹ இந்த்³ரிய ஆஸவ: ॥ 19॥

ஷட்³ இதி அத்ர அபி பூ⁴தானி பஞ்ச ஷஷ்ட²: பர: புமான் । தை: யுக்த: ஆத்மஸம்பூ⁴தை: ஸ்ருஷ்ட்வா இத³ம் ஸமுபாவிஶத் ॥ 2௦॥

சத்வாரி ஏவ இதி தத்ர அபி தேஜ: ஆப: அன்னம் ஆத்மன: । ஜாதானி தை: இத³ம் ஜாதம் ஜன்ம அவயவின: க²லு ॥ 21॥

ஸங்க்²யானே ஸப்தத³ஶகே பூ⁴தமாத்ர இந்த்³ரியாணி ச । பஞ்சபஞ்ச ஏக மனஸா ஆத்மா ஸப்தத³ஶ: ஸ்ம்ருத: ॥ 22॥

தத்³வத் ஷோட³ஶஸங்க்²யானே ஆத்மா ஏவ மன: உச்யதே । பூ⁴தேந்த்³ரியாணி பஞ்ச ஏவ மன: ஆத்மா த்ரயோத³ஶ: ॥ 23॥

ஏகாத³ஶத்வ: ஆத்மா அஸௌ மஹாபூ⁴தேந்த்³ரியாணி ச । அஷ்டௌ ப்ரக்ருதய: ச ஏவ புருஷ: ச நவ இதி அத² ॥ 24॥

இதி நானா ப்ரஸங்க்²யானம் தத்த்வானாம் ருஷிபி⁴: க்ருதம் । ஸர்வம் ந்யாய்யம் யுக்திமத்வாத் விது³ஷாம் கிம் அஶோப⁴னம் ॥ 25॥

உத்³த⁴வ: உவாச

ப்ரக்ருதி: புருஷ: ச உபௌ⁴ யதி³ அபி ஆத்மவிலக்ஷணௌ । அன்யோன்ய அபாஶ்ரயாத் க்ருஷ்ண த்³ருஶ்யதே ந பி⁴தா³ தயோ: । ப்ரக்ருதௌ லக்ஷ்யதே ஹி ஆத்மா ப்ரக்ருதி: ச ததா² ஆத்மனி ॥ 26

ஏவம் மே புண்ட³ரீகாக்ஷ மஹாந்தம் ஸம்ஶயம் ஹ்ருதி³ । சே²த்தும் அர்ஹஸி ஸர்வஜ்ஞ வசோபி⁴: நயனைபுணை: ॥ 27॥

த்வத்த: ஜ்ஞானம் ஹி ஜீவானாம் ப்ரமோஷ: தே அத்ர ஶக்தித: । த்வம் ஏவ ஹி ஆத்ம மாயாயா க³திம் வேத்த² ந ச அபர: ॥ 28॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ப்ரக்ருதி: புருஷ: ச இதி விகல்ப: புருஷர்ஷப⁴ । ஏஷ: வைகாரிக: ஸர்க³: கு³ணவ்யதிகராத்மக: ॥ 29

மம அங்க³ மாயா கு³ணமயீ அனேகதா⁴ விகல்பபு³த்³தீ⁴: ச கு³ணை: வித⁴த்தே । வைகாரிக: த்ரிவித⁴: அத்⁴யாத்மம் ஏகம் அத² அதி⁴தை³வம் அதி⁴பூ⁴தம் அன்யத் ॥ 3௦॥

த்³ருக் ரூபம் ஆர்கம் வபு: அத்ர ரந்த்⁴ரே பரஸ்பரம் ஸித்⁴யதி ய: ஸ்வத: கே² । ஆத்மா யத் ஏஷம் அபர: ய: ஆத்³ய: ஸ்வயா அனுபூ⁴த்ய அகி²லஸித்³த⁴ஸித்³தி⁴: । ஏவம் த்வக் ஆதி³ ஶ்ரவணாதி³ சக்ஷு: ஜிஹ்வ ஆதி³ நாஸ ஆதி³ ச சித்தயுக்தம் ॥ 31॥

ய: அஸௌ கு³ணக்ஷோப⁴க்ருதௌ விகார: ப்ரதா⁴னமூலாத் மஹத: ப்ரஸூத: । அஹம் த்ரிவ்ருத் மோஹவிகல்பஹேது: வைகாரிக: தாமஸ: ஐந்த்³ரிய: ச ॥ 32॥

ஆத்மாபரிஜ்ஞானமய: விவாத³: ஹி அஸ்தி இதி ந அஸ்தி இதி பி⁴தா³ர்த²னிஷ்ட²: । வ்யர்த²: அபி ந ஏவ உபரமேத பும்ஸாம் மத்த: பராவ்ருத்ததி⁴யாம் ஸ்வலோகாத் ॥ 33॥

உத்³த⁴வ: உவாச

த்வத்த: பராவ்ருத்ததி⁴ய: ஸ்வக்ருதை: கர்மபி⁴: ப்ரபோ⁴ । உச்ச அவசான் யதா² தே³ஹான் க்³ருஹ்ணந்தி விஸ்ருஜந்தி ச ॥ 34

தத் மம ஆக்²யாஹி கோ³விந்த³ து³ர்விபா⁴வ்யம் அனாத்மபி⁴: । ந ஹி ஏதத் ப்ராயஶ: லோகே வித்³வாம்ஸ: ஸந்தி வஞ்சிதா: ॥ 35॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

மன: கர்மமயம் ந்ருணாம் இந்த்³ரியை: பஞ்சபி⁴: யுதம் । லோகாத் லோகம் ப்ரயாதி அன்ய: ஆத்மா தத் அனுவர்ததே ॥ 36

த்⁴யாயன் மன: அனுவிஷயான் த்³ருஷ்டான் வா அனுஶ்ருதான் அத² । உத்³யத் ஸீத³த் கர்மதந்த்ரம் ஸ்ம்ருதி: தத் அனுஶாம்யதி ॥ 37॥

விஷய அபி⁴னிவேஶேன ந ஆத்மானம் யத் ஸ்மரேத் புன: । ஜந்தோ: வை கஸ்யசித் ஹேதோ: ம்ருத்யு: அத்யந்தவிஸ்ம்ருதி: ॥ 38॥

ஜன்ம து ஆத்மதயா பும்ஸ: ஸர்வபா⁴வேன பூ⁴ரித³ । விஷய ஸ்வீக்ருதிம் ப்ராஹு: யதா² ஸ்வப்னமனோரத²: ॥ 39॥

ஸ்வப்னம் மனோரத²ம் ச இத்த²ம் ப்ராக்தனம் ந ஸ்மரதி அஸௌ । தத்ர பூர்வம் இவ ஆத்மானம் அபூர்வம் ச அனுபஶ்யதி ॥ 4௦॥

இந்த்³ரிய ஆயன ஸ்ருஷ்ட்யா இத³ம் த்ரைவித்⁴யம் பா⁴தி வஸ்துனி । ப³ஹி: அந்த: பி⁴தா³ஹேது: ஜன: அஸத் ஜனக்ருத் யதா² ॥ 41॥

நித்யதா³ ஹி அங்க³: பூ⁴தானி ப⁴வந்தி ந ப⁴வந்தி ச । காலேன அல்க்ஷ்யவேகே³ன ஸூக்ஷ்மத்வாத் தத் ந த்³ருஶ்யதே ॥ 42॥

யதா² அர்சிஷாம் ஸ்ரோதஸாம் ச ப²லானாம் வா வனஸ்பதே: । ததா² ஏவ ஸர்வபூ⁴தானாம் வய: அவஸ்தா² ஆத³ய: க்ருதா: ॥ 43॥

ஸ: அயம் தீ³ப: அர்சிஷாம் யத்³வத் ஸ்ரோதஸாம் தத் இத³ம் ஜலம் । ஸ: அயம் புமான் இதி ந்ருணாம் ம்ருஷா: கீ³: தீ⁴: ம்ருஷா ஆயுஷாம் ॥ 44॥

மா ஸ்வஸ்ய கர்மபீ³ஜேன ஜாயதே ஸ: அபி அயம் புமான் । ம்ரியதே வாமர: ப்⁴ராந்த்யா யதா² அக்³னி: தா³ரு ஸம்யுத: ॥ 45॥

நிஷேகக³ர்ப⁴ஜன்மானி பா³ல்யகௌமாரயௌவனம் । வயோமத்⁴யம் ஜரா ம்ருத்யு: இதி அவஸ்தா²: தனோ: நவ ॥ 46॥

ஏதா: மனோரத²மயீ: ஹி அன்யஸ்ய உச்சாவசா: தனூ: । கு³ணஸங்கா³த் உபாத³த்தே க்வசித் கஶ்சித் ஜஹாதி ச ॥ 47॥

ஆத்மன: பித்ருபுத்ராப்⁴யாம் அனுமேயௌ ப⁴வாப்யயௌ । ந ப⁴வாப்யயவஸ்தூனாம் அபி⁴ஜ்ஞ: த்³வயலக்ஷண: ॥ 48॥

தரோ: பீ³ஜவிபாகாப்⁴யாம் ய: வித்³வாத் ஜன்மஸம்யமௌ । தரோ: விலக்ஷண: த்³ரஷ்டா ஏவம் த்³ரஷ்டா தனோ: ப்ருத²க் ॥ 49॥

ப்ரக்ருதே: ஏவம் ஆத்மானம் அவிவிச்ய அபு³த⁴: புமான் । தத்த்வேன ஸ்பர்ஶஸம்மூட⁴: ஸம்ஸாரம் ப்ரதிபத்³யதே ॥ 5௦॥

ஸத்த்வஸங்கா³த் ருஷீன் தே³வான் ரஜஸா அஸுரமானுஷான் । தமஸா பூ⁴ததிர்யக்த்வம் ப்⁴ராமித: யாதி கர்மபி⁴: ॥ 51॥

ந்ருத்யத: கா³யத: பஶ்யன் யதா² ஏவ அனுகரோதி தான் । ஏவம் பு³த்³தி⁴கு³ணான் பஶ்யன் அனீஹ: அபி அனுகார்யதே ॥ 52॥

யதா² அம்ப⁴ஸா ப்ரசலதா தரவ: அபி சலா: இவ । சக்ஷுஷா ப்⁴ராம்யமாணேன த்³ருஶ்யதே ப்⁴ரமதி இவ பூ⁴: ॥ 53॥

யதா² மனோரத²தி⁴ய: விஷயானுப⁴வ: ம்ருஷா । ஸ்வப்னத்³ருஷ்டா: ச தா³ஶார்ஹ ததா² ஸம்ஸார: ஆத்மன: ॥ 54॥

அர்தே² ஹி அவித்³யமானே அபி ஸம்ஸ்ருதி: ந நிவர்ததே । த்⁴யாயத: விஷயான் அஸ்ய ஸ்வப்னே அனர்த² ஆக³ம: யதா² ॥ 55॥

தஸ்மாத் உத்³த⁴வ மா பு⁴ங்க்ஷ்வ விஷயான் அஸத் இந்த்³ரியை: । ஆத்மா அக்³ரஹணனிர்பா⁴தம் பஶ்ய வைகல்பிகம் ப்⁴ரமம் ॥ 56॥

க்ஷிப்த: அவமானித: அஸத்³பி⁴: ப்ரலப்³த⁴: அஸூயித: அத²வா । தாடி³த: ஸம்னிப³த்³த⁴: வா வ்ருத்த்யா வா பரிஹாபித: ॥ 57॥

நிஷ்டி²த: மூத்ரித: ப³ஹுதா⁴ ஏவம் ப்ரகம்பித: । ஶ்ரேயஸ்காம: க்ருச்ச்²ரக³த: ஆத்மனா ஆத்மானம் உத்³த⁴ரேத் ॥ 58॥

உத்³த⁴வ: உவாச

யதா² ஏவம் அனுபு³த்³த்⁴யேயம் வத³ ந: வத³தாம் வர । ஸுது³:ஸஹம் இமம் மன்ய: ஆத்மனி அஸத் அதிக்ரமம் ॥ 59

விது³ஷம் அபி விஶ்வாத்மன் ப்ரக்ருதி: ஹி ப³லீயஸீ । ருதே த்வத் த⁴ர்மனிரதான் ஶாந்தா: தே சரணாலயான் ॥ 6௦॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ப⁴க³வது³த்³த⁴வஸம்வாதே³ த்³வாவிம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 22॥

அத² த்ரயோவிம்ஶ: அத்⁴யாய: । பா³த³ராயணி: உவாச

ஸ: ஏவம் ஆஶம்ஸித: உத்³த⁴வேன பா⁴க³வதமுக்²யேன தா³ஶார்ஹமுக்²ய: । ஸபா⁴ஜயன் ப்³ருத்யவச: முகுந்த³: தம் ஆப³பா⁴ஷே ஶ்ரவணீயவீர்ய: ॥ 1

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ப³ர்ஹஸ்பத்ய ஸ: வை ந அத்ர ஸாது⁴: வை து³ர்ஜன் ஈரிதை: । து³ருக்தை: பி⁴ன்னம் ஆத்மானம் ய: ஸமாதா⁴தும் ஈஶ்வர: ॥ 2

ந ததா² தப்யதே வித்³த⁴: புமான் பா³ணை: ஸுமர்மகை³: । யதா² துத³ந்தி மர்மஸ்தா²: ஹி அஸதாம் பருஷேஷவ: ॥ 3॥

கத²யந்தி மஹத்புண்யம் இதிஹாஸம் இஹ உத்³த⁴வ । தம் அஹம் வர்ணயிஷ்யாமி நிபோ³த⁴ ஸுஸமாஹித: ॥ 4॥

கேனசித் பி⁴க்ஷுணா கீ³தம் பரிபூ⁴தேன து³ர்ஜனை: । ஸ்மரதா: த்⁴ருதியுக்தேன விபாகம் நிஜகர்மணாம் ॥ 5॥

அவனிஷு த்³விஜ: கஶ்சித் ஆஸீத் ஆட்⁴யதம: ஶ்ரியா । வார்தாவ்ருத்தி: கத³ர்ய: து காமீ லுப்³த⁴: அதிகோபன: ॥ 6॥

ஜ்ஞாதய: அதித²ய: தஸ்ய வாங்மாத்ரேண அபி ந அர்சிதா: । ஶூன்ய அவஸத²: ஆத்மா அபி காலே காமை: அனர்சித: ॥ 7॥

து³:ஶீலஸ்ய கத³ர்யஸ்ய த்³ருஹ்யந்தே புத்ரபா³ந்த⁴வா: । தா³ரா து³ஹிதர: ப்⁴ருத்யா: விஷண்ணா: ந ஆசரன் ப்ரியம் ॥ 8॥

தஸ்ய ஏவம் யக்ஷவித்தஸ்ய ச்யுதஸ்ய உப⁴யலோகத: । த⁴ர்மகாமவிஹீனஸ்ய சுக்ருது⁴: பஞ்சபா⁴கி³ன: ॥ 9॥

தத் அவத்⁴யான விஸ்ரஸ்த புண்ய ஸ்கந்த⁴ஸ்ய பூ⁴ரித³ । அர்த²: அபி அக³ச்ச²ன் நித⁴னம் ப³ஹு ஆயாஸ பரிஶ்ரம: ॥ 1௦॥

ஜ்ஞாதய: ஜக்³ருஹு: கிஞ்சித் கிஞ்சித் அஸ்யவ: உத்³த⁴வ । தை³வத: காலத: கிஞ்சித் ப்³ரஹ்மப³ந்தோ⁴: ந்ருபார்தி²வாத் ॥ 11॥

ஸ: ஏவம் த்³ரவிணே நஷ்டே த⁴ர்மகாமவிவர்ஜித: । உபேக்ஷித: ச ஸ்வஜனை: சிந்தாம் ஆப து³ரத்யயாம் ॥ 12॥

தஸ்ய ஏவம் த்⁴யாயத: தீ³ர்க⁴ம் நஷ்டராய: தபஸ்வின: । கி²த்³யத: பா³ஷ்பகண்ட²ஸ்ய நிர்வேத³: ஸுமஹான் அபூ⁴த் ॥ 13॥

ஸ: ச ஆஹ இத³ம் அஹோ கஷ்டம் வ்ருதா² ஆத்மா மே அனுதாபித: । ந த⁴ர்மாய ந காமாய யஸ்ய அர்த² ஆயாஸ: ஈத்³ருஶ: ॥ 14॥

ப்ராயேண அர்தா²: கத³ர்யாணாம் ந ஸுகா²ய கதா³சன । இஹ ச ஆத்மோபதாபாய ம்ருதஸ்ய நரகாய ச ॥ 15॥

யஶ: யஶஸ்வினாம் ஶுத்³த⁴ம் ஶ்லாக்⁴யா: யே கு³ணினாம் கு³ணா: । லோப⁴: ஸ்வல்ப: அபி தான் ஹந்தி ஶ்வித்ர: ரூபம் இவ இப்ஸிதம் ॥ 16॥

அர்த²ஸ்ய ஸாத⁴னே ஸித்³த⁴: உத்கர்ஷே ரக்ஷணே வ்யயே । நாஶ உபபோ⁴க³: ஆயாஸ: த்ராஸ: சிந்தா ப்⁴ரம: ந்ருணாம் ॥ 17॥

ஸ்தேயம் ஹிம்ஸா அன்ருதம் த³ம்ப⁴: காம: க்ரோத⁴: ஸ்மய: மத³: । பே⁴த³: வைரம் அவிஶ்வாஸ: ஸம்ஸ்பர்தா⁴ வ்யஸனானி ச ॥ 18॥

ஏதே பஞ்சத³ஶான் அர்தா²: ஹி அர்த²மூலா: மதா: ந்ருணாம் । தஸ்மாத் அனர்த²ம் அர்தா²க்²யம் ஶ்ரேய: அர்தீ² தூ³ரத: த்யஜேத் ॥ 19॥

பி⁴த்³யந்தே ப்⁴ராதர: தா³ரா: பிதர: ஸுஹ்ருத³: ததா² । ஏகாஸ்னிக்³தா⁴: காகிணினா ஸத்³ய: ஸர்வே அரய: க்ருதா: ॥ 2௦॥

அர்தே²ன அல்பீயஸா ஹி ஏதே ஸம்ரப்³தா⁴ தீ³ப்தம் அன்யவ: । த்யஜந்தி ஆஶு ஸ்ப்ருத⁴: க்⁴னந்தி ஸஹஸா உத்ஸ்ருஜ்ய ஸௌஹ்ருத³ம் ॥

21॥

லப்³த்⁴வா ஜன்ம அமரப்ரார்த்²யம் மானுஷ்யம் தத் த்³விஜ அக்³ர்யதாம் । தத் அனாத்³ருத்ய யே ஸ்வார்த²ம் க்⁴னந்தி யாந்தி அஶுபா⁴ம் க³திம் ॥

22॥

ஸ்வர்க³ அபவர்க³யோ: த்³வாரம் ப்ராப்ய லோகம் இமம் புமான் । த்³ரவிணே க: அனூஷஜ்ஜேத மர்த்ய: அனர்த²ஸ்ய தா⁴மனி ॥ 23॥

தே³வர்ஷி பித்ரு பூ⁴தானி ஜ்ஞாதீன் ப³ந்தூ⁴ன் ச பா⁴கி³ன: । அஸம்விப⁴ஜ்ய ச ஆத்மானம் யக்ஷவித்த: பததி அத⁴: ॥ 24॥

வ்யர்த²யா அர்தே²ஹயா வித்தம் ப்ரமத்தஸ்ய வய: ப³லம் । குஶலா: யேன ஸித்⁴யந்தி ஜரட²: கிம் நு ஸாத⁴யே ॥ 25॥

கஸ்மாத் ஸங்க்லிஶ்யதே வித்³வான் வ்யர்த²யா அர்தே²ஹயா அஸக்ருத் । கஸ்யசித் மாயயா நூனம் லோக: அயம் ஸுவிமோஹித: ॥ 26॥

கிம் த⁴னை: த⁴னதை³: வா கிம் காமை: வா காமதை³: உத । ம்ருத்யுனா க்³ரஸ்யமானஸ்ய கர்மபி⁴: வா உத ஜன்மதை³: ॥ 27॥

நூனம் மே ப⁴க³வான் துஷ்ட: ஸர்வதே³வமய: ஹரி: । யேன நீத: த³ஶாம் ஏதாம் நிர்வேத³: ச ஆத்மன: ப்லவ: ॥ 28॥

ஸ: அஹம் கலௌ அஶேஷேண ஶோஷயிஹ்ஹ்யே அங்க³ம் ஆத்மன: । அப்ரமத்த: அகி²லஸ்வார்தே² யதி³ ஸ்யாத் ஸித்³த⁴: ஆத்மனி ॥ 29॥

தத்ர மாம் அனுமோதே³ரன் தே³வா: த்ரிபு⁴வனேஶ்வரா: । முஹூர்தேன ப்³ரஹ்மலோகம் க²ட்வாங்க³: ஸமஸாத⁴யத் ॥ 3௦॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

இதி அபி⁴ப்ரேத்ய மனஸா ஹி ஆவந்த்ய: த்³விஜஸத்தம: । உன்முச்ய ஹ்ருத³யக்³ரந்தீ²ன் ஶாந்த: பி⁴க்ஷு: அபூ⁴த் முனி: ॥ 31

ஸ: சசார மஹீம் ஏதாம் ஸம்யத ஆத்மேந்த்³ரிய அனில: । பி⁴க்ஷார்த²ம் நக³ர க்³ராமான் அஸங்க³: அலக்ஷித: அவிஶத் ॥ 32॥

தம் வை ப்ரவயஸம் பி⁴க்ஷும் அவதூ⁴தம் அஸஜ்ஜனா: । த்³ருஷ்ட்வா பர்யப⁴வன் ப⁴த்³ர: ப³ஹ்வீபி⁴: பரிபூ⁴திபி⁴: ॥ 33॥

கேசித் த்ரிவேணும் ஜக்³ருஹு: ஏகே பாத்ரம் கமண்ட³லும் । பீட²ம் ச ஏகே அக்ஷஸூத்ரம் ச கந்தா²ம் சீராணி கேசன ॥ 34॥

ப்ரதா³ய ச புன: தானி த³ர்ஶிதானி ஆத³து³: முனே: । அன்னம் ச பை⁴க்ஷ்யஸம்பன்னம் பு⁴ஞ்ஜானஸ்ய ஸரித் தடே ॥ 35॥

மூத்ரயந்தி ச பாபிஷ்டா²: ஷ்டீ²வந்தி அஸ்ய ச மூர்த⁴னி । யதவாசம் வாசயந்தி தாட³யந்தி ந வக்தி சேத் ॥ 36॥

தர்ஜயந்தி அபரே வாக்³பி⁴: ஸ்தேன: அயம் இதி வாதி³ன: । ப³த்⁴னந்தி ரஜ்ஜ்வா தம் கேசித் ப³த்⁴யதாம் ப³த்⁴யதாம் இதி ॥ 37॥

க்ஷிபந்தி ஏகே அவஜானந்த: ஏஷ: த⁴ர்மத்⁴வஜ: ஶட²: । க்ஷீணவித்த: இமாம் வ்ருத்திம் அக்³ரஹீத் ஸ்வஜன உஜ்ஜி²த: ॥ 38॥

அஹோ ஏஷ: மஹாஸார: த்⁴ருதிமான் கி³ரி: ஆடி³வ । மௌனேன ஸாத⁴யதி அர்த²ம் ப³கவத் த்³ருட⁴னிஶ்சய: ॥ 39॥

இதி ஏகே விஹஸந்தி ஏனம் ஏகே து³ர்வாதயந்தி ச । தம் ப³ப³ந்து⁴: நிருருது⁴: யதா² க்ரீட³னகம் த்³விஜம் ॥ 4௦॥

ஏவம் ஸ: பௌ⁴திகம் து³:க²ம் தை³விகம் தை³ஹிகம் ச யத் । போ⁴க்தவ்யம் ஆத்மன: தி³ஷ்டம் ப்ராப்தம் ப்ராப்தம் அபு³த்⁴யத ॥ 41॥

பரிபூ⁴த: இமாம் கா³தா²ம் அகா³யத நராத⁴மை: । பாதயத்³பி⁴: ஸ்வத⁴ர்மஸ்த²: த்⁴ருதிம் ஆஸ்தா²ய ஸாத்விகீம் ॥ 42॥

த்³விஜ: உவாச

ந அயம் ஜன: மே ஸுக²து³:க²ஹேது: ந தே³வதாத்மா க்³ரஹகர்மகாலா: । மன: பரம் காரணம் ஆமனந்தி ஸம்ஸாரசக்ரம் பரிவர்தயேத் யத் ॥ 43

மன: கு³ணான் வை ஸ்ருஜதே ப³லீய: தத: ச கர்மாணி விலக்ஷணானி । ஶுக்லானி க்ருஷ்ணானி அத² லோஹிதானி தேப்⁴ய: ஸவர்ணா: ஸ்ருதய: ப⁴வந்தி ॥ 44॥

அனீஹ: ஆத்மா மனஸா ஸமீஹதா ஹிரண்மய: மத்ஸக²: உத்³விசஷ்டே । மன: ஸ்வலிங்க³ம் பரிக்³ருஹ்ய காமான் ஜுஷன் நிப³த்³த⁴: கு³ணஸங்க³த: அஸௌ ॥ 45॥

தா³னம் ஸ்வத⁴ர்ம: நியம: யம: ச ஶ்ருதம் ச கர்மாணி ச ஸத்³வ்ரதானி । ஸர்வே மனோனிக்³ரஹலக்ஷணாந்தா: பர: ஹி யோக³: மனஸ: ஸமாதி⁴ ॥ 46॥

ஸமாஹிதம் யஸ்ய மன: ப்ரஶாந்தம் தா³னாதி³பி⁴: கிம் வத³ தஸ்ய க்ருத்யம் । அஸம்யதம் யஸ்ய மன: வினஶ்யத் தா³னாதி³பி⁴: சேத் அபரம் கிமேபி⁴: ॥ 47॥

மனோவஶே அன்யே ஹி அப⁴வன் ஸ்ம தே³வா: மன: ச ந அன்யஸ்ய வஶம் ஸமேதி । பீ⁴ஷ்ம: ஹி தே³வ: ஸஹஸ: ஸஹீயான் யுஞ்ஜ்யாத் வஶே தம் ஸ: ஹி தே³வதே³வ: ॥ 48॥

தம் து³ர்ஜயம் ஶத்ரும் அஸஹ்யவேக³ம் மருந்துத³ம் தத் ந விஜித்ய கேசித் । குர்வந்தி அஸத் விக்³ரஹம் அத்ர மர்த்யை: மித்ராணி உதா³ஸீன ரிபூன் விமூடா⁴: ॥ 49॥

தே³ஹம் மனோமாத்ரம் இமம் க்³ருஹீத்வா மம அஹம் இதி அந்த⁴ தி⁴ய: மனுஷ்யா: । ஏஷ: அஹம் அன்ய: அயம் இதி ப்⁴ரமேண து³ரந்தபாரே தமஸி ப்⁴ரமந்தி ॥ 5௦॥

ஜன: து ஹேது: ஸுக²து³:க²யோ: சேத் கிம் ஆத்மன: ச அத்ர ஹ பௌ⁴மயோ: தத் । ஜிஹ்வாம் க்வசித் ஸந்த³ஶதி ஸ்வத³த்³பி⁴: தத் வேத³னாயாம் கதமாய குப்யேத் ॥ 51॥

து³:க²ஸ்ய ஹேது: யதி³ தே³வதா: து கிம் ஆத்மன: தத்ர விகாரயோ: தத் । யத் அங்க³ம் அங்கே³ன நிஹன்யதே க்வசித் க்ருத்⁴யேத கஸ்மை புருஷ: ஸ்வதே³ஹே ॥ 52॥

ஆத்மா யதி³ ஸ்யாத் ஸுக²து³:க²ஹேது: கிம் அன்யத: தத்ர நிஜஸ்வபா⁴வ: । ந ஹி ஆத்மன: அன்யத் யதி³ தத் ம்ருஷா ஸ்யாத் க்ருத்⁴யேத கஸ்மாத் ந ஸுக²ம் ந து³:க²ம் ॥ 53॥

க்³ரஹா: நிமித்தம் ஸுக²து³:க²யோ: சேத் கிம் ஆத்மன: அஜஸ்ய ஜனஸ்ய தே வை । க்³ரஹை: க்³ரஹஸ்ய ஏவ வத³ந்தி பீடா³ம் க்ருத்⁴யேத கஸ்மை புருஷ: தத: அன்ய: ॥ 54॥

கர்மா: து ஹேது: ஸுக²து³:க²யோ: சேத் கிம் ஆத்மன: தத் ஹி ஜடா³ஜட³த்வே । தே³ஹ: து அசித்புருஷ: அயம் ஸுபர்ண: க்ருத்⁴யேத கஸ்மை ந ஹி கர்மமூலம் ॥ 55॥

கால: து ஹேது: ஸுக²து³:க²யோ: சேத் கிம் ஆத்மன: தத்ர தத் ஆத்மக: அஸௌ । ந அக்³னே: ஹி தாப: ந ஹிமஸ்ய தத் ஸ்யாத் க்ருத்⁴யேத கஸ்மை ந பரஸ்ய த்³வந்த்³வம் ॥ 56॥

ந கேனசித் க்வ அபி கத²ஞ்சன அஸ்ய த்³வந்த்³வ உபராக³: பரத: பரஸ்ய । யதா²ஹம: ஸம்ஸ்ருதிரூபிண: ஸ்யாத் ஏவம் ப்ரபு³த்³த⁴: ந பி³பே⁴தி பூ⁴தை: ॥ 57॥

ஏதாம் ஸ: ஆஸ்தா²ய பராத்மனிஷ்டா²ம் அத்⁴யாஸிதாம் பூர்வதமை: மஹர்ஷிபி⁴: । அஹம் தரிஷ்யாமி து³ரந்தபாரம் தம: முகுந்த³ அங்க்⁴ரினிஷேவயா ஏவ ॥ 58॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

நிர்வித்³ய நஷ்டத்³ரவிண: க³தக்லம: ப்ரவ்ரஜ்ய கா³ம் பர்யடமான: இத்த²ம் । நிராக்ருத: அஸத்³பி⁴: அபி ஸ்வத⁴ர்மாத் அகம்பித: அமும் முனி: ஆஹ கா³தா²ம் ॥ 59

ஸுக²து³:க²ப்ரத³: ந அன்ய: புருஷஸ்ய ஆத்மவிப்⁴ரம: । மித்ர உதா³ஸீனரிபவ: ஸம்ஸார: தமஸ: க்ருத: ॥ 6௦॥

தஸ்மாத் ஸர்வாத்மனா தாத நிக்³ருஹாண மனோ தி⁴யா । மயி ஆவேஶிதயா யுக்த: ஏதாவான் யோக³ஸங்க்³ரஹ: ॥ 61॥

ய: ஏதாம் பி⁴க்ஷுணா கீ³தாம் ப்³ரஹ்மனிஷ்டா²ம் ஸமாஹித: । தா⁴ரயன் ஶ்ராவயன் ஶ்ருண்வன் த்³வந்த்³வை: ந ஏவ அபி⁴பூ⁴யதே ॥ 62॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ப⁴க³வது³த்³த⁴வஸம்வாதே³ பி³க்ஷுகீ³தனிரூபணம் நாம த்ரயோவிம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 23॥

அத² சதுர்விம்ஶோத்⁴யா: । ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

அத² தே ஸம்ப்ரவக்ஷ்யாமி ஸாங்க்²யம் பூர்வை: வினிஶ்சிதம் । யத் விஜ்ஞாய புமான் ஸத்³ய: ஜஹ்யாத் வைகல்பிகம் ப்⁴ரமம் ॥ 1

ஆஸீத் ஜ்ஞானம் அத²: ஹி அர்த²: ஏகம் ஏவ அவிகல்பிதம் । யதா³ விவேகனிபுணா: ஆதௌ³ க்ருதயுகே³ அயுகே³ ॥ 2॥

தத் மாயாப²லரூபேண கேவலம் நிர்விகல்பிதம் । வாங்மன: அகோ³சரம் ஸத்யம் த்³விதா⁴ ஸமப⁴வத் ப்³ருஹத் ॥ 3॥

தயோ: ஏகதர: ஹி அர்த²: ப்ரக்ருதி: ஸோப⁴யாத்மிகா । ஜ்ஞானம் து அன்யதர: பா⁴வ: புருஷ: ஸ: அபி⁴தீ⁴யதே ॥ 4॥

தம: ரஜ: ஸத்த்வம் இதி ப்ரக்ருதே: அப⁴வன் கு³ணா: । மயா ப்ரக்ஷோப்⁴யமாணாயா: புருஷ அனுமதேன ச ॥ 5॥

தேப்⁴ய: ஸமப⁴வத் ஸூத்ரம் மஹான் ஸூத்ரேண ஸம்யுத: । தத: விகுர்வத: ஜாத: ய: அஹங்கார: விமோஹன: ॥ 6॥

வைகாரிக: தைஜஸ: ச தாமஸ: ச இதி அஹம் த்ரிவ்ருத் । தன்மாத்ர இந்த்³ரிய மனஸாம் காரணம் சித் அசித் மய: ॥ 7॥

அர்த²: தன்மாத்ரிகாத் ஜஜ்ஞே தாமஸாத் இந்த்³ரியாணி ச । தைஜஸாத் தே³வதா: ஆஸன் ஏகாத³ஶ ச வைக்ருதாத் ॥ 8॥

மயா ஸஞ்சோதி³தா: பா⁴வா: ஸர்வே ஸம்ஹதி அகாரிண: । அண்ட³ம் உத்பாத³யாமாஸு: மம ஆயதனம் உத்தமம் ॥ 9॥

தஸ்மின் அஹம் ஸமப⁴வம் அண்டே³ ஸலிலஸம்ஸ்தி²தௌ । மம நாப்⁴யாம் அபூ⁴த் பத்³மம் விஶ்வாக்²யம் தத்ர ச ஆத்மபூ⁴: ॥

1௦॥

ஸ: அஸ்ருஜத் தபஸா யுக்த: ரஜஸா மத் அனுக்³ரஹாத் । லோகான் ஸபாலான் விஶ்வாத்மா பூ⁴: பு⁴வ: ஸ்வ: இதி த்ரிதா⁴ ॥ 11॥

தே³வானாம் ஓக: ஆஸீத் ஸ்வ: பூ⁴தானாம் ச பு⁴வ: பத³ம் । மர்த்ய ஆதீ³னாம் ச பூ⁴: லோக: ஸித்³தா⁴னாம் த்ரிதயாத் பரம் ॥

12॥

அத⁴: அஸுராணாம் நாகா³னாம் பூ⁴மே: ஓக: அஸ்ருஜத் ப்ரபு⁴: । த்ரிலோக்யாம் க³தய: ஸர்வா: கர்மணாம் த்ரிகு³ண ஆத்மனாம் ॥ 13॥

யோக³ஸ்ய தபஸ: ச ஏவ ந்யாஸஸ்ய க³தய: அமலா: । மஹ: ஜன: தப: ஸத்யம் ப⁴க்தியோக³ஸ்ய மத்³க³தி: ॥ 14॥

மயா காலாத்மனா தா⁴த்ரா கர்மயுக்தம் இத³ம் ஜக³த் । கு³ணப்ரவாஹ: ஏதஸ்மின் உன்மஜ்ஜதி நிமஜ்ஜதி ॥ 15॥

அணு: ப்³ருஹத் க்ருஶ: ஸ்தூ²ல: ய: ய: பா⁴வ: ப்ரஸித்⁴யதி । ஸர்வ: அபி உப⁴யஸம்யுக்த: ப்ரக்ருத்யா புருஷேண ச ॥ 16॥

ய: து யஸ்ய ஆதி³: அந்த: ச ஸ: வை மத்⁴யம் ச தஸ்ய ஸன் । விகார: வ்யவஹாரார்த²: யதா² தைஜஸ பார்தி²வா: ॥ 17॥

யத் உபாதா³ய பூர்வ: து பா⁴வ: விகுருதே அபரம் । ஆதி³: அந்த: யதா³ யஸ்ய தத் ஸத்யம் அபி⁴தீ⁴யதே ॥ 18॥

ப்ரக்ருதி: ஹி அஸ்ய உபாதா³னம் ஆதா⁴ர: புருஷ: பர: । ஸத: அபி⁴வ்யஞ்ஜக: கால: ப்³ரஹ்ம தத் த்ரிதயம் து அஹம் ॥ 19॥

ஸர்க³: ப்ரவர்ததே தாவத் பௌர்வ அபர்யேண நித்யஶ: । மஹான் கு³ணவிஸர்க³ அர்த²: ஸ்தி²தி அந்த: யாவத் ஈக்ஷணம் ॥ 2௦॥

விராட் மயா ஆஸாத்³யமான: லோககல்பவிகல்பக: । பஞ்சத்வாய விஶேஷாய கல்பதே பு⁴வனை: ஸஹ ॥ 21॥

அன்னே ப்ரலீயதே மர்த்யம் அன்னம் தா⁴னாஸு லீயதே । தா⁴னா: பூ⁴மௌ ப்ரலீயந்தே பூ⁴மி: க³ந்தே⁴ ப்ரலீயதே ॥ 22॥

அப்ஸு ப்ரலீயந்தே க³ந்த⁴: ஆப: ச ஸ்வகு³ணே ரஸே । லீயதே ஜ்யோதிஷி ரஸ: ஜ்யோதீ ரூபே ப்ரலீயதே ॥ 23॥

ரூபம் வாயௌ ஸ: ச ஸ்பர்ஶே லீயதே ஸ: அபி ச அம்ப³ரே । அம்ப³ரம் ஶப்³த³தன்மாத்ர: இந்த்³ரியாணி ஸ்வயோனிஷு ॥ 24॥

யோனி: வைகாரிகே ஸௌம்ய லீயதே மனஸி ஈஶ்வரே । ஶப்³த³: பூ⁴தாதி³ம் அபி ஏதி பூ⁴தாதி³: மஹதி ப்ரபு⁴: ॥ 25॥

ஸ: லீயதே மஹான் ஸ்வேஷு கு³ணேஷு கு³ணவத்தம: । தே அவ்யக்தே ஸம்ப்ரலீயந்தே தத்கலே லீயதே அவ்யயே ॥ 26॥

கால: மாயாமயே ஜீவே ஜீவ: ஆத்மனி மயி அஜே । ஆத்மா கேவல: ஆத்மஸ்த²: விகல்ப அபாய லக்ஷண: ॥ 27॥

ஏவம் அன்வீக்ஷமாணஸ்ய கத²ம் வைகல்பிக: ப்⁴ரம: । மனஸ: ஹ்ருதி³ திஷ்டே²த வ்யோம்னி இவ அர்க உத³யே தம: ॥ 28॥

ஏஷ: ஸாங்க்²யவிதி⁴: ப்ரோக்த: ஸம்ஶயக்³ரந்தி²பே⁴த³ன: । ப்ரதிலோம அனுலோமாப்⁴யாம் பராவரத்³ருஶா மயா ॥ 29॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ஶ்ரீக்ருஷ்ணோத்³த⁴வஸம்வாதே³ ப்ரக்ருதிபுருஷஸாங்க்²யயோகோ³ நாம சதுர்விம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 24॥

அத² பஞ்சவிம்ஶோத்⁴யாய: । ஶ்ரீப⁴க³வானுவாச

கு³ணானாம் அஸமிஶ்ராணாம் புமான்யேன யதா² ப⁴வேத் । தன்மே புருஷவர்ய இஅத³ம் உபதா⁴ரய ஶம்ஸத: ॥ 1

ஸம: த³ம: திதிக்ஷா ஈக்ஷா தப: ஸத்யம் த³யா ஸ்ம்ருதி: । துஷ்டி: த்யாக³: அஸ்ப்ருஹா ஶ்ரத்³தா⁴ ஹ்ரீ: த³யா ஆதி³: ஸ்வனிர்வ்ருதி: ॥ 2॥

காம: ஈஹா மத³: த்ருஷ்ணா ஸ்தம்ப⁴: ஆஶீ: பி⁴தா³ ஸுக²ம் । மத³ உத்ஸாஹ: யஶ: ப்ரீதி: ஹாஸ்யம் வீர்யம் ப³ல உத்³யம: ॥ 3॥

க்ரோத⁴: லோப⁴: அன்ருதம் ஹிம்ஸா யாஞ்சா த³ம்ப⁴: க்லம: கலி: । ஶோகமோஹௌ விஷாதா³ர்தீ நித்³ரா ஆஶா பீ⁴: அனுத்³யம: ॥ 4॥

ஸத்த்வஸ்ய ரஜஸ: ச ஏதா: தமஸ: ச அனுமூர்வஶ: । வ்ருத்தய: வர்ணிதப்ராயா: ஸம்னிபாதம் அத²: ஶ்ருணு ॥ 5॥

ஸம்னிபாத: து அஹம் இதி மம இதி உத்³த⁴வ யா மதி: । வ்யவஹார: ஸம்னிபாத: மனோமாத்ர இந்த்³ரியாஸுபி⁴: ॥ 6॥

த⁴ர்மே ச அர்தே² ச காமே ச யதா³ அஸௌ பரினிஷ்டி²த: । கு³ணானாம் ஸம்னிகர்ஷ: அயம் ஶ்ரத்³தா⁴: அதித⁴னாவஹ: ॥ 7॥

ப்ரவ்ருத்திலக்ஷணே நிஷ்டா² புமான் ய: ஹி க்³ருஹாஶ்ரமே । ஸ்வத⁴ர்மே ச அனுதிஷ்டே²த கு³ணானாம் ஸமிதி: ஹி ஸா ॥ 8॥

புருஷம் ஸத்த்வஸம்யுக்தம் அனுமீயாத் ஶம ஆதி³பி⁴: । காமாதி³பீ⁴ ரஜோயுக்தம் க்ரோதா⁴த்³யை: தமஸா யுதம் ॥ 9॥

யதா³ ப⁴ஜதி மாம் ப⁴க்த்யா நிரபேக்ஷ: ஸ்வகர்மபி⁴: । தம் ஸத்த்வப்ரக்ருதிம் வித்³யாத் புருஷம் ஸ்த்ரியம் ஏவ வா ॥ 1௦॥

யதா³ ஆஶிஷ: ஆஶாஸ்ய மாம் ப⁴ஜேத ஸ்வகர்மபி⁴: । தம் ரஜ:ப்ரக்ருதிம் வித்³யாத் ஹிம்ஸாம் ஆஶாஸ்ய தாமஸம் ॥ 11॥

ஸத்த்வம் ரஜ: தம: இதி கு³ணா: ஜீவஸ்ய ந ஏவ மே । சித்தஜா யை: து பூ⁴தானாம் ஸஜ்ஜமான: நிப³த்⁴யதே ॥ 12॥

யதே³தரௌ ஜயேத் ஸத்த்வம் பா⁴ஸ்வரம் விஶத³ம் ஶிவம் । ததா³ ஸுகே²ன யுஜ்யேத த⁴ர்மஜ்ஞான ஆதி³பி⁴: புமான் ॥ 13॥

யதா³ ஜயேத் தம: ஸத்த்வம் ரஜ: ஸங்க³ம் பி⁴தா³ சலம் । ததா³ து³:கே²ன யுஜ்யேத கர்மணா யஶஸா ஶ்ரியா ॥ 14॥

யதா³ ஜயேத் ரஜ: ஸத்த்வம் தம: மூட⁴: லயம் ஜட³ம் । யுஜ்யேத ஶோகமோஹாப்⁴யாம் நித்³ரயா ஹிம்ஸயா ஆஶயா ॥ 15॥

யதா³ சித்தம் ப்ரஸீதே³த இந்த்³ரியாணாம் ச நிர்வ்ருதி: । தே³ஹே அப⁴யம் மனோஸங்க³ம் தத் ஸத்த்வம் வித்³தி⁴ மத்பத³ம் ॥ 16॥

விகுர்வன் க்ரியயா ச அதீ⁴ர நிர்வ்ருதி: ச சேதஸாம் । கா³த்ராஸ்வாஸ்த்²யம் மன: ப்⁴ராந்தம் ரஜ: ஏதை: நிஶாமய ॥ 17॥

ஸீத³த் சித்தம் விலீயேத சேதஸ: க்³ரஹணே அக்ஷமம் । மன: நஷ்டம் தம: க்³லானி: தம: தத் உபதா⁴ரய ॥ 18॥

ஏத⁴மானே கு³ணே ஸத்த்வே தே³வானாம் ப³லம் ஏத⁴தே । அஸுராணாம் ச ரஜஸி தமஸி உத்³த⁴வ ரக்ஷஸாம் ॥ 19॥

ஸத்த்வாத் ஜக³ரணம் வித்³யாத் ரஜஸா ஸ்வப்னம் ஆதி³ஶேத் । ப்ரஸ்வாபம் தமஸா ஜந்தோ: துரீயம் த்ரிஷு ஸந்ததம் ॥ 2௦॥

உபர்யுபரி க³ச்ச²ந்தி ஸத்த்வேன ஆப்³ரஹ்மண: ஜனா: । தமஸா அத⁴: அத⁴: ஆமுக்²யாத் ரஜஸா அந்தரசாரிண: ॥ 21॥

ஸத்த்வே ப்ரலீனா: ஸ்வ: யாந்தி நரலோகம் ரஜோலயா: । தமோலயா: து நிரயம் யாந்தி மாம் ஏவ நிர்கு³ணா: ॥ 22॥

மத³ர்பணம் நிஷ்ப²லம் வா ஸாத்விகம் நிஜகர்ம தத் । ராஜஸம் ப²லஸங்கல்பம் ஹிம்ஸாப்ராயாதி³ தாமஸம் ॥ 23॥

கைவல்யம் ஸாத்விகம் ஜ்ஞானம் ரஜ: வைகல்பிகம் ச யத் । ப்ராக்ருதம் தாமஸம் ஜ்ஞானம் மன்னிஷ்ட²ம் நிர்கு³ணம் ஸ்ம்ருதம் ॥ 24॥

வனம் து ஸாத்விக: வாஸ: க்³ராம: ராஜஸ: உச்யதே । தாமஸம் த்³யூதஸத³னம் மன்னிகேதனம் து நிர்கு³ணம் ॥ 25॥

ஸாத்விக: காரக: அஸங்கீ³ ராகா³ந்த⁴: ராஜஸ: ஸ்ம்ருத: । தாமஸ: ஸ்ம்ருதிவிப்⁴ரஷ்ட: நிர்கு³ண: மத³பாஶ்ரய: ॥ 26॥

ஸாத்த்விகீ ஆத்⁴யாத்மிகீ ஶ்ரத்³தா⁴ கர்மஶ்ரத்³தா⁴ து ராஜஸீ । தாமஸ்யத⁴ர்மே யா ஶ்ரத்³தா⁴ மத்ஸேவாயாம் து நிர்கு³ணா ॥ 27॥

பத்²யம் பூதம் அனாய: தம் ஆஹார்யம் ஸாத்த்விகம் ஸ்ம்ருதம் । ராஜஸம் ச இந்த்³ரியப்ரேஷ்ட²ம் தாமஸம் ச ஆர்தித³ அஶுசி ॥ 28॥

ஸாத்த்விகம் ஸுக²ம் ஆத்மோத்த²ம் விஷயோத்த²ம் து ராஜஸம் । தாமஸம் மோஹதை³னோத்த²ம் நிர்கு³ணம் மத³பாஶ்ரயம் ॥ 29॥

த்³ரவ்யம் தே³ஶ: ப²லம் கால: ஜ்ஞானம் கர்ம ச காரகா: । ஶ்ரத்³தா⁴ அவஸ்தா² ஆக்ருதி: நிஷ்டா² த்ரைகு³ண்ய: ஸர்வ: ஏவ ஹி ॥

3௦॥

ஸர்வே கு³ணமயா: பா⁴வா: புருஷ அவ்யக்த தி⁴ஷ்டி²தா: ॥ 31॥

ஏதா: ஸம்ஸ்ருதய: பும்ஸ: கு³ணகர்மனிப³ந்த⁴னா: । யேன இமே நிர்ஜிதா: ஸௌம்ய கு³ணா: ஜீவேன சித்தஜா: । ப⁴க்தியோகே³ன மன்னிஷ்ட²: மத்³பா⁴வாய ப்ரபத்³யதே ॥ 32॥

தஸ்மாத் அஹம் இமம் லப்³த்⁴வா ஜ்ஞானவிஜ்ஞானஸம்ப⁴வம் । கு³ணஸங்க³ம் வினிர்தூ⁴ய மாம் ப⁴ஜந்து விசக்ஷணா: ॥ 33॥

நி:ஸங்க³: மாம் ப⁴ஜேத் வித்³வான் அப்ரமத்த: ஜிதேந்த்³ரிய: । ரஜ: தம: ச அபி⁴ஜயேத் ஸத்த்வஸம்ஸேவயா முனி: ॥ 34॥

ஸத்த்வம் ச அபி⁴ஜயேத் யுக்த: நைரபேக்ஷ்யேண ஶாந்ததீ⁴: । ஸம்பத்³யதே கு³ணை: முக்த: ஜீவ: ஜீவம் விஹாய மாம் ॥ 35॥

ஜீவ: ஜீவவினிர்முக்த: கு³ணை: ச ஆஶயஸம்ப⁴வை: । மயா ஏவ ப்³ரஹ்மணா பூர்ண: ந ப³ஹி: ந அந்தர: சரேத் ॥ 36॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ஶ்ரீக்ருஷ்ணோத்³த⁴வஸம்வாதே³ கு³ணனிர்கு³ணனிரூபணம் நாம பஞ்சவிம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 25॥

அத² ஷட்³விம்ஶோத்⁴யாய: । ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

மத் லக்ஷணம் இமம் காயம் லப்³த்⁴வா மத்³த⁴ர்ம: ஆஸ்தி²த: । ஆனந்த³ம் பரமாத்மானம் ஆத்மஸ்த²ம் ஸமுபைதி மாம் ॥1

கு³ணமய்யா: ஜீவயோன்யா: விமுக்த: ஜ்ஞானனிஷ்ட²யா । கு³ணேஷு மாயாமாத்ரேஷு த்³ருஶ்யமானேஷு அவஸ்துத: । வர்தமான: அபி ந புமான் யுஜ்யதே அவஸ்துபி⁴: கு³ணை: ॥ 2॥

ஸங்க³ம் ந குர்யாத் அஸதாம் ஶிஶ்ன உத³ர த்ருபாம் க்வசித் । தஸ்ய அனுக³த: தமஸி அந்தே⁴ பததி அந்த⁴ அனுகா³ந்த⁴வத் ॥ 3॥

ஐல: ஸம்ராட் இமாம் கா³தா²ம் அகா³யத ப்³ருஹச்ச்²ரவா: । உர்வஶீ விரஹாத் முஹ்யன் நிர்விண்ண: ஶோகஸம்யமே ॥ 4॥

த்யக்த்வா ஆத்மானம் வ்ரஜந்தீம் தாம் நக்³ன: உன்மத்தவத் ந்ருப: । விலபன் அன்வகா³த் ஜாயே கோ⁴ரே திஷ்ட² இதி விக்லவ: ॥ 5॥

காமான் அத்ருப்த: அனுஜுஷன் க்ஷுல்லகான் வர்ஷயாமினீ: । ந வேத³ யாந்தீ: ந அயாந்தீ: உர்வஶீ ஆக்ருஷ்டசேஅதன: ॥ 6॥

ஐல: உவாச

அஹோ மே மோஹவிஸ்தார: காமகஷ்மலசேதஸ: । தே³வ்யா: க்³ருஹீதகண்ட²ஸ்ய ந ஆயு:க²ண்டா³: இமே ஸ்ம்ருதா: ॥ 7

ந அஹம் வேத³ அபி⁴னிர்முக்த: ஸூர்ய: வா அப்⁴யுதி³த: அமுயா । முஷித: வர்ஷபூகா³னாம் ப³த அஹானி க³தானி உத ॥ 8॥

அஹோ மே ஆத்மஸம்மோஹ: யேன ஆத்மா யோஷிதாம் க்ருத: । க்ரீடா³ம்ருக³: சக்ரவர்தீ நரதே³வஶிகா²மணி: ॥ 9॥

ஸபரிச்ச²த³ம் ஆத்மானம் ஹித்வா த்ருணம் இவ ஈஶ்வரம் । யாந்தீம் ஸ்த்ரியம் ச அன்வக³மம் நக்³ன: உன்மத்தவத் ருத³ன் ॥ 1௦॥

குத: தஸ்ய அனுபா⁴வ: ஸ்யாத் தேஜ: ஈஶத்வம் ஏவ வா । ய: அன்வக³ச்ச²ம் ஸ்த்ரியம் யாந்தீம் க²ரவத் பாத³தாடி³த: ॥ 11॥

கிம் வித்³யயா கிம் தபஸா கிம் த்யாகே³ன ஶ்ருதேன வா । கிம் விவிக்தேன மௌனேன ஸ்த்ரீபி⁴: யஸ்ய மன: ஹ்ருதம் ॥ 12॥

ஸ்வார்த²ஸ்ய அகோவித³ம் தி⁴ங் மாம் மூர்க²ம் பண்டி³த மானினம் । ய: அஹம் ஈஶ்வரதாம் ப்ராப்ய ஸ்த்ரீபி⁴: கோ³ க²ரவத் ஜித: ॥ 13॥

ஸேவத: வர்ஷபூகா³த் மே உர்வஶ்ய: அத⁴ராஸவம் । ந த்ருப்யதி ஆத்மபூ⁴: காம: வஹ்னி: ஆஹுதிபி⁴: யதா² ॥ 14॥

பும்ஶ்சல்யா அபஹ்ருதம் சித்தம் கோன்வன்ய: மோசிதும் ப்ரபு⁴: । ஆத்மாராமேஶ்வரம் ருதே ப⁴க³வந்தம் அதோ⁴க்ஷஜம் ॥ 15॥

போ³தி⁴தஸ்ய அபி தே³வ்யா மே ஸூக்தவாக்யேன து³ர்மதே: । மனோக³த: மஹாமோஹ: ந அபயாதி அஜிதாத்மன: ॥ 16॥

கிம் ஏதயா ந: அபக்ருதம் ரஜ்ஜ்வா வா ஸர்பசேதஸ: । ரஜ்ஜுஸ்வரூப அவிது³ஷ: ய: அஹம் யத் அஜிதேந்த்³ரிய: ॥ 17॥

க்வ அயம் மலோமஸ: காய: தௌ³ர்க³ந்தி⁴ ஆதி³ ஆத்மக: அஶுசி: । க்வ கு³ணா: ஸௌமனஸ்ய ஆத்³யா: ஹி அத்⁴யாஸ: அவித்³யயா க்ருத: ॥ 18॥

பித்ரோ: கிம் ஸ்வம் நு பா⁴ர்யாயா: ஸ்வாமின: அக்³னே: ஶ்வக்³ருத்⁴ரயோ: । கிம் ஆத்மன: கிம் ஸுஹ்ருதா³ம் இதி ய: ந அவஸீயதே ॥ 19॥

தஸ்மின் கலேவரே அமேத்⁴யே துச்ச²னிஷ்டே² விஷஜ்ஜதே । அஹோ ஸுப⁴த்³ரம் ஸுனஸம் ஸுஸ்மிதம் ச முக²ம் ஸ்த்ரிய: ॥ 2௦॥

த்வங் மாம்ஸ ருதி⁴ர ஸ்னாயு மேதோ³ மஜ்ஜா அஸ்தி² ஸம்ஹதௌ । விண்மூத்ரபூயே ரமதாம் க்ருமீணாம் கியத் அந்தரம் ॥ 21॥

அத² அபி ந உபஸஜ்ஜேத ஸ்த்ரீஷு ஸ்த்ரைணேஷு ச அர்த²வித் । விஷய இந்த்³ரிய ஸம்யோகா³த் மன: க்ஷுப்⁴யதி ந அன்யதா² ॥ 22॥

அத்³ருஷ்டாத் அஶ்ருதாத் பா⁴வாத் ந பா⁴வ: உபஜாயதே । அஸம்ப்ரயுஞ்ஜத: ப்ராணான் ஶாம்யதி ஸ்திமிதம் மன: ॥ 23॥

தஸ்மாத் ஸங்க³: ந கர்தவ்ய: ஸ்த்ரீஷு ஸ்த்ரைணேஷு ச இந்த்³ரியை: । விது³ஷாம் ச அபி அவிஶ்ரப்³த⁴: ஷட்³வர்க³: கிமு மாத்³ருஶாம் ॥

24॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ஏவம் ப்ரகா³யன் ந்ருபதே³வதே³வ: ஸ: உர்வஶீலோகம் அத²: விஹாய । ஆத்மானம் ஆத்மனி அவக³ம்ய மாம் வை உபாரமத் ஜ்ஞானவிதூ⁴தமோஹ: ॥ 25

தத: து³:ஸங்க³ம் உத்ஸ்ருஜ்ய ஸத்ஸு ஸஜ்ஜேத பு³த்³தி⁴மான் । ஸந்த: ஏதஸ்ய சி²ந்த³ந்தி மனோவ்யாஸங்க³முக்திபி⁴: ॥ 26॥

ஸந்த: அனபேக்ஷா: மச்சித்தா: ப்ரஶாந்தா: ஸமத³ர்ஶின: । நிர்மமா: நிரஹங்காரா: நிர்த்³வந்த்³வா: நிஷ்பரிக்³ரஹா: ॥ 27॥

தேஷு நித்யம் மஹாபா⁴க³: மஹாபா⁴கே³ஷு மத்கதா²: । ஸம்ப⁴வந்தி ஹிதா ந்ரூணாம் ஜுஷதாம் ப்ரபுனந்தி அக⁴ம் ॥ 28॥

தா: யே ஶ்ருண்வந்தி கா³யந்தி ஹி அனுமோத³ந்தி ச அத்³ருதா: । மத்பரா: ஶ்ரத்³த³தா⁴னா: ச ப⁴க்திம் விந்த³ந்தி தே மயி ॥ 29॥

ப⁴க்திம் லப்³த⁴வத: ஸாதோ⁴: கிம் அன்யத் அவஶிஷ்யதே । மயி அனந்தகு³ணே ப்³ரஹ்மணி ஆனந்த³ அனுப⁴வ ஆத்மனி ॥ 3௦॥

யதா² உபஶ்ரயமாணஸ்ய ப⁴க³வந்தம் விபா⁴வஸும் । ஶீதம் ப⁴யம் தம: அபி ஏதி ஸாதூ⁴ன் ஸம்ஸேவத: ததா² ॥ 31॥

நிமஜ்ஜ்ய உன்மஜ்ஜ்யதாம் கோ⁴ரே ப⁴வாப்³தௌ⁴ பரம அயனம் । ஸந்த: ப்³ரஹ்மவித³: ஶாந்தா: நௌ: த்³ருட⁴ இவ அப்ஸு மஜ்ஜதாம் ॥ 32॥

அன்னம் ஹி ப்ராணினாம் ப்ராண: ஆர்தானாம் ஶரணம் து அஹம் । த⁴ர்ம: வித்தம் ந்ருணாம் ப்ரேத்ய ஸந்த: அர்வாக் பி³ப்⁴யத: அரணம் ॥

33॥

ஸந்த: தி³ஶந்தி சக்ஷூம்ஷி ப³ஹி: அர்க: ஸமுத்தி²த: । தே³வதா: பா³ந்த⁴வா: ஸந்த: ஸந்த: ஆத்மா அஹம் ஏவ ச ॥ 34॥

வைதஸேன: தத: அபி ஏவம் உர்வஶ்யா லோகனி:ஸ்ப்ருஹ: । முக்தஸங்க³: மஹீம் ஏதாம் ஆத்மாராம: சசார ஹ ॥ 35॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ஶ்ரீக்ருஷ்ணோத்³த⁴வஸம்வாதே³ ஐலகீ³தம் நாம ஷட்³விம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 26॥

அத² ஸப்தவிம்ஶோத்⁴யாய: । உத்³த⁴வ: உவாச

க்ரியாயோக³ம் ஸமாசக்ஷ்வ ப⁴வத் ஆராத⁴னம் ப்ரபோ⁴ । யஸ்மாத் த்வாம் யே யதா² அர்சந்தி ஸாத்வதா: ஸாத்வதர்ஷப⁴ ॥ 1

ஏதத் வத³ந்தி முனய: முஹு: நி:ஶ்ரேயஸம் ந்ருணாம் । நாரத³: ப⁴க³வான் வ்யாஸ: ஆசார்ய: அங்கி³ரஸ: ஸுத: ॥ 2॥

நி:ஸ்ருதம் தே முகா²ம்போ⁴ஜாத்³யத் ஆஹ ப⁴க³வான் அஜ: । புத்ரேப்⁴ய: ப்⁴ருகு³முக்²யேப்⁴ய: தே³வ்யை ச ப⁴க³வான் ப⁴வ: ॥ 3॥

ஏதத் வை ஸர்வவர்ணானாம் ஆஶ்ரமாணாம் ச ஸம்மதம் । ஶ்ரேயஸாம் உத்தமம் மன்யே ஸ்த்ரீஶூத்³ராணாம் ச மானத³ ॥ 4॥

ஏதத் கமலபத்ராக்ஷ கர்மப³ந்த⁴விமோசனம் । ப⁴க்தாய ச அனுரக்தாய ப்³ரூஹி விஶ்வேஶ்வர ஈஶ்வர ॥ 5॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

நஹி அந்த: அனந்தபாரஸ்ய கர்மகாண்ட³ஸ்ய ச உத்³த⁴வ । ஸங்க்ஷிப்தம் வர்ணயிஷ்யாமி யதா²வத் அனுபூர்வஶ: ॥ 6

வைதி³க: தாந்த்ரிக: மிஶ்ர: இதி மே த்ரிவித⁴: மக²: । த்ரயாணாம் ஈப்ஸிதேன ஏவ விதி⁴னா மாம் ஸமர்சயேத் ॥ 7॥

யதா³ ஸ்வனிக³மேன உக்தம் த்³விஜத்வம் ப்ராப்ய பூருஷ: । யதா² யஜேத மாம் ப⁴க்த்யா ஶ்ரத்³த⁴யா தத் நிபோ³த⁴ மே ॥ 8॥

அர்சாயாம் ஸ்த²ண்டி³லே அக்³னௌ வா ஸூர்யே வா அப்ஸு ஹ்ருதி³ த்³விஜ: । த்³ரவ்யேண ப⁴க்தியுக்த: அர்சேத் ஸ்வகு³ரும் மாம் அமாயயா ॥ 9॥

பூர்வம் ஸ்னானம் ப்ரகுர்வீத தௌ⁴தத³ந்த: அங்க³ஶுத்³த⁴யே । உப⁴யை: அபி ச ஸ்னானம் மந்த்ரை: ம்ருத்³க்³ரஹணாதி³னா ॥ 1௦॥

ஸந்த்⁴யா உபாஸ்தி ஆதி³ கர்மாணி வேதே³ன அசோதி³தானி மே । பூஜாம் தை: கல்பயேத் ஸம்யக் ஸங்கல்ப: கர்மபாவனீம் ॥ 11॥

ஶைலீ தா³ருமயீ லௌஹீ லேப்யா லேக்²யா ச ஸைகதீ । மனோமயீ மணிமயீ ப்ரதிமா அஷ்டவிதா⁴ ஸ்ம்ருதா ॥ 12॥

சல அசல இதி த்³விவிதா⁴ ப்ரதிஷ்டா² ஜீவமந்தி³ரம் । உத்³வாஸ ஆவாஹனே ந ஸ்த: ஸ்தி²ராயாம் உத்³த⁴வ அர்சனே ॥ 13॥

அஸ்தி²ராயாம் விகல்ப: ஸ்யாத் ஸ்த²ண்டி³லே து ப⁴வேத் த்³வயம் । ஸ்னபனம் து அவிலேப்யாயாம் அன்யத்ர பரிமார்ஜனம் ॥ 14॥

த்³ரவ்யை: ப்ரஸித்³த்⁴யை: மத் யாக³: ப்ரதிமாதி³ஷு அமாயின: । ப⁴க்தஸ்ய ச யதா²லப்³தை⁴: ஹ்ருதி³ பா⁴வேன ச ஏவ ஹி ॥ 15॥

ஸ்னான அலங்கரணம் ப்ரேஷ்ட²ம் அர்சாயாம் ஏவ து உத்³த⁴வ । ஸ்த²ண்டி³லே தத்த்வவின்யாஸ: வஹ்னௌ ஆஜ்யப்லுதம் ஹவி: ॥ 16॥

ஸூர்யே ச அப்⁴யர்ஹணம் ப்ரேஷ்ட²ம் ஸலிலே ஸலில ஆதி³பி⁴: । ஶ்ரத்³த⁴யா உபாஹ்ருதம் ப்ரேஷ்ட²ம் ப⁴க்தேன மம வாரி அபி ॥ 17॥

பூ⁴ர்யபி அப⁴க்த உபஹ்ருதம் ந மே தோஷாய கல்பதே । க³ந்த⁴: தூ⁴ப: ஸுமனஸ: தீ³ப: அன்ன ஆத்³ய ச கிம் புன: ॥ 18॥

ஶுசி: ஸம்ப்⁴ருதஸம்பா⁴ர: ப்ராக் த³ர்பை⁴: கல்பித ஆஸன: । ஆஸீன: ப்ராக் உத³க் வா அர்சேத் அர்சாயாம் அத² ஸம்முக²: ॥ 19॥

க்ருதன்யாஸ: க்ருதன்யாஸாம் மத³ர்சாம் பாணினா ம்ருஜேத் । கலஶம் ப்ரோக்ஷணீயம் ச யதா²வத் உபஸாத⁴யேத் ॥ 2௦॥

தத் அத்³பி⁴: தே³வயஜனம் த்³ரவ்யாணி ஆத்மானம் ஏவ ச । ப்ரோக்ஷ்ய பாத்ராணி த்ரீணி அத்³பி⁴: தை: தை: த்³ரவ்யை: ச ஸாத⁴யேத் ॥ 21॥

பாத்³ய அர்க⁴ ஆசமனீயார்த²ம் த்ரீணி பாத்ராணி தை³ஶிக: । ஹ்ருதா³ ஶீர்ஷ்ணா அத² ஶிக²யா கா³யத்ர்யா ச அபி⁴மந்த்ரயேத் ॥

22॥

பிண்டே³ வாயு அக்³னி ஸம்ஶுத்³தே⁴ ஹ்ருத்பத்³மஸ்தா²ம் பராம் மம । அண்வீம் ஜீவகலாம் த்⁴யாயேத் நாத³ அந்தே ஸித்³த⁴பா⁴விதாம் ॥ 23॥

தயா ஆத்மபூ⁴தயா பிண்டே³ வ்யாப்தே ஸம்பூஜ்ய தன்மய: । ஆவாஹ்ய அர்ச ஆதி³ஷு ஸ்தா²ப்ய ந்யஸ்த அங்க³ம் மாம் ப்ரபூஜயேத் ॥

24॥

பாத்³ய உபஸ்பர்ஶ அர்ஹண ஆதீ³ன் உபசாரான் ப்ரகல்பயேத் । த⁴ர்மாதி³பி⁴: ச நவபி⁴: கல்பயித்வா ஆஸனம் மம ॥ 25॥

பத்³மம் அஷ்டத³லம் தத்ர கர்ணிகாகேஸர உஜ்ஜ்வலம் । உபா⁴ப்⁴யாம் வேத³தந்த்ராப்⁴யாம் மஹ்யம் து உப⁴யஸித்³த⁴யே ॥ 26॥

ஸுத³ர்ஶனம் பாஞ்சஜன்யம் க³தா³ஸீஷுத⁴னு: ஹலான் । முஸலம் கௌஸ்துப⁴ம் மாலாம் ஶ்ரீவத்ஸம் ச அனுபூஜயேத் ॥ 27॥

நந்த³ம் ஸுனந்த³ம் க³ருட³ம் ப்ரசண்ட³ம் சண்ட³ம் ஏவ ச । மஹாப³லம் ப³லம் ச ஏவ குமுத³ம் குமுதே³க்ஷணம் ॥ 28॥

து³ர்கா³ம் வினாயகம் வ்யாஸம் விஷ்வக்ஸேனம் கு³ரூன் ஸுரான் । ஸ்வே ஸ்வே ஸ்தா²னே து அபி⁴முகா²ன் பூஜயேத் ப்ரோக்ஷண ஆதி³பி⁴: ॥ 29॥

சந்த³ன உஶீர கர்பூர குங்கும அக³ரு வாஸிதை: । ஸலிலை: ஸ்னாபயேத் மந்த்ரை: நித்யதா³ விப⁴வே ஸதி ॥ 3௦॥

ஸ்வர்ணக⁴ர்ம அனுவாகேன மஹாபுருஷவித்³யயா । பௌருஷேண அபி ஸூக்தேன ஸாமபீ⁴: ராஜனாதி³பி⁴: ॥ 31॥

வஸ்த்ர உபவீத ஆப⁴ரண பத்ர ஸ்ரக் க³ந்த⁴ லேபனை: । அலங்குர்வீத ஸப்ரேம மத்³ப⁴க்த: மாம் யதா² உசிதம் ॥ 32॥

பாத்³யம் ஆசமனீயம் ச க³ந்த⁴ம் ஸுமனஸ: அக்ஷதான் । தூ⁴ப தீ³ப உபஹார்யாணி த³த்³யாத் மே ஶ்ரத்³த⁴யா அர்சக: ॥ 33॥

கு³ட³பாயஸஸர்பீம்ஷி ஶஷ்குலி ஆபூப மோத³கான் । ஸம்யாவ த³தி⁴ ஸூபாம் ச நைவேத்³யம் ஸதி கல்பயேத் ॥ 34॥

அப்⁴யங்க³ உன்மர்த³ன ஆத³ர்ஶ த³ந்ததௌ⁴ அபி⁴ஷேசனம் । அன்னத்³ய கீ³த ந்ருத்யாதி³ பர்வணி ஸ்யு: உதான்வஹம் ॥ 35॥

விதி⁴னா விஹிதே குண்டே³ மேக²லாக³ர்தவேதி³பி⁴: । அக்³னிம் ஆதா⁴ய பரித: ஸமூஹேத் பாணினா உதி³தம் ॥ 36॥

பரிஸ்தீர்ய அத² பர்யுக்ஷேத் அன்வாதா⁴ய யதா²விதி⁴ । ப்ரோக்ஷண்யா ஆஸாத்³ய த்³ரவ்யாணி ப்ரோக்ஷ்யாக்³னௌ பா⁴வயேத மாம் ॥ 37॥

தப்தஜாம்பூ³னத³ப்ரக்²யம் ஶங்க²சக்ரக³தா³ம்பு³ஜை: । லஸத் சதுர்பு⁴ஜம் ஶாந்தம் பத்³மகிஞ்ஜல்கவாஸஸம் ॥ 38॥

ஸ்பு²ரத் கிரீட கடக கடிஸூத்ரவர அங்க³த³ம் । ஶ்ரீவத்ஸவக்ஷஸம் ப்⁴ராஜத் கௌஸ்துப⁴ம் வனமாலினம் ॥ 39॥

த்⁴யாயன் அப்⁴யர்ச்ய தா³ரூணி ஹவிஷா அபி⁴க்⁴ருதானி ச । ப்ராஸ்ய ஆஜ்யபா⁴கௌ³ ஆகா⁴ரௌ த³த்த்வா ச ஆஜ்யப்லுதம் ஹவி: ॥ 4௦॥

ஜுஹுயாத் மூலமந்த்ரேண ஷோட³ஶர்ச அவதா³னத: । த⁴ர்மாதி³ப்⁴ய: யதா²ன்யாயம் மந்த்ரை: ஸ்விஷ்டிக்ருதம் பு³த⁴: ॥ 41॥

அப்⁴யர்ச்ய அத² நமஸ்க்ருத்ய பார்ஷதே³ப்⁴ய: ப³லிம் ஹரேத் । மூலமந்த்ரம் ஜபேத் ப்³ரஹ்ம ஸ்மரன் நாராயண ஆத்மகம் ॥ 42॥

த³த்த்வா ஆசமனம் உச்சே²ஷம் விஷ்வக்ஸேனாய கல்பயேத் । முக²வாஸம் ஸுரபி⁴மத் தாம்பூ³லாத்³யம் அத² அர்ஹயேத் ॥ 42॥

உபகா³யன் க்³ருணன் ந்ருத்யன் கர்மாணி அபி⁴னயன் மம । மத்கதா²: ஶ்ராவயன் ஶ்ருண்வன் முஹூர்தம் க்ஷணிக: ப⁴வேத் ॥ 44। ஸ்தவை: உச்சாவசை: ஸ்தோத்ரை: பௌராணை: ப்ரக்ருதை: அபி । ஸ்துத்வா ப்ரஸீத³ ப⁴க³வன் இதி வந்தே³த த³ண்ட³வத் ॥ 45॥

ஶிர: மத் பாத³யோ: க்ருத்வா பா³ஹுப்⁴யாம் ச பரஸ்பரம் । ப்ரபன்னம் பாஹி மாம் ஈஶ பீ⁴தம் ம்ருத்யுக்³ரஹ அர்ணவாத் ॥ 46॥

இதி ஶேஷாம் மயா த³த்தாம் ஶிரஸி ஆதா⁴ய ஸாத³ரம் । உத்³வாஸயேத் சேத் உத்³வாஸ்யம் ஜ்யோதி: ஜ்யோதிஷி தத் புன: ॥ 47॥

அர்சாதி³ஷு யதா³ யத்ர ஶ்ரத்³தா⁴ மாம் தத்ர ச அர்சயேத் । ஸர்வபூ⁴தேஷு ஆத்மனி ச ஸர்வ ஆத்மா அஹம் அவஸ்தி²த: ॥ 48॥

ஏவம் க்ரியாயோக³பதை²: புமான் வைதி³கதாந்த்ரிகை: । அர்சன் உப⁴யத: ஸித்³தி⁴ம் மத்த: விந்த³தி அபீ⁴ப்ஸிதாம் ॥ 49॥

மத³ர்சாம் ஸம்ப்ரதிஷ்டா²ப்ய மந்தி³ரம் காரயேத் த்³ருட⁴ம் । புஷ்ப உத்³யானானி ரம்யாணி பூஜா யாத்ரா உத்ஸவ ஆஶ்ரிதான் ॥ 5௦॥

பூஜாதீ³னாம் ப்ரவாஹார்த²ம் மஹாபர்வஸு அத² அன்வஹம் । க்ஷேத்ராபணபுரக்³ராமான் த³த்த்வா மத் ஸார்ஷ்டிதாம் இயாத் ॥ 51॥

ப்ரதிஷ்ட²யா ஸார்வபௌ⁴மம்ஸத்³மனா பு⁴வனத்ரயம் । பூஜாதி³னா ப்³ரஹ்மலோகம் த்ரிபி⁴: மத் ஸாம்யதாம் இயாத் ॥ 52॥

மாம் ஏவ நைரபேக்ஷ்யேண ப⁴க்தியோகே³ன விந்த³தி । ப⁴க்தியோக³ம் ஸ: லப⁴தே ஏவம் ய: பூஜயேத மாம் ॥ 53॥

ய: ஸ்வத³த்தாம் பரை: த³த்தம் ஹரேத ஸுரவிப்ரயோ: । வ்ருத்திம் ஸ: ஜாயதே விட்³பு⁴க் வர்ஷாணாம் அயுதாயுதம் ॥ 54॥

கர்து: ச ஸாரதே²: ஹேதோ: அனுமோதி³து: ஏவ ச । கர்மணாம் பா⁴கி³ன: ப்ரேத்ய பூ⁴ய: பூ⁴யஸி தத்ப²லம் ॥ 55॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ஶ்ரீக்ருஷ்ணோத்³த⁴வஸம்வாதே³ ஸப்தவிம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 27॥

அத² அஷ்டவிம்ஶ: அத்⁴யாய: । ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

பரஸ்வபா⁴வகர்மாணி ந ப்ரஶம்ஸேத் ந க³ர்ஹயேத் । விஶ்வம் ஏகாத்மகம் பஶ்யன் ப்ரக்ருத்யா புருஷேண ச ॥ 1

பரஸ்வபா⁴வகர்மாணி ய: ப்ரஶம்ஸதி நிந்த³தி । ஸ: ஆஶு ப்⁴ரஶ்யதே ஸ்வார்தா²த் அஸத்ய அபி⁴னிவேஶத: ॥ 2॥

தைஜஸே நித்³ரயா ஆபன்னே பிண்ட³ஸ்த²: நஷ்டசேதன: । மாயாம் ப்ராப்னோதி ம்ருத்யும் வா தத்³வத் நானார்த²த்³ருக் புமான் ॥ 3॥

கிம் ப⁴த்³ரம் கிம் அப⁴த்³ரம் வா த்³வைதஸ்ய அவஸ்துன: கியத் । வாசா உதி³தம் தத் அன்ருதம் மனஸா த்⁴யாதம் ஏவ ச ॥ 4॥

சா²யாப்ரத்யாஹ்வயாபா⁴ஸா ஹி அஸந்த: அபி அர்த²காரிண: । ஏவம் தே³ஹாத³ய: பா⁴வா: யச்ச²ந்தி ஆம்ருத்யுத: ப⁴யம் ॥ 5॥

ஆத்மா ஏவ தத் இத³ம் விஶ்வம் ஸ்ருஜ்யதே ஸ்ருஜதி ப்ரபு⁴: । த்ராயதே த்ராதி விஶ்வாத்மா ஹ்ரியதே ஹரதி ஈஶ்வர: ॥ 6॥

தஸ்மாத் நஹி ஆத்மன: அன்யஸ்மாத் அன்ய: பா⁴வ: நிரூபித: । நிரூபிதேயம் த்ரிவிதா⁴ நிர்மூலா பா⁴தி: ஆத்மனி । இத³ம் கு³ணமயம் வித்³தி⁴ த்ரிவித⁴ம் மாயயா க்ருதம் ॥ 7॥

ஏதத் வித்³வான் மது³தி³தம் ஜ்ஞானவிஜ்ஞானனைபுணம் । ந நிந்த³தி ந ச ஸ்தௌதி லோகே சரதி ஸூர்யவத் ॥ 8॥

ப்ரத்யக்ஷேண அனுமானேன நிக³மேன ஆத்மஸம்விதா³ । ஆதி³ அந்தவத் அஸத் ஜ்ஞாத்வா நி:ஸங்க³: விசரேத் இஹ ॥ 9॥

உத்³த⁴வ: உவாச

ந ஏவ ஆத்மன: ந தே³ஹஸ்ய ஸம்ஸ்ருதி: த்³ரஷ்ட்ருத்³ருஶ்யயோ: । அனாத்மஸ்வத்³ருஶோ: ஈஶ கஸ்ய ஸ்யாத் உபலப்⁴யதே ॥ 1௦

ஆத்மா அவ்யய: அகு³ண: ஶுத்³த⁴: ஸ்வயஞ்ஜ்யோதி: அனாவ்ருத: । அக்³னிவத் தா³ருவத் தே³ஹ: கஸ்ய இஹ ஸம்ஸ்ருதி: ॥ 11॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

யாவத் தே³ஹ இந்த்³ரிய ப்ராணை: ஆத்மன: ஸம்னிகர்ஷணம் । ஸம்ஸார: ப²லவான் தாவத் அபார்த²: அபி அவிவேகின: ॥ 12

அர்தே² ஹி அவித்³யமானே அபி ஸம்ஸ்ருதி: ந நிவர்ததே । த்⁴யாயத: விஷயான் அஸ்ய ஸ்வப்னே அனர்த² ஆக³ம: யதா² ॥ 13॥

யதா² ஹி அப்ரதிபு³த்³த⁴ஸ்ய ப்ரஸ்வாப: ப³ஹு அனர்த²ப்⁴ருத் । ஸ: ஏவ ப்ரதிபு³த்³த⁴ஸ்ய ந வை மோஹாய கல்பதே ॥ 14॥

ஶோக ஹர்ஷ ப⁴ய க்ரோத⁴ லோப⁴ மோஹ ஸ்ப்ருஹாத³ய: । அஹங்காரஸ்ய த்³ருஶ்யந்தே ஜன்ம ம்ருத்யு: ச ந ஆத்மன: ॥ 15॥

தே³ஹ இந்த்³ரிய ப்ராண மன: அபி⁴மான: ஜீவ: அந்தராத்மா கு³ணகர்ம மூர்தி: । ஸூத்ரம் மஹான் இதி உருதா⁴ இவ கீ³த: ஸம்ஸார: ஆதா⁴வதி காலதந்த்ர: ॥ 16॥

அமூலம் ஏதத் ப³ஹுரூப ரூபிதம் மனோவச:ப்ராணஶரீரகர்ம । ஜ்ஞானாஸினா உபாஸனயா ஶிதேன சி²த்த்வா முனி: கா³ம் விசரதி அத்ருஷ்ண: ॥ 17॥

ஜ்ஞானம் விவேக: நிக³ம: தப: ச ப்ரத்யக்ஷம் ஐதிஹ்யம் அத² அனுமானம் । ஆதி³ அந்தயோ: அஸ்ய யத் ஏவ கேவலம் கால: ச ஹேது: ச தத் ஏவ மத்⁴யே ॥ 18॥

யதா² ஹிரண்யம் ஸ்வக்ருதம் புரஸ்தாத் பஶ்சாத் ச ஸர்வஸ்ய ஹிரண்மயஸ்ய । தத் ஏவ மத்⁴யே வ்யவஹார்யமாணம் நானாபதே³ஶை: அஹம் அஸ்ய தத்³வத் ॥ 19॥

விஜ்ஞானம் ஏதத் த்ரியவஸ்தம் அங்க³ கு³ணத்ரயம் காரண கார்ய கர்த்ரு । ஸமன்வயேன வ்யதிரேகத: ச யேன ஏவ துர்யேண தத் ஏவ ஸத்யம் ॥ 2௦॥

ந யத் புரஸ்தாத் உத யத் ந பஶ்சாத் மத்⁴யே ச தத் ந வ்யபதே³ஶமாத்ரம் । பூ⁴தம் ப்ரஸித்³த⁴ம் ச பரேண யத்³யத் தத் ஏவ தத் ஸ்யாத் இதி மே மனீஷா ॥ 21॥

அவித்³யமான: அபி அவபா⁴ஸதே ய: வைகாரிக: ராஜஸஸர்க³: ஏஷ: । ப்³ரஹ்ம ஸ்வயஞ்ஜ்யோதி: அத: விபா⁴தி ப்³ரஹ்ம இந்த்³ரிய அர்த² ஆத்ம விகார சித்ரம் ॥ 22॥

ஏவம் ஸ்பு²டம் ப்³ரஹ்மவிவேகஹேதுபி⁴: பராபவாதே³ன விஶாரதே³ன । சி²த்த்வா ஆத்மஸந்தே³ஹம் உபாரமேத ஸ்வானந்த³துஷ்ட: அகி²ல காமுகேப்⁴ய: ॥ 23॥

ந ஆத்மா வபு: பார்தி²வம் இந்த்³ரியாணி தே³வா: ஹி அஸு: வாயுஜலம் ஹுதாஶ: । மன: அன்னமாத்ரம் தி⁴ஷணா ச ஸத்த்வம் அஹங்க்ருதி: க²ம் க்ஷிதி: அர்த²ஸாம்யம் ॥ 24॥

ஸமாஹிதை: க: கரணை: கு³ணாத்மபி⁴: கு³ண: ப⁴வேத் மத்ஸுவிவிக்ததா⁴ம்ன: । விக்ஷிப்யமாணை: உத கிம் ந தூ³ஷணம் க⁴னை: உபேதை: விக³தை: ரவே: கிம் ॥ 25॥

யதா² நப⁴: வாயு அனல அம்பு³ பூ⁴ கு³ணை: க³தாக³தை: வர்துகு³ணை: ந ஸஜ்ஜதே । ததா² அக்ஷரம் ஸத்த்வ ரஜ: தம: மலை: அஹம்மதே: ஸம்ஸ்ருதிஹேதுபி⁴: பரம் ॥ 26॥

ததா²பி ஸங்க³: பரிவர்ஜனீய: கு³ணேஷு மாயாரசிதேஷு தாவத் । மத்³ப⁴க்தியோகே³ன த்³ருடே⁴ன யாவத் ரஜ: நிரஸ்யேத மன:கஷாய: ॥ 27॥

யதா² ஆமய: அஸாது⁴ சிகித்ஸித: ந்ருணாம் புன: புன: ஸந்துத³தி ப்ரரோஹன் । ஏவம் மன: அபக்வ கஷய கர்ம குயோகி³னம் வித்⁴யதி ஸர்வஸங்க³ம் ॥ 28॥

குயோகி³ன: யே விஹித அந்தராயை: மனுஷ்யபூ⁴தை: த்ரித³ஶ உபஸ்ருஷ்டை: । தே ப்ராக்தன அப்⁴யாஸப³லேன பூ⁴ய: யுஞ்ஜந்தி யோக³ம் ந து கர்மதந்த்ரம் ॥ 29॥

கரோதி கர்ம க்ரியதே ச ஜந்து: கேனாபி அஸௌ சோதி³த: ஆனிபாதாத் । ந தத்ர வித்³வான்ப்ரக்ருதௌ ஸ்தி²த: அபி நிவ்ருத்த த்ருஷ்ண: ஸ்வஸுக² அனுபூ⁴த்யா ॥ 3௦॥

திஷ்ட²ந்தம் ஆஸீனம் உத வ்ரஜந்தம் ஶயானம் உக்ஷந்தம் அத³ந்தம் அன்னம் । ஸ்வபா⁴வம் அன்யத் கிம் அபி இஹமானம் ஆத்மானம் ஆத்மஸ்த²மதி: ந வேத³ ॥ 31॥

யதி³ ஸ்ம பஶ்யதி அஸத் இந்த்³ரிய அத² நானா அனுமானேன விருத்³த⁴ம் அன்யத் । ந மன்யதே வஸ்துதயா மனீஷீ ஸ்வாப்னம் யதா² உத்தா²ய திரோத³தா⁴னம் ॥ 32॥

பூர்வம் க்³ருஹீதம் கு³ணகர்மசித்ரம் அஜ்ஞானம் ஆத்மனி அவிவிக்தம் அங்க³ । நிவர்ததே தத் புன: ஈக்ஷயா ஏவ ந க்³ருஹ்யதே ந அபி விஸ்ருஜ்ய ஆத்மா ॥ 33॥

யதா² ஹி பா⁴னோ: உத³ய: ந்ருசக்ஷுஷாம் தம: நிஹன்யாத் ந து ஸத்³வித⁴த்தே । ஏவம் ஸமீக்ஷா நிபுணா ஸதீ மே ஹன்யாத் தமிஸ்ரம் புருஷஸ்ய பு³த்³தே⁴: ॥ 34॥

ஏஷ: ஸ்வயஞ்ஜ்யோதி: அஜ: அப்ரமேய: மஹானுபூ⁴தி: ஸகலானுபூ⁴தி: । ஏக: அத்³விதீய: வசஸாம் விராமே யேன ஈஶிதா வாக் அஸவ: சரந்தி ॥ 35॥

ஏதாவான் ஆத்மஸம்மோஹ: யத் விகல்ப: து கேவலே । ஆத்மன் ந்ருதே ஸ்வமாத்மானம் அவலம்ப³: ந யஸ்ய ஹி ॥36॥

யத் நாம ஆக்ருதிபி⁴: க்³ராஹ்யம் பஞ்சவர்ணம் அபா³தி⁴தம் । வ்யர்தே²ன அபி அர்த²வாத³: அயம் த்³வயம் பண்டி³தமானினாம் ॥ 37॥

யோகி³ன: அபக்வயோக³ஸ்ய யுஞ்ஜத: காய: உத்தி²தை: । உபஸர்கை³: விஹன்யேத தத்ர அயம் விஹித: விதி⁴: ॥ 38॥

யோக³தா⁴ரணயா காம்ஶ்சித் ஆஸனை: தா⁴ரண அன்விதை: । தபோமந்த்ரௌஷதை⁴: காம்ஶ்சித் உபஸர்கா³ன் வினிர்த³ஹேத் ॥ 39॥

காம்ஶ்சித் மம அனுத்⁴யானேன நாமஸங்கீர்தன ஆதி³பி⁴: । யோகே³ஶ்வர அனுவ்ருத்த்யா வா ஹன்யாத் அஶுப⁴தா³ன் ஶனை: ॥ 4௦॥

கேசித் தே³ஹம் இமம் தீ⁴ரா: ஸுகல்பம் வயஸி ஸ்தி²ரம் । விதா⁴ய விவித⁴ உபாயை: அத² யுஞ்ஜந்தி ஸித்³த⁴யே ॥ 41॥

ந ஹி தத் குஶலாத் த்³ருத்யம் தத் ஆயாஸ: ஹி அபார்த²க: । அந்தவத்த்வாத் ஶரீரஸ்ய ப²லஸ்ய இவ வனஸ்பதே: ॥ 42॥

யோக³ம் நிஷேவத: நித்யம் காய: சேத் கல்பதாம் இயாத் । தத் ஶ்ரத்³த³த்⁴யாத் ந மதிமான் யோக³ம் உத்ஸ்ருஜ்ய மத்பர: ॥ 43॥

யோக³சர்யாம் இமாம் யோகீ³ விசரன் மத் வ்யபாஶ்ரய: । ந அந்தராயை: விஹன்யேத நி:ஸ்ப்ருஹ: ஸ்வஸுகா²னுபூ⁴: ॥ 44॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ப⁴க³வது³த்³த⁴வஸம்வாதே³ பரமார்த²னிர்ணயோ நாம அஷ்டாவிம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 28॥

அத² ஏகோனத்ரிம்ஶ: அத்⁴யாய: । ஸுது³ஸ்தராம் இமாம் மன்யே யோக³சர்யாம் அனாத்மன: । யதா² அஞ்ஜஸா புமான் ஸிஹ்யேத் தத் மே ப்³ரூஹி அஞ்ஜஸா அச்யுத ॥ 1॥

ப்ராயஶ: புண்ட³ரீகாக்ஷ யுஞ்ஜந்த: யோகி³ன: மன: । விஷீத³ந்தி அஸமாதா⁴னாத் மனோனிக்³ரஹகர்ஶிதா: ॥ 2॥

அத² அத: ஆனந்த³து³க⁴ம் பதா³ம்பு³ஜம் ஹம்ஸா: ஶ்ரயேரன் அரவிந்த³லோசன । ஸுக²ம் நு விஶ்வேஶ்வர யோக³கர்மபி⁴: த்வத் மாயயா அமீ விஹதா: ந மானின: ॥ 3॥

கிம் சித்ரம் அச்யுத தவ ஏதத் அஶேஷப³ந்த⁴: தா³ஸேஷு அனன்யஶரணேஷு யத் ஆத்ம ஸாத்த்வம் । ய: அரோசயத்ஸஹ ம்ருகை³: ஸ்வயம் ஈஶ்வராணாம் ஶ்ரீமத் கிரீட தட பீடி³த பாத³ பீட²: ॥ 4॥

தம் த்வா அகி²ல ஆத்மத³யித ஈஶ்வரம் ஆஶ்ரிதானாம் ஸர்வ அர்த²த³ம் ஸ்வக்ருதவித் விஸ்ருஜேத க: நு । க: வா ப⁴ஜேத் கிம் அபி விஸ்ம்ருதயே அனு பூ⁴த்யை கிம் வா ப⁴வேத் ந தவ பாத³ரஜோஜுஷாம் ந: ॥ 5॥

ந ஏவ உபயந்தி அபசிதிம் கவய: தவ ஈஶ ப்³ரஹ்மாயுஷா அபி க்ருதம் ருத⁴முத:³ ஸ்மரந்த: । ய: அந்தர்ப³ஹி: தனுப்⁴ருதாம் அஶுப⁴ம் விது⁴ன்வன் ஆசார்யசைத்யவபுஷா ஸ்வக³த்ம் வ்யனக்தி ॥ 6॥

ஶ்ரீஶுக: உவாச

இதி உத்³த⁴வேன அதி அனுரக்த சேதஸா ப்ருஷ்ட: ஜக³த்க்ரீட³னக: ஸ்வஶக்திபி⁴: । க்³ருஹீத மூர்தித்ரய: ஈஶ்வர ஈஶ்வர: ஜகா³த³ ஸப்ரேம மனோஹரஸ்மித: ॥ 7

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ஹந்த தே கத²யிஷ்யாமி மம த⁴ர்மான் ஸுமங்க³லாம் । யான் ஶ்ரத்³த⁴யா ஆசரன் மர்த்ய: ம்ருத்யும் ஜயதி து³ர்ஜயம் ॥ 8

குர்யாத் ஸர்வாணி கர்மாணி மத³ர்த²ம் ஶனகை: ஸ்மரன் । மயி அர்பித மன: சித்த: மத் த⁴ர்ம ஆத்மமனோரதி: ॥ 9॥

தே³ஶான் புண்யான் ஆஶ்ரயேத மத்³ப⁴க்தை: ஸாது⁴பி⁴: ஶ்ரிதான் । தே³வ ஆஸுர மனுஷ்யேஷு மத்³ப⁴க்த ஆசரிதானி ச ॥ 1௦॥

ப்ருத²க் ஸத்ரேண வா மஹ்யம் பர்வயாத்ரா மஹோத்ஸவான் । காரயேத் கீ³தன்ருத்ய ஆத்³யை: மஹாராஜ விபூ⁴திபி⁴: ॥ 11॥

மாம் ஏவ ஸர்வபூ⁴தேஷு ப³ஹி: அந்த: அபாவ்ருதம் । ஈக்ஷேத ஆத்மனி ச ஆத்மானம் யதா² க²ம் அமல ஆஶய: ॥ 12॥

இதி ஸர்வாணி பூ⁴தானி மத்³பா⁴வேன மஹாத்³யுதே । ஸபா⁴ஜயன் மன்யமான: ஜ்ஞானம் கேவலம் ஆஶ்ரித: ॥ 13॥

ப்³ராஹ்மணே புல்கஸே ஸ்தேனே ப்³ரஹ்மண்யே அர்கே ஸ்பு²லிங்க³கே । அக்ரூரே க்ரூரகே ச ஏவ ஸமத்³ருக் பண்டி³த: மத: ॥ 14॥

நரேஷு அபீ⁴க்ஷ்ணம் மத்³பா⁴வம் பும்ஸ: பா⁴வயத: அசிராத் । ஸ்பர்தா⁴ அஸூயா திரஸ்காரா: ஸாஹங்காரா: வியந்தி ஹி ॥ 15॥

விஸ்ருஜ்ய ஸ்மயமானான் ஸ்வான் த்³ருஶம் வ்ரீடா³ம் ச தை³ஹிகீம் । ப்ரணமேத் த³ண்ட³வத் பூ⁴மௌ ஆஶ்வ சாண்டா³ல கோ³ க²ரம் ॥ 16॥

யாவத் ஸர்வேஷு பூ⁴தேஷு மத்³பா⁴வ: ந உபஜாயதே । தாவத் ஏவம் உபாஸீத வாங் மன காய வ்ருத்திபி⁴: ॥ 17॥

ஸர்வம் ப்³ரஹ்மாத்மகம் தஸ்ய வித்³யயா ஆத்ம மனீஷயா । பரிபஶ்யன் உபரமேத் ஸர்வத: முக்த ஸம்ஶய: ॥ 18॥

அயம் ஹி ஸர்வகல்பானாம் ஸத்⁴ரீசீன: மத: மம । மத்³பா⁴வ: ஸர்வபூ⁴தேஷு மனோவாக்காயவ்ருத்திபி⁴: ॥ 19॥

ந ஹி அங்க³ உபக்ரமே த்⁴வம்ஸ: மத்³த⁴ர்மஸ்ய உத்³த⁴வ அணு அபி । மயா வ்யவஸித: ஸம்யக் நிர்கு³ணத்வாத் அனாஶிஷ: ॥ 2௦॥

ய: ய: மயி பரே த⁴ர்ம: கல்ப்யதே நிஷ்ப²லாய சேத் । தத் ஆயாஸ: நிரர்த²: ஸ்யாத் ப⁴யாதே³: இவ ஸத்த்ம ॥ 21॥

ஏஷா பு³த்³தி⁴மதாம் பு³த்³தி⁴: மனீஷா ச மனீஷிணாம் । யத் ஸத்யம் அன்ருதேன இஹ மர்த்யேன ஆப்னோதி மா அம்ருதம் ॥ 22॥

ஏஷ தே அபி⁴ஹித: க்ருத்ஸ்ன: ப்³ரஹ்மவாத³ஸ்ய ஸங்க்³ரஹ: । ஸமாஸவ்யாஸவிதி⁴னா தே³வானாம் அபி து³ர்க³ம: ॥ 23॥

அபீ⁴க்ஷ்ணஶ: தே க³தி³தம் ஜ்ஞானம் விஸ்பஷ்டயுக்திமத் । ஏதத் விஜ்ஞாய முச்யேத புருஷ: நஷ்டஸம்ஶய: ॥ 24॥

ஸுவிவிக்தம் தவ ப்ரஶ்னம் மயா ஏதத் அபி தா⁴ரயேத் । ஸனாதனம் ப்³ரஹ்மகு³ஹ்யம் பரம் ப்³ரஹ்ம அதி⁴க³ச்ச²தி ॥ 25॥

ய: ஏதத் மம ப⁴க்தேஷு ஸம்ப்ரத³த்³யாத் ஸுபுஷ்கலம் । தஸ்ய அஹம் ப்³ரஹ்மதா³யஸ்ய த³தா³மி ஆத்மானம் ஆத்மனா ॥ 26॥

ய: ஏதத் ஸமதீ⁴யீத பவித்ரம் பரமம் ஶுசி । ஸ: பூயேத அஹ: அஹ: மாம் ஜ்ஞானதீ³பேன த³ர்ஶயன் ॥ 27॥

ய: ஏதத் ஶ்ரத்³த⁴யா நித்யம் அவ்யக்³ர: ஶ்ருணுயாத் நர: । மயி ப⁴க்திம் பராம் குர்வன் கர்மபி⁴: ந ஸ: ப³த்⁴யதே ॥ 28॥

அபி உத்³த⁴வ த்வயா ப்³ரஹ்ம ஸகே² ஸமவதா⁴ரிதம் । அபி தே விக³த: மோஹ: ஶோக: ச அஸௌ மனோப⁴வ: ॥ 29॥

ந ஏதத் த்வயா தா³ம்பி⁴காய நாஸ்திகாய ஶடா²ய ச । அஶுஶ்ரூஷோ: அப⁴க்தாய து³ர்வினீதாய தீ³யதாம் ॥ 3௦॥

ஏதை: தோ³ஷை: விஹீனாய ப்³ரஹ்மண்யாய ப்ரியாய ச । ஸாத⁴வே ஶுசயே ப்³ரூயாத் ப⁴க்தி: ஸ்யாத் ஶூத்³ர யோஷிதாம் ॥ 31॥

ந ஏதத் விஜ்ஞாய ஜிஜ்ஞாஸோ: ஜ்ஞாதவ்யம் அவஶிஷ்யதே । பீத்வா பீயூஷம் அம்ருதம் பாதவ்யம் ந அவஶிஷ்யதே ॥ 32॥

ஜ்ஞானே கர்மணி யோகே³ ச வார்தாயாம் த³ண்ட³தா⁴ரணே । யாவான் அர்த²: ந்ருணாம் தாத தாவான் தே அஹம் சதுர்வித⁴: ॥ 33॥

மர்த்ய: யதா³ த்யக்த ஸமஸ்தகர்மா நிவேதி³தாத்மா விசிகீர்ஷித: மே । ததா³ அம்ருதத்வம் ப்ரதிபத்³யமான: மயா ஆத்மபூ⁴யாய ச கல்பதே வை ॥ 34॥

ஶ்ரீஶுக: உவாச

ஸ: ஏவம் ஆத³ர்ஶித யோக³மார்க³: ததா³ உத்தம ஶ்லோகவச: நிஶம்ய । ப³த்³த⁴ அஞ்ஜலி: ப்ரீதி உபருத்³த⁴ கண்ட²: ந கிஞ்சித் ஊசே: அஶ்ரு பரிப்லுத அக்ஷ: ॥ 35

விஷ்டப்⁴ய சித்தம் ப்ரணய அவகூ⁴ர்ணம் தை⁴ர்யேண ராஜன் ப³ஹு மன்யமான: । க்ருதாஞ்ஜலி: ப்ராஹ யது³ப்ரவீரம் ஶீர்ஷ்ணா ஸ்ப்ருஶன் தத் சரண அரவிந்த³ம் ॥ 36॥

உத்³த⁴வ: உவாச

வித்³ராவித: மோஹ மஹா அந்த⁴கார: ய: ஆஶ்ரித: மே தவ ஸன்னிதா⁴னாத் । விபா⁴வஸோ: கிம் நு ஸமீபக³ஸ்ய ஶீதம் தம: பீ⁴: ப்ரப⁴வந்தி அஜ அத்³ய ॥ 37

ப்ரத்யர்பித: மே ப⁴வதா அனுகம்பினா ப்⁴ருத்யாய விஜ்ஞானமய: ப்ரதீ³ப: । ஹித்வா க்ருதஜ்ஞ: தவ பாத³மூலம் க: அன்யத் ஸமீயாத் ஶரணம் த்வதீ³யம் ॥ 38॥

வ்ருக்ண: ச மே ஸுத்³ருட⁴: ஸ்னேஹபாஶ: தா³ஶார்ஹ வ்ருஷ்ணி அந்த⁴க ஸாத்வதேஷு । ப்ரஸாரித: ஸ்ருஷ்டிவிவ்ருத்³த⁴யே த்வயா ஸ்வமாயயா ஹி ஆத்ம ஸுபோ³த⁴ ஹேதினா ॥ 39॥

நம: அஸ்து தே மஹாயோகி³ன் ப்ரபன்னம் அனுஶாதி⁴ மாம் । யதா² த்வத் சரண அம்போ⁴ஜே ரதி: ஸ்யாத் அனபாயினீ ॥ 4௦॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

க³ச்ச² உத்³த⁴வ மயா ஆதி³ஷ்ட: ப³த³ரி ஆக்²யம் மம ஆஶ்ரமம் । தத்ர மத் பாத³ தீர்தோ²தே³ ஸ்னான உபஸ்பர்ஶனை: ஶுசி: ॥ 41

ஈக்ஷயா அலகனந்தா³யா விதூ⁴த அஶேஷ கல்மஷ: । வஸான: வல்கலானி அங்க³ வன்யபு⁴க் ஸுக² நி:ஸ்ப்ருஹ: ॥ 42॥

திதிக்ஷௌ: த்³வந்த்³வமாத்ராணாம் ஸுஶீல: ஸம்யதேந்த்³ரிய: । ஶாந்த: ஸமாஹிததி⁴யா ஜ்ஞானவிஜ்ஞானஸம்யுத: ॥ 43॥

மத்த: அனுஶிக்ஷிதம் யத் தே விவிக்தமனுபா⁴வயன் । மயி ஆவேஶித வாக் சித்த: மத்³த⁴ர்ம நிரத: ப⁴வ । அதிவ்ரஜ்ய க³தீ: திஸ்ர: மாம் ஏஷ்யஸி தத: பரம் ॥ 44॥

ஶ்ரீஶுக: உவாச

ஸ: ஏவம் உக்த: ஹரிமேத⁴ஸா உத்³த⁴வ: ப்ரத³க்ஷிணம் தம் பரிஸ்ருத்ய பாத³யோ: । ஶிர: நிதா⁴ய அஶ்ருகலாபி⁴: ஆர்த்³ரதீ⁴: ந்யஷிஞ்சத் அத்³வந்த்³வபர: அபி உபக்ரமே ॥ 45

ஸுது³ஸ்த்யஜ ஸ்னேஹ வியோக³ காதர: ந ஶக்னுவன் தம் பரிஹாதும் ஆதுர: । க்ருச்ச்²ரம் யயௌ மூர்த⁴னி ப⁴ர்த்ருபாது³கே பி³ப்⁴ரன் நமஸ்க்ருத்ய யயௌ புன: புன: ॥ 46॥

தத: தம் அந்தர்ஹ்ருதி³ ஸம்னிவேஶ்ய க³த: மஹாபா⁴க³வத: விஶாலாம் । யதா² உபதி³ஷ்டாம் ஜக³த் ஏகப³ந்து⁴னா தத: ஸமாஸ்தா²ய ஹரே: அகா³த் க³திம் ॥ 47॥

ய: ஏஅதத் ஆனந்த³ ஸமுத்³ர ஸம்ப்⁴ருதம் ஜ்ஞானாம்ருதம் பா⁴க³வதாய பா⁴ஷிதம் । க்ருஷ்ணேண யோகே³ஶ்வர ஸேவிதாங்க்⁴ரிணா ஸச்ச்²ரத்³த⁴யா ஆஸேவ்ய ஜக³த் விமுச்யதே ॥ 48॥

ப⁴வப⁴ய அபஹந்தும் ஜ்ஞானவிஜ்ஞானஸாரம் நிக³மக்ருத் உபஜஹே ப்⁴ருங்க³வத் வேத³ஸாரம் । அம்ருதம் உத³தி⁴த: ச அபாயயத் ப்⁴ருத்யவர்கா³ன் புருஷம் ருஷப⁴ம் ஆத்³யம் க்ருஷ்ணஸஞ்ஜ்ஞம் நத: அஸ்மி ॥ 49॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ ப⁴க³வது³த்³த⁴வஸம்வாதே³ பரமார்த²ப்ராப்திஸுக³மோபாயகத²னோத்³த⁴வப³த³ரிகாஶ்ரமப்ரவேஶோ நாம ஏகோனத்ரிம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 29॥

அத² த்ரிம்ஶ: அத்⁴யாய: । ராஜா உவாச

தத: மஹாபா⁴க³வதே உத்³த⁴வே நிர்க³தே வனம் । த்³வாரவத்யாம் கிம் அகரோத் ப⁴க³வான் பூ⁴தபா⁴வன: ॥ 1

ப்³ரஹ்மஶாப உபஸம்ஸ்ருஷ்டே ஸ்வகுலே யாத³வர்ஷப⁴: । ப்ரேயஸீம் ஸர்வனேத்ராணாம் தனும் ஸ: கத²ம் அத்யஜத் ॥ 2॥

ப்ரத்யாக்ரஷ்டும் நயனம் அப³லா யத்ர லக்³னம் ந ஶேகு: கர்ணாவிஷ்டம் ந ஸரதி தத: யத் ஸதாம் ஆத்மலக்³னம் । யத் ஶ்ரீ: வாசாம் ஜனயதி ரதிம் கிம் நு மானம் கவீனாம் த்³ருஷ்ட்வா ஜிஷ்ணோ: யுதி⁴ ரத²க³தம் யத் ச தத் ஸாம்யம் ஈயு: ॥ 3॥

ருஷி: உவாச

தி³வி பு⁴வி அந்தரிக்ஷே ச மஹோத்பாதான் ஸமுத்தி²தான் । த்³ருஷ்ட்வா ஆஸீனான் ஸுத⁴ர்மாயாம் க்ருஷ்ண: ப்ராஹ யதூ³ன் இத³ம் ॥ 4

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

ஏதே கோ⁴ரா: மஹோத்பாதா: த்³வார்வத்யாம் யமகேதவ: । முஹூர்தம் அபி ந ஸ்தே²யம் அத்ர ந: யது³புங்க³வா: ॥ 5

ஸ்த்ரிய: பா³லா: ச வ்ருத்³தா⁴: ச ஶங்கோ²த்³தா⁴ரம் வ்ரஜந்த்வித: । வயம் ப்ரபா⁴ஸம் யாஸ்யாம: யத்ர ப்ரத்யக் ஸரஸ்வதீ ॥ 6॥

தத்ர அபி⁴ஷிச்ய ஶுசய உபோஷ்ய ஸுஸமாஹிதா: । தே³வதா: பூஜயிஷ்யாம: ஸ்னபன ஆலேபன அர்ஹணை: ॥7॥

ப்³ராஹ்மணான் து மஹாபா⁴கா³ன் க்ருதஸ்வஸ்த்யயனா வயம் । கோ³ பூ⁴ ஹிரண்ய வாஸோபி⁴: க³ஜ அஶ்வரத² வேஶ்மபி⁴: ॥ 8॥

விதி⁴: ஏஷ: ஹி அரிஷ்டக்⁴ன: மங்க³ல ஆயனம் உத்தமம் । தே³வ த்³விஜ க³வாம் பூஜா பூ⁴தேஷு பரம: ப⁴வ: ॥ 9॥

இதி ஸர்வே ஸமாகர்ண்ய யது³வ்ருத்³தா⁴: மது⁴த்³விஷ: । ததா² இதி நௌபி⁴: உத்தீர்ய ப்ரபா⁴ஸம் ப்ரயயூ ரதை²: ॥ 1௦॥

தஸ்மின் ப⁴க³வதா ஆதி³ஷ்டம் யது³தே³வேன யாத³வா । சக்ரு: பரப⁴யா ப⁴க்த்யா ஸர்வஶ்ரேய உபப்³ரும்ஹிதம் ॥ 11॥

தத: தஸ்மின் மஹாபானம் பபு: மைரேயகம் மது⁴ । தி³ஷ்ட விப்⁴ரம்ஶித தி⁴ய: யத் த்³ரவை: ப்⁴ரஶ்யதே மதி: ॥ 12॥

மஹாபான அபி⁴மத்தானாம் வீராணாம் த்³ருப்தசேதஸாம் । க்ருஷ்ணமாயா விமூடா⁴னாம் ஸங்க⁴ர்ஷ: ஸுமஹான் அபூ⁴த் ॥ 13॥

யுயுது⁴: க்ரோத⁴ஸம்ரப்³தா⁴ வேலாயாம் ஆததாயின: । த⁴னுபி⁴: அஸிபி⁴: மல்லை: க³தா³பி⁴: தாம் அரர்ஷ்டிபி⁴: ॥ 14॥

பதத்பதாகை ரத²குஞ்ஜராதி³பி⁴: க²ர உஷ்ட்ர கோ³பி⁴: மஹிஷை: நரை: அபி । மித²: ஸமேத்ய அஶ்வதரை: ஸுது³ர்மதா³ ந்யஹன் ஶரர்த³த்³பி⁴: இவ த்³விபா வனே ॥ 15॥

ப்ரத்³யும்ன ஸாம்பௌ³ யுதி⁴ ரூட⁴மத்ஸரௌ அக்ரூர போ⁴ஜௌ அனிருத்³த⁴ ஸாத்யகீ । ஸுப⁴த்³ர ஸங்க்³ராமஜிதௌ ஸுதா³ருணௌ க³தௌ³ ஸுமித்ரா ஸுரதௌ² ஸமீயது: ॥ 16॥

அன்யே ச யே வை நிஶட² உல்முக ஆத³ய: ஸஹஸ்ரஜித் ஶதஜித் பா⁴னு முக்²யா: । அன்யோன்யம் ஆஸாத்³ய மதா³ந்த⁴காரிதா ஜக்⁴னு: முகுந்தே³ன விமோஹிதா ப்⁴ருஶம் ॥ 17॥

தா³ஶார்ஹ வ்ருஷ்ணி அந்த⁴க போ⁴ஜ ஸாத்வதா மது⁴ அர்பு³தா³ மாது²ரஶூரஸேனா: । விஸர்ஜனா: குகுரா: குந்தய: ச மித²: தத: தே அத² விஸ்ருஜ்ய ஸௌஹ்ருத³ம் ॥ 18॥

புத்ரா: அயுத்⁴யன் பித்ருபி⁴: ப்⁴ராத்ருபி⁴: ச ஸ்வஸ்த்ரீய தௌ³ஹித்ர பித்ருவ்யமாதுலை: । மித்ராணி மித்ரை: ஸுஹ்ருத³: ஸுஹ்ருத்³பி⁴: ஜ்ஞாதீம்ஸ்த்வஹன் ஜ்ஞாதய: ஏவ மூடா⁴: ॥ 19॥

ஶரேஷு க்ஷீயமாணேஷு ப⁴ஜ்யமானேஷு த⁴ன்வஸு । ஶஸ்த்ரேஷு க்ஷீயமாணேஷு முஷ்டிபி⁴: ஜஹ்ரு: ஏரகா: ॥ 2௦॥

தா: வஜ்ரகல்பா: ஹி அப⁴வன் பரிகா⁴: முஷ்டினா: ப்⁴ருதா: । ஜக்⁴னு: த்³விஷ: தை: க்ருஷ்ணேன வார்யமாணா: து தம் ச தே ॥ 21॥

ப்ரத்யனீகம் மன்யமானா: ப³லப⁴த்³ரம் ச மோஹிதா: । ஹந்தும் க்ருததி⁴ய: ராஜன் ஆபன்னா: ஆததாயின: ॥ 22॥

அத² தௌ அபி ஸங்க்ருத்³தௌ⁴ உத்³யம்ய குருனந்த³ன । ஏரகா முஷ்டி பரிகௌ⁴ ஜரந்தௌ ஜக்⁴னது: யுதி⁴ ॥ 23॥

ப்³ரஹ்மஶாப உபஸ்ருஷ்டானாம் க்ருஷ்ணமாயாவ்ருத ஆத்மனாம் । ஸ்பர்தா⁴க்ரோத⁴: க்ஷயம் நின்யே வைணவ: அக்³னி: யதா² வனம் ॥ 24॥

ஏவம் நஷ்டேஷு ஸர்வேஷு குலேஷு ஸ்வேஷு கேஶவ: । அவதாரித: பு⁴வ: பா⁴ர: இதி மேனே அவஶேஷித: ॥ 25॥

ராம: ஸமுத்³ரவேலாயாம் யோக³ம் ஆஸ்தா²ய பௌருஷம் । தத் த்யாஜ லோகம் மானுஷ்யம் ஸம்யோஜ்ய ஆத்மானம் ஆத்மனி ॥ 26॥

ராமனிர்யாணம் ஆலோக்ய ப⁴க³வான் தே³வகீஸுத: । நிஷஸாத³ த⁴ரோபஸ்தே² தூஷ்ணீம் ஆஸாத்³ய பிப்பலம் ॥ 27॥

பி³ப்⁴ரத் சதுர்பு⁴ஜம் ரூபம் ப்⁴ராஜிஷ்ணு ப்ரப⁴யா ஸ்வயா । தி³ஶ: விதிமாரா: குர்வன் விதூ⁴ம: இவ பாவக: ॥ 28॥

ஶ்ரீவத்ஸாங்கம் க⁴னஶ்யாமம் தப்த ஹாடக வர்சஸம் । கௌஶேய அம்ப³ர யுக்³மேன பரிவீதம் ஸுமங்க³லம் ॥ 29॥

ஸுந்த³ர ஸ்மித வக்த்ர அப்³ஜம் நீல குந்தல மண்டி³தம் । புண்ட³ரீக அபி⁴ராமாக்ஷம் ஸ்பு²ரன் மகர குண்ட³லம் ॥ 3௦॥

கடிஸூத்ர ப்³ரஹ்மஸூத்ர கிரீட கடக அங்க³தை³: । ஹார நூபுர முத்³ராபி⁴: கௌஸ்துபே⁴ன விராஜிதம் ॥ 31॥

வனமாலா பரீதாங்க³ம் மூர்திமத்³பி⁴: நிஜ ஆயுதை⁴: । க்ருத்வா உரௌ த³க்ஷிணே பாத³ம் ஆஸீனம் பங்கஜ அருணம் ॥ 32॥

முஸலௌ அஶேஷாய: க²ண்ட³க்ருதேஷு: லுப்³த⁴க: ஜரா: । ம்ருகா³ஸ்ய ஆகாரம் தத் சரணம் விவ்யாத⁴ ம்ருக³ஶங்கயா ॥ 33॥

சதுர்பு⁴ஜம் தம் புருஷம் த்³ருஷ்ட்வா ஸ: க்ருத கில்பி³ஷ: । பீ⁴த: பபாத ஶிரஸா பாத³யோ: அஸுரத்³விஷ: ॥ 34॥

அஜானதா க்ருதம் இத³ம் பாபேன மது⁴ஸூத³ன । க்ஷந்தும் அர்ஹஸி பாபஸ்ய உத்தமஶ்லோக: மே அனக⁴ ॥ 35॥

யஸ்ய அனுஸ்மரணம் ந்ரூணாம் அஜ்ஞான த்⁴வாந்த நாஶனம் । வத³ந்தி தஸ்ய தே விஷ்ணோ மயா அஸாது⁴ க்ருதம் ப்ரபோ⁴ ॥ 36॥

தத் மா ஆஶு ஜஹி வைகுண்ட² பாப்மானம் ம்ருக³ லுப்³த⁴கம் । யதா² புன: அஹம் து ஏவம் ந குர்யாம் ஸத் அதிக்ரமம் ॥ 37॥

யஸ்ய ஆத்ம யோக³ ரசிதம் ந விது³: விரிஞ்ச: ருத்³ர ஆத³ய: அஸ்ய தனயா: பதய: கி³ராம் யே । த்வத் மாயயா பிஹித த்³ருஷ்டய: ஏதத் அஞ்ஜ: கிம் தஸ்ய தே வயம் அஸத் க³தய: க்³ருணீம: ॥ 38॥

ஶ்ரீப⁴க³வான் உவாச

மா பை⁴: ஜரே த்வம் உத்திஷ்ட² காம: ஏஷ: க்ருத: ஹி மே । யாஹி த்வம் மத் அனுஜ்ஞாத: ஸ்வர்க³ம் ஸுக்ருதினாம் பத³ம் ॥ 39

இதி ஆதி³ஷ்ட: ப⁴க³வதா க்ருஷ்ணேன இச்சா² ஶரீரிணா । த்ரி: பரிக்ரம்ய தம் நத்வா விமானேன தி³வம் யயௌ ॥ 4௦॥

தா³ருக: க்ருஷ்ணபத³வீம் அன்விச்ச²ன் அதி⁴க³ம்யதாம் । வாயும் துலஸிகாமோத³ம் ஆக்⁴ராய அபி⁴முக²ம் யயௌ ॥ 41॥

தம் தத்ர திக்³மத்³யுபி⁴: ஆயுதை⁴: வ்ருதம் ஹி அஶ்வத்த²மூலே க்ருதகேதனம் பதிம் । ஸ்னேஹப்லுதாத்மா நிபபாத பாத³யோ ரதா²த் அவப்லுத்ய ஸபா³ஷ்பலோசன: ॥ 42॥

அபஶ்யத: த்வத் சரண அம்பு³ஜம் ப்ரபோ⁴ த்³ருஷ்டி: ப்ரணஷ்டா தமஸி ப்ரவிஷ்டா । தி³ஶ: ந ஜானே ந லபே⁴ ச ஶாந்திம் யதா² நிஶாயம் உடு³பே ப்ரணஷ்டே ॥ 43॥

இதி ப்³ருவதே ஸூதே வை ரத²: க³ருட³லாஞ்ச²ன: । க²ம் உத்பபாத ராஜேந்த்³ர ஸாஶ்வத்⁴வஜ: உதீ³க்ஷத: ॥ 44॥

தம் அன்வக³ச்ச²ன் தி³வ்யானி விஷ்ணுப்ரஹரணானி ச । தேன அதி விஸ்மித ஆத்மானம் ஸூதம் ஆஹ ஜனார்த³ன: ॥ 45॥

க³ச்ச² த்³வாரவதீம் ஸூத ஜ்ஞாதீனாம் நித⁴னம் மித²: । ஸங்கர்ஷணஸ்ய நிர்யாணம் ப³ந்து⁴ப்⁴ய: ப்³ரூஹி மத் த³ஶாம் ॥ 46॥

த்³வாரகாயாம் ச ந ஸ்தே²யம் ப⁴வத்³பி⁴: ச ஸ்வப³ந்து⁴பி⁴: । மயா த்யக்தாம் யது³புரீம் ஸமுத்³ர: ப்லாவயிஷ்யதி ॥ 47॥

ஸ்வம் ஸ்வம் பரிக்³ரஹம் ஸர்வே ஆதா³ய பிதரௌ ச ந: । அர்ஜுனேன ஆவிதா: ஸர்வ இந்த்³ரப்ரஸ்த²ம் க³மிஷ்யத² ॥ 48॥

த்வம் து மத் த⁴ர்மம் ஆஸ்தா²ய ஜ்ஞானனிஷ்ட²: உபேக்ஷக: । மன்மாயா ரசனாம் ஏதாம் விஜ்ஞாய உபஶமம் வ்ரஜ ॥ 49॥

இதி உக்த: தம் பரிக்ரம்ய நமஸ்க்ருத்ய புன: புன: । தத் பாதௌ³ ஶீர்ஷ்ணி உபாதா⁴ய து³ர்மனா: ப்ரயயௌ புரீம் ॥ 5௦॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ யது³குலஸங்க்ஷயோ நாம த்ரிம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 3௦॥

அத² ஏகத்ரிம்ஶ: அத்⁴யாய: । ஶ்ரீஶுக: உவாச

அத² தத்ர ஆக³மத் ப்³ரஹ்மா ப⁴வான்யா ச ஸமம் ப⁴வ: । மஹேந்த்³ரப்ரமுகா²: தே³வா: முனய: ஸப்ரஜேஶ்வரா: ॥ 1

பிதர: ஸித்³த⁴க³ந்த⁴ர்வா: வித்³யாத⁴ர மஹோரகா³: । சாரணா: யக்ஷரக்ஷாம்ஸி கிம்னர அப்ஸரஸ: த்³விஜா: ॥ 2॥

த்³ரஷ்டுகாமா: ப⁴க³வத: நிர்வாணம் பரம உத்ஸுகா: । கா³யந்த: ச க்³ருணந்த: ச ஶௌரே: கர்மாணி ஜன்ம ச ॥ 3॥

வவர்ஷு: புஷ்பவர்ஷாணி விமான ஆவலிபி⁴: நப⁴: । குர்வந்த: ஸங்குலம் ராஜன் ப⁴க்த்யா பரமயா யுதா: ॥ 4॥

ப⁴க³வான் பிதாமஹம் வீக்ஷ்ய விபூ⁴தி: ஆத்மன: விபு⁴: । ஸம்யோஜ்ய ஆத்மனி ச ஆத்மானம் பத்³மனேத்ரே ந்யமீலயத் ॥ 5॥

லோகாபி⁴ராமாம் ஸ்வதனும் தா⁴ரணா த்⁴யான மங்க³லம் । யோக³தா⁴ரணயா ஆக்³னேய்யா அத³க்³த்⁴வா தா⁴ம ஆவிஶத் ஸ்வகம் ॥ 6॥

தி³வி து³ந்து³ப⁴ய: நேது³: பேது: ஸுமன: ச கா²த் । ஸத்யம் த⁴ர்ம: த்⁴ருதி: பூ⁴மே: கீர்தி: ஶ்ரீ: ச அனு தம் வயு: ॥ 7॥

தே³வ ஆத³ய: ப்³ரஹ்மமுக்²யா: ந விஶந்தம் ஸ்வதா⁴மனி । அவிஜ்ஞாதக³திம் க்ருஷ்ணம் த³த்³ருஶு: ச அதிவிஸ்மிதா: ॥ 8॥

ஸௌதா³மன்யா: யதா² ஆகாஶே யாந்த்யா: ஹித்வா அப்⁴ரமண்ட³லம் । க³தி: ந லக்ஷ்யதே மர்த்யை: ததா² க்ருஷ்ணஸ்ய தை³வதை: ॥ 9॥

ப்³ரஹ்ம ருத்³ர ஆத³ய: தே து த்³ருஷ்ட்வா யோக³க³திம் ஹரே: । விஸ்மிதா: தாம் ப்ரஶம்ஸந்த: ஸ்வம் ஸ்வம் லோகம் யயு: ததா³ ॥ 1௦॥

ராஜன் பரஸ்ய தனுப்⁴ருத் ஜனனாப்யயேஹா மாயாவிட³ம்ப³னம் அவேஹி யதா² நடஸ்ய । ஸ்ருஷ்ட்வா ஆத்மனா இத³ம் அனுவிஶ்ய விஹ்ருத்ய ச அந்தே ஸம்ஹ்ருத்ய ச ஆத்ம மஹினா உபரத: ஸ: ஆஸ்தே ॥ 11॥

மர்த்யேன ய: கு³ருஸுதம் யமலோகனீதம் த்வாம் ச ஆனயத் ஶரணத³: பரம அஸ்த்ர த³க்³த⁴ம் । ஜிக்³யே அந்தக அந்தகம் அபி ஈஶம் அஸௌ அவனீஶ: கிம் ஸ்வாவனே ஸ்வரனயன் ம்ருக³யும் ஸதே³ஹம் ॥ 12॥

ததா² அபி அஶேஶா ஸ்தி²தி ஸம்ப⁴வ அபி அயேஷு அனன்ய ஹேது: யத் அஶேஷ ஶக்தித்⁴ருக் । ந இச்ச²த் ப்ரணேதும் வபு: அத்ர ஶேஷிதம் மர்த்யேன கிம் ஸ்வஸ்த²க³திம் ப்ரத³ர்ஶயன் ॥ 13॥

ய: ஏதாம் ப்ராத: உத்தா²ய க்ருஷ்ணஸ்ய பத³வீம் பராம் । ப்ரயத: கீர்தயேத் ப⁴க்த்யா தாம் ஏவ ஆப்னோதி அனுத்தமாம் ॥ 14॥

தா³ருக: த்³வாரகாம் ஏத்ய வஸுதே³வ உக்³ரஸேனயோ: । பதித்வா சரணாவஸ்ரை: ந்யஷிஞ்சத் க்ருஷ்ணவிச்யுத: ॥ 15॥

கத²யாமாஸ நித⁴னம் வ்ருஷ்ணீனாம் க்ருத்ஸ்னஶ: ந்ருப । தத் ஶ்ருத்வா உத்³விக்³ன ஹ்ருத³யா: ஜனா: ஶோக விமூர்ச்சி²தா: ॥ 16॥

தத்ர ஸ்ம த்வரிதா ஜக்³மு: க்ருஷ்ண விஶ்லேஷ விஹ்வலா: । வ்யஸவா: ஶேரதே யத்ர ஜ்ஞாதய: க்⁴னந்த: ஆனனம் ॥ 17॥

தே³வகீ ரோஹிணீ ச ஏவ வஸுதே³வ: ததா² ஸுதௌ । க்ருஷ்ண ராம அவபஶ்யந்த: ஶோக ஆர்தா: விஜஹு: ஸ்ம்ருதிம் ॥ 18॥

ப்ராணான் ச விஜஹு: தத்ர ப⁴க³வத் விரஹ ஆதுரா: । உபகு³ஹ்ய பதீன் தாத சிதாம் ஆருருஹு: ஸ்த்ரிய: ॥ 19॥

ராமபத்ன்ய: ச தத் தே³ஹம் உபகு³ஹ்ய அக்³னிம் ஆவிஶன் । வஸுதே³வபத்ன்ய: தத் கா³த்ரம் ப்ரத்³யும்ன ஆதீ³ன் ஹரே: ஸ்னுஷா: । க்ருஷ்ணபத்ன்ய: ஆவிஶன் அக்³னிம் ருக்மிணி ஆத்³யா: ததா³த்மிகா: ॥ 2௦॥

அர்ஜுன: ப்ரேயஸ: ஸக்²யு: க்ருஷ்ணஸ்ய விரஹ ஆதுர: । ஆத்மானம் ஸாந்த்வயாமாஸ க்ருஷ்ணகீ³தை: ஸது³க்திபி⁴: ॥ 21॥

ப³ந்தூ⁴னாம் நஷ்டகோ³த்ராணாம் அர்ஜுன: ஸாம்பராயிகம் । ஹதானாம் காரயாமாஸ யதா²வத் அனுபூர்வஶ: ॥ 22॥

த்³வாரகாம் ஹரிணா த்யக்தா ஸமுத்³ர: அப்லாவயத் க்ஷணாத் । வர்ஜயித்வா மஹாராஜ ஶ்ரீமத் ப⁴க³வத் ஆலயம் ॥ 23॥

நித்யம் ஸம்னிஹித: தத்ர ப⁴க³வான் மது⁴ஸூத³ன: । ஸ்ம்ருத்யா அஶேஷா அஶுப⁴ஹரம் ஸர்வ மங்க³லம் அமங்க³லம் ॥ 24॥

ஸ்த்ரீ பா³ல வ்ருத்³தா⁴ன் ஆதா³ய ஹதஶேஷான் த⁴னஞ்ஜய: । இந்த்³ரப்ரஸ்த²ம் ஸமாவேஶ்ய வஜ்ர தத்ர அப்⁴யஷேசயத் ॥ 25॥

ஶ்ருத்வா ஸுஹ்ருத் வத⁴ம் ராஜன் அர்ஜுனாத் தே பிதாமஹா: । த்வாம் து வம்ஶத⁴ரம் க்ருத்வா ஜக்³மு: ஸர்வே மஹாபத²ம் ॥ 26॥

ய: ஏதத் தே³வதே³வஸ்ய விஷ்ணோ: கர்மாணி ஜன்ம ச । கீர்தயேத் ஶ்ரத்³த⁴யா மர்த்ய: ஸர்வபாபை: ப்ரமுச்யதே ॥ 27॥

இத்த²ம் ஹரே: ப⁴க³வத: ருசிர அவதார வீர்யாணி பா³லசரிதானி ச ஶந்தமானி । அன்யத்ர ச இஹ ச ஶ்ருதானி க்³ருணன் மனுஷ்ய: ப⁴க்திம் பராம் பரமஹம்ஸக³தௌ லபே⁴த ॥ 28॥

இதி ஶ்ரீமத்³பா⁴க³வதே மஹாபுராணே பாரமஹம்ஸ்யாம் ஸம்ஹிதாயாமேகாத³ஶஸ்கந்தே⁴ மௌஸலோபாக்²யானம் நாம ஏகத்ரிம்ஶோத்⁴யாய: ॥ 31॥

॥ இதி உத்³த⁴வகீ³தா நாம ஏகாத³ஶஸ்கந்த⁴: ஸமாப்த: ॥

উদ্ধবগীতা - একাদশোঽধ্য়ায়ঃ সম্পর্কে

This chapter, numbered 11 in this Uddhava Gita series, begins with chapter 11 of the eleventh book of the Bhagavata Purana and, as its colophon notes, closes the Uddhava Gita and the eleventh book. Krishna opens: "Bound and free are words that apply because of the gunas, not in reality; since the gunas are rooted in maya, there is for me neither liberation nor bondage." He describes the free soul, which lives in the body like one awake from a dream, the signs of a true sadhu, compassionate, patient, truthful and equal to all, and the ways of devotion: hearing, singing and remembering the Lord, serving his devotees and offering everything to him.

উৎস: Bhagavata Purana, book 11, from chapter 11

কখন পাঠ করবেন: In Bhagavata parayana, especially during a Bhagavata saptaha.

আপনি কি জানেন?

  • The image of the two birds on one tree, one eating the fruit and one watching, appears in this chapter, as in the Mundaka Upanishad.
  • Krishna's list of the qualities of a sadhu here is often quoted as a portrait of a true devotee.

প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন

What does Krishna say about bondage and freedom?

That they come from the gunas, not from reality.

What are some signs of a sadhu?

Compassion, patience, truthfulness and equality to all.

Where is this chapter from?

Bhagavata Purana, book 11, from chapter 11.

উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।