উদ্ধবগীতা - ষষ্ঠোঽধ্য়ায়ঃ
Sri Krishna · প্রথাগত ভক্তিপাঠ
అథ షష్ఠోఽధ్యాయః ।
శ్రీశుకః ఉవాచ
అథ బ్రహ్మా ఆత్మజైః దేవైః ప్రజేశైః ఆవృతః అభ్యగాత్ । భవః చ భూతభవ్యీశః యయౌ భూతగణైః వృతః ॥ 1
ఇంద్రః మరుద్భిః భగవాన్ ఆదిత్యాః వసవః అశ్వినౌ । ఋభవః అంగిరసః రుద్రాః విశ్వే సాధ్యాః చ దేవతాః ॥ 2॥
గంధర్వాప్సరసః నాగాః సిద్ధచారణగుహ్యకాః । ఋషయః పితరః చ ఏవ సవిద్యాధరకిన్నరాః ॥ 3॥
ద్వారకాం ఉపసంజగ్ముః సర్వే కృష్ణాదిదృక్షవః । వపుషా యేన భగవాన్ నరలోకమనోరమః । యశః వితేనే లోకేషు సర్వలోకమలాపహమ్ ॥ 4॥
తస్యాం విభ్రాజమానాయాం సమృద్ధాయాం మహర్ధిభిః । వ్యచక్షత అవితృప్తాక్షాః కృష్ణం అద్భుతదర్శనమ్ ॥
5॥
స్వర్గౌద్యానౌఅపగైః మాల్యైః ఛాదయంతః యదు ఉత్తమమ్ । గీర్భిః చిత్రపదార్థాభిః తుష్టువుః జగత్ ఈశ్వరమ్ ॥6॥
దేవాః ఊచుః । నతాః స్మ తే నాథ పదారవిందం బుద్ధీంద్రియప్రాణమనోవచోభిః । యత్ చింత్యతే అంతర్హృది భావయుక్తైః ముముక్షుభిః కర్మమయ ఊరుపాశాత్ ॥ 7॥
త్వం మాయయా త్రిగుణయా ఆత్మని దుర్విభావ్యం వ్యక్తం సృజసి అవసి లుంపసి తత్ గుణస్థః । న ఏతైః భవాన్ అజిత కర్మభిః అజ్యతే వై యత్ స్వే సుఖే అవ్యవహితే అభిరతః అనవద్యః ॥ 8॥
శుద్ధిః నృణాం న తు తథా ఈడ్య దురాశయానాం విద్యాశ్రుతాధ్యయనదానతపక్రియాభిః । సత్త్వాత్మనాం ఋషభ తే యశసి ప్రవృద్ధ సత్ శ్రద్ధయా శ్రవణసంభృతయా యథా స్యాత్ ॥ 9॥
స్యాత్ నః తవ అంఘ్రిః అశుభాశయధూమకేతుః క్షేమాయ యః మునిభిః ఆర్ద్రహృదౌహ్యమానః । యః సాత్వతైః సమవిభూతయః ఆత్మవద్భిః వ్యూహే అర్చితః సవనశః స్వః అతిక్రమాయ ॥ 10॥
యః చింత్యతే ప్రయతపాణిభిః అధ్వరాగ్నౌ త్రయ్యా నిరుక్తవిధినా ఈశ హవిః గృహీత్వా । అధ్యాత్మయోగః ఉత యోగిభిః ఆత్మమాయాం జిజ్ఞాసుభిః పరమభాగవతైః పరీష్టః ॥ 11॥
పర్యుష్టయా తవ విభో వనమాలయా ఇయం సంస్పర్ధినీ భగవతీ ప్రతిపత్నివత్ శ్రీః । యః సుప్రణీతం అముయార్హణం ఆదత్ అన్నః భూయాత్ సదా అంఘ్రిః అశుభాశయధూమకేతుః ॥ 12॥
కేతుః త్రివిక్రమయుతః త్రిపత్ పతాకః యః తే భయాభయకరః అసురదేవచమ్వోః । స్వర్గాయ సాధుషు ఖలు ఏషు ఇతరాయ భూమన్ పాదః పునాతు భగవన్ భజతాం అధం నః ॥ 13॥
నస్యోతగావః ఇవ యస్య వశే భవంతి బ్రహ్మాదయః అనుభృతః మిథురర్ద్యమానాః । కాలస్య తే ప్రకృతిపూరుషయోః పరస్య శం నః తనోతు చరణః పురుషోత్తమస్య ॥ 14॥
అస్య అసి హేతుః ఉదయస్థితిసంయమానాం అవ్యక్తజీవమహతాం అపి కాలం ఆహుః । సః అయం త్రిణాభిః అఖిల అపచయే ప్రవృత్తః కాలః గభీరరయః ఉత్తమపూరుషః త్వమ్ ॥ 15॥
త్వత్తః పుమాన్ సమధిగమ్య యయా స్వవీర్య ధత్తే మహాంతం ఇవ గర్భం అమోఘవీర్యః । సః అయం తయా అనుగతః ఆత్మనః ఆండకోశం హైమం ససర్జ బహిః ఆవరణైః ఉపేతమ్ ॥ 16॥
తత్తస్థుషః చ జగతః చ భవాన్ అధీశః యత్ మాయయా ఉత్థగుణవిక్రియయా ఉపనీతాన్ । అర్థాన్ జుషన్ అపి హృషీకపతే న లిప్తః యే అన్యే స్వతః పరిహృతాత్ అపి బిభ్యతి స్మ ॥ 17॥
స్మాయా అవలోకలవదర్శితభావహారి భ్రూమండలప్రహితసౌరతమంత్రశౌండైః । పత్న్యః తు షోడశసహస్రం అనంగబాణైః యస్య ఇంద్రియం విమథితుం కరణైః విభ్వ్యః ॥ 18॥
విభ్వ్యః తవ అమృతకథా ఉదవహాః త్రిలోక్యాః పాదౌ అనేజసరితః శమలాని హంతుమ్ । ఆనుశ్రవం శ్రుతిభిః అంఘ్రిజం అంగసంగైః తీర్థద్వయం శుచిషదస్తః ఉపస్పృశంతి ॥ 19॥
బాదరాయణిః ఉవాచ
ఇతి అభిష్టూయ విబుధైః సేశః శతధృతిః హరిమ్ । అభ్యభాషత గోవిందం ప్రణమ్య అంబరం ఆశ్రితః ॥ 20
బ్రహ్మ ఉవాచ
భూమేః భార అవతారాయ పురా విజ్ఞాపితః ప్రభో । త్వం అస్మాభిః అశేషాత్మన్ తత్ తథా ఏవ ఉపపాదితమ్ ॥ 21
ధర్మః చ స్థాపితః సత్సు సత్యసంధేషు వై త్వయా । కీర్తిః చ దిక్షు విక్షిప్తా సర్వలోకమలాపహా ॥ 22॥
అవతీర్య యదోః వంశే బిభ్రత్ రూపం అనుత్తమమ్ । కర్మాణి ఉద్దామవృత్తాని హితాయ జగతః అకృథాః ॥ 23॥
యాని తే చరితాని ఈశ మనుష్యాః సాధవః కలౌ । శఋణ్వంతః కీర్తయంతః చ తరిష్యంతి అంజసా తమః ॥ 24॥
యదువంశే అవతీర్ణస్య భవతః పురుషోత్తమ । శరత్ శతం వ్యతీయాయ పంచవింశ అధికం ప్రభోః ॥ 25॥
న అధునా తే అఖిల ఆధార దేవకార్య అవశేషితమ్ । కులం చ విప్రశాపేన నష్టప్రాయం అభూత్ ఇదమ్ ॥ 26॥
తతః స్వధామ పరమం విశస్వ యది మన్యసే । సలోకాన్ లోకపాలాన్ నః పాహి వైకుంఠకింకరాన్ ॥ 27॥
శ్రీ భగవాన్ ఉవాచ
అవధారితం ఏతత్ మే యదాత్థ విబుధేశ్వర । కృతం వః కార్యం అఖిలం భూమేః భారః అవతారితః ॥ 28
తత్ ఇదం యాదవకులం వీర్యశౌర్యశ్రియోద్ధతమ్ । లోకం జిఘృక్షత్ రుద్ధం మే వేలయా ఇవ మహార్ణవః ॥ 29॥
యది అసంహృత్య దృప్తానాం యదునాం విపులం కులమ్ । గంతాస్మి అనేన లోకః అయం ఉద్వేలేన వినంక్ష్యతి ॥ 30॥
ఇదానీం నాశః ఆరబ్ధః కులస్య ద్విజశాపతః । యాస్యామి భవనం బ్రహ్మన్ న ఏతత్ అంతే తవ ఆనఘ ॥ 31॥
శ్రీ శుకః ఉవాచ
ఇతి ఉక్తః లోకనాథేన స్వయంభూః ప్రణిపత్య తమ్ । సహ దేవగణైః దేవః స్వధామ సమపద్యత ॥ 32
అథ తస్యాం మహోత్పాతాన్ ద్వారవత్యాం సముత్థితాన్ । విలోక్య భగవాన్ ఆహ యదువృద్ధాన్ సమాగతాన్ ॥ 33॥
శ్రీ భగవాన్ ఉవాచ
ఏతే వై సుమహోత్పాతాః వ్యుత్తిష్ఠంతి ఇహ సర్వతః । శాపః చ నః కులస్య ఆసీత్ బ్రాహ్మణేభ్యః దురత్యయః ॥ 34
న వస్తవ్యం ఇహ అస్మాభిః జిజీవిషుభిః ఆర్యకాః । ప్రభాసం సుమహత్ పుణ్యం యాస్యామః అద్య ఏవ మా చిరమ్ ॥ 35॥
యత్ర స్నాత్వా దక్షశాపాత్ గృహీతః యక్ష్మణౌడురాట్ । విముక్తః కిల్బిషాత్ సద్యః భేజే భూయః కలోదయమ్ ॥ 36॥
వయం చ తస్మిన్ ఆప్లుత్య తర్పయిత్వా పితౄన్సురాన్ । భోజయిత్వా ఉశిజః విప్రాన్ నానాగుణవతా అంధసా ॥ 37॥
తేషు దానాని పాత్రేషు శ్రద్ధయా ఉప్త్వా మహాంతి వై । వృజినాని తరిష్యామః దానైః నౌభిః ఇవ అర్ణవమ్ ॥ 38॥
శ్రీ శుకః ఉవాచ
ఏవం భగవతా ఆదిష్టాః యాదవాః కులనందన । గంతుం కృతధియః తీర్థం స్యందనాన్ సమయూయుజన్ ॥ 39
తత్ నిరీక్ష్య ఉద్ధవః రాజన్ శ్రుత్వా భగవతా ఉదితమ్ । దృష్ట్వా అరిష్టాని ఘోరాణి నిత్యం కృష్ణం అనువ్రతః ॥ 40॥
వివిక్తః ఉపసంగమ్య జగతాం ఈశ్వరేశ్వరమ్ । ప్రణమ్య శిరసా పాదౌ ప్రాంజలిః తం అభాషత ॥ 41॥
ఉద్ధవః ఉవాచ
దేవదేవేశ యోగేశ పుణ్యశ్రవణకీర్తన । సంహృత్య ఏతత్ కులం నూనం లోకం సంత్యక్ష్యతే భవాన్ । విప్రశాపం సమర్థః అపి ప్రత్యహన్ న యది ఈశ్వరః ॥ 42
న అహం తవ అంఘ్రికమలం క్షణార్ధం అపి కేశవ । త్యక్తుం సముత్సహే నాథ స్వధామ నయ మాం అపి ॥ 43॥
తవ విక్రీడితం కృష్ణ నృణాం పరమమంగలమ్ । కర్ణపీయూషం ఆస్వాద్య త్యజతి అన్యస్పృహాం జనః ॥ 44॥
శయ్యాసనాటనస్థానస్నానక్రీడాశనాదిషు । కథం త్వాం ప్రియం ఆత్మానం వయం భక్తాః త్యజేమహి ॥ 45॥
త్వయా ఉపభుక్తస్రక్గంధవాసః అలంకారచర్చితాః । ఉచ్ఛిష్టభోజినః దాసాః తవ మాయాం జయేమహి ॥ 46॥
వాతాశనాః యః ఋషయః శ్రమణా ఊర్ధ్వమంథినః । బ్రహ్మాఖ్యం ధామ తే యాంతి శాంతాః సంన్యాసినః అమలాః ॥
47॥
వయం తు ఇహ మహాయోగిన్ భ్రమంతః కర్మవర్త్మసు । త్వత్ వార్తయా తరిష్యామః తావకైః దుస్తరం తమః ॥ 48॥
స్మరంతః కీర్తయంతః తే కృతాని గదితాని చ । గతిఉత్స్మితీక్షణక్ష్వేలి యత్ నృలోకవిడంబనమ్ ॥ 49॥
శ్రీ శుకః ఉవాచ
ఏవం విజ్ఞాపితః రాజన్ భగవాన్ దేవకీసుతః । ఏకాంతినం ప్రియం భృత్యం ఉద్ధవం సమభాషత ॥ 50
ఇతి శ్రీమద్భాగవతే మహాపురాణే పారమహంస్యాం సంహితాయామేకాదశస్కంధే దేవస్తుత్యుద్ధ్వవిజ్ఞాపనం నామ షష్ఠోఽధ్యాయః ॥
উদ্ধবগীতা - ষষ্ঠোঽধ্য়ায়ঃ সম্পর্কে
This chapter, numbered 6 in this Uddhava Gita series, is chapter 6 of the eleventh book of the Bhagavata Purana, where the Uddhava Gita proper begins. Brahma, with his sons, the gods and the lords of creatures, and Shiva with his hosts, come to Dvaraka, praise Krishna and remind him that his work on earth is done, asking him to return to his own abode. Krishna agrees. Uddhava, sensing that his Lord is about to leave the world, comes to him alone and begs: "I cannot bear to be parted from your feet even for a moment; take me with you."
উৎস: Bhagavata Purana, book 11, chapter 6, as its colophon states
কখন পাঠ করবেন: In Bhagavata parayana, especially during a Bhagavata saptaha.
আপনি কি জানেন?
- Its colophon calls the chapter "the gods' praise and Uddhava's request".
- Krishna's answer to Uddhava's request, over the following chapters, is the Uddhava Gita, his last great teaching.
প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন
Who comes to Dvaraka in this chapter?
Brahma, Shiva and the gods.
What does Uddhava ask?
To be taken along when Krishna leaves the world.
Where is this chapter from?
Bhagavata Purana, book 11, chapter 6.
উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।
আরও ভক্তিপাঠ