MuhurtaNow

উদ্ধবগীতা - নবমোঽধ্য়ায়ঃ

Sri Krishna · প্রথাগত ভক্তিপাঠ

atha navamo'dhyaayah ।

braahmanah uvaacha

parigrahah hi duhkhaaya yat yat priyatamam nrinaam । anantam sukham aapnoti tat vidvaan yah tu akinchanah ॥ 1

saamisham kuraram jaghnuh balinah ye niraamishaah । tat aamisham parityajya sah sukham samavindata ॥ 2॥

na me maanaavamaanau stah na chintaa gehaputrinaam । aatmakreedah aatmaratih vicharaami iha baalavat ॥ 3॥

dvau eva chintayaa muktau parama aanandah aaplutau । yah vimugdhah jadah baalah yah gunebhyah param gatah ॥ 4॥

kvachit kumaaree tu aatmaanam vrinaanaan griham aagataan । svayam taan arhayaamaasa kvaapi yaateshu bandhushu ॥ 5॥

tesham abhyavahaaraartham shaaleen rahasi paarthiva । avaghnantyaah prakoshthasthaah chakruh shankhaah svanam mahat ॥

6॥

saa tat jugupsitam matvaa mahatee vreeditaa tatah । babhanja ekaikashah shankhaan dvau dvau paanyoh asheshayat ॥

7॥

ubhayoh api abhoot ghoshah hi avaghnantyaah sma shankhayoh । tatra api ekam nirabhidat ekasmaan na abhavat dhvanih ॥ 8॥

anvashiksham imam tasyaah upadesham arindama । lokaan anucharan etaan lokatattvavivitsayaa ॥ 9॥

vaase bahoonaam kalahah bhavet vaartaa dvayoh api । ekah eva charet tasmaat kumaaryaah iva kankanah ॥ 10॥

manah ekatra samyujyaat jitashvaasah jita aasanah । vairaagyaabhyaasayogena dhriyamaanam atandritah ॥ 11॥

yasmin manah labdhapadam yat etat shanaih shanaih munchati karmarenoon । sattvena vriddhena rajah tamah cha vidhooya nirvaanam upaiti anindhanam ॥ 12॥

tat evam aatmani avaruddhachittah na veda kinchit bahih antaram vaa । yathaa ishukaarah nripatim vrajantam ishau gataatmaa na dadarsha paarshve ॥ 13॥

ekachaaryaniketah syaat apramattah guhaashayah । alakshyamaanah aachaaraih munih ekah alpabhaashanah ॥ 14॥

grihaarambhah atiduhkhaaya viphalah cha adhruvaatmanah । sarpah parakritam veshma pravishya sukham edhate ॥ 15॥

eko naaraayano devah poorvasrishtam svamaayayaa । samhritya kaalakalayaa kalpaanta idameeshvarah ॥ 16॥

eka evaadviteeyo'bhoodaatmaadhaaro'khilaashrayah । kaalenaatmaanubhaavena saamyam neetaasu shaktishu । sattvaadishvaadipuerushah pradhaanapurusheshvarah ॥ 17॥

paraavaraanaam parama aaste kaivalyasanjnitah । kevalaanubhavaanandasandoho nirupaadhikah ॥ 18॥

kevalaatmaanubhaavena svamaayaam trigunaatmikaam । sankshobhayansrijatyaadau tayaa sootramarindama ॥ 19॥

taamaahustrigunavyaktim srijanteem vishvatomukham । yasminprotamidam vishvam yena samsarate pumaan ॥ 20॥

yathaa oornanaabhih hridayaat oornaam santatya vaktratah । tayaa vihritya bhooyastaam grasati evam maheshvarah ॥ 21॥

yatra yatra manah dehee dhaarayet sakalam dhiyaa । snehaat dveshaat bhayaat vaa api yaati tat tat saroopataam ॥ 22॥

keetah peshaskritam dhyaayan kudyaam tena praveshitah । yaati tat ssatmataam raajan poorvaroopam asantyajan ॥ 23॥

evam gurubhyah etebhyah esha me shikshitaa matih । svaatmaa upashikshitaam buddhim shrunu me vadatah prabho ॥ 24॥

dehah guruh mama viraktivivekahetuh bibhrat sma sattvanidhanam satata artyut arkam । tattvaani anena vimrishaami yathaa tathaa api paarakyam iti avasitah vicharaami asangah ॥ 25॥

jaayaatmajaarthapashubhrityagrihaaptavargaan pushnaati yat priyachikeershayaa vitanvan ॥

svaante sakrichchhram avaruddhadhanah sah dehah srishtvaa asya beejam avaseedati vrikshadharmaa ॥ 26॥

jihvaa ekatah amum avakarshati karhi tarshaa shishnah anyatah tvak udaram shravanam kutashchit । graanah anyatah chapaladrik kva cha karmashaktih bahvyah sapatnyah iva gehapatim lunanti ॥ 27॥

srishtvaa puraani vividhaani ajayaa aatmashaktyaa vrikshaan sareesripapashoonkhagadamshamatsyaan । taih taih atushtahridayah purusham vidhaaya brahmaavalokadhishanam mudamaapa devah ॥ 28॥

labdhvaa sudurlabham idam bahusambhavaante maanushyamarthadamanityamapeeha dheerah । toornam yateta na patet anumrityuh yaavat nihshreyasaaya vishayah khalu sarvatah syaat ॥ 29॥

evam sanjaatavairaagyah vijnaanaloka aatmani । vicharaami maheem etaam muktasangah anahankritih ॥ 30॥

na hi ekasmaat guroh jnaanam susthiram syaat supushkalam । brahma etat adviteeyam vai geeyate bahudhaa rishibhih ॥ 31॥

shreebhagavaanuvaacha

ityuktvaa sa yadum viprastamaamantraya gabheeradheeh । vandito।aabhyarthito raajnaa yayau preeto yathaagatam ॥ 32

avadhootavachah shrutvaa poorveshaam nah sa poorvajah । sarvasangavinirmuktah samachitto babhoova ha ॥ 33॥

(iti avadhootageetam ।)

iti shreemadbhaagavate mahaapuraane paaramahamsyaam samhitaayaamekaadashaskandhe bhagavaduddhavasamvaade navamo'dhyaayah ॥

উদ্ধবগীতা - নবমোঽধ্য়ায়ঃ সম্পর্কে

This chapter, numbered 9 in this Uddhava Gita series, is chapter 9 of the eleventh book of the Bhagavata Purana, where the avadhuta finishes telling King Yadu of his teachers. "Possessing things brings sorrow, for whatever people hold dearest; the wise one who owns nothing finds endless happiness." He learned this from the osprey, attacked by stronger birds while it held a piece of meat, and freed when it dropped it; from a child, carefree; from a maiden whose bangles jingled until she wore only one, teaching that one should live alone; from the arrow-maker absorbed in his work; from the snake, the spider and the wasp; and finally from his own body, which teaches dispassion.

উৎস: Bhagavata Purana, book 11, chapter 9, as its colophon states

কখন পাঠ করবেন: In Bhagavata parayana, especially during a Bhagavata saptaha.

আপনি কি জানেন?

  • Verse 1, "Parigraho hi duhkhaya", is the lesson of the osprey: holding on brings pain.
  • The image of the arrow-maker, so absorbed that he did not notice a king's procession, is a classic picture of concentration.

প্রায়শই জিজ্ঞাসিত প্রশ্ন

What does the osprey teach?

That holding on to possessions brings sorrow.

What does the arrow-maker teach?

Complete concentration on one's task.

Where is this chapter from?

Bhagavata Purana, book 11, chapter 9.

উপাসনা ও অধ্যয়নের জন্য প্রদত্ত, ভবিষ্যদ্বাণী হিসেবে নয়। অবাণিজ্যিক।