Bhavanopanishad
Vedic · Traditional devotional text
ശ്രീഗുരുഃ സർവകാരണഭൂതാ ശക്തിഃ ॥1॥
കേന നവരംധ്രരൂപോ ദേഹഃ। നവശക്തിരൂപം ശ്രീചക്രമ। വാരാഹീ പിതൃരൂപാ। കുരുകുല്ലാ ബലിദേവതാ മാതാ। പുരുഷാര്ഥാഃ സാഗരാഃ। ദേഹോ നവരത്നദ്വീപഃ। ആധാരനവകമുദ്രാ: ശക്തയഃ। ത്വഗാദിസപ്തധാതുഭിര-നേകൈഃ സംയുഁക്താഃ സംകല്പാഃ കല്പതരവഃ। തേജ: കല്പകോദ്യാനമ്।രസനയാ ഭാവ്യമാനാ മധുരാമ്ലതിക്ത-കടുകഷായലവണഭേദാഃ ഷഡ്രസാഃ ഷഡൃതവഃ । ക്രിയാശക്തിഃ പീഠമ്। കുംഡലിനീ ജ്ഞാനശക്തിര്ഗൃഹമ്। ഇച്ഛാശക്തിര്മഹാത്രിപുരസുംദരീ। ജ്ഞാതാ ഹോതാ ജ്ഞാനമഗ്നിഃ ജ്ഞേയം ഹവിഃ। ജ്ഞാതൃജ്ഞാനജ്ഞേയാനാമഭേദഭാവനം ശ്രീചക്രപൂജനമ്। നിയതിസഹിതാഃ ശ്ര്ഋംഗാരാദയോ നവ രസാ അണിമാദയഃ। കാമക്രോധലോഭമോഹമദ-മാത്സര്യപുണ്യപാപമയാ ബ്രാഹ്മയാദ്യഷ്ടശക്തയഃ । പൃഥിവ്യപ്തേജോവായ്വാകാശശ്രോത്രത്വക്ചക്ഷുര്ജിഹ്വാഘ്രാണവാ-ക്പാണിപാദപായൂപസ്ഥമനോവികാരാഃ ഷോഡശ ശക്തയഃ । വചനാദാനഗമനവിസര്ഗാനംദഹാനോപേക്ഷാബുദ്ധയോ-ഽനംഗകുസുമാദിശക്തയോഽഷ്ടൌ। അലംബുസാ കുഹൂർവിശ്വോദരീ വരുണാ ഹസ്തിജിഹ്വാ യശസ്വത്യശ്വിനീ ഗാംധാരീ പൂഷാ ശംഖിനീ സരസ്വതീഡാ പിംഗലാ സുഷുമ്നാ ചേതി ചതുര്ദശ നാഡ്യഃ। സർവസംക്ഷോഭിണ്യാദിചതുര്ദശാരഗാ ദേവതാഃ। പ്രാണാപാനവ്യാനോദാനസമാനനാഗകൂര്മകൃകരദേവദത്തധനംജയാ ഇതി ദശ വായവഃ । സർവസിദ്ധി-പ്രദാ ദേവ്യോ ബഹിര്ദശാരഗാ ദേവതാഃ। ഏതദ്വായുദശകസംസര്ഗോപാഥിഭേദേന രേചകപൂരകശോഷകദാഹക-പ്ലാവകാ അമൃതമിതി പ്രാണമുഖ്യത്വേന പംചവിധോഽസ്തി । ക്ഷാരകോ ദാരകഃ ക്ഷോഭകോ മോഹകോ ജൃംഭക ഇത്യപാലനമുഖ്യത്വേന പംചവിധോഽസ്തി । തേന മനുഷ്യാണാം മോഹകോ ദാഹകോ ഭക്ഷ്യഭോജ്യലേഹ്യചോഷ്യപേയാ-ത്മകം ചതുർവിധമന്നം പാചയതി। ഏതാ ദശ വഹ്നികലാഃ സർവാത്വാദ്യംതര്ദശാരഗാ ദേവതാഃ। ശീതോഷ്ണസുഖദുഃഖേച്ഛാസത്ത്വരജസ്തമോഗുണാ വശിന്യാദിശക്തയോഽഷ്ടൌ। ശബ്ദസ്പര്ശരൂപരസഗംധാഃ പംചതന്മാത്രാഃ പംച പുഷ്പബാണാ മന ഇക്ഷുധനുഃ। വശ്യോ ബാണോ രാഗഃ പാശഃ। ദ്വേഷോഽംകുശഃ। അവ്യക്തമഹത്തത്ത്വമഹദഹംകാര ഇതി കാമേശ്വരീവജ്നേശ്വരീഭഗമാലിന്യോഽംതസ്ത്രികോണാഗ്നഗാ ദേവതാഃ । പംചദശതിഥിരൂപേണ കാലസ്യ പരിണാമാവലോകനസ്ഥിതിഃ പംചദശ നിത്യാ ശ്രദ്ധാനുരൂപാധിദേവതാ। തയോഃ കാമേശ്വരീ സദാനംദഘനാ പരിപൂര്ണസ്വാത്മൈക്യരൂപാ ദേവതാ ॥2॥
സലിലമിതി സൌഹിത്യകാരണം സത്ത്വമ് । കര്തവ്യമകര്തവ്യമിതി ഭാവനായുക്ത ഉപചാരഃ। അസ്തി നാസ്തീതി കര്തവ്യതാ ഉപചാരഃ। ബാഹ്യാഭ്യംത:കരണാനാം രൂപഗ്രഹണയോഗ്യതാഽസ്ത്വിത്യാവാഹനമ്। തസ്യ വാഹ്യാഭ്യംതഃകരണാനാമേകരൂപവിഷയഗ്രഹണമാസനമ്। രക്തശുക്ലപദൈകീകരണം പാദ്യമ്। ഉജ്ജ്വലദാ-മോദാനംദാസനദാനമര്ഘ്യമ്। സ്വച്ഛം സ്വത:സിദ്ധമിത്യാചമനീയമ്। ചിച്ചംദ്രമയീതി സർവാംഗസ്ത്രവണം സ്നാനമ്। ചിദഗ്നിസ്വരൂപപരമാനംദശക്തിസ്ഫുരണം-വഁസ്ത്രമ്। പ്രത്യേകം സപ്തവിംശതിധാ ഭിന്നത്വേനേച്ഛാജ്ഞാന-ക്രിയാത്മകബ്രഹ്മഗ്രംഥിമദ്രസതംതുബ്രഹ്മനാഡീ ബ്രഹ്മസൂത്രമ്। സ്വവ്യതിരിക്തവസ്തുസംഗരഹിതസ്മരണം-വിഁഭൂഷണമ്। സ്വച്ഛസ്വപരിപൂര്ണതാസ്മരണം ഗംധഃ । സമസ്തവിഷയാണാം മനസഃ സ്ഥൈര്യേണാനുസംധാനം കുസുമമ് । തേഷാമേവ സർവദാ സ്വീകരണം ധൂപഃ । പവനാവച്ഛിന്നോര്ധ്വഗ്വലനസച്ചിദുല്കാകാശദേഹോ ദീപഃ । സമസ്തയാതായാ-തവര്ജ്യം നൈവേദ്യമ് । അവസ്ഥാത്രയാണാമേകീകരണം താംബൂലമ്। മൂലാധാരാദാബ്രഹ്മരംധ്രപര്യംതം ബ്രഹ്മരംധ്രാദാ-മൂലാധാരപര്യംതം ഗതാഗതരൂപേണ പ്രാദക്ഷിണ്യമ്। തുര്യാവസ്ഥാ നമസ്കാരഃ । ദേഹശൂന്യപ്രമാതൃതാനിമജ്ജനം ബലിഹരണമ്। സത്യമസ്തി കര്തവ്യമകര്തവ്യമൌദാസീന്യനിത്യാത്മവിലാപനം ഹോമഃ। സ്വയം തത്പാദുകാ-നിമജ്ജനം പരിപൂര്ണധ്യാനമ്॥3॥
ഏവം മുഹൂര്തത്രയം ഭാവനാപരോ ജീവന്മുക്തോ ഭവതി। തസ്യ ദേവതാത്മൈക്യസിദ്ധിഃ। ചിംതിതകാര്യാണ്യ-യത്നേന സിദ്ധയംതി। സ ഏവ ശിവയോഗീതി കഥ്യതേ ॥4॥
About Bhavanopanishad
The Bhavana Upanishad is a short Upanishad of the Sri Vidya tradition that teaches inner worship (bhavana), seeing one's own body as the Sri Chakra. It begins "Sriguruh sarvakarana bhuta shaktih": the guru is the Shakti who is the cause of all. It then maps the body with its nine openings onto the Sri Chakra and its nine enclosures, and the parts of the self onto its deities, and says that one who meditates in this way, even for a short time, becomes free while living.
When to chant: In Sri Vidya worship and study, usually under the guidance of a teacher.
Did you know?
- It belongs to the Atharva Veda tradition, and Bhaskararaya wrote a well-known commentary on it.
- It teaches that the true Sri Chakra is one's own body, and worship is an inner act of awareness.
- Like other Sri Vidya texts, it is traditionally studied with a guru.
Frequently asked questions
What does "bhavana" mean here?
Inner contemplation, seeing one's body as the Sri Chakra.
How does it begin?
By calling the guru the Shakti who is the cause of all.
Who commented on it?
Bhaskararaya, the great Sri Vidya scholar.
Offered for worship and study, not as prediction. Non-commercial.